ভূপেন হাজৰিকা

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ভূপেন হাজৰিকা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2196</id>
    <revision>
      <id>616129</id>
      <parentid>612601</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mina borthakur</username>
        <id>38368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>লিংক যোগ</comment>
      <origin>616129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99695" sha1="18250ovlznvvn04texmje8fi50g59cf" xml:space="preserve">{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox person
| name = ভূপেন হাজৰিকা
| honorific prefix = [[ভাৰত ৰত্ন]]
| image = Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg
| caption = ২০১১ চনত ভূপেন হাজৰিকা
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1926|9|8}}
| birth_place = [[শদিয়া]], [[অসম প্ৰদেশ|অসম]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| death_date = {{Death date and age|df=yes|2011|11|5|1926|09|08}}
| death_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]]&lt;ref name=death&gt;{{cite news|title=Acclaimed singer Bhupen Hazarika dies at 85|url=http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|date=5 November 1986|newspaper=CNN-IBN|accessdate=5 November 2011|archivedate=6 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| nationality = [[ভাৰতীয়]]
| other_names = সুধাকণ্ঠ
| alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন মহাবিদ্যালয়]], &lt;br /&gt; কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়, &lt;br /&gt; [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]
| occupation = [[গীতিকাৰ]], &lt;br /&gt; [[কণ্ঠশিল্পী]], &lt;br /&gt; [[সুৰকাৰ]], &lt;br /&gt; [[সংগীত পৰিচালক]], &lt;br /&gt;  [[চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]], &lt;br /&gt; [[প্ৰগতিশীল লেখক]], &lt;br /&gt; [[ৰাজনীতিবিদ]]
| years_active = ১৯৩৬–২০১০
| spouse = {{marriage|[[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]|1950|1963}}
| children = পূৰ্ণাংগ [[তেজ হাজৰিকা]] (জন্ম ১৯৫২)
| parents = {{plainlist|
* [[নীলকান্ত হাজৰিকা]]
* [[শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা]]
}}
| relatives = [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (ভাতৃ)
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]] (২০১৯, মৰণোত্তৰভাৱে)&lt;br /&gt;[[পদ্মবিভূষণ]] (২০১২, মৰণোত্তৰভাৱে)&lt;br /&gt;[[পদ্মশ্ৰী]] (১৯৭৭)&lt;br /&gt;[[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] (১৯৯২)&lt;br /&gt;[[পদ্মভূষণ]] (২০০১)&lt;br /&gt;[[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] (১৯৮৭)&lt;br /&gt;[[অসম ৰত্ন]] (২০০৯)
| website = {{url|www.bhupenhazarika.com}}
| signature = Bhupen_Hazarika_Signature.png
}}{{Listen
| type         = music
| filename     = সাগর সঙ্গমে সাঁতার কেটেছি কত.mp3
| title        = সাগৰ সঙ্গমে সাঁতাৰ কেটেছি কত
| description  = গীতিকাৰ  পুলক বন্দ্যোপাধ্যায়, সুৰকাৰ  এবং সঙ্গীতশিল্পী ভূপেন হাজৰিকা
| pos          =
}}
'''ড॰ ভূপেন হাজৰিকা''' ({{lang-en|Dr. Bhupen Hazarika}}, ১৯২৬-২০১১) [[অসম]] তথা [[ভাৰত]]ৰ এগৰাকী গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তদুপৰি তেখেত আছিল এগৰাকী চিত্ৰকৰ, লেখক, বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু আলোচনীৰ সম্পাদক। কিছু সময়ৰ কাৰণে তেখেতে সংসদীয় ৰাজনীতিতো যোগদান কৰিছিল। '''সুধাকণ্ঠ''' নামেৰে পৰিচিত ভূপেন হাজৰিকাই [[অসম]], [[পশ্চিমবংগ]] তথা ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰদেশৰ বাহিৰেও চুবুৰীয়া দেশ [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশতো]] এগৰাকী জনপ্ৰিয় শিল্পীৰূপে খ্যাতি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;hindu&quot;&gt;{{cite newsgroup | url=http://www.thehindu.com/news/national/article2604715.ece | title=Bangladesh Foreign Minister pays tributes to Hazarika | date=November 8, 2011 | accessdate=April 24, 2012 | newsgroup=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ড° হাজৰিকাক এগৰাকী বিশ্ব-নাগৰিক আৰু মানৱতাবাদী শিল্পী বুলি গণ্য কৰা হয়। [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আদি বিভিন্ন ভাষাত তেখেতে সংগীত ৰচনা কৰিছিল আৰু কণ্ঠদান কৰিছিল। তেখেতৰ গীতত সমসাময়িক সমাজ, সংস্কৃতি, ৰাজনীতি, দুৰ্নীতি আদি স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হোৱা দেখা যায়। তেখেতৰ কৰ্মৰাজিয়ে [[অসম|অসমৰ]] কলা-সংস্কৃতি জগতৰ উন্নয়ন সাধনৰ উপৰিও [[অসম]] তথা [[ভাৰত|ভাৰতক]] বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠিত কৰাতো অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। হাজৰিকাই [[সংগীত]], [[সাহিত্য]], [[পৰিৱেশ্য কলা]] ({{Lang|en|performing arts}}), [[চলচ্চিত্ৰ]] আদিৰ বিভিন্ন অধ্যয়নচক্ৰ তথা সাংস্কৃতিক উৎসৱত ভাগ লৈ [[বেলজিয়াম]], কংগো, চমৰখন্দ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]], [[ইউৰোপ]], [[কানাডা]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], [[জাপান]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আদি ভ্ৰমণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121231105441/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report_assam-rises-in-respect-of-bhupen-hazarika_1609104 |title=Assam rises in respect of Bhupen Hazarika - India - DNA |publisher=Dnaindia.com |date=2011-11-08 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |access-date=2011-11-08 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107013421/http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি ক্ষেত্ৰত ড॰ হাজৰিকা অসমকে ধৰি দেশ-বিদেশতো বহুলভাৱে সমাদৃত আৰু সন্মানিত হৈছে। অসমৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[অসম ৰত্ন]], ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক জগতৰ উল্লেখনীয় [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা|সংগীত নাটক একাডেমী বঁটাৰ]] উপৰিও তেখেতে ১৯৯২ চনত ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান [[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]] লাভ কৰিছিল। ড॰ হাজৰিকাই ১৯৯৩ চনৰ শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ঊনষাঠিতম অধিৱেশনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল। [[সংগীত নাটক একাডেমী|সংগীত নাটক একাডেমীৰ]] ''চেয়াৰমেন'' পদ লাভ কৰোঁতা হাজৰিকা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া ব্যক্তি।&lt;ref&gt;ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ সংক্ষিপ্ত জীৱনপঞ্জী; পৃষ্ঠা: ২৮৪, ২৮৫; অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা; ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা; ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী: ২০১১-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ, ১৯৩৩ শক, ৫৬৩ শংকৰাব্দ&lt;/ref&gt;

তেখেতে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ২০১৯ চনত তেখেতক মৰণোত্তৰভাৱে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]] প্ৰদান কৰে। 
 
== জন্ম আৰু পৰিয়াল ==
ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত [[শদিয়া]]ৰ এখন গাঁৱৰ এটা সম্ভ্ৰান্ত [[কৈৱৰ্ত|কৈৱৰ্ত্ত]] পৰিয়ালত। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল নীলকান্ত হাজৰিকা আৰু মাতৃৰ নাম আছিল শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা। [[নাজিৰা]]ৰ আমোলাপট্টিত নীলকান্ত হাজৰিকাৰ আচল ঘৰ আছিল যদিও চাকৰিসূত্ৰে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত ঘূৰি ফুৰিব লগা হৈছিল। ভাই-ভনী সকলো মিলি তেখেতসকলৰৰ মুঠ দহোটা সন্তান আছিল। পৰিয়ালৰ দহোটা সন্তানৰ জ্যেষ্ঠ আছিল ভূপেন হাজৰিকা। বাকী কেইগৰাকী হৈছে অমৰ হাজৰিকা (১৯২৯-১৯৮৯), প্ৰবীণ হাজৰিকা (১৯৩২-২০২৩), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩), নৃপেন হাজৰিকা, বলেন হাজৰিকা(১৯৩৮-২০১৬), কবিতা বৰুৱা, স্তুতি পেটেল, [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭) আৰু [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬)। ভূপেন হাজৰিকাৰ অনুজ [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭), [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩)ও আগশাৰীৰ সংগীত শিল্পী। ড॰ হাজৰিকাই তেখেতৰ সংগীতপ্ৰাণ মনটো শৈশৱতে ঘৰখনৰ পৰিৱেশৰ পৰা লাভ কৰিছিল। তেখেতৰ পিতাকে প্ৰথমে শিক্ষকতা কৰিছিল, পিছলৈ বিদ্যালয়সমূহৰ উপ-পৰিদৰ্শক আৰু শেষত মাটিৰ হাকিম হয়।&lt;ref&gt;মই এটি যাযাবৰ, পৃষ্ঠা-৬&lt;/ref&gt;

শদিয়াত থাকোঁতে ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰৰ লগত আদিবাসী মানুহৰ খুউব মিলা-প্ৰীতি আছিল। তেখেতলোকৰ ঘৰৰপৰা বহু দূৰৈত থকা বনুং গাঁওখনৰ মানুহে আহি কেঁচুৱা ভূপেনক চোৱা-চিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে শান্তিপ্ৰিয়াক বৰ মৰম কৰিছিল। একোজনী আদিবাসী ছোৱালীয়ে পঞ্চলিছডাল জুইশলা কাঠী দিলে পঞ্চলিছদিন কাম কৰি দিছিল। বোধহয় তেওঁলোক বিনিময় প্ৰথাত বিশ্বাস কৰিছিল। ড' ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰত মৰমতে মতা নাম আছিল '''বৰ মইনা''' | ভূপেন হাজৰিকা ডাঙৰ হ‘লত ফুৰাবলৈ পেৰামবুলেটৰ (কেঁচুৱা ফুৰোৱা গাড়ী) কিনিবলৈ দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ধন নাছিল। তেতিয়া ওচৰৰে চাহাব এজনে দেউতাকক মাতি নি তেওঁৰ ঘৰত থকা গাড়ী এখন উপহাৰস্বৰূপে দিছিল। সেইখন গাড়ীতে আদিবাসী ছোৱালীবিলাকে কেঁচুৱা ভূপেনক ঘূৰাই লৈ ফুৰাইছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

মাক-দেউতাকে তেওঁৰ নামটো ভূপেন্দ্ৰ কুমাৰ হাজৰিকা বুলি ৰাখিছিল। পিছে ঘৰত সদায়েই ''ডাঙৰমইনা'' বুলি মাতিছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ভূপেন হাজৰিকা আছিল এনে এগৰাকী ব্যক্তি, যি সংগীতৰ জৰিয়তে আমাৰ সমাজখন সংস্কাৰ কৰিব বিচাৰিছিলি। 
===অনাথবন্ধু দাস আৰু ভূপেন হাজৰিকা===
অনাথবন্ধু দাস আছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ মোমায়েক। অনাথবন্ধু দাসে খুব সোনকালেই ১৯২৪ চনত; মাত্ৰ ২৩ বছৰ বয়সত ইহ-সংসাৰ ত্যাগ কৰিছিল। গীতে-মাতে সকলোতে আগৰণুৱা অনাথবন্ধু দাসৰ [[টাইফইড|টাইফইড ৰোগ]] হৈছিল। ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ থাকোঁতেই তেওঁ এদিন ভনীয়েক শান্তিপ্ৰিয়াক মাতি আনি তেওঁক ওচৰতে থকা নীলকান্ত হাজৰিকাৰ লগতে বিবাহ-পাশত আৱদ্ধ হ'বলৈ কৈছিল। কথাখিনি কোৱাৰ পিছদিনাই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

যেতিয়া ১৯২৬ চনত শদিয়াত শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল, তেতিয়া নীলকান্ত হাজৰিকাই শদিয়াৰ পৰা এখন টেলিগ্ৰাম প্ৰেৰণ কৰিছিল গুৱাহাটীৰ ভৰলুমুখৰ ঘৰলৈ; য’ত লিখা আছিল― &quot;{{lang|en|Blessed with a male Child.}}&quot; দিনটো আছিল ৮ ছেপ্টেম্বৰ। টেলিগ্ৰামখন শান্তিপ্ৰিয়াৰ মাকে অৰ্থাৎ ভূপেন হাজৰিকাৰ আইতাকে ঘৰৰ সকলোকে দেখুৱাইছিল আৰু কৈছিল যে শান্তিৰ গৰ্ভত তেওঁৰ পুত্ৰ অনাথ আকৌ আহিছে। ভূপেন হাজৰিকা জন্ম হোৱাৰ ঠিক তিনি-চাৰিদিনৰ আগত আইতাকে হুলস্থূল লগাই সকলোকে কৈ ফুৰিছিল যে― “অনাথ আহিছিল মোৰ ওচৰলৈ।” আহি হেনো তেওঁক কৈছিল― “মা তই কিয় কান্দি থাক! মই গৈছিলোঁ, কিন্তু আকৌ আহিলোঁ নহয়। মই শান্তিৰ গৰ্ভত আকৌ আহিছোঁ।” &lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;&gt;{{cite book | title=মই এটি যাযাবৰ | publisher=এছ.এইছ.শৈক্ষিক ন্যাস | author=হাজৰিকা,সূৰ্য্য | year=২০১৩ | location=গুৱাহাটী | isbn=৯৭৮-৮১-৯০৪৭৭৪-৬-৮}}&lt;/ref&gt;

ভূপেন হাজৰিকাৰ চাৰি নে পাঁচ বছৰ বয়সত আইতাকে এদিন কৈছিল― “তোক মই অনাথ বুলিহে মাতিম, ভূপেন বুলি নামাতোঁ।” তেওঁ ভাবিছিল যে, ২৩ বছৰ বয়সতে মৃত্যুবৰণ কৰা প্ৰতিভাৱান অনাথবন্ধু দাসেই শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত পুনৰ ভূপেন হৈ উপজিছে।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

== শৈশৱ আৰু শিক্ষা ==
ড॰ হাজৰিকাই [[ধুবুৰী]], [[গুৱাহাটী]] আৰু [[তেজপুৰ]]ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। গুৱাহাটীৰ [[ভৰলুমুখ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়]]ৰ পৰা প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯৪০ চনত প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা, ১৯৪২ চনত [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন মহাবিদ্যালয়ৰ]] পৰা ইণ্টাৰমেডিয়েট (কলা বিভাগ), ১৯৪৪ চনত [[কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়|কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা স্নাতক আৰু ১৯৪৬ চনত [[ৰাজনীতি বিজ্ঞান|ৰাজনীতি বিজ্ঞানত]] স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;  ''ৰ’ল অৱ মাছ কমিউনিকেশ্যন ইন ইণ্ডিয়াছ এডাল্ট এডুকেশ্যন'' ( '{{Lang|en|Role of Mass Communication in India's Adult Education}}' ) বিষয়ত অধ্যয়ন কৰি [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়|কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা ডক্টৰেট উপাধি লাভ কৰে। তেখেতে [[চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়|চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা শৈক্ষিক প্ৰকল্পত সহায়ৰ কাৰণে [[চলচ্চিত্ৰ|চলচ্চিত্ৰৰ]] ভূমিকা অধ্যয়নৰ বাবে লিছ্‌ল ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807212545/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

প্ৰাইমেৰী বিদ্যালয়ৰ এছোৱা সময় ভূপেন হাজৰিকাই ঘৰতে পঢ়িছিল। কাৰণ, ভৰলুমুখৰ আইতাকৰ ঘৰখনত প্ৰায় আটাইবোৰ সদস্যয়েই শিক্ষা-বৃত্তিৰ লগত জড়িত আছিল। দেউতাক আছিল [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুল]]ৰ শিক্ষক, মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাস মাছখোৱা ছোৱালী হাইস্কুলৰ শিক্ষয়িত্ৰী আৰু ককাক ৰতিকান্ত দাসো আছিল এজন শিক্ষক। তেওঁলোক আটায়ে মিলি ভূপেন হাজৰিকাক অ-আ-ক-খ শিকাইছিল। অংক বিষয়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বৰ মন নাছিল। তৃতীয় শ্ৰেণীলৈকে তেওঁ ঘৰতে পঢ়িছিল। তাৰপিছতহে তেওঁক সোণাৰাম হাইস্কুলত নাম লগাই দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ছবছৰ।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ভৰলুমুখৰ ঘৰত থাকোঁতেই মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে ভূপেন হাজৰিকাক এখন হাৰমনিয়াম আনি দিছিল। তেওঁলোকৰ ওচৰতে থকা দাসগুপ্ত নে সেনগুপ্ত নামৰ এক্সাইজ ছুপাৰিণ্টেডেণ্ট এজনে অৰ্গেনত ব্ৰাহ্মসংগীত বজাইছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেইবোৰ শুনিছিল। ভূপেন হাজৰিকাৰ মাকে পদ্মধৰ চলিহাৰ গীত, ব্ৰাহ্মসংগীত, বঙালী গীত, ৰবীন্দ্ৰসংগীত গাইছিল। ঘৰত [[বৰগীত]]ৰ চৰ্চাও চলিছিল। এনেকৈয়ে সৰুতেই নিজৰ ঘৰখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগীতৰ লগত পৰিচয় হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|জালুকবাৰীত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিৰ আলোকচিত্ৰ

===লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ লগত সাক্ষাৎ===
দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকা কটন কলেজিয়েট হাইস্কুললৈ অহাৰ কেইদিনমানৰ পিছতেই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসমলৈ আহিছিল। পুনৰ ঘূৰি যোৱাৰ সময়ত তেওঁক কটন কলেজিয়েটৰ ছাত্ৰসকলকৰ বাৰ্ষিক সন্মিলনলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁক সেই সন্মিলনৰ সভাপতি পতা হৈছিল। সেইদিনা আছিল ১৯৩০ চনৰ ৩০ অক্টোবৰ। দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাই সৰু চুৰিয়া আৰু পাটৰ কুৰ্তা এটা পিন্ধাই শিশু ভূপেনক তালৈ লৈ গৈছিল। ভূপেন হাজৰিকাই তাতেই এটা গীত পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁ গাইছিল :
{{quote|&lt;poem&gt;
'কি সতে হিয়াৰে আমি
কওঁ তুমি যোৱাঁগৈ
কৰ্ত্তব্যে মাতিছে যদি
যোৱাঁ তুমি যোৱাঁগৈ। '&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
&lt;/poem&gt;}}

গীতটো তেওঁক শিকাইছিল মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে। গীতটো শুনাৰ পাছত বেজবৰুৱাদেৱে শিশু ভূপেনক চুমা এটা খাইছিল। চুমাটো খোৱাৰ আগতে বেজবৰুৱাই &quot;মই পাপী মানুহ, ই বৰ পৱিত্ৰ ল'ৰা&quot; বুলি কৈ চৌকিদাৰৰ হতুৱাই পানী এগিলাচ অনাইছিল। কাৰণ সেই সময়ত তেওঁৰ মুখত তামোল আছিল। সেই পানীৰে কুল কুল কৰি উঠিহে বেজবৰৱাই ভূপেন হাজৰিকাৰ কপালত চুমা এটা খাইছিল আৰু কৈছিল― &quot;খুব ডাঙৰ শিল্পী হ'বা তুমি। &quot; উল্লেখযোগ্য যে, তাৰ পিছদিনাই বেজবৰুৱাই হাওড়ালৈ ৰাওনা হৈছিল। পাছদিনা [[সাদিনীয়া অসমীয়া]]ত খবৰ ওলাইছিল― &quot;নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ল'ৰা শ্ৰীমান ভূপেন হাজৰিকাই গান গালে।&quot; &lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

প্ৰণিধানযোগ্য যে, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনী [[মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ]]তো এই বিশেষ সাক্ষাতটোৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

===তেজপুৰত শৈশৱকাল===
[[File:Tezpur Govt Boys H.S. School.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকাই স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]]]
১৯৩৩ চনত গুৱাহাটীৰ সোণাৰাম স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰোৱাৰ পাছত কিছুদিন তেওঁলোক গুৱাহাটীত আছিল। ১৯৩৫ চনত বিদ্যালয়ৰ সহ-পৰিদৰ্শক (ছাব ইনস্পেক্টৰ অৱ স্কুল্‌ছ) হৈ নীলকান্ত হাজৰিকা ধুবুৰীত থাকে। ধুবুৰী প্ৰাইমেৰী স্কুলত ভূপেন হাজৰিকাই এবছৰ পঢ়ে। তাৰপিছত ১৯৩৬ চনত দেউতাক তেজপুৰলৈ বদলি হৈ আহে ছাব-ডেপুটী-কালেক্টৰ হৈ। অৰ্থাৎ নীলকান্ত হাজৰিকা এইবাৰ মাটিৰ হাকিম হ'ল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

১৯৩৬ চনত দেউতাকে ভূপেন হাজৰিকাক [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]ত নাম লগাই দিছিল ক্লাছ ছিক্সত। তেজপুৰতেই ভূপেন হাজৰিকাই [[বিষ্ণু ৰাভা]] আৰু [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সাক্ষাৎ লভে। লগতে [[পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱা]], [[পদ্মধৰ চলিহা]] আদিৰ নাম শুনে, চিনাকি হয়। তেজপুৰত বঙালী ষ্টেজত এবাৰ ভূপেন হাজৰিকাই ৰবীন্দ্ৰ সংগীত প্ৰতিযোগিতাত যোগদান কৰি প্ৰথম পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। লগতে সোণৰ মেডেল এটাও পায়।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

১৯৩৭ চনত ১১ বছৰ বয়সত ভূপেন হাজৰিকাই প্ৰথমটো গীত ৰচনা কৰে। গীতটো আছিল :
{{quote|&lt;poem&gt;
'কুসুম্বৰ পুত্ৰ শ্ৰীশঙ্কৰ গুৰুৱে
ধৰিছিল নামৰে তান,
নামৰে সুৰতে আনন্দত নাচিছিল
পৱিত্ৰ বৰদোৱা থান...'&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
&lt;/poem&gt;}}

===বিষ্ণু-জ্যোতিৰ সান্নিধ্য===
তেজপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অধিৱেশনৰ আগে-আগে বিষ্ণু ৰাভা, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু [[ফণী শৰ্মা]] এখন বিদেশী গাড়ীত উঠি নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ঘৰলৈ আহিছিল। সেইসময়ত বিষ্ণু ৰাভাই জ্যোতিপ্ৰসাদক ককাইদেউ বুলি সম্বোধন কৰিছিল। 

ভূপেন হাজৰিকা ক্লাছ ছেভেনত। প্ৰাৰম্ভিক চা-চিনাকিৰ পাছত তেওঁলোকে দেউতাকৰ আগত ভূপেনক কলিকতালৈ লৈ যোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিলে। গীত এটাৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ বাবে। দেউতাক সন্মত হ’ল। তাৰপিছত কলিকতালৈ যোৱাৰ আগে-আগে জ্যোতি-বিষ্ণুৰ লগত ভূপেন হাজৰিকাৰ গানৰ খুব আখৰা হ'ল। খেয়াল গাবলৈ অসুবিধা পোৱা ভূপেন হাজৰিকাক জ্যোতিপ্ৰসাদে প্ৰকাশভংগী শিকালে আৰু বিষ্ণু প্ৰসাদে কেইটামান সৰু সৰু খেয়াল শিকাই দিলে। যথা সময়ত ৰঙাপাৰাৰ পৰা তেওঁলোকৰ কলিকতা-যাত্ৰা আৰম্ভ হ’ল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

কলিকতাত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাই বিদ্যুৎ গতিৰে গীত লিখিলে। দিনে-নিশাই সুৰ সংযোজন কৰিলে। [[শোণিত কুঁৱৰী]] আৰু [[জয়মতী কুঁৱৰী]]ৰ গীত ৰেকৰ্ডিং হ'ল। এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেকৰ্ডিং কোম্পানী 'হিজ্ মাষ্টাৰ্ছ ভইচ' তেতিয়া দমদমত আছিল। ভূপেন হাজৰিকাক জয়মতী কুঁৱৰী আৰু শোণিত কুঁৱৰীৰ নাৰী-কণ্ঠৰ গীতবোৰ গাবলৈ দিয়া হৈছিল। কাৰণ ভূপেন হাজৰিকাৰ মাতটো সৰু আছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ইয়াৰ পিছত জ্যোতি-বিষ্ণুৱে ভূপেন হাজৰিকাৰ হতুৱাই ‘কাষতে কলচী লৈ’, ‘উলাহেৰে নাচি বাগি হ’লি বিয়াকুল’,  ‘বিশ্ববিজয়ী ন-জোৱান’ আদি গীত কেইটামান ৰেকৰ্ড কৰোৱালে। এদিন অৰোৰা ফিল্মত ''{{lang|en|Youngest Artist of his Master's Voice of India Record Sangeet}}'' ৰেকৰ্ডে মুক্তি পালে। ক’ভাৰত দিয়া হৈছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ ছবি। নেভী ব্লু ৰঙৰ হাফপেণ্ট, বগা শ্বাৰ্ট, আধা টাই পিন্ধা আৰু সোণৰ মেডেল পিন্ধা ছবি এখন।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

কলিকতাত গীত ৰেকৰ্ডিং কৰি এদিন ভূপেন হাজৰিকা ঘৰ ওলালহি। তাৰপিছত পৰীক্ষাত বহিল আৰু পাছো কৰিলে। অংকত খুব কম নম্বৰ পাইছিল। সম্ভৱতঃ ৩১।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

== কৰ্মজীৱন ==
[[image:Bundesarchiv Bild 183-L0216-0033, Berlin, 3. Festival des politischen Lieds.jpg|thumb|১৯৭২ চন [[:de:Hartmut König|Hartmut König]]-ৰ লগত বাৰ্লিনৰ [[:en:Festival of Political Songs|Festival of Political Songs]]-ত ভূপেন হাজৰিকা]]
[[File:Renowned music director, Shri Bhupen Hazarika meets the Prime Minister Shri Atal Bihari Vajpayee in New Delhi on February 27, 2004.jpg|thumb|right|২০০৪ চনত তদানীন্তন ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[অটল বিহাৰী বাজপায়ী]]ৰ সৈতে ভূপেন হাজৰিকা]]
ড॰ হাজৰিকাই কিছুদিন [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] অধ্যাপনা কৰিছিল। ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাত, উক্ত অনুষ্ঠানৰ সৈতে তেখেত জড়িত হৈছিল। ১৯৬৭ চনৰপৰা ১৯৭২ চনলৈ ভূপেন হাজৰিকা [[অসম বিধানসভা]]ৰ সদস্য আছিল।&lt;ref&gt;[http://assamassembly.gov.in/mla-1967-72.html Assam Legislative Assembly - MLA 1967-72], [[অসম বিধানসভা]]ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট, আহৰণ কৰা তাৰিখ: ০৫-০৪-২০১২]&lt;/ref&gt; নাওবৈচা সমষ্টিৰপৰা তেখেতে বিধায়ক নিৰ্বাচিত হৈছিল। বিধায়ক হৈ থকাৰ সময়ত তেখেতে এটা ফিল্ম ষ্টুডিঅ', এটা আৰ্ট গেলাৰী আৰু এটা জাতীয় নাট্যশালা গঢ়াৰ বাবে যুঁজ দিছিল।&lt;ref&gt;ভূপেন হাজৰিকা, ''মই বিধান সভাৰ সদস্য কিয় হৈছিলো?'', শিল্পীৰ পৃথিৱীৰ ভূপেন হাজৰিকা (সম্পাদনা: হেমচন্দ্ৰ বৰা), তৃতীয় প্ৰকাশ, নৱেম্বৰ, ২০১১ পৃষ্ঠা: ১৪&lt;/ref&gt; তেখেতে কাৰ্যনিবাহ কৰা অন্য পদসমূহ হ'ল:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=5 |title=Blog Archive » Dr. Bhupen Hazarika - Short Bio |publisher=Bhupen Hazarika |date=2004-06-09 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;

* চেয়াৰমেন, এপেলেট বডী অৱ চেণ্ট্ৰেল বৰ্ড অৱ ফিল্ম চেঞ্চৰ্ছ, [[ভাৰত চৰকাৰ]], ১৯৯০ ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৯ বছৰ
* মেম্বাৰ, স্ক্ৰীপ্ট কমিটী অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ইষ্টাৰ্ণ ইণ্ডিয়া
* ডাইৰেক্টৰ, নেশ্যনেল লেভেল অন দ্য বৰ্ড অৱ ডাইৰেক্টৰ্ছ অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ভাৰত চৰকাৰ
* এক্‌জিকিউটীভ কাউনঞ্চিল মেম্বাৰ, চিল্ড্ৰেঞ্চ ফিল্ম ছ'চাইটী
* মেম্বাৰ, বৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টীজ, পুৱৰ আৰ্টিষ্ট্‌ছ ৱেলফেয়াৰ ফাণ্ড, ভাৰত চৰকাৰ
* চেয়াৰমেন, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ, ১৯৮৫
* জুৰী মেম্বাৰ, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌‌ছ, ১৯৫৮-ৰ পৰা ১৯৯০-লৈকে কেইবাবাৰো
* মেম্বাৰ, পি চি জোশী কমিটী। এই কমিটী ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য মন্ত্ৰালয়ে টেলিভিছন কাৰ্যক্ৰমৰ সহায়ত একবিংশ শতিকাত ভাৰতত ছফ্টৱেৰ প্ৰ’গ্ৰেমিঙত প্ৰোৎসাহ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে অনুসন্ধান কৰিবলৈ নিয়োগ কৰিছিল। 
* মেম্বাৰ, ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউটৰ পলিচী মেকিং বডী, ভাৰত চৰকাৰ

===পল ৰ’বচনক সাক্ষাৎ===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত থাকোঁতেই ভূপেন হাজৰিকাই আমেৰিকাৰ গণ-অধিকাৰ আন্দোলনৰ লগত জড়িত আফ্ৰিকান-আমেৰিকান গায়ক আৰু অভিনেতা [[পল ৰ’বচন]]ক লুকাই লুকাই লগ কৰিবলৈ গৈছিল। সেই কাৰণে তেওঁক বহুতেই ‘কমিউনিষ্ট’ বুলি ধৰি লৈছিল। আমেৰিকাত থকা ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত [[বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত|বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিতে]] ভূপেন হাজৰিকালৈ ফোন কৰি সাৱধানবাণী শুনাইছিল— “তই বৰ দুষ্ট হৈ গৈছ। আমাৰ পইচা লৈ তই ইয়াত সেই ৰঙা-নীলাবিলাকৰ মাজতে ঘূৰি ফুৰিছ।”

পল ৰ’বচনে সেই সময়ত গঢ়ি তোলা উগ্ৰ ৰক্ষণশীলতা বিৰোধী আন্দোলনবোৰৰ প্ৰতি ভূপেন হাজৰিকাৰ নৈতিক সমৰ্থন আছিল। আমেৰিকা এৰিবৰ প্ৰাক্-মুহূৰ্তত ভূপেন হাজৰিকা পল ৰ’বচনৰ ওচৰলৈ গৈছিল আৰু লণ্ডনলৈ যাব বুলি কৈছিল। ৰ'বচনে ভূপেন হাজৰিকাক লণ্ডনত থকা ৰজনীপাম দত্তক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ কৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

পল ৰ’বচনে ভূপেন হাজৰিকাক বাৰুকৈয়ে প্ৰভাৱান্বিত কৰিছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেয়েহে কৈছিল—  “তেওঁৰ গীতে আমাক বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ দৰে ছুই গ'ল‌। বিজুলী সঞ্চাৰেৰে সহস্ৰ ৰাইজ যেন উদ্বুদ্ধ হ'ল বৰ্ণ-বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ‌। তেওঁ গোৱা গীতে আমাক এক নতুন সংগীত জগতৰ বতৰা দিলে‌। … তেওঁক দেখি বিষ্ণু ককাইদেউক লগ পোৱা যেন লাগিছিল‌। একলব্যৰ দৰে দূৰৈৰপৰা তেওঁৰ ধুমুহা-সদৃশ ব্যক্তিত্বক সন্মান জনাই লাহে লাহে ওচৰ চাপিছিলোঁ‌।” &lt;ref&gt;{{cite web|author=বৰ্ণালী বৰুৱা দাস |url=http://muktosinta.org/otitor-buronji/ |title=নীল নদীৰ পাৰত ফাল্লাহীন,জন আৰু ৰংমনৰ বিননি |publisher=মুক্তচিন্তা |date=২ মাৰ্চ ২০১৬ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০}}&lt;/ref&gt;

উল্লেখযোগ্য যে, পল ৰ’বচনৰ '{{Lang|en|We are in the same boat brother}}' গীতটো ভূপেন হাজৰিকাই ‘আমি একেখন নাৱৰে যাত্ৰী’ৰ ৰূপত বিভিন্ন প্ৰসংগত গাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |author=জয়কান্ত শৰ্মা |url=https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |title=ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শন |publisher=জনমভূমি |date=৪ নৱেম্বৰ ২০১৭ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archivedate=2020-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200929125635/https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
[[File:Bhupen Hazarika, Kalpana Lajmi, Sudhir Mishra at 2nd Apsara Awards Nominations Announcement.jpg|thumb|২০০৬ চনত [[কল্পনা লাজমী]] আৰু সুধীৰ মিশ্ৰাৰ লগত ভূপেন হাজৰিকা]]
১৯৫০ চনত [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কত]] ড॰ হাজৰিকা [[উগাণ্ডা]]ৰ এটা গুজৰাটী পৰিয়ালৰ ছোৱালী [[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]ৰ লগত বিবাহ পাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;&gt;http://manipurhub.com/ne-news/assam-news/dr-bhupen-hazarika-life-of-a-genius/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৫২ চনত তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান তেজ হাজৰিকাৰ জন্ম হয়। ১৯৬৩ চনত তেওঁলোকৰ বিচ্ছেদ হয়।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Posted by: Shekhar |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |title=Bhupen Hazarika always remembered for his songs - Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=2011-11-07 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120416083459/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ড॰ হাজৰিকাৰ মৃত্যুৰ সময়ত প্ৰিয়ম্বদা পেটেল [[কানাডা]]ৰ অ’টৱাত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-09 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111114011512/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তীকালত ড॰ হাজৰিকাৰ ‘[[ৰু’দালি]]’, ‘[[দমন (চলচ্চিত্ৰ)|দমন]]’, ‘[[এক পল]]’ আদি খ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী|কল্পনা লাজমীৰ]] লগত মধুৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |title=Blog Archive » I don't need 'wife' tag to prove my love for Bhupen: Kalpana |publisher=Bhupen Hazarika |date=2009-02-20 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610162936/http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; জীৱনৰ শেষ কালচোৱাত তেখেত ঘনিষ্ঠ বান্ধৱী, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী]]ৰ তত্ত্বাবধানত মুম্বাইত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |title=Rituparna Chatterjee's Blog : Kalpana Lajmi-Bhupen Hazarika: A 40-year-old love story |publisher=Ibnlive.in.com |date=2011-11-05 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107205132/http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&amp;ID=ENTEN20110187485&amp;subcatg=MOVIESINDIA&amp;keyword=music&amp;nid=147290 |title=Kalpana Lajmi inconsolable after Bhupen Hazarika's death |publisher=Movies.ndtv.com |date=2011-11-06 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111214065413/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&amp;ID=ENTEN20110187485&amp;subcatg=MOVIESINDIA&amp;keyword=music&amp;nid=147290 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lajmi |first=Kalpana |title=Bhupen Hazarika: as I knew him |last2=Mitra |first2=Sunanda Shyamal |date=2018 |publisher=HarperCollins Publishers India |isbn=978-93-5302-335-5 |location=Noida, Uttar Pradesh, India|url=http://books.google.co.in/books/about/Bhupen_Hazarika_As_I_Knew_Him.html?id=yGZsDwAAQBAJ&amp;source=kp_book_description&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; কল্পনা লাজমীয়ে সুনন্দা শ্যামল মিত্ৰৰ সহযোগত লিখা আত্মজীৱনী ‘ভূপেন হাজৰিকা: এজ আই নিউ হিম’ ({{Lang|en|Bhupen Hazarika: As I Knew Him}}) প্ৰকাশ পায়। এই আত্মজীৱনীত কল্পনা লাজমীয়ে ভূপেন হাজৰিকাক সোতৰ বছৰ বয়সতে লগ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰে। সেইসময়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বয়স আছিল পঞ্চলিছ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhupen Hazarika Always Felt That He and Kalpana Lajmi Should Celebrate Their Love Story |url=https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126160947/https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-date=2024-11-26 |access-date=2026-02-22 |website=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== বংশলতা ==
{{ভূপেন হাজৰিকা (বংশলতা)}}

==সমালোচকৰ দৃষ্টিত ভূপেন হাজৰিকা==
অসমৰ বিশিষ্ট লেখক, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু অধ্যাপক [[হীৰেন গোহাঁই|ড° হীৰেন গোঁহায়ে]] ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য আগবঢ়াইছে যে-&lt;br /&gt;

{{cquote|ভূপেন হাজৰিকাৰ কণ্ঠস্বৰ ইংৰাজীত TENOR বুলি উল্লেখ কৰা প্ৰকাৰৰ ভিতৰত পৰে। কিন্তু ভূপেন হাজৰিকাৰ 'মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ' শব্দকেইটা যি গাম্ভীৰ্যৰে উচ্চাৰিত হৈছে, 'বুকু হম হম কৰে'ত বেদনা বিধৌত যি গহীন ধ্বনি শুনা গৈছে তাতকৈ ‘কামেং সীমান্ত দেখিলোঁ, শত্ৰুৰ পশুত্ব চিনিলোঁ’ শাৰীটোত তাতকে উচ্চ গ্ৰামৰ বিননি শুনা যায়। আমাৰ টোকাৰী গীত আদিত সচৰাচৰ প্ৰয়োগ হোৱা স্বৰটোও তেওঁ ক'ৰবাত-ক'ৰবাত ব্যৱহাৰ কৰিছে। আকৌ প্ৰয়োজনবোধে অতি অন্তৰংগ, নিৱিড় স্বৰো ফুটাই তুলিছে। এইবোৰ স্বৰসাধনাৰ ফল। .....&lt;ref name=&quot;হীৰেন&quot;&gt;{{cite book | title=শিল্প-সংস্কৃতিৰ ৰণাঙ্গন | publisher=ঐকান্তিক | author=গোহাঁই. হীৰেন | authorlink=সাম্প্ৰতিক অসমীয়া গান | year=২০২১ | location=গোলাঘাট | pages=৩০৮ | isbn=৯৭৮-৮১-৯৫১৪৪৮-৪-৬}}&lt;/ref&gt;}}

ভূপেন্দ্ৰ সংগীতৰ পৰ্যালোচনা আগবঢ়াই লেখিকা-সমালোচিকা ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাসে নিজৰ গ্ৰন্থ 'গভীৰ আস্থাৰ গান'ত লিখিছে-&lt;br /&gt;

{{cquote| লোক-সংগীতৰ সুৰক আধুনিক গীতত প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভূপেন হাজৰিকাৰ দক্ষতা অসাধাৰণ। গীতৰ কথাৰ সৈতে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে বিভিন্ন লোক-সংগীত সুৰ যেন গাঁথ খাই পৰেহি। খাটিখোৱা মানুহৰ কথা ক'বলৈ সেই খাটিখোৱা মানুহৰ প্ৰাণৰ সুৰবোৰকেই তেওঁ বুটলি লৈছিল। আৰু সেই লোক-সুৰ আৰু লোক-কথাক নিজৰ অপৰিসীম সৃষ্টিশীলতাৰে গণ-সংগীতলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;বৰ্ণালী&quot;&gt;{{cite book | title=গভীৰ আস্থাৰ গান | publisher=ষ্টুডেণ্টচ ষ্ট'ৰছ | author=দাস. ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাস | authorlink=' এন্ধাৰ কাতিৰ নিশাতে': শ্ৰোতাৰ অনুভূতিক জোকাৰি যোৱা এটি গীত | year=২০২১ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৪}}&lt;/ref&gt;}}

== মৃত্যু ==
[[বৃক্ক]]ৰ সমস্যা আৰু আনুষংগিক জটিলতাত ভুগি থকা ড॰ হাজৰিকাই ২০১১ চনৰ ৫ নৱেম্বৰৰ দিনা [[মুম্বাই]]ৰ কোকিলাবেন ধীৰুভাই আম্বানি চিকিৎসালয়ত ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Music Legend Bhupen Hazarika passes away|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away|publisher=Bollywood Life|accessdate=5 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|title=Bhupen Hazarika is no more.|date=5 November 2011|publisher=Indiavision news|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|archive-date=7 November 2011|url-status=dead|archivedate=7 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |publisher=BBC News |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |date=5 November 2011}}&lt;/ref&gt; মৃত্যুৰ সময়ত তেখেতৰ বয়স আছিল ৮৫ বছৰ। মৃত্যুৰ পিছত হাজৰিকাৰ নশ্বৰদেহ [[গুৱাহাটী]]লৈ অনা হয় আৰু ৯ নৱেম্বৰৰ দিনা অন্তিম সংস্কাৰ কৰা হয়, য’ত প্ৰায় ৫ লাখ জনতাই ভাগ লয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |title=Lakhs aend Bhupen Hazarika's funeral |publisher=indiatv |accessdate=13 December 2011 |archivedate=8 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120408191933/http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Smitha |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |title=Bollywood pays tribute to Bhupen Hazarika&amp;nbsp; — Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=29 December 2011 |accessdate=25 December 2012 |archivedate=6 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেখেতৰ সমাধিক্ষেত্ৰ জালুকবাৰীত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কাষত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। সমাধিক্ষেত্ৰখনত ‘সোণোৱালী সোঁৱৰণি’ নামৰ এক তিনি মহলীয়া সংগ্ৰহালয়ো আছে, য’ত ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনৰ লগত জড়িত সামগ্ৰী আৰু আলোকচিত্ৰ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/life-of-bhupen-hazarika-to-come-alive-at-his-samadhi-khetramuseum-to-be-inaugurated/ |title=Life of Bhupen Hazarika to come alive at his Samadhi Khetra,museum to be inaugurated |publisher=দ্য ছেণ্টিনেল |date=৫ নৱেম্বৰ ২০১৮ |accessdate=২৯ এপ্ৰিল ২০২০}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Dr Bhupen Hazarika at Nizarapar.jpg|নিজৰাপাৰৰ ঘৰত, ৭ নৱেম্বৰ ২০১১
Arabinda Rajkhowa's Tribute to Dr. Bhupen Hazarika.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১
Panorma-720-wiki.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১
ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ (1).jpg|ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিক্ষেত্ৰ, জালুকবাৰী
&lt;/gallery&gt;

== শিল্প আৰু সাহিত্য ==
[[File:The tableau of Assam passes through the Rajpath during the full dress rehearsal for the Republic Day Parade-2014, in New Delhi on January 23, 2014.jpg|thumb|[[নতুন দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত ২০১৪ চনৰ [[গণৰাজ্য দিৱস (ভাৰত)|গণৰাজ্য দিৱস]] উদ্‌যাপনত [[অসম]]ৰ প্ৰতীক পটত ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজিক প্ৰদৰ্শন কৰা হয়]]
[[File:Bhupen Hazarika Museum at Kalakhetra by Bishnu Saikia.jpg|thumb|গুৱাহাটীৰ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ৰ ভিতৰত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগ্ৰহালয়]]
পাঁচবছৰ বয়সতে [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুলত]] গীত গাই ভূপেন হাজৰিকাই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]ৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=kuri&gt;কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া; সম্পাদনা: প্ৰণতি গোস্বামী শৰ্মা, অনিল শৰ্মা; জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম, ১৯৯৯&lt;/ref&gt; ড॰ হাজৰিকাৰ প্ৰকৃত শিল্পী জীৱনৰ আৰম্ভণি হয় [[তেজপুৰ]]ত। তেজপুৰত থকা সময়ত তেওঁ অসমীয়া সাংস্কৃতিক জগতৰ বাটকটীয়া শিল্পী ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] আৰু নটসূৰ্য [[ফণী শৰ্মা]]ৰ সান্নিধ্যৰে অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁলোকেই দহবছৰীয়া ভূপেন হাজৰিকাক [[কলিকতা]]লৈ নি চেনোলা মিউজিকেল প্ৰডাক্ট কোম্পানীত '[[শোণিত কুঁৱৰী]]' আৰু 'জয়মতী' নাটক দুখনৰ গীত বাণীবদ্ধ কৰায়।&lt;ref name=kuri/&gt; একে সময়তে বিষ্ণু ৰাভাই স্বৰচিত 'উলাহতে নাচিবাগি হ'লি বিয়াকুল' আৰু 'কাষতে কলচী লৈ' গীত দুটিও বাণীবদ্ধ কৰোৱায়। ১৯৩৯ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ [[ইন্দ্ৰমালতী (চলচ্চিত্ৰ)|ইন্দ্ৰমালতী]] ছবিৰ নেপথ্য গায়ক হিচাপে প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। ১৯৫৫ চনত [[দিল্লী]] অনুষ্ঠিত আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় যুৱ মহোৎসৱত ভূপেন হাজৰিকাৰ নেতৃত্বত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে]] শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিযোগীৰ সন্মান অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=kuri/&gt;

ড॰ ভূপেন হাজৰিকাই নিজে লিখা আৰু কণ্ঠদান কৰা গীতসমূহকে [[ভূপেন্দ্ৰ সংগীত]] বোলা হয়। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিসম্পন্ন শিল্পী [[পল ৰ'বচন]]ৰ দ্বাৰা যথেষ্ট অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ৰ'বচনৰ '{{Lang|en|Old man river}}'&lt;ref&gt;{{cite web|author=Log nu in om een reactie te plaatsen. |url=http://www.youtube.com/watch?v=eh9WayN7R-s |title=Paul Robeson - Ol' Man River (Showboat - 1936) J.Kern O. Hammerstein II |publisher=YouTube |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lyricsfreak.com/f/frank+sinatra/ol+man+river_20055702.html |title=Ol' Man River Lyrics - Frank Sinatra |publisher=Lyricsfreak.com |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;-ৰ অৱলম্বনতে তেখেতে তেখেতৰ '[[বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে]]' গানটো ৰচনা কৰে। পাছত ইয়াৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] অনুবাদো প্ৰকাশ কৰা হয়। আন কিছু উল্লেখযোগ্য ভূপেন্দ্ৰ সংগীতসমূহ হৈছে: 'সাগৰ সংগমত কতনা সাঁতুৰিলোঁ', 'জিলিকাব লুইতৰ পাৰ', 'অ' বিদেশী বন্ধু', 'মেঘে গিৰ্‌ গিৰ্‌ কৰে', 'বিমূৰ্ত মোৰ নিশাটি' আদি। 

সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰলৈও ভূপেন হাজৰিকাৰ যথেষ্ট অৱদান আছে। তেখেতৰ বেছিভাগ গান তেখেতে নিজে ৰচনা কৰা। কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত থকা সময়ত তেখেত 'নিউ ইণ্ডিয়া' পত্ৰিকাৰ ১৪৯-১৫০ সংখ্যাৰ সম্পাদক আছিল। ১৯৬৫ চনত তেখেত কলা বিষয়ক 'গতি' আলোচনীৰ চাৰিটা খণ্ড, ১৯৭০ চনত ক্ষুদ্ৰ আলোচনী '[[বিন্দু (আলোচনী)|বিন্দু]]'-ৰ আঠটা খণ্ড, ১৯৬৫ আৰু ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত মাহেকীয়া আলোচনী 'আমাৰ প্ৰতিনিধি', আৰু ১৯৮৩ ৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ ভিতৰত পষেকীয়া আলোচনী 'প্ৰতিধ্বনি'ৰ সম্পাদক আছিল। 

শিশুসকলৰৰ বাবেও ভূপেন হাজৰিকাই 'ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে অ, আ, ক, খ' নামৰ অসমীয়া আখৰ-চিনাকিৰ এখন জনপ্ৰিয় পুথি লিখিছিল।&lt;ref&gt;[http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/songs-with-BHA-lyrics-bhupen%20maamaar%20giite%20maate.htm ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[অসম সাহিত্য সভা]]ই ২০০৮ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত হাজৰিকাৰ সাহিত্যকৰ্মৰ বাবে 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধি প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.google.co.in/books?id=oP4vH-4oSEcC&amp;pg=PA165&amp;lpg=PA165&amp;dq=amar+pratinidhi&amp;source=bl&amp;ots=PMQqVR2wmd&amp;sig=6rA4PxaWxlFcVU2SgmizGNm3v98&amp;hl=en&amp;ei=bQK-TpjKLMforAf84InsAQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CDYQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amar%20pratinidhi&amp;f=false |title=The Music And Musical Instruments Of North Eastern India - Dilip Ranjan Barthakur - Google Books |publisher=Books.google.co.in |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vigyanprasar.gov.in/dream/february99/febvpnews.htm |title=Dream 2047: VP News |publisher=Vigyanprasar.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |title=Dr Bhupen Hazarika - Bhupen Hazarika's songs music films director singer musician assamese bengali hindi |publisher=Onlinesivasagar.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117032725/http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov1211/at08 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-12 |accessdate=2012-12-25 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=prasujya |url=http://bhupenhazarika-news.blogspot.com/2008/07/one-editorial-of-amar-pratinidhi-oct.html |title=Bhupen Hazarika: Editorial of Amar Pratinidhi -Oct,1967 issue by Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika-news.blogspot.com |date=2008-07-10 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ratimohannath.blogspot.com/ |title=Rati Mohan Nath : A man of Pen and Papers |publisher=Ratimohannath.blogspot.com |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--
On top of his contributions to the field of music with his creations- lyrics and musical compositions, the maestro leaves behind 15 compilations of his prose works. He has also a published work for the children — Bhupen Mamar Geete-Mate, A, Aa, Ka, Kha and a transcript autobiography — Moi eti jajabor. The book that derived its title from one of his highly popular songs that starts with the same words dwelling upon his nomadic lifestyle.

This song was perhaps responsible for his being described as 'the roving minstrel'. Noted writer, columnist Arup Dutta has a popular book on Bhupen Hazarika with this title.

It needs mention here that Bhupen Hazarika travelled widely as a delegate to conferences on mass communication, music, poetry, performing art and cinema.

He edited the 149th-50th edition of the New India, which is the annual journal of Columbia University. He was also the editor of the four editions of the art journal Gati in 1965, eight editions of the mini magazine Bindu in 1970, monthly Amar Pratinidhi between 1965 and 1980 and quarterly magazine Pratidhvani between 1983 and 90.

The Asam Sahitya Sabha conferred him the Sahityacharyya title on February 8, 2008. The Assam Government also presented him with a lifetime achievement award at a function held at the Ravindra Bhawan in the city in the evening that day.
Via Assam Tribune --&gt;

==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী==
{{main|ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজি}}
ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন অসমীয়া ছবি [[এৰা বাটৰ সুৰ]] মুক্তি পায় ১৯৫৬ চনত। তেওঁ ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে কাহিনী, সংগীত আৰু গীতো ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;arun&quot;&gt;{{cite book | title=১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত (পৃঃ ৬৭) | publisher=শশী শিশু প্ৰকাশন, গুৱাহাটী | author=অৰুণলোচন দাস | year=২০১৩}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;atul&quot;&gt;{{Cite book |title=মঞ্চলেখা, পৃষ্ঠা ৩১৩, অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকা, লয়াৰ্চ বুক ষ্টল, গুৱাহাটী, ১৯৬৭}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পৰিচালনা কৰা আন উল্লেখযোগ্য ছবিসমূহ হৈছে [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]] (১৯৬১), [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]] (১৯৬৪), [[লটিঘটি]] (১৯৬৬), [[চিকমিক বিজুলী]] (১৯৬৯), [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]] (১৯৮৮) আদি। 

চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ লগতে ভূপেন হাজৰিকাই অসমীয়া, বঙালী, হিন্দী তথা আন ভাষাৰ অনেক ছবিত সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। উল্লেখযোগ্য যে [[আব্দুল মজিদ]] পৰিচালিত ১৯৭৫ চনৰ ছবি [[চামেলি মেমচা'ব]]ত কৰা সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ভূপেন হাজৰিকাই শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিবৰ সক্ষম হয়। 

{| class=&quot;wikitable sortable collapsible&quot;
|- style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center; &quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:33px; &quot;|বৰ্ষ
! rowspan=&quot;2&quot;|বোলছবি
! colspan=&quot;6&quot;|ভূমিকা
|- style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center; &quot;
! নেপথ্য গায়ক
! সুৰকাৰ
! নিৰ্দেশক
! প্ৰযোজক
! লেখক
! অভিনেতা
|-
| ১৯৩৯
| ''[[ইন্দ্ৰমালতী]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৪৮
| [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]]
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৫৫
| ''[[পিয়লি ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)|পিয়লি ফুকন]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৫৬
| [[এৰা বাটৰ সুৰ]]
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৫৮
| ''মাহুত বন্ধু ৰে''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬১
| [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৪
| [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৪
| ''কা স্বৰিতী''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৬
| [[লটিঘটি]]
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৯
| [[চিকমিক বিজুলী]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৪
| [[আৰোপ]]
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৭৪
| ''ফৰ হুম দ্য ছান ছাইনচ্''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৫
| [[চামেলি মেমচা'ব]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৭৫
|খোজ
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৬
| ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু জয়মতী
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৬
| ''মেৰা ধৰম মেৰি মা''
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৭
| ''থ্ৰু মেল'ডী এণ্ড ৰীডম''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৭
| ''সীমানা পেৰয়ে''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৭৮
|চামেলী মেমচা'ব (বাংলা)
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৭৯
| মন-প্ৰজাপতি
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৯
| ''[[দেৱদাস (চলচ্চিত্ৰ)|দেৱদাস]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
|১৯৮১
|চামেলী মেমচা'ব (হিন্দী)
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৮২
| [[অপৰূপা]]
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৮৬
| স্বীকাৰোক্তি
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৮৬
| ''এক পল''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|-
| ১৯৮৮
| চিৰাজ
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৯৩
| ''[[ৰুদালি]]''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৩
| প্ৰতিমূৰ্তি
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৯৫
|পানী
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৯৭
| ''দো ৰাহে''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৭
| ''দৰমিয়া: ইন বিটোৱিন''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৮
| ''চাজ''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০০
| ''[[গজ গামিনী]]''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০১
| ''ডামন: এ ভিকটিম অৱ মেৰিটেল ভায়'লেঞ্চ''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০৩
| ''কিঁ‌উ?''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০৬
| ''চিংগাৰী''
|{{yes}}
|
|
|
|{{yes}}
|
|-
| ২০১১
| ''[[গান্ধী টু হিটলাৰ]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|}
== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==
[[চিত্ৰ:Jajabor the legend.png|thumb|right|যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড ধাৰাবাহিকৰ এটি দৃশ্যত শিশু ভূপেন হাজৰিকা আৰু তেওঁৰ মাতৃ]]
হাজৰিকাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰেঙনি চেনেলত “যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড” শীৰ্ষক এখন ধাৰাবাহিক সম্প্ৰচাৰিত হয়। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য, সংলাপৰ লগতে ইয়াৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্বত আছে কণ্ঠশিল্পী ও নিৰ্মাতা সদানন্দ গগৈ। এ.এম টেলিভিছনৰ বেনাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে সঞ্জীৱ নাৰায়াণে। ভূপেন হাজৰিকাৰ শিক্ষা জীৱনকে আদি কৰি তেওঁৰ সৃষ্টি তথা তেওঁ জীৱন পৰিক্ৰমাৰ আটাইবোৰ বস্তুকেই এই ধাৰাবাহিক খনত উপস্থাপন কৰা হৈছে। এই ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰিছে [[চেতনা দাস]], [[আইমী বৰুৱা]], কিশোৰ চৌধুৰী, মনোজ কুমাৰ দাস, এনিশা শৰ্মা, নন্দিনী কাশ্যপ, ৰূপম বৰুৱা, দেৱজিৎ হাজৰিকা, ৰাজশ্ৰী আগৰৱাল, সমীৰণ পোদ্দাৰ, কবিতা দুৱৰা, ৰূপম অনুৰাগ, ৰূপজ্যোতি দাস, জুলী লহকৰ, প্ৰশান্ত দাস, গৌতম পাঠক, অঞ্জন জ্যোতি বওজ, স্পেইনী, শ্ৰেয়াছ মল্ল বুজৰবৰুৱা আৰু ৰাজদ্বীপ বৰায়ে।&lt;ref name=&quot;:-/&quot;&gt;{{cite web | url=https://rupaliparda.com/archives/11014 | title=সুধাকণ্ঠৰ জীৱন-কাহিনীৰে আহি আছে অসমীয়া ছবি “যাযাবৰ- দা লিজেণ্ড” | publisher=Rupaliparda | date=20 March 2020 | accessdate=27 June 2022}}&lt;/ref&gt;

== বঁটা আৰু কৃতিত্ব ==
[[File:Pratibha Devisingh Patil presenting the Sangeet Natak Akademi Fellow Award-08 to Shri Bhupendra Kumar Hazarika for his outstanding contribution to Indian music.jpg|thumb|২০০৯ চনত [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]]য়ে ভূপেন হাজৰিকাক সংগীত নাটক একাডেমী ফেল' বঁটা প্ৰদান কৰিছে]]
[[File:Bhupen Hazarika 2016 stamp.jpg|thumb|২০১৬ত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]]
[[File:Bhupen Hazarika 2013 stamp of India.jpg|thumb|২০১৩ চনত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]]
[[File:ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ]]
* ১৯৬১ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]’ ছবিখনে [[অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|ৰাষ্ট্ৰপতি পদক]] লাভ কৰে। 
* ১৯৬৪ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]’  ছবিখনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। এই ছবিখন ফ্ৰাঞ্চৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱলৈ আমন্ত্ৰিত হৈছিল। 
* ১৯৬৬ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[লটিঘটি]]’ প্ৰথম অসমীয়া ব্যংগ চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। 
* ১৯৬৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত মাজুলীৰ বংশীগোপাল নাট্য মন্দিৰত মাঙ্গলিক ধ্বনিৰে সেই সময়ৰ অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱাই তেখেতক &quot;সুধাকণ্ঠ&quot; উপাধি প্ৰদান কৰে।
* ১৯৭৬ চনত [[আব্দুল মজিদ]]ৰ পৰিচালিত ‘[[চামেলি মেমচা'ব]]’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে বছৰটোৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ সন্মান লাভ কৰে। এই [[সংগীত]]ৰ বাবে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে '[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰজত কমল বঁটা]]' আৰু নগদ দহ হেজাৰ টকাৰে সন্মান যাচে। 
* ১৯৭৬ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰত চামেলি মেমচাব ছবিৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে 'ৰূপকাৰ বঁটা' লাভ কৰে।
* ১৯৭৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক ৰূপে বাংলা চলচ্চিত্ৰ সমিতিৰ পৰা বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৭৮ চনত দুখন অসমীয়া গানৰ বিশেষ ৰেকৰ্ড প্ৰকাশ কৰাৰ উপৰিও তেওঁ 'আমি এক যাযাবৰ' বুলি আঠোটা বঙালী গীতৰ এল পি ৰেকৰ্ড এইছ এম ভি ৰ পৰা এখন এম্বেচেদৰ আৰু এখন সোণৰ ৰেকৰ্ড লাভ কৰে। 
* ১৯৭৭ চনত [[পশ্চিমবংগ]]ৰ ‘বঙালী চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ সমিতি’য়ে  ‘দম্পতী’  ছবিখনৰ বাবে বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ যাচিছিল। 
* ১৯৭৭ চনৰ ২ এপ্ৰিলত [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৭৮ চনত ‘সীমনা পেৰিয়ে’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ কাৰণে 'বাংলাদেশ ফিল্ম ইণ্ডাষ্টিজ'ৰ তৰফৰ পৰা বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰূপে সন্মানিত হৈছিল। 
* ১৯৭৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অৰুণাচল চৰকাৰে তেওঁক 'মেৰা ধৰম মেৰি মা' নামৰ হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে সম্বৰ্দ্ধনা জনাই সোণৰ পদক উপহাৰ দিছিল। 
* মহুৱা সুন্দৰী নাটকৰ শ্ৰেষ্ঠ লোকসংগীত শিল্পী বঁটা (১৯৭৯)
* ১৯৮৭ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৮৭ চনত [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৮৭ চনত [[ইন্দিৰা গান্ধী স্মৃতি বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৯০ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত All India Critic Association ৰ পৰা কলকাতাৰ বিৰলা একাডেমী হলত 'কলা শিৰোমণি' বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯৩ চনৰ [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ঊনষাঠিতম অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন শুৱনি কৰিছিল। 
* ১৯৯৩ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯৩ চনত ড॰ হাজৰিকাক ১৯৯২ চনৰ বাবে ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ‘[[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]]’ সেই সময়ৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড॰ শংকৰ দয়াল শৰ্মাই প্ৰদান কৰে। 
* ১৯৯৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ৫০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱা উপলক্ষে ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক &quot;Golden Citizen- India, 1947-97 Award&quot; প্ৰদান কৰে।
* ২০০১ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানজনক &quot;ডক্টৰেট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
* ২০০১ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা &quot;ডক্টৰেট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
* ২০০১ চনত [[পদ্মভূষণ]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনত [[মধ্যপ্ৰদেশ]] চৰকাৰৰ পৰা [[লতা মংগেশকাৰ বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনত কলকাতাৰ পৰা প্ৰকাশিত 'Cine Awards' কাকত গোষ্ঠীৰ পৰা 'Kalakar Award' লাভ কৰে।
* ২০০২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে অসমৰ সংগীত জগতলৈ আগবঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে তেওঁ &quot;দেশৰত্ন&quot; বঁটা লাভ কৰে।
*২০০৬ চনত তেওঁৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] গীত &quot;মানুষ মানুষেৰ জন্য&quot; বিবিচি বঙালীৰ শ্ৰোতা জৰীপত &quot;সৰ্বকালৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বঙালী গীত&quot;ৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news/story/2006/05/060502_mbsheragaan|title=সৰ্বকালেৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাংলা গান|date=May 2006|website=www.bbc.com/bengali|access-date=23 October 2021}}&lt;/ref&gt;
* ২০০৭ চনত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা &quot;ডক্টৰেট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
* ২০০৮ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ পৰা সাহিত্যচাৰ্য সন্মান লাভ কৰে। 
* ২০০৮ চনত অসম চৰকাৰ প্ৰদত্ত ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ প্ৰমথেশ বৰুৱা জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী প্ৰয়াত তৰুণ গগৈৰ পৰা লাভ কৰে।
* ২০০৯ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা [[অসম ৰত্ন]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০৯ চনত ড° ভূপেন হাজৰিকাই সংগীত নাটক অকাডেমীৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ সেই সময়ৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলৰ পৰা লাভ কৰে।
* ২০১২ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মবিভূষণ]]ৰে সন্মানিত হয়।
* ২০১৩ আৰু ২০১৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ ডাক বিভাগে ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ নামত এটা ডাকটিকট প্ৰকাশ কৰে।
* ২০১৯ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]]ৰে সন্মানিত হয়। 
* ২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী উপলক্ষে ভাৰত চৰকাৰে তেওঁৰ নামত এটা ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা প্ৰৱৰ্তন কৰে।
===গুগল ডুডল===
[[চিত্ৰ:Dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-6753651837109494-m.png|thumb]]
গুগলে হাজৰিকাৰ ৯৬ সংখ্যক জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰি এটা ডুডল উছৰ্গা কৰিছিল। এই ডুডলটো আছিল এটা ক্লে’ ৱৰ্ক। হাৰম’নিয়াম বজাই থকা অৱস্থাত হাজৰিকাৰ এই ডুডলটোৰ সৃষ্টি কৰিছে মুম্বাইৰ অতিথি শিল্পী, গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ, কলা পৰিচালক আৰু চিত্ৰকৰ ৰুতুজা মালিয়ে।
==ভূপেন হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষ==
২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে অসম চৰকাৰৰ উদ্যোগত পালন কৰা হয়। সেই উপলক্ষে অসমৰ লগতে ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ উপৰিও বিদেশতো তেওঁৰ শতবৰ্ষ উৎযাপন কৰা হয়।অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ উদ্যোগত জালুকবাৰীৰ তেওঁৰ সমাধিক্ষেত্ৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এই কাৰ্যসূচীত অসমৰ মাননীয় ৰাজ্যপাল লক্ষ্মণ প্ৰসাদ আচাৰ্যই মুখ্য অতিথি হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু অসমৰ মাননীয় মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ লগতে মাননীয় সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ মন্ত্ৰী বিমল বৰাও উপস্থিত থাকে। এই অনুষ্ঠানত সুধাকণ্ঠৰ ভাতৃ সমৰ হাজৰিকা(বৰ্তমান প্ৰয়াত), পুত্ৰ তেজ পুন্নাগ হাজৰিকা, বোৱাৰী হেমিল্টন হাজৰিকা আৰু নাতি ছেইজ আকাশ হাজৰিকা উপস্থিত থাকে। ১৩ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষৰ মূল অনুষ্ঠানত ভাগ লয়। এই অনুষ্ঠানত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱাল, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পেমা খান্দু, সুধাকণ্ঠ ভূপেন হাজৰিকাৰ পুত্ৰ তেজ হাজৰিকা, ভূপেন হাজৰিকাৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ লগতে অসমৰ সামাজিক সংস্কৃতিক জগতৰ বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে । সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী বিমল বৰাৰ আদৰণি ভাষণেৰে অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হোৱাৰ পিছতে এহেজাৰ দুশ গৰাকী শিল্পীয়ে বিশ্ববন্দিত শিল্পীগৰাকীৰ কণ্ঠৰ ১৪ টা গীতৰ বচা বচা অংশ সমস্বৰে পৰিবেশন কৰি নান্দনিক পৰিবেশৰ সৃষ্টি কৰে। এই অনুষ্ঠানতে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে জাৰি কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকা স্মাৰক ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা মুকলি কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এই অনুষ্ঠানতে অসম চৰকাৰৰ তত্বাৱধানত অনুৰাধা শৰ্মা পুজাৰীয়ে সংকলন কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনী গ্ৰন্থখন উন্মোচন কৰে। তেওঁ লগতে ২১ টা ভাষালৈ অনুদিত এই গ্রন্থখন ভার্চুৱেল ব্যৱস্থাৰে উন্মোচন কৰে। নিজৰ ভাষণৰ আৰম্ভণিতে প্রধানমন্ত্ৰীয়ে ভূপেন হাজৰিকা অমৰ হওক বুলি ধবনি দিয়ে। তেওঁ কিংবদন্তি শিল্পী ড০ ভূপেন হাজৰিকাৰ অবিস্মৰণীয় প্ৰতিভাৰ কথা শ্ৰদ্ধাৰে স্মৰণ কৰে।
।&lt;ref name=&quot;; )&quot;&gt;{{cite web | 
url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/google-celebrates-singer-composer-filmmaker-bhupen-hazarikas-96th-birth-anniversary-with-its-doodle/articleshow/94064986.cms | title=Google celebrates singer-composer-filmmaker Bhupen Hazarika's 96th birth anniversary with its doodle | publisher=The times of India | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;; =)&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/google-doodle-pays-tribute-to-acclaimed-indian-singer-bhupen-hazarika-on-his-birth-anniversary/article65864981.ece | title=Google Doodle pays tribute to acclaimed Indian singer Bhupen Hazarika on his birth anniversary | agency=The Hindu | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.ndtv.com/india-news/dr-bhupen-hazarika-google-pays-tribute-to-singer-dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-with-artistic-doodle-3325675 | title=Dr. Bhupen Hazarika's 96th Birth Anniversary: Googles Tribute To Singer | publisher=NDtv | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist|30em}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Bhupen Hazarika|ভূপেন হাজৰিকা}}
{{wikiquote}}
* [https://lyricsofbhupenda.in/ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত সমূহৰ কথা (Lyrics Archive of Bhupen Hazarika)]
* {{Official website|http://www.bhupenhazarika.com/}}
* {{IMDb name|id=0371913}}
* [https://web.archive.org/web/20130910040522/http://drbhupenhazarika.org/Lyrics/ ভূপেন্দ্ৰ সংগীত‎ৰ কথা]
* [http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/ ভূপেন হাজৰিকা ডিজিটেল আৰ্কাইভ]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf ভূপেন হাজৰিকাই সম্পাদনা কৰা ক্ষুদ্ৰ আলোচনী &quot;বিন্দু&quot;ৰ প্ৰথম সংস্কৰণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729220509/https://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf |date=2016-07-29 }}
* ''[https://web.archive.org/web/20040504173209/http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/articleshow?artid=25683842&amp;sType=1 The song of Bhupen Hazarika]'', The Times of India, 19 October 2002
* ''[http://www.bloomberg.com/news/2011-11-08/subcontinent-mourns-an-indian-folk-hero-choudhury.html Subcontinent Mourns an Indian Folk Hero: Choudhury]'', Bloomberg, 9 November 2011
* ''[https://www.thehindu.com/news/the-unsung-genius-of-assams-balladeer-bhupen-hazarika-19262011/article2601009.ece?homepage=true The unsung genius of Assam's balladeer - Bhupen Hazarika (1926-2011)]'', The Hindu, 5 November 2011
* [https://www.assamesegyan.xyz/2023/03/bhupen-hazarika-essay-in-assamese.html Assamesegyan]{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{ভাৰত ৰত্ন|state=expanded}}
{{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}}
{{দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা}}
{{NationalFilmAwardBestMusicDirection}}
{{Navbox assam biography}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ভূপেন হাজৰিকা|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি‎]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি‎]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক‎‎‎]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]]
[[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]]«‘’»
[[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসম ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>18250ovlznvvn04texmje8fi50g59cf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616133</id>
      <parentid>616129</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T19:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mina borthakur</username>
        <id>38368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>লিংক যোগ</comment>
      <origin>616133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104130" sha1="f9v7delwicw1k4hbmwb0qw73ywwhkhn" xml:space="preserve">{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox person
| name = ভূপেন হাজৰিকা
| honorific prefix = [[ভাৰত ৰত্ন]]
| image = Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg
| caption = ২০১১ চনত ভূপেন হাজৰিকা
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1926|9|8}}
| birth_place = [[শদিয়া]], [[অসম প্ৰদেশ|অসম]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| death_date = {{Death date and age|df=yes|2011|11|5|1926|09|08}}
| death_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]]&lt;ref name=death&gt;{{cite news|title=Acclaimed singer Bhupen Hazarika dies at 85|url=http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|date=5 November 1986|newspaper=CNN-IBN|accessdate=5 November 2011|archivedate=6 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| nationality = [[ভাৰতীয়]]
| other_names = সুধাকণ্ঠ
| alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন মহাবিদ্যালয়]], &lt;br /&gt; কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়, &lt;br /&gt; [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]
| occupation = [[গীতিকাৰ]], &lt;br /&gt; [[কণ্ঠশিল্পী]], &lt;br /&gt; [[সুৰকাৰ]], &lt;br /&gt; [[সংগীত পৰিচালক]], &lt;br /&gt;  [[চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]], &lt;br /&gt; [[প্ৰগতিশীল লেখক]], &lt;br /&gt; [[ৰাজনীতিবিদ]]
| years_active = ১৯৩৬–২০১০
| spouse = {{marriage|[[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]|1950|1963}}
| children = পূৰ্ণাংগ [[তেজ হাজৰিকা]] (জন্ম ১৯৫২)
| parents = {{plainlist|
* [[নীলকান্ত হাজৰিকা]]
* [[শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা]]
}}
| relatives = [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (ভাতৃ)
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]] (২০১৯, মৰণোত্তৰভাৱে)&lt;br /&gt;[[পদ্মবিভূষণ]] (২০১২, মৰণোত্তৰভাৱে)&lt;br /&gt;[[পদ্মশ্ৰী]] (১৯৭৭)&lt;br /&gt;[[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] (১৯৯২)&lt;br /&gt;[[পদ্মভূষণ]] (২০০১)&lt;br /&gt;[[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] (১৯৮৭)&lt;br /&gt;[[অসম ৰত্ন]] (২০০৯)
| website = {{url|www.bhupenhazarika.com}}
| signature = Bhupen_Hazarika_Signature.png
}}{{Listen
| type         = music
| filename     = সাগর সঙ্গমে সাঁতার কেটেছি কত.mp3
| title        = সাগৰ সঙ্গমে সাঁতাৰ কেটেছি কত
| description  = গীতিকাৰ  পুলক বন্দ্যোপাধ্যায়, সুৰকাৰ  এবং সঙ্গীতশিল্পী ভূপেন হাজৰিকা
| pos          =
}}
'''ড॰ ভূপেন হাজৰিকা''' ({{lang-en|Dr. Bhupen Hazarika}}, ১৯২৬-২০১১) [[অসম]] তথা [[ভাৰত]]ৰ এগৰাকী গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তদুপৰি তেখেত আছিল এগৰাকী চিত্ৰকৰ, লেখক, বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু আলোচনীৰ সম্পাদক। কিছু সময়ৰ কাৰণে তেখেতে সংসদীয় ৰাজনীতিতো যোগদান কৰিছিল। '''সুধাকণ্ঠ''' নামেৰে পৰিচিত ভূপেন হাজৰিকাই [[অসম]], [[পশ্চিমবংগ]] তথা ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰদেশৰ বাহিৰেও চুবুৰীয়া দেশ [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশতো]] এগৰাকী জনপ্ৰিয় শিল্পীৰূপে খ্যাতি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;hindu&quot;&gt;{{cite newsgroup | url=http://www.thehindu.com/news/national/article2604715.ece | title=Bangladesh Foreign Minister pays tributes to Hazarika | date=November 8, 2011 | accessdate=April 24, 2012 | newsgroup=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ড° হাজৰিকাক এগৰাকী বিশ্ব-নাগৰিক আৰু মানৱতাবাদী শিল্পী বুলি গণ্য কৰা হয়। [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আদি বিভিন্ন ভাষাত তেখেতে সংগীত ৰচনা কৰিছিল আৰু কণ্ঠদান কৰিছিল। তেখেতৰ গীতত সমসাময়িক সমাজ, সংস্কৃতি, ৰাজনীতি, দুৰ্নীতি আদি স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হোৱা দেখা যায়। তেখেতৰ কৰ্মৰাজিয়ে [[অসম|অসমৰ]] কলা-সংস্কৃতি জগতৰ উন্নয়ন সাধনৰ উপৰিও [[অসম]] তথা [[ভাৰত|ভাৰতক]] বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠিত কৰাতো অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। হাজৰিকাই [[সংগীত]], [[সাহিত্য]], [[পৰিৱেশ্য কলা]] ({{Lang|en|performing arts}}), [[চলচ্চিত্ৰ]] আদিৰ বিভিন্ন অধ্যয়নচক্ৰ তথা সাংস্কৃতিক উৎসৱত ভাগ লৈ [[বেলজিয়াম]], কংগো, চমৰখন্দ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]], [[ইউৰোপ]], [[কানাডা]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], [[জাপান]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আদি ভ্ৰমণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121231105441/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report_assam-rises-in-respect-of-bhupen-hazarika_1609104 |title=Assam rises in respect of Bhupen Hazarika - India - DNA |publisher=Dnaindia.com |date=2011-11-08 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |access-date=2011-11-08 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107013421/http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি ক্ষেত্ৰত ড॰ হাজৰিকা অসমকে ধৰি দেশ-বিদেশতো বহুলভাৱে সমাদৃত আৰু সন্মানিত হৈছে। অসমৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[অসম ৰত্ন]], ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক জগতৰ উল্লেখনীয় [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা|সংগীত নাটক একাডেমী বঁটাৰ]] উপৰিও তেখেতে ১৯৯২ চনত ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান [[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]] লাভ কৰিছিল। ড॰ হাজৰিকাই ১৯৯৩ চনৰ শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ঊনষাঠিতম অধিৱেশনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল। [[সংগীত নাটক একাডেমী|সংগীত নাটক একাডেমীৰ]] ''চেয়াৰমেন'' পদ লাভ কৰোঁতা হাজৰিকা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া ব্যক্তি।&lt;ref&gt;ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ সংক্ষিপ্ত জীৱনপঞ্জী; পৃষ্ঠা: ২৮৪, ২৮৫; অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা; ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা; ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী: ২০১১-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ, ১৯৩৩ শক, ৫৬৩ শংকৰাব্দ&lt;/ref&gt;

তেখেতে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ২০১৯ চনত তেখেতক মৰণোত্তৰভাৱে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]] প্ৰদান কৰে। 
 
== জন্ম আৰু পৰিয়াল ==
ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত [[শদিয়া]]ৰ এখন গাঁৱৰ এটা সম্ভ্ৰান্ত [[কৈৱৰ্ত|কৈৱৰ্ত্ত]] পৰিয়ালত। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল নীলকান্ত হাজৰিকা আৰু মাতৃৰ নাম আছিল শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা। [[নাজিৰা]]ৰ আমোলাপট্টিত নীলকান্ত হাজৰিকাৰ আচল ঘৰ আছিল যদিও চাকৰিসূত্ৰে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত ঘূৰি ফুৰিব লগা হৈছিল। ভাই-ভনী সকলো মিলি তেখেতসকলৰৰ মুঠ দহোটা সন্তান আছিল। পৰিয়ালৰ দহোটা সন্তানৰ জ্যেষ্ঠ আছিল ভূপেন হাজৰিকা। বাকী কেইগৰাকী হৈছে অমৰ হাজৰিকা (১৯২৯-১৯৮৯), প্ৰবীণ হাজৰিকা (১৯৩২-২০২৩), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩), নৃপেন হাজৰিকা, বলেন হাজৰিকা(১৯৩৮-২০১৬), কবিতা বৰুৱা, স্তুতি পেটেল, [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭) আৰু [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬)। ভূপেন হাজৰিকাৰ অনুজ [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭), [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩)ও আগশাৰীৰ সংগীত শিল্পী। ড॰ হাজৰিকাই তেখেতৰ সংগীতপ্ৰাণ মনটো শৈশৱতে ঘৰখনৰ পৰিৱেশৰ পৰা লাভ কৰিছিল। তেখেতৰ পিতাকে প্ৰথমে শিক্ষকতা কৰিছিল, পিছলৈ বিদ্যালয়সমূহৰ উপ-পৰিদৰ্শক আৰু শেষত মাটিৰ হাকিম হয়।&lt;ref&gt;মই এটি যাযাবৰ, পৃষ্ঠা-৬&lt;/ref&gt;

শদিয়াত থাকোঁতে ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰৰ লগত আদিবাসী মানুহৰ খুউব মিলা-প্ৰীতি আছিল। তেখেতলোকৰ ঘৰৰপৰা বহু দূৰৈত থকা বনুং গাঁওখনৰ মানুহে আহি কেঁচুৱা ভূপেনক চোৱা-চিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে শান্তিপ্ৰিয়াক বৰ মৰম কৰিছিল। একোজনী আদিবাসী ছোৱালীয়ে পঞ্চলিছডাল জুইশলা কাঠী দিলে পঞ্চলিছদিন কাম কৰি দিছিল। বোধহয় তেওঁলোক বিনিময় প্ৰথাত বিশ্বাস কৰিছিল। ড' ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰত মৰমতে মতা নাম আছিল '''বৰ মইনা''' | ভূপেন হাজৰিকা ডাঙৰ হ‘লত ফুৰাবলৈ পেৰামবুলেটৰ (কেঁচুৱা ফুৰোৱা গাড়ী) কিনিবলৈ দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ধন নাছিল। তেতিয়া ওচৰৰে চাহাব এজনে দেউতাকক মাতি নি তেওঁৰ ঘৰত থকা গাড়ী এখন উপহাৰস্বৰূপে দিছিল। সেইখন গাড়ীতে আদিবাসী ছোৱালীবিলাকে কেঁচুৱা ভূপেনক ঘূৰাই লৈ ফুৰাইছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

মাক-দেউতাকে তেওঁৰ নামটো ভূপেন্দ্ৰ কুমাৰ হাজৰিকা বুলি ৰাখিছিল। পিছে ঘৰত সদায়েই ''ডাঙৰমইনা'' বুলি মাতিছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ভূপেন হাজৰিকা আছিল এনে এগৰাকী ব্যক্তি, যি সংগীতৰ জৰিয়তে আমাৰ সমাজখন সংস্কাৰ কৰিব বিচাৰিছিলি। 
===অনাথবন্ধু দাস আৰু ভূপেন হাজৰিকা===
অনাথবন্ধু দাস আছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ মোমায়েক। অনাথবন্ধু দাসে খুব সোনকালেই ১৯২৪ চনত; মাত্ৰ ২৩ বছৰ বয়সত ইহ-সংসাৰ ত্যাগ কৰিছিল। গীতে-মাতে সকলোতে আগৰণুৱা অনাথবন্ধু দাসৰ [[টাইফইড|টাইফইড ৰোগ]] হৈছিল। ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ থাকোঁতেই তেওঁ এদিন ভনীয়েক শান্তিপ্ৰিয়াক মাতি আনি তেওঁক ওচৰতে থকা নীলকান্ত হাজৰিকাৰ লগতে বিবাহ-পাশত আৱদ্ধ হ'বলৈ কৈছিল। কথাখিনি কোৱাৰ পিছদিনাই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

যেতিয়া ১৯২৬ চনত শদিয়াত শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল, তেতিয়া নীলকান্ত হাজৰিকাই শদিয়াৰ পৰা এখন টেলিগ্ৰাম প্ৰেৰণ কৰিছিল গুৱাহাটীৰ ভৰলুমুখৰ ঘৰলৈ; য’ত লিখা আছিল― &quot;{{lang|en|Blessed with a male Child.}}&quot; দিনটো আছিল ৮ ছেপ্টেম্বৰ। টেলিগ্ৰামখন শান্তিপ্ৰিয়াৰ মাকে অৰ্থাৎ ভূপেন হাজৰিকাৰ আইতাকে ঘৰৰ সকলোকে দেখুৱাইছিল আৰু কৈছিল যে শান্তিৰ গৰ্ভত তেওঁৰ পুত্ৰ অনাথ আকৌ আহিছে। ভূপেন হাজৰিকা জন্ম হোৱাৰ ঠিক তিনি-চাৰিদিনৰ আগত আইতাকে হুলস্থূল লগাই সকলোকে কৈ ফুৰিছিল যে― “অনাথ আহিছিল মোৰ ওচৰলৈ।” আহি হেনো তেওঁক কৈছিল― “মা তই কিয় কান্দি থাক! মই গৈছিলোঁ, কিন্তু আকৌ আহিলোঁ নহয়। মই শান্তিৰ গৰ্ভত আকৌ আহিছোঁ।” &lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;&gt;{{cite book | title=মই এটি যাযাবৰ | publisher=এছ.এইছ.শৈক্ষিক ন্যাস | author=হাজৰিকা,সূৰ্য্য | year=২০১৩ | location=গুৱাহাটী | isbn=৯৭৮-৮১-৯০৪৭৭৪-৬-৮}}&lt;/ref&gt;

ভূপেন হাজৰিকাৰ চাৰি নে পাঁচ বছৰ বয়সত আইতাকে এদিন কৈছিল― “তোক মই অনাথ বুলিহে মাতিম, ভূপেন বুলি নামাতোঁ।” তেওঁ ভাবিছিল যে, ২৩ বছৰ বয়সতে মৃত্যুবৰণ কৰা প্ৰতিভাৱান অনাথবন্ধু দাসেই শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত পুনৰ ভূপেন হৈ উপজিছে।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

== শৈশৱ আৰু শিক্ষা ==
ড॰ হাজৰিকাই [[ধুবুৰী]], [[গুৱাহাটী]] আৰু [[তেজপুৰ]]ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। গুৱাহাটীৰ [[ভৰলুমুখ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়]]ৰ পৰা প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯৪০ চনত প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা, ১৯৪২ চনত [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন মহাবিদ্যালয়ৰ]] পৰা ইণ্টাৰমেডিয়েট (কলা বিভাগ), ১৯৪৪ চনত [[কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়|কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা স্নাতক আৰু ১৯৪৬ চনত [[ৰাজনীতি বিজ্ঞান|ৰাজনীতি বিজ্ঞানত]] স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;  ''ৰ’ল অৱ মাছ কমিউনিকেশ্যন ইন ইণ্ডিয়াছ এডাল্ট এডুকেশ্যন'' ( '{{Lang|en|Role of Mass Communication in India's Adult Education}}' ) বিষয়ত অধ্যয়ন কৰি [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়|কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা ডক্টৰেট উপাধি লাভ কৰে। তেখেতে [[চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়|চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা শৈক্ষিক প্ৰকল্পত সহায়ৰ কাৰণে [[চলচ্চিত্ৰ|চলচ্চিত্ৰৰ]] ভূমিকা অধ্যয়নৰ বাবে লিছ্‌ল ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807212545/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

প্ৰাইমেৰী বিদ্যালয়ৰ এছোৱা সময় ভূপেন হাজৰিকাই ঘৰতে পঢ়িছিল। কাৰণ, ভৰলুমুখৰ আইতাকৰ ঘৰখনত প্ৰায় আটাইবোৰ সদস্যয়েই শিক্ষা-বৃত্তিৰ লগত জড়িত আছিল। দেউতাক আছিল [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুল]]ৰ শিক্ষক, মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাস মাছখোৱা ছোৱালী হাইস্কুলৰ শিক্ষয়িত্ৰী আৰু ককাক ৰতিকান্ত দাসো আছিল এজন শিক্ষক। তেওঁলোক আটায়ে মিলি ভূপেন হাজৰিকাক অ-আ-ক-খ শিকাইছিল। অংক বিষয়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বৰ মন নাছিল। তৃতীয় শ্ৰেণীলৈকে তেওঁ ঘৰতে পঢ়িছিল। তাৰপিছতহে তেওঁক সোণাৰাম হাইস্কুলত নাম লগাই দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ছবছৰ।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ভৰলুমুখৰ ঘৰত থাকোঁতেই মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে ভূপেন হাজৰিকাক এখন হাৰমনিয়াম আনি দিছিল। তেওঁলোকৰ ওচৰতে থকা দাসগুপ্ত নে সেনগুপ্ত নামৰ এক্সাইজ ছুপাৰিণ্টেডেণ্ট এজনে অৰ্গেনত ব্ৰাহ্মসংগীত বজাইছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেইবোৰ শুনিছিল। ভূপেন হাজৰিকাৰ মাকে পদ্মধৰ চলিহাৰ গীত, ব্ৰাহ্মসংগীত, বঙালী গীত, ৰবীন্দ্ৰসংগীত গাইছিল। ঘৰত [[বৰগীত]]ৰ চৰ্চাও চলিছিল। এনেকৈয়ে সৰুতেই নিজৰ ঘৰখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগীতৰ লগত পৰিচয় হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|জালুকবাৰীত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিৰ আলোকচিত্ৰ

===লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ লগত সাক্ষাৎ===
দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকা কটন কলেজিয়েট হাইস্কুললৈ অহাৰ কেইদিনমানৰ পিছতেই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসমলৈ আহিছিল। পুনৰ ঘূৰি যোৱাৰ সময়ত তেওঁক কটন কলেজিয়েটৰ ছাত্ৰসকলকৰ বাৰ্ষিক সন্মিলনলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁক সেই সন্মিলনৰ সভাপতি পতা হৈছিল। সেইদিনা আছিল ১৯৩০ চনৰ ৩০ অক্টোবৰ। দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাই সৰু চুৰিয়া আৰু পাটৰ কুৰ্তা এটা পিন্ধাই শিশু ভূপেনক তালৈ লৈ গৈছিল। ভূপেন হাজৰিকাই তাতেই এটা গীত পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁ গাইছিল :
{{quote|&lt;poem&gt;
'কি সতে হিয়াৰে আমি
কওঁ তুমি যোৱাঁগৈ
কৰ্ত্তব্যে মাতিছে যদি
যোৱাঁ তুমি যোৱাঁগৈ। '&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
&lt;/poem&gt;}}

গীতটো তেওঁক শিকাইছিল মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে। গীতটো শুনাৰ পাছত বেজবৰুৱাদেৱে শিশু ভূপেনক চুমা এটা খাইছিল। চুমাটো খোৱাৰ আগতে বেজবৰুৱাই &quot;মই পাপী মানুহ, ই বৰ পৱিত্ৰ ল'ৰা&quot; বুলি কৈ চৌকিদাৰৰ হতুৱাই পানী এগিলাচ অনাইছিল। কাৰণ সেই সময়ত তেওঁৰ মুখত তামোল আছিল। সেই পানীৰে কুল কুল কৰি উঠিহে বেজবৰৱাই ভূপেন হাজৰিকাৰ কপালত চুমা এটা খাইছিল আৰু কৈছিল― &quot;খুব ডাঙৰ শিল্পী হ'বা তুমি। &quot; উল্লেখযোগ্য যে, তাৰ পিছদিনাই বেজবৰুৱাই হাওড়ালৈ ৰাওনা হৈছিল। পাছদিনা [[সাদিনীয়া অসমীয়া]]ত খবৰ ওলাইছিল― &quot;নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ল'ৰা শ্ৰীমান ভূপেন হাজৰিকাই গান গালে।&quot; &lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

প্ৰণিধানযোগ্য যে, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনী [[মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ]]তো এই বিশেষ সাক্ষাতটোৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

===তেজপুৰত শৈশৱকাল===
[[File:Tezpur Govt Boys H.S. School.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকাই স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]]]
১৯৩৩ চনত গুৱাহাটীৰ সোণাৰাম স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰোৱাৰ পাছত কিছুদিন তেওঁলোক গুৱাহাটীত আছিল। ১৯৩৫ চনত বিদ্যালয়ৰ সহ-পৰিদৰ্শক (ছাব ইনস্পেক্টৰ অৱ স্কুল্‌ছ) হৈ নীলকান্ত হাজৰিকা ধুবুৰীত থাকে। ধুবুৰী প্ৰাইমেৰী স্কুলত ভূপেন হাজৰিকাই এবছৰ পঢ়ে। তাৰপিছত ১৯৩৬ চনত দেউতাক তেজপুৰলৈ বদলি হৈ আহে ছাব-ডেপুটী-কালেক্টৰ হৈ। অৰ্থাৎ নীলকান্ত হাজৰিকা এইবাৰ মাটিৰ হাকিম হ'ল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

১৯৩৬ চনত দেউতাকে ভূপেন হাজৰিকাক [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]ত নাম লগাই দিছিল ক্লাছ ছিক্সত। তেজপুৰতেই ভূপেন হাজৰিকাই [[বিষ্ণু ৰাভা]] আৰু [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সাক্ষাৎ লভে। লগতে [[পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱা]], [[পদ্মধৰ চলিহা]] আদিৰ নাম শুনে, চিনাকি হয়। তেজপুৰত বঙালী ষ্টেজত এবাৰ ভূপেন হাজৰিকাই ৰবীন্দ্ৰ সংগীত প্ৰতিযোগিতাত যোগদান কৰি প্ৰথম পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। লগতে সোণৰ মেডেল এটাও পায়।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

১৯৩৭ চনত ১১ বছৰ বয়সত ভূপেন হাজৰিকাই প্ৰথমটো গীত ৰচনা কৰে। গীতটো আছিল :
{{quote|&lt;poem&gt;
'কুসুম্বৰ পুত্ৰ শ্ৰীশঙ্কৰ গুৰুৱে
ধৰিছিল নামৰে তান,
নামৰে সুৰতে আনন্দত নাচিছিল
পৱিত্ৰ বৰদোৱা থান...'&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
&lt;/poem&gt;}}

===বিষ্ণু-জ্যোতিৰ সান্নিধ্য===
তেজপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অধিৱেশনৰ আগে-আগে বিষ্ণু ৰাভা, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু [[ফণী শৰ্মা]] এখন বিদেশী গাড়ীত উঠি নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ঘৰলৈ আহিছিল। সেইসময়ত বিষ্ণু ৰাভাই জ্যোতিপ্ৰসাদক ককাইদেউ বুলি সম্বোধন কৰিছিল। 

ভূপেন হাজৰিকা ক্লাছ ছেভেনত। প্ৰাৰম্ভিক চা-চিনাকিৰ পাছত তেওঁলোকে দেউতাকৰ আগত ভূপেনক কলিকতালৈ লৈ যোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিলে। গীত এটাৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ বাবে। দেউতাক সন্মত হ’ল। তাৰপিছত কলিকতালৈ যোৱাৰ আগে-আগে জ্যোতি-বিষ্ণুৰ লগত ভূপেন হাজৰিকাৰ গানৰ খুব আখৰা হ'ল। খেয়াল গাবলৈ অসুবিধা পোৱা ভূপেন হাজৰিকাক জ্যোতিপ্ৰসাদে প্ৰকাশভংগী শিকালে আৰু বিষ্ণু প্ৰসাদে কেইটামান সৰু সৰু খেয়াল শিকাই দিলে। যথা সময়ত ৰঙাপাৰাৰ পৰা তেওঁলোকৰ কলিকতা-যাত্ৰা আৰম্ভ হ’ল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

কলিকতাত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাই বিদ্যুৎ গতিৰে গীত লিখিলে। দিনে-নিশাই সুৰ সংযোজন কৰিলে। [[শোণিত কুঁৱৰী]] আৰু [[জয়মতী কুঁৱৰী]]ৰ গীত ৰেকৰ্ডিং হ'ল। এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেকৰ্ডিং কোম্পানী 'হিজ্ মাষ্টাৰ্ছ ভইচ' তেতিয়া দমদমত আছিল। ভূপেন হাজৰিকাক জয়মতী কুঁৱৰী আৰু শোণিত কুঁৱৰীৰ নাৰী-কণ্ঠৰ গীতবোৰ গাবলৈ দিয়া হৈছিল। কাৰণ ভূপেন হাজৰিকাৰ মাতটো সৰু আছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ইয়াৰ পিছত জ্যোতি-বিষ্ণুৱে ভূপেন হাজৰিকাৰ হতুৱাই ‘কাষতে কলচী লৈ’, ‘উলাহেৰে নাচি বাগি হ’লি বিয়াকুল’,  ‘বিশ্ববিজয়ী ন-জোৱান’ আদি গীত কেইটামান ৰেকৰ্ড কৰোৱালে। এদিন অৰোৰা ফিল্মত ''{{lang|en|Youngest Artist of his Master's Voice of India Record Sangeet}}'' ৰেকৰ্ডে মুক্তি পালে। ক’ভাৰত দিয়া হৈছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ ছবি। নেভী ব্লু ৰঙৰ হাফপেণ্ট, বগা শ্বাৰ্ট, আধা টাই পিন্ধা আৰু সোণৰ মেডেল পিন্ধা ছবি এখন।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

কলিকতাত গীত ৰেকৰ্ডিং কৰি এদিন ভূপেন হাজৰিকা ঘৰ ওলালহি। তাৰপিছত পৰীক্ষাত বহিল আৰু পাছো কৰিলে। অংকত খুব কম নম্বৰ পাইছিল। সম্ভৱতঃ ৩১।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

== কৰ্মজীৱন ==
[[image:Bundesarchiv Bild 183-L0216-0033, Berlin, 3. Festival des politischen Lieds.jpg|thumb|১৯৭২ চন [[:de:Hartmut König|Hartmut König]]-ৰ লগত বাৰ্লিনৰ [[:en:Festival of Political Songs|Festival of Political Songs]]-ত ভূপেন হাজৰিকা]]
[[File:Renowned music director, Shri Bhupen Hazarika meets the Prime Minister Shri Atal Bihari Vajpayee in New Delhi on February 27, 2004.jpg|thumb|right|২০০৪ চনত তদানীন্তন ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[অটল বিহাৰী বাজপায়ী]]ৰ সৈতে ভূপেন হাজৰিকা]]
ড॰ হাজৰিকাই কিছুদিন [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] অধ্যাপনা কৰিছিল। ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাত, উক্ত অনুষ্ঠানৰ সৈতে তেখেত জড়িত হৈছিল। ১৯৬৭ চনৰপৰা ১৯৭২ চনলৈ ভূপেন হাজৰিকা [[অসম বিধানসভা]]ৰ সদস্য আছিল।&lt;ref&gt;[http://assamassembly.gov.in/mla-1967-72.html Assam Legislative Assembly - MLA 1967-72], [[অসম বিধানসভা]]ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট, আহৰণ কৰা তাৰিখ: ০৫-০৪-২০১২]&lt;/ref&gt; নাওবৈচা সমষ্টিৰপৰা তেখেতে বিধায়ক নিৰ্বাচিত হৈছিল। বিধায়ক হৈ থকাৰ সময়ত তেখেতে এটা ফিল্ম ষ্টুডিঅ', এটা আৰ্ট গেলাৰী আৰু এটা জাতীয় নাট্যশালা গঢ়াৰ বাবে যুঁজ দিছিল।&lt;ref&gt;ভূপেন হাজৰিকা, ''মই বিধান সভাৰ সদস্য কিয় হৈছিলো?'', শিল্পীৰ পৃথিৱীৰ ভূপেন হাজৰিকা (সম্পাদনা: হেমচন্দ্ৰ বৰা), তৃতীয় প্ৰকাশ, নৱেম্বৰ, ২০১১ পৃষ্ঠা: ১৪&lt;/ref&gt; তেখেতে কাৰ্যনিবাহ কৰা অন্য পদসমূহ হ'ল:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=5 |title=Blog Archive » Dr. Bhupen Hazarika - Short Bio |publisher=Bhupen Hazarika |date=2004-06-09 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;

* চেয়াৰমেন, এপেলেট বডী অৱ চেণ্ট্ৰেল বৰ্ড অৱ ফিল্ম চেঞ্চৰ্ছ, [[ভাৰত চৰকাৰ]], ১৯৯০ ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৯ বছৰ
* মেম্বাৰ, স্ক্ৰীপ্ট কমিটী অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ইষ্টাৰ্ণ ইণ্ডিয়া
* ডাইৰেক্টৰ, নেশ্যনেল লেভেল অন দ্য বৰ্ড অৱ ডাইৰেক্টৰ্ছ অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ভাৰত চৰকাৰ
* এক্‌জিকিউটীভ কাউনঞ্চিল মেম্বাৰ, চিল্ড্ৰেঞ্চ ফিল্ম ছ'চাইটী
* মেম্বাৰ, বৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টীজ, পুৱৰ আৰ্টিষ্ট্‌ছ ৱেলফেয়াৰ ফাণ্ড, ভাৰত চৰকাৰ
* চেয়াৰমেন, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ, ১৯৮৫
* জুৰী মেম্বাৰ, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌‌ছ, ১৯৫৮-ৰ পৰা ১৯৯০-লৈকে কেইবাবাৰো
* মেম্বাৰ, পি চি জোশী কমিটী। এই কমিটী ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য মন্ত্ৰালয়ে টেলিভিছন কাৰ্যক্ৰমৰ সহায়ত একবিংশ শতিকাত ভাৰতত ছফ্টৱেৰ প্ৰ’গ্ৰেমিঙত প্ৰোৎসাহ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে অনুসন্ধান কৰিবলৈ নিয়োগ কৰিছিল। 
* মেম্বাৰ, ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউটৰ পলিচী মেকিং বডী, ভাৰত চৰকাৰ

===পল ৰ’বচনক সাক্ষাৎ===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত থাকোঁতেই ভূপেন হাজৰিকাই আমেৰিকাৰ গণ-অধিকাৰ আন্দোলনৰ লগত জড়িত আফ্ৰিকান-আমেৰিকান গায়ক আৰু অভিনেতা [[পল ৰ’বচন]]ক লুকাই লুকাই লগ কৰিবলৈ গৈছিল। সেই কাৰণে তেওঁক বহুতেই ‘কমিউনিষ্ট’ বুলি ধৰি লৈছিল। আমেৰিকাত থকা ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত [[বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত|বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিতে]] ভূপেন হাজৰিকালৈ ফোন কৰি সাৱধানবাণী শুনাইছিল— “তই বৰ দুষ্ট হৈ গৈছ। আমাৰ পইচা লৈ তই ইয়াত সেই ৰঙা-নীলাবিলাকৰ মাজতে ঘূৰি ফুৰিছ।”

পল ৰ’বচনে সেই সময়ত গঢ়ি তোলা উগ্ৰ ৰক্ষণশীলতা বিৰোধী আন্দোলনবোৰৰ প্ৰতি ভূপেন হাজৰিকাৰ নৈতিক সমৰ্থন আছিল। আমেৰিকা এৰিবৰ প্ৰাক্-মুহূৰ্তত ভূপেন হাজৰিকা পল ৰ’বচনৰ ওচৰলৈ গৈছিল আৰু লণ্ডনলৈ যাব বুলি কৈছিল। ৰ'বচনে ভূপেন হাজৰিকাক লণ্ডনত থকা ৰজনীপাম দত্তক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ কৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

পল ৰ’বচনে ভূপেন হাজৰিকাক বাৰুকৈয়ে প্ৰভাৱান্বিত কৰিছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেয়েহে কৈছিল—  “তেওঁৰ গীতে আমাক বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ দৰে ছুই গ'ল‌। বিজুলী সঞ্চাৰেৰে সহস্ৰ ৰাইজ যেন উদ্বুদ্ধ হ'ল বৰ্ণ-বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ‌। তেওঁ গোৱা গীতে আমাক এক নতুন সংগীত জগতৰ বতৰা দিলে‌। … তেওঁক দেখি বিষ্ণু ককাইদেউক লগ পোৱা যেন লাগিছিল‌। একলব্যৰ দৰে দূৰৈৰপৰা তেওঁৰ ধুমুহা-সদৃশ ব্যক্তিত্বক সন্মান জনাই লাহে লাহে ওচৰ চাপিছিলোঁ‌।” &lt;ref&gt;{{cite web|author=বৰ্ণালী বৰুৱা দাস |url=http://muktosinta.org/otitor-buronji/ |title=নীল নদীৰ পাৰত ফাল্লাহীন,জন আৰু ৰংমনৰ বিননি |publisher=মুক্তচিন্তা |date=২ মাৰ্চ ২০১৬ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০}}&lt;/ref&gt;

উল্লেখযোগ্য যে, পল ৰ’বচনৰ '{{Lang|en|We are in the same boat brother}}' গীতটো ভূপেন হাজৰিকাই ‘আমি একেখন নাৱৰে যাত্ৰী’ৰ ৰূপত বিভিন্ন প্ৰসংগত গাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |author=জয়কান্ত শৰ্মা |url=https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |title=ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শন |publisher=জনমভূমি |date=৪ নৱেম্বৰ ২০১৭ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archivedate=2020-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200929125635/https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
[[File:Bhupen Hazarika, Kalpana Lajmi, Sudhir Mishra at 2nd Apsara Awards Nominations Announcement.jpg|thumb|২০০৬ চনত [[কল্পনা লাজমী]] আৰু সুধীৰ মিশ্ৰাৰ লগত ভূপেন হাজৰিকা]]
১৯৫০ চনত [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কত]] ড॰ হাজৰিকা [[উগাণ্ডা]]ৰ এটা গুজৰাটী পৰিয়ালৰ ছোৱালী [[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]ৰ লগত বিবাহ পাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;&gt;http://manipurhub.com/ne-news/assam-news/dr-bhupen-hazarika-life-of-a-genius/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৫২ চনত তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান তেজ হাজৰিকাৰ জন্ম হয়। ১৯৬৩ চনত তেওঁলোকৰ বিচ্ছেদ হয়।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Posted by: Shekhar |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |title=Bhupen Hazarika always remembered for his songs - Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=2011-11-07 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120416083459/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ড॰ হাজৰিকাৰ মৃত্যুৰ সময়ত প্ৰিয়ম্বদা পেটেল [[কানাডা]]ৰ অ’টৱাত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-09 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111114011512/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তীকালত ড॰ হাজৰিকাৰ ‘[[ৰু’দালি]]’, ‘[[দমন (চলচ্চিত্ৰ)|দমন]]’, ‘[[এক পল]]’ আদি খ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী|কল্পনা লাজমীৰ]] লগত মধুৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |title=Blog Archive » I don't need 'wife' tag to prove my love for Bhupen: Kalpana |publisher=Bhupen Hazarika |date=2009-02-20 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610162936/http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; জীৱনৰ শেষ কালচোৱাত তেখেত ঘনিষ্ঠ বান্ধৱী, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী]]ৰ তত্ত্বাবধানত মুম্বাইত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |title=Rituparna Chatterjee's Blog : Kalpana Lajmi-Bhupen Hazarika: A 40-year-old love story |publisher=Ibnlive.in.com |date=2011-11-05 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107205132/http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&amp;ID=ENTEN20110187485&amp;subcatg=MOVIESINDIA&amp;keyword=music&amp;nid=147290 |title=Kalpana Lajmi inconsolable after Bhupen Hazarika's death |publisher=Movies.ndtv.com |date=2011-11-06 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111214065413/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&amp;ID=ENTEN20110187485&amp;subcatg=MOVIESINDIA&amp;keyword=music&amp;nid=147290 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lajmi |first=Kalpana |title=Bhupen Hazarika: as I knew him |last2=Mitra |first2=Sunanda Shyamal |date=2018 |publisher=HarperCollins Publishers India |isbn=978-93-5302-335-5 |location=Noida, Uttar Pradesh, India|url=http://books.google.co.in/books/about/Bhupen_Hazarika_As_I_Knew_Him.html?id=yGZsDwAAQBAJ&amp;source=kp_book_description&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; কল্পনা লাজমীয়ে সুনন্দা শ্যামল মিত্ৰৰ সহযোগত লিখা আত্মজীৱনী ‘ভূপেন হাজৰিকা: এজ আই নিউ হিম’ ({{Lang|en|Bhupen Hazarika: As I Knew Him}}) প্ৰকাশ পায়। এই আত্মজীৱনীত কল্পনা লাজমীয়ে ভূপেন হাজৰিকাক সোতৰ বছৰ বয়সতে লগ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰে। সেইসময়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বয়স আছিল পঞ্চলিছ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhupen Hazarika Always Felt That He and Kalpana Lajmi Should Celebrate Their Love Story |url=https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126160947/https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-date=2024-11-26 |access-date=2026-02-22 |website=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== বংশলতা ==
{{ভূপেন হাজৰিকা (বংশলতা)}}

==সমালোচকৰ দৃষ্টিত ভূপেন হাজৰিকা==
অসমৰ বিশিষ্ট লেখক, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু অধ্যাপক [[হীৰেন গোহাঁই|ড° হীৰেন গোঁহায়ে]] ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য আগবঢ়াইছে যে-&lt;br /&gt;

{{cquote|ভূপেন হাজৰিকাৰ কণ্ঠস্বৰ ইংৰাজীত TENOR বুলি উল্লেখ কৰা প্ৰকাৰৰ ভিতৰত পৰে। কিন্তু ভূপেন হাজৰিকাৰ 'মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ' শব্দকেইটা যি গাম্ভীৰ্যৰে উচ্চাৰিত হৈছে, 'বুকু হম হম কৰে'ত বেদনা বিধৌত যি গহীন ধ্বনি শুনা গৈছে তাতকৈ ‘কামেং সীমান্ত দেখিলোঁ, শত্ৰুৰ পশুত্ব চিনিলোঁ’ শাৰীটোত তাতকে উচ্চ গ্ৰামৰ বিননি শুনা যায়। আমাৰ টোকাৰী গীত আদিত সচৰাচৰ প্ৰয়োগ হোৱা স্বৰটোও তেওঁ ক'ৰবাত-ক'ৰবাত ব্যৱহাৰ কৰিছে। আকৌ প্ৰয়োজনবোধে অতি অন্তৰংগ, নিৱিড় স্বৰো ফুটাই তুলিছে। এইবোৰ স্বৰসাধনাৰ ফল। .....&lt;ref name=&quot;হীৰেন&quot;&gt;{{cite book | title=শিল্প-সংস্কৃতিৰ ৰণাঙ্গন | publisher=ঐকান্তিক | author=গোহাঁই. হীৰেন | authorlink=সাম্প্ৰতিক অসমীয়া গান | year=২০২১ | location=গোলাঘাট | pages=৩০৮ | isbn=৯৭৮-৮১-৯৫১৪৪৮-৪-৬}}&lt;/ref&gt;}}

ভূপেন্দ্ৰ সংগীতৰ পৰ্যালোচনা আগবঢ়াই লেখিকা-সমালোচিকা ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাসে নিজৰ গ্ৰন্থ 'গভীৰ আস্থাৰ গান'ত লিখিছে-&lt;br /&gt;

{{cquote| লোক-সংগীতৰ সুৰক আধুনিক গীতত প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভূপেন হাজৰিকাৰ দক্ষতা অসাধাৰণ। গীতৰ কথাৰ সৈতে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে বিভিন্ন লোক-সংগীত সুৰ যেন গাঁথ খাই পৰেহি। খাটিখোৱা মানুহৰ কথা ক'বলৈ সেই খাটিখোৱা মানুহৰ প্ৰাণৰ সুৰবোৰকেই তেওঁ বুটলি লৈছিল। আৰু সেই লোক-সুৰ আৰু লোক-কথাক নিজৰ অপৰিসীম সৃষ্টিশীলতাৰে গণ-সংগীতলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;বৰ্ণালী&quot;&gt;{{cite book | title=গভীৰ আস্থাৰ গান | publisher=ষ্টুডেণ্টচ ষ্ট'ৰছ | author=দাস. ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাস | authorlink=' এন্ধাৰ কাতিৰ নিশাতে': শ্ৰোতাৰ অনুভূতিক জোকাৰি যোৱা এটি গীত | year=২০২১ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৪}}&lt;/ref&gt;}}

== মৃত্যু ==
[[বৃক্ক]]ৰ সমস্যা আৰু আনুষংগিক জটিলতাত ভুগি থকা ড॰ হাজৰিকাই ২০১১ চনৰ ৫ নৱেম্বৰৰ দিনা [[মুম্বাই]]ৰ কোকিলাবেন ধীৰুভাই আম্বানি চিকিৎসালয়ত ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Music Legend Bhupen Hazarika passes away|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away|publisher=Bollywood Life|accessdate=5 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|title=Bhupen Hazarika is no more.|date=5 November 2011|publisher=Indiavision news|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|archive-date=7 November 2011|url-status=dead|archivedate=7 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |publisher=BBC News |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |date=5 November 2011}}&lt;/ref&gt; মৃত্যুৰ সময়ত তেখেতৰ বয়স আছিল ৮৫ বছৰ। মৃত্যুৰ পিছত হাজৰিকাৰ নশ্বৰদেহ [[গুৱাহাটী]]লৈ অনা হয় আৰু ৯ নৱেম্বৰৰ দিনা অন্তিম সংস্কাৰ কৰা হয়, য’ত প্ৰায় ৫ লাখ জনতাই ভাগ লয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |title=Lakhs aend Bhupen Hazarika's funeral |publisher=indiatv |accessdate=13 December 2011 |archivedate=8 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120408191933/http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Smitha |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |title=Bollywood pays tribute to Bhupen Hazarika&amp;nbsp; — Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=29 December 2011 |accessdate=25 December 2012 |archivedate=6 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেখেতৰ সমাধিক্ষেত্ৰ জালুকবাৰীত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কাষত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। সমাধিক্ষেত্ৰখনত ‘সোণোৱালী সোঁৱৰণি’ নামৰ এক তিনি মহলীয়া সংগ্ৰহালয়ো আছে, য’ত ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনৰ লগত জড়িত সামগ্ৰী আৰু আলোকচিত্ৰ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/life-of-bhupen-hazarika-to-come-alive-at-his-samadhi-khetramuseum-to-be-inaugurated/ |title=Life of Bhupen Hazarika to come alive at his Samadhi Khetra,museum to be inaugurated |publisher=দ্য ছেণ্টিনেল |date=৫ নৱেম্বৰ ২০১৮ |accessdate=২৯ এপ্ৰিল ২০২০}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Dr Bhupen Hazarika at Nizarapar.jpg|নিজৰাপাৰৰ ঘৰত, ৭ নৱেম্বৰ ২০১১
Arabinda Rajkhowa's Tribute to Dr. Bhupen Hazarika.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১
Panorma-720-wiki.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১
ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ (1).jpg|ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিক্ষেত্ৰ, জালুকবাৰী
&lt;/gallery&gt;

== শিল্প আৰু সাহিত্য ==
[[File:The tableau of Assam passes through the Rajpath during the full dress rehearsal for the Republic Day Parade-2014, in New Delhi on January 23, 2014.jpg|thumb|[[নতুন দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত ২০১৪ চনৰ [[গণৰাজ্য দিৱস (ভাৰত)|গণৰাজ্য দিৱস]] উদ্‌যাপনত [[অসম]]ৰ প্ৰতীক পটত ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজিক প্ৰদৰ্শন কৰা হয়]]
[[File:Bhupen Hazarika Museum at Kalakhetra by Bishnu Saikia.jpg|thumb|গুৱাহাটীৰ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ৰ ভিতৰত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগ্ৰহালয়]]
পাঁচবছৰ বয়সতে [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুলত]] গীত গাই ভূপেন হাজৰিকাই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]ৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=kuri&gt;কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া; সম্পাদনা: প্ৰণতি গোস্বামী শৰ্মা, অনিল শৰ্মা; জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম, ১৯৯৯&lt;/ref&gt; ড॰ হাজৰিকাৰ প্ৰকৃত শিল্পী জীৱনৰ আৰম্ভণি হয় [[তেজপুৰ]]ত। তেজপুৰত থকা সময়ত তেওঁ অসমীয়া সাংস্কৃতিক জগতৰ বাটকটীয়া শিল্পী ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] আৰু নটসূৰ্য [[ফণী শৰ্মা]]ৰ সান্নিধ্যৰে অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁলোকেই দহবছৰীয়া ভূপেন হাজৰিকাক [[কলিকতা]]লৈ নি চেনোলা মিউজিকেল প্ৰডাক্ট কোম্পানীত '[[শোণিত কুঁৱৰী]]' আৰু 'জয়মতী' নাটক দুখনৰ গীত বাণীবদ্ধ কৰায়।&lt;ref name=kuri/&gt; একে সময়তে বিষ্ণু ৰাভাই স্বৰচিত 'উলাহতে নাচিবাগি হ'লি বিয়াকুল' আৰু 'কাষতে কলচী লৈ' গীত দুটিও বাণীবদ্ধ কৰোৱায়। ১৯৩৯ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ [[ইন্দ্ৰমালতী (চলচ্চিত্ৰ)|ইন্দ্ৰমালতী]] ছবিৰ নেপথ্য গায়ক হিচাপে প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। ১৯৫৫ চনত [[দিল্লী]] অনুষ্ঠিত আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় যুৱ মহোৎসৱত ভূপেন হাজৰিকাৰ নেতৃত্বত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে]] শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিযোগীৰ সন্মান অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=kuri/&gt;

ড॰ ভূপেন হাজৰিকাই নিজে লিখা আৰু কণ্ঠদান কৰা গীতসমূহকে [[ভূপেন্দ্ৰ সংগীত]] বোলা হয়। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিসম্পন্ন শিল্পী [[পল ৰ'বচন]]ৰ দ্বাৰা যথেষ্ট অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ৰ'বচনৰ '{{Lang|en|Old man river}}'&lt;ref&gt;{{cite web|author=Log nu in om een reactie te plaatsen. |url=http://www.youtube.com/watch?v=eh9WayN7R-s |title=Paul Robeson - Ol' Man River (Showboat - 1936) J.Kern O. Hammerstein II |publisher=YouTube |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lyricsfreak.com/f/frank+sinatra/ol+man+river_20055702.html |title=Ol' Man River Lyrics - Frank Sinatra |publisher=Lyricsfreak.com |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;-ৰ অৱলম্বনতে তেখেতে তেখেতৰ '[[বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে]]' গানটো ৰচনা কৰে। পাছত ইয়াৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] অনুবাদো প্ৰকাশ কৰা হয়। আন কিছু উল্লেখযোগ্য ভূপেন্দ্ৰ সংগীতসমূহ হৈছে: 'সাগৰ সংগমত কতনা সাঁতুৰিলোঁ', 'জিলিকাব লুইতৰ পাৰ', 'অ' বিদেশী বন্ধু', 'মেঘে গিৰ্‌ গিৰ্‌ কৰে', 'বিমূৰ্ত মোৰ নিশাটি' আদি। 

সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰলৈও ভূপেন হাজৰিকাৰ যথেষ্ট অৱদান আছে। তেখেতৰ বেছিভাগ গান তেখেতে নিজে ৰচনা কৰা। কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত থকা সময়ত তেখেত 'নিউ ইণ্ডিয়া' পত্ৰিকাৰ ১৪৯-১৫০ সংখ্যাৰ সম্পাদক আছিল। ১৯৬৫ চনত তেখেত কলা বিষয়ক 'গতি' আলোচনীৰ চাৰিটা খণ্ড, ১৯৭০ চনত ক্ষুদ্ৰ আলোচনী '[[বিন্দু (আলোচনী)|বিন্দু]]'-ৰ আঠটা খণ্ড, ১৯৬৫ আৰু ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত মাহেকীয়া আলোচনী 'আমাৰ প্ৰতিনিধি', আৰু ১৯৮৩ ৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ ভিতৰত পষেকীয়া আলোচনী 'প্ৰতিধ্বনি'ৰ সম্পাদক আছিল। 

শিশুসকলৰৰ বাবেও ভূপেন হাজৰিকাই 'ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে অ, আ, ক, খ' নামৰ অসমীয়া আখৰ-চিনাকিৰ এখন জনপ্ৰিয় পুথি লিখিছিল।&lt;ref&gt;[http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/songs-with-BHA-lyrics-bhupen%20maamaar%20giite%20maate.htm ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[অসম সাহিত্য সভা]]ই ২০০৮ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত হাজৰিকাৰ সাহিত্যকৰ্মৰ বাবে 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধি প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.google.co.in/books?id=oP4vH-4oSEcC&amp;pg=PA165&amp;lpg=PA165&amp;dq=amar+pratinidhi&amp;source=bl&amp;ots=PMQqVR2wmd&amp;sig=6rA4PxaWxlFcVU2SgmizGNm3v98&amp;hl=en&amp;ei=bQK-TpjKLMforAf84InsAQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CDYQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amar%20pratinidhi&amp;f=false |title=The Music And Musical Instruments Of North Eastern India - Dilip Ranjan Barthakur - Google Books |publisher=Books.google.co.in |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vigyanprasar.gov.in/dream/february99/febvpnews.htm |title=Dream 2047: VP News |publisher=Vigyanprasar.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |title=Dr Bhupen Hazarika - Bhupen Hazarika's songs music films director singer musician assamese bengali hindi |publisher=Onlinesivasagar.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117032725/http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov1211/at08 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-12 |accessdate=2012-12-25 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=prasujya |url=http://bhupenhazarika-news.blogspot.com/2008/07/one-editorial-of-amar-pratinidhi-oct.html |title=Bhupen Hazarika: Editorial of Amar Pratinidhi -Oct,1967 issue by Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika-news.blogspot.com |date=2008-07-10 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ratimohannath.blogspot.com/ |title=Rati Mohan Nath : A man of Pen and Papers |publisher=Ratimohannath.blogspot.com |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--
On top of his contributions to the field of music with his creations- lyrics and musical compositions, the maestro leaves behind 15 compilations of his prose works. He has also a published work for the children — Bhupen Mamar Geete-Mate, A, Aa, Ka, Kha and a transcript autobiography — Moi eti jajabor. The book that derived its title from one of his highly popular songs that starts with the same words dwelling upon his nomadic lifestyle.

This song was perhaps responsible for his being described as 'the roving minstrel'. Noted writer, columnist Arup Dutta has a popular book on Bhupen Hazarika with this title.

It needs mention here that Bhupen Hazarika travelled widely as a delegate to conferences on mass communication, music, poetry, performing art and cinema.

He edited the 149th-50th edition of the New India, which is the annual journal of Columbia University. He was also the editor of the four editions of the art journal Gati in 1965, eight editions of the mini magazine Bindu in 1970, monthly Amar Pratinidhi between 1965 and 1980 and quarterly magazine Pratidhvani between 1983 and 90.

The Asam Sahitya Sabha conferred him the Sahityacharyya title on February 8, 2008. The Assam Government also presented him with a lifetime achievement award at a function held at the Ravindra Bhawan in the city in the evening that day.
Via Assam Tribune --&gt;

==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী==
{{main|ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজি}}
ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন অসমীয়া ছবি [[এৰা বাটৰ সুৰ]] মুক্তি পায় ১৯৫৬ চনত। তেওঁ ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে কাহিনী, সংগীত আৰু গীতো ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;arun&quot;&gt;{{cite book | title=১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত (পৃঃ ৬৭) | publisher=শশী শিশু প্ৰকাশন, গুৱাহাটী | author=অৰুণলোচন দাস | year=২০১৩}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;atul&quot;&gt;{{Cite book |title=মঞ্চলেখা, পৃষ্ঠা ৩১৩, অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকা, লয়াৰ্চ বুক ষ্টল, গুৱাহাটী, ১৯৬৭}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পৰিচালনা কৰা আন উল্লেখযোগ্য ছবিসমূহ হৈছে [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]] (১৯৬১), [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]] (১৯৬৪), [[লটিঘটি]] (১৯৬৬), [[চিকমিক বিজুলী]] (১৯৬৯), [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]] (১৯৮৮) আদি। 

চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ লগতে ভূপেন হাজৰিকাই অসমীয়া, বঙালী, হিন্দী তথা আন ভাষাৰ অনেক ছবিত সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। উল্লেখযোগ্য যে [[আব্দুল মজিদ]] পৰিচালিত ১৯৭৫ চনৰ ছবি [[চামেলি মেমচা'ব]]ত কৰা সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ভূপেন হাজৰিকাই শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিবৰ সক্ষম হয়। 

{| class=&quot;wikitable sortable collapsible&quot;
|- style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center; &quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:33px; &quot;|বৰ্ষ
! rowspan=&quot;2&quot;|বোলছবি
! colspan=&quot;6&quot;|ভূমিকা
|- style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center; &quot;
! নেপথ্য গায়ক
! সুৰকাৰ
! নিৰ্দেশক
! প্ৰযোজক
! লেখক
! অভিনেতা
|-
| ১৯৩৯
| ''[[ইন্দ্ৰমালতী]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৪৮
| [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]]
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৫৫
| ''[[পিয়লি ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)|পিয়লি ফুকন]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৫৬
| [[এৰা বাটৰ সুৰ]]
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৫৮
| ''মাহুত বন্ধু ৰে''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬১
| [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৪
| [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৪
| ''কা স্বৰিতী''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৬
| [[লটিঘটি]]
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৯
| [[চিকমিক বিজুলী]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৪
| [[আৰোপ]]
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৭৪
| ''ফৰ হুম দ্য ছান ছাইনচ্''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৫
| [[চামেলি মেমচা'ব]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৭৫
|খোজ
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৬
| ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু জয়মতী
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৬
| ''মেৰা ধৰম মেৰি মা''
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৭
| ''থ্ৰু মেল'ডী এণ্ড ৰীডম''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৭
| ''সীমানা পেৰয়ে''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৭৮
|চামেলী মেমচা'ব (বাংলা)
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৭৯
| মন-প্ৰজাপতি
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৯
| ''[[দেৱদাস (চলচ্চিত্ৰ)|দেৱদাস]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
|১৯৮১
|চামেলী মেমচা'ব (হিন্দী)
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৮২
| [[অপৰূপা]]
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৮৬
| স্বীকাৰোক্তি
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৮৬
| ''এক পল''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|-
| ১৯৮৮
| চিৰাজ
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৯৩
| ''[[ৰুদালি]]''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৩
| প্ৰতিমূৰ্তি
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৯৫
|পানী
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৯৭
| ''দো ৰাহে''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৭
| ''দৰমিয়া: ইন বিটোৱিন''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৮
| ''চাজ''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০০
| ''[[গজ গামিনী]]''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০১
| ''ডামন: এ ভিকটিম অৱ মেৰিটেল ভায়'লেঞ্চ''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০৩
| ''কিঁ‌উ?''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০৬
| ''চিংগাৰী''
|{{yes}}
|
|
|
|{{yes}}
|
|-
| ২০১১
| ''[[গান্ধী টু হিটলাৰ]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|}
== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==
[[চিত্ৰ:Jajabor the legend.png|thumb|right|যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড ধাৰাবাহিকৰ এটি দৃশ্যত শিশু ভূপেন হাজৰিকা আৰু তেওঁৰ মাতৃ]]
হাজৰিকাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰেঙনি চেনেলত “যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড” শীৰ্ষক এখন ধাৰাবাহিক সম্প্ৰচাৰিত হয়। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য, সংলাপৰ লগতে ইয়াৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্বত আছে কণ্ঠশিল্পী ও নিৰ্মাতা সদানন্দ গগৈ। এ.এম টেলিভিছনৰ বেনাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে সঞ্জীৱ নাৰায়াণে। ভূপেন হাজৰিকাৰ শিক্ষা জীৱনকে আদি কৰি তেওঁৰ সৃষ্টি তথা তেওঁ জীৱন পৰিক্ৰমাৰ আটাইবোৰ বস্তুকেই এই ধাৰাবাহিক খনত উপস্থাপন কৰা হৈছে। এই ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰিছে [[চেতনা দাস]], [[আইমী বৰুৱা]], কিশোৰ চৌধুৰী, মনোজ কুমাৰ দাস, এনিশা শৰ্মা, নন্দিনী কাশ্যপ, ৰূপম বৰুৱা, দেৱজিৎ হাজৰিকা, ৰাজশ্ৰী আগৰৱাল, সমীৰণ পোদ্দাৰ, কবিতা দুৱৰা, ৰূপম অনুৰাগ, ৰূপজ্যোতি দাস, জুলী লহকৰ, প্ৰশান্ত দাস, গৌতম পাঠক, অঞ্জন জ্যোতি বওজ, স্পেইনী, শ্ৰেয়াছ মল্ল বুজৰবৰুৱা আৰু ৰাজদ্বীপ বৰায়ে।&lt;ref name=&quot;:-/&quot;&gt;{{cite web | url=https://rupaliparda.com/archives/11014 | title=সুধাকণ্ঠৰ জীৱন-কাহিনীৰে আহি আছে অসমীয়া ছবি “যাযাবৰ- দা লিজেণ্ড” | publisher=Rupaliparda | date=20 March 2020 | accessdate=27 June 2022}}&lt;/ref&gt;

== বঁটা আৰু কৃতিত্ব ==
[[File:Pratibha Devisingh Patil presenting the Sangeet Natak Akademi Fellow Award-08 to Shri Bhupendra Kumar Hazarika for his outstanding contribution to Indian music.jpg|thumb|২০০৯ চনত [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]]য়ে ভূপেন হাজৰিকাক সংগীত নাটক একাডেমী ফেল' বঁটা প্ৰদান কৰিছে]]
[[File:Bhupen Hazarika 2016 stamp.jpg|thumb|২০১৬ত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]]
[[File:Bhupen Hazarika 2013 stamp of India.jpg|thumb|২০১৩ চনত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]]
[[File:ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ]]
* ১৯৬১ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]’ ছবিখনে [[অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|ৰাষ্ট্ৰপতি পদক]] লাভ কৰে। 
* ১৯৬৪ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]’  ছবিখনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। এই ছবিখন ফ্ৰাঞ্চৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱলৈ আমন্ত্ৰিত হৈছিল। 
* ১৯৬৬ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[লটিঘটি]]’ প্ৰথম অসমীয়া ব্যংগ চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। 
* ১৯৬৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত মাজুলীৰ বংশীগোপাল নাট্য মন্দিৰত মাঙ্গলিক ধ্বনিৰে সেই সময়ৰ অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱাই তেখেতক &quot;সুধাকণ্ঠ&quot; উপাধি প্ৰদান কৰে।
* ১৯৭৬ চনত [[আব্দুল মজিদ]]ৰ পৰিচালিত ‘[[চামেলি মেমচা'ব]]’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে বছৰটোৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ সন্মান লাভ কৰে। এই [[সংগীত]]ৰ বাবে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে '[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰজত কমল বঁটা]]' আৰু নগদ দহ হেজাৰ টকাৰে সন্মান যাচে। 
* ১৯৭৬ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰত চামেলি মেমচাব ছবিৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে 'ৰূপকাৰ বঁটা' লাভ কৰে।
* ১৯৭৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক ৰূপে বাংলা চলচ্চিত্ৰ সমিতিৰ পৰা বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৭৮ চনত দুখন অসমীয়া গানৰ বিশেষ ৰেকৰ্ড প্ৰকাশ কৰাৰ উপৰিও তেওঁ 'আমি এক যাযাবৰ' বুলি আঠোটা বঙালী গীতৰ এল পি ৰেকৰ্ড এইছ এম ভি ৰ পৰা এখন এম্বেচেদৰ আৰু এখন সোণৰ ৰেকৰ্ড লাভ কৰে। 
* ১৯৭৭ চনত [[পশ্চিমবংগ]]ৰ ‘বঙালী চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ সমিতি’য়ে  ‘দম্পতী’  ছবিখনৰ বাবে বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ যাচিছিল। 
* ১৯৭৭ চনৰ ২ এপ্ৰিলত [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৭৮ চনত ‘সীমনা পেৰিয়ে’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ কাৰণে 'বাংলাদেশ ফিল্ম ইণ্ডাষ্টিজ'ৰ তৰফৰ পৰা বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰূপে সন্মানিত হৈছিল। 
* ১৯৭৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অৰুণাচল চৰকাৰে তেওঁক 'মেৰা ধৰম মেৰি মা' নামৰ হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে সম্বৰ্দ্ধনা জনাই সোণৰ পদক উপহাৰ দিছিল। 
* মহুৱা সুন্দৰী নাটকৰ শ্ৰেষ্ঠ লোকসংগীত শিল্পী বঁটা (১৯৭৯)
* ১৯৮৭ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৮৭ চনত [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৮৭ চনত [[ইন্দিৰা গান্ধী স্মৃতি বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৯০ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত All India Critic Association ৰ পৰা কলকাতাৰ বিৰলা একাডেমী হলত 'কলা শিৰোমণি' বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯২ চনত Assam Association of North America- কে আদি কৰি বিভিন্ন অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯২ চনত সঙ্গীত জগতলৈ উল্লেখযোগ্য বৰঙনি আগ বঢ়োৱাৰ বাবে পশ্চিমবঙ্গ চৰকাৰৰ পৰা বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯৩ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে কলকাতাৰ ৰবীন্দ্ৰ সদনত আয়োজিত এক বিশেষ অনুষ্ঠানত বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰমঞ্চৰ পৰা পণ্ডিত মদন মোহন মালব্য বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯৩ চনৰ ১৬ ছেপ্তেম্বৰত যোৰহাট প্ৰভৰাজ চিত্ৰগৃহত যোৰহাট পেনোৰামাৰ দ্বাৰা আয়োজিত চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত &quot;পূবৰ জ্যোতি (Light of East)&quot; উপাধি লাভ কৰে।
* ১৯৯৩ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰূপে বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯৩ চনত লোকসঙ্গীত আৰু বাংলা সঙ্গীত জগতলৈ আগ বঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে নিউয়ৰ্কৰ Mitalee Cultural Association-ৰ পৰা বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯৪ চনত বেঙ্গল ফিল্ম জাৰ্নেলিষ্ট এছ'চিয়েশ্বনৰ পৰা 'দিশাৰী' বঁটা লাভ কৰে।
* ১৯৯৩ চনৰ [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ঊনষাঠিতম অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন শুৱনি কৰিছিল। 
* ১৯৯৩ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯৩ চনত ড॰ হাজৰিকাক ১৯৯২ চনৰ বাবে ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ‘[[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]]’ সেই সময়ৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড॰ শংকৰ দয়াল শৰ্মাই প্ৰদান কৰে। 
* ১৯৯৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ৫০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱা উপলক্ষে ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক &quot;Golden Citizen- India, 1947-97 Award&quot; প্ৰদান কৰে।
* ১৯৯৭ চনত কলা-সংস্কৃতি জগতলৈ আগ বঢ়োৱা জীৱনজোৰা অৱদানৰ তেওঁলৈ আগবঢ়োৱা হয় 'Sur Singe Songsad Award' আৰু 'Meridian BFJA Award'।
* ২০০১ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানজনক &quot;ডক্টৰেট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
* ২০০১ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা &quot;ডক্টৰেট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
* ২০০১ চনত [[পদ্মভূষণ]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনত [[মধ্যপ্ৰদেশ]] চৰকাৰৰ পৰা [[লতা মংগেশকাৰ বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনত কলকাতাৰ পৰা প্ৰকাশিত 'Cine Awards' কাকত গোষ্ঠীৰ পৰা 'Kalakar Award' লাভ কৰে।
* ২০০২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে অসমৰ সংগীত জগতলৈ আগবঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে তেওঁ &quot;দেশৰত্ন&quot; বঁটা লাভ কৰে।
* ২০০২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে ভাৰতৰ ৫৬ সংখ্যক গণৰাজ্য দিৱস উপলক্ষে অসম চৰকাৰৰ হৈ অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী প্ৰয়াত তৰুণ গগৈয়ে তেখেতলৈ আগবঢ়ায় এটি বিশেষ বঁটা।
* ২০০৩ চনৰ ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে 'অসম সত্ৰ মহাসভা'ৰ পৰা 'সঙ্গীত চূড়ামণি' উপাধি লাভ কৰে।
* ২০০৩ চনত ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে অসমৰ টেলিভিছন চেটেলাইট চেনেল প্ৰাগ নিউজৰ পৰা 'Prag Cine Lifetime Achievement Award' লাভ কৰে।
* ২০০৪ চনত 'প্ৰসাৰ ভাৰতী'ৰ পৰা 'National Artist Award' লাভ কৰে।
*২০০৬ চনত তেওঁৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] গীত &quot;মানুষ মানুষেৰ জন্য&quot; বিবিচি বঙালীৰ শ্ৰোতা জৰীপত &quot;সৰ্বকালৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বঙালী গীত&quot;ৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news/story/2006/05/060502_mbsheragaan|title=সৰ্বকালেৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাংলা গান|date=May 2006|website=www.bbc.com/bengali|access-date=23 October 2021}}&lt;/ref&gt;
* ২০০৭ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত গুৱাহাটীৰ 'Gurukul Grammar Senior Secondary School' -ৰ পৰা 'অসমৰত্ন' বঁটা লাভ কৰে।
* ২০০৭ চনত গীতেৰে-পদ্যৰে, সুৰ আৰু কণ্ঠেৰে আজীৱন মানৱ সমাজলৈ আগ বঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে 'All India Minority and Weaker Section Council' -ৰ পৰা 'Mother Teresa International &amp; Millennium Award'  লাভ কৰে।
* ২০০৭ চনৰ ২২ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা &quot;ডি.লিট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
* ২০০৮ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ পৰা সাহিত্যচাৰ্য সন্মান লাভ কৰে। 
* ২০০৮ চনত অসম চৰকাৰ প্ৰদত্ত ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ প্ৰমথেশ বৰুৱা জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী প্ৰয়াত তৰুণ গগৈৰ পৰা লাভ কৰে।
* ২০০৯ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা [[অসম ৰত্ন]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০৯ চনত ড° ভূপেন হাজৰিকাই সংগীত নাটক অকাডেমীৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ সেই সময়ৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলৰ পৰা লাভ কৰে।
* ২০১০ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে 'ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্চ অব্ কমাৰ্চ' (উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল)-এ তেখেতক 'লাইফ টাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড' বঁটাৰে বিভূষিত কৰে।
* ২০১১ চনৰ ৮ নৱেম্বৰ তাৰিখে অসম সাহিত্য সভাই ড° ভূপেন হাজৰিকাক মৰণোত্তৰভাৱে 'বিশ্বৰত্ন' উপাধিৰে বিভূষিত কৰে।
* ২০১২ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মবিভূষণ]]ৰে সন্মানিত হয়।
* ২০১৩ আৰু ২০১৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ ডাক বিভাগে ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ নামত এটা ডাকটিকট প্ৰকাশ কৰে।
* ২০১৯ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]]ৰে সন্মানিত হয়। 
* ২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী উপলক্ষে ভাৰত চৰকাৰে তেওঁৰ নামত এটা ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা প্ৰৱৰ্তন কৰে।
===গুগল ডুডল===
[[চিত্ৰ:Dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-6753651837109494-m.png|thumb]]
গুগলে হাজৰিকাৰ ৯৬ সংখ্যক জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰি এটা ডুডল উছৰ্গা কৰিছিল। এই ডুডলটো আছিল এটা ক্লে’ ৱৰ্ক। হাৰম’নিয়াম বজাই থকা অৱস্থাত হাজৰিকাৰ এই ডুডলটোৰ সৃষ্টি কৰিছে মুম্বাইৰ অতিথি শিল্পী, গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ, কলা পৰিচালক আৰু চিত্ৰকৰ ৰুতুজা মালিয়ে।
==ভূপেন হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষ==
২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে অসম চৰকাৰৰ উদ্যোগত পালন কৰা হয়। সেই উপলক্ষে অসমৰ লগতে ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ উপৰিও বিদেশতো তেওঁৰ শতবৰ্ষ উৎযাপন কৰা হয়।অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ উদ্যোগত জালুকবাৰীৰ তেওঁৰ সমাধিক্ষেত্ৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এই কাৰ্যসূচীত অসমৰ মাননীয় ৰাজ্যপাল লক্ষ্মণ প্ৰসাদ আচাৰ্যই মুখ্য অতিথি হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু অসমৰ মাননীয় মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ লগতে মাননীয় সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ মন্ত্ৰী বিমল বৰাও উপস্থিত থাকে। এই অনুষ্ঠানত সুধাকণ্ঠৰ ভাতৃ সমৰ হাজৰিকা(বৰ্তমান প্ৰয়াত), পুত্ৰ তেজ পুন্নাগ হাজৰিকা, বোৱাৰী হেমিল্টন হাজৰিকা আৰু নাতি ছেইজ আকাশ হাজৰিকা উপস্থিত থাকে। ১৩ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষৰ মূল অনুষ্ঠানত ভাগ লয়। এই অনুষ্ঠানত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱাল, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পেমা খান্দু, সুধাকণ্ঠ ভূপেন হাজৰিকাৰ পুত্ৰ তেজ হাজৰিকা, ভূপেন হাজৰিকাৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ লগতে অসমৰ সামাজিক সংস্কৃতিক জগতৰ বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে । সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী বিমল বৰাৰ আদৰণি ভাষণেৰে অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হোৱাৰ পিছতে এহেজাৰ দুশ গৰাকী শিল্পীয়ে বিশ্ববন্দিত শিল্পীগৰাকীৰ কণ্ঠৰ ১৪ টা গীতৰ বচা বচা অংশ সমস্বৰে পৰিবেশন কৰি নান্দনিক পৰিবেশৰ সৃষ্টি কৰে। এই অনুষ্ঠানতে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে জাৰি কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকা স্মাৰক ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা মুকলি কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এই অনুষ্ঠানতে অসম চৰকাৰৰ তত্বাৱধানত অনুৰাধা শৰ্মা পুজাৰীয়ে সংকলন কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনী গ্ৰন্থখন উন্মোচন কৰে। তেওঁ লগতে ২১ টা ভাষালৈ অনুদিত এই গ্রন্থখন ভার্চুৱেল ব্যৱস্থাৰে উন্মোচন কৰে। নিজৰ ভাষণৰ আৰম্ভণিতে প্রধানমন্ত্ৰীয়ে ভূপেন হাজৰিকা অমৰ হওক বুলি ধবনি দিয়ে। তেওঁ কিংবদন্তি শিল্পী ড০ ভূপেন হাজৰিকাৰ অবিস্মৰণীয় প্ৰতিভাৰ কথা শ্ৰদ্ধাৰে স্মৰণ কৰে।
।&lt;ref name=&quot;; )&quot;&gt;{{cite web | 
url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/google-celebrates-singer-composer-filmmaker-bhupen-hazarikas-96th-birth-anniversary-with-its-doodle/articleshow/94064986.cms | title=Google celebrates singer-composer-filmmaker Bhupen Hazarika's 96th birth anniversary with its doodle | publisher=The times of India | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;; =)&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/google-doodle-pays-tribute-to-acclaimed-indian-singer-bhupen-hazarika-on-his-birth-anniversary/article65864981.ece | title=Google Doodle pays tribute to acclaimed Indian singer Bhupen Hazarika on his birth anniversary | agency=The Hindu | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.ndtv.com/india-news/dr-bhupen-hazarika-google-pays-tribute-to-singer-dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-with-artistic-doodle-3325675 | title=Dr. Bhupen Hazarika's 96th Birth Anniversary: Googles Tribute To Singer | publisher=NDtv | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist|30em}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Bhupen Hazarika|ভূপেন হাজৰিকা}}
{{wikiquote}}
* [https://lyricsofbhupenda.in/ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত সমূহৰ কথা (Lyrics Archive of Bhupen Hazarika)]
* {{Official website|http://www.bhupenhazarika.com/}}
* {{IMDb name|id=0371913}}
* [https://web.archive.org/web/20130910040522/http://drbhupenhazarika.org/Lyrics/ ভূপেন্দ্ৰ সংগীত‎ৰ কথা]
* [http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/ ভূপেন হাজৰিকা ডিজিটেল আৰ্কাইভ]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf ভূপেন হাজৰিকাই সম্পাদনা কৰা ক্ষুদ্ৰ আলোচনী &quot;বিন্দু&quot;ৰ প্ৰথম সংস্কৰণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729220509/https://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf |date=2016-07-29 }}
* ''[https://web.archive.org/web/20040504173209/http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/articleshow?artid=25683842&amp;sType=1 The song of Bhupen Hazarika]'', The Times of India, 19 October 2002
* ''[http://www.bloomberg.com/news/2011-11-08/subcontinent-mourns-an-indian-folk-hero-choudhury.html Subcontinent Mourns an Indian Folk Hero: Choudhury]'', Bloomberg, 9 November 2011
* ''[https://www.thehindu.com/news/the-unsung-genius-of-assams-balladeer-bhupen-hazarika-19262011/article2601009.ece?homepage=true The unsung genius of Assam's balladeer - Bhupen Hazarika (1926-2011)]'', The Hindu, 5 November 2011
* [https://www.assamesegyan.xyz/2023/03/bhupen-hazarika-essay-in-assamese.html Assamesegyan]{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{ভাৰত ৰত্ন|state=expanded}}
{{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}}
{{দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা}}
{{NationalFilmAwardBestMusicDirection}}
{{Navbox assam biography}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ভূপেন হাজৰিকা|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি‎]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি‎]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক‎‎‎]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]]
[[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]]«‘’»
[[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসম ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>f9v7delwicw1k4hbmwb0qw73ywwhkhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বিহু</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2309</id>
    <revision>
      <id>616094</id>
      <parentid>615917</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* উৎপত্তি */ খাচী সকল অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠীৰ</comment>
      <origin>616094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75029" sha1="i2ia1hqde6kuhmvmvmjcjoaj5e43aeb" xml:space="preserve">{{অনুলিপি সম্পাদনা}}
{{Infobox Holiday
|image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg
|caption = বিহু নৃত্য শিল্পী
|holiday_name = বিহু
|observedby = [[অসম|অসমীয়া]]
|date =
|observances =
|type = cultural
|longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ&lt;br /&gt;ভাৰতীয় উৎসৱ
|significance =
|date2010 =
|date2011 =
}}
{{বিহু}}
'''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;festival&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}&lt;/ref&gt; বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। &quot;কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। &quot;&lt;ref&gt;অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ&lt;/ref&gt; অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। 

== বিহু শব্দৰ উৎপত্তি ==
'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;festivalsofindia.in&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}&lt;/ref&gt; বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো &quot;বসন্ত বিষুবত&quot;,‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো &quot;উত্তৰায়ণ&quot; আৰু কাতি বিহুৰ দিনা &quot;হেমন্ত বিষুবত&quot; ধৰা হয়। &lt;ref&gt;[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']&lt;/ref&gt; কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। &lt;ref&gt;বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০&lt;/ref&gt; ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল। &lt;ref&gt;বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০&lt;/ref&gt; আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। 

আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ &quot;বিচু&quot;ত। &quot;বিচু&quot; শব্দৰ অৰ্থ হৈছে &quot;আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন&quot;, ঠিক একেদৰে যেনেকৈ &quot;চুতীয়া&quot; মানে হৈছে &quot;পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।&quot; পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত &quot;চ&quot; উচ্চাৰণটো &quot;হ&quot; লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক &quot;বিচু&quot; বুলি কোৱা হয়। &quot;বি&quot; মানে অতি, &quot;চু&quot; মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, &quot;বিচু&quot; শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে। '&lt;ref&gt;পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯&lt;/ref&gt; 

আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- 'টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। &quot;পয়&quot; মানে উৎসৱ আৰু &quot;হু&quot; মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক &quot;পয়হু&quot; বোলা হয়। সেই &quot;পয়হু&quot; শব্দৰ অপভ্ৰংশই &quot;বিহু&quot; হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।&lt;ref&gt;ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯&lt;/ref&gt; অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।&lt;ref&gt;[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']&lt;/ref&gt;

বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। 

''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত&lt;br /&gt;বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,&lt;br /&gt;বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}''

==বিহুৰ ইতিহাস==

===উৎপত্তি===
&lt;!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --&gt;
অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। বৰ্তমান অসমত খাচী সকল অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠীৰ জনগোষ্ঠী।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwer |last2=Metspalu |first2=Mait |last3=Choi |first3=Ying |last4=Mägi |first4=Reedik |last5=Gallego Romero |first5=Irene |last6=Soares |first6=Pedro |display-authors=6 |date=2011-02 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288 |url=https://academic.oup.com/mbe/article/28/2/1013/1220271 |publisher=Oxford University Press |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}&lt;/ref&gt; ডি.এন.এ. প্ৰমাণ অনুসৰি খাছী সকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ সৈতে জিনিয় ভাৱে সংমিশ্ৰিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; পিছলৈ বিহু আৰ্য্য সভ্যতাৰ প্ৰভাৱ পৰে। আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। 

বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''&quot;বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক&quot;''&lt;ref&gt;হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80&lt;/ref&gt;। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।&lt;ref&gt;শৰ্মা, নয়নমণি, &quot;বিহু-সংস্কৃতি&quot;,p. 67,&quot;সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, &quot;কলীমতি&quot;, p.23&lt;/ref&gt;

===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি===
আগৰ দিনত চ’ত মাহত মানুহে ৰাতি বিহু উদযাপন কৰিছিল। এই বিহু গাঁৱৰ পথাৰত চাকি জ্বলাই বা দেউৰী পূজাৰী ঘৰৰ চোতালত নাচি উৎযাপন কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই &quot;বিহু নমাই অনা।&quot; কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text=&quot;কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ&lt;br /&gt;আহিবি নে নাই?&lt;br /&gt;আমি থাকিম আমি থাকিম&lt;br /&gt;বাটলৈ চাই। &quot;}}''

বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। 

''{{quote|text=&quot;ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...&lt;br /&gt;ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। &quot;}}''

বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে &quot;বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)&quot; অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত &quot;বৰদৈচিখলা&quot; নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়।

===ইতিহাস===

অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। 
&lt;blockquote&gt;
''&quot;ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''&lt;br&gt;
''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''&lt;br&gt;
''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''&lt;br&gt;
''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।&quot; ''
&lt;/blockquote&gt;
ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।&lt;ref&gt;[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]&lt;/ref&gt; এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌

১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, &quot;Prachya Sasanavali&quot;, Introduction, p.189&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, &quot;Chutia Jatir Buranji&quot;,p.40-41, &quot;ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।&quot;&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
''&quot;এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''&lt;br&gt;
''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। &quot;''
&lt;/blockquote&gt;
অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, 
&lt;blockquote&gt;
''&quot;কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''&lt;br&gt;
''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''&lt;br&gt;
''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''&lt;br&gt;
''তালে নমস্কাৰ কৰো।''&lt;br&gt;
''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''&lt;br&gt;
''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।&quot;''&lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;

[[File:Statue of King Lakshminarayan.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]]

চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। 

ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়—
''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও&lt;br /&gt;কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।&lt;br /&gt;নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত&lt;br /&gt;ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}''

অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। 

সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। 
ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়—
''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,&lt;br /&gt;সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।&lt;br /&gt;আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,&lt;br /&gt;সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' 

বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। &lt;ref&gt;&quot;Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.&quot;, Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115&lt;/ref&gt;‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি &quot;ইন্দ্ৰবংশী&quot; বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। 

দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। পাছৰ পৰ্যায়ত [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কিছু লোক [[ঢকুৱাখনা|ঢকুৱাখনালৈ]] আহি এই বিহু হাৰ্হি দেৱালয়ত পাতিবলৈ ধৰে আৰু শেষত মহঘুলী চাপৰিলৈ বিয়পি [[ফাট বিহু|ফাট বিহুৰ]] ৰূপ লয়। আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰসিংহ]]ই এই বিহুকে ৰংঘৰৰ বাকৰিলৈ আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।{{cn}}

[[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]]

উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ&lt;br /&gt;বিহু কোনে ঢালে আহে। &lt;br /&gt;পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে&lt;br /&gt;বিহু কোনে ঢালে আহে। &lt;br /&gt;মান দেশত মানতৰা এযুৰি&lt;br /&gt;আছিলে নৰিয়াত পৰি,&lt;br /&gt;যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা&lt;br /&gt;আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}''

অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। 
[[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]]

১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ &quot;গোসাঁনী&quot;ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-&lt;br /&gt;''&quot;বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি&lt;br /&gt; শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি &lt;br /&gt;সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ&lt;br /&gt; পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। &quot;&quot;}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-&lt;br /&gt;''&quot;এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ&lt;br /&gt;শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ&lt;br /&gt;চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব&lt;br /&gt;সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। &quot;''}}

[[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|&lt;center&gt;বিহু নাচ&lt;center&gt;]]

পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: &lt;blockquote&gt;কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।&lt;/blockquote&gt;

এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} 

১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক &quot;ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান&quot; বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} 

ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]&lt;/ref&gt; ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। 

বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

বিহু গীতৰ উদাহৰণ:
&lt;blockquote&gt;
''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' &lt;br&gt;
''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। ''
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
	 	 	
	 ১,	আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু
	 	 	 চিৰে গৰখীয়াই তৰা; &lt;br&gt;
	 	সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে
	 	 	 চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। 
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু
	 	 আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; &lt;br&gt;
সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি
সৰুতে একাজি আই। 
&lt;/blockquote&gt;
&lt;ref&gt;[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। 
&lt;/ref&gt;
এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। 
&lt;blockquote&gt;১১, “আজি বিহু বিহু    কালি বিহু বিহু &lt;br /&gt;
নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ &lt;br /&gt;
ফুলপানী ছিগাতে    ঢোলৰ মাত শুনিলো &lt;br /&gt;
উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” &lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]&lt;/ref&gt;

==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু==
[[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]]
{{মূল|ব'হাগ বিহু}}
বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়।

==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু==
{{মূল|কাতি বিহু}}
আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়।

==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু==
{{মূল|মাঘ বিহু}}
খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। 

গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। 

জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। 
&lt;!--
অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। 
বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। 
বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। 
বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। 
বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। 
কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। 
বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। 
মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --&gt;
==পৰম্পৰা==
বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;200&quot; perrow=&quot;10&quot;&gt;
File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|&lt;br /&gt;বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল।
File:Magha Bihu megi 1.jpg|&lt;br /&gt;মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা।
File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|&lt;br /&gt;গৰু বিহুত বনোৱা চাত
File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|&lt;br /&gt;ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা
File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান
File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা
File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|&lt;br /&gt;কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা
File:Kaati Bihu.jpg|&lt;br /&gt;কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা
File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|&lt;br /&gt;ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু
File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|&lt;br /&gt;মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা
File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম
File:Koni-juj.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ
File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg&lt;br /&gt;মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি
&lt;/gallery&gt;

==লগতে চাওক==
* [[বিহুগীত]]
* [[বিহু নৃত্য]]
* [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]]
* [[বিহুৰ খাদ্য]]
* [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons|Category:Bihu|বিহু}}
{{Wikiquote}}
* [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। )
* {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}}
* {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}
* {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}
* অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২
* [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah
* [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das
* [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat

{{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}}
{{অসম}}

[[শ্ৰেণী:বিহু|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]]</text>
      <sha1>i2ia1hqde6kuhmvmvmjcjoaj5e43aeb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616095</id>
      <parentid>616094</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>616095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75063" sha1="58dyvkfgh7jlrf1x15otcd5sk2qdchg" xml:space="preserve">{{অনুলিপি সম্পাদনা}}
{{Infobox Holiday
|image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg
|caption = বিহু নৃত্য শিল্পী
|holiday_name = বিহু
|observedby = [[অসম|অসমীয়া]]
|date =
|observances =
|type = cultural
|longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ&lt;br /&gt;ভাৰতীয় উৎসৱ
|significance =
|date2010 =
|date2011 =
}}
{{বিহু}}
'''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;festival&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}&lt;/ref&gt; বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। &quot;কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। &quot;&lt;ref&gt;অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ&lt;/ref&gt; অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। 

== বিহু শব্দৰ উৎপত্তি ==
'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;festivalsofindia.in&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}&lt;/ref&gt; বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো &quot;বসন্ত বিষুবত&quot;,‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো &quot;উত্তৰায়ণ&quot; আৰু কাতি বিহুৰ দিনা &quot;হেমন্ত বিষুবত&quot; ধৰা হয়। &lt;ref&gt;[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']&lt;/ref&gt; কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। &lt;ref&gt;বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০&lt;/ref&gt; ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল। &lt;ref&gt;বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০&lt;/ref&gt; আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। 

আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ &quot;বিচু&quot;ত। &quot;বিচু&quot; শব্দৰ অৰ্থ হৈছে &quot;আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন&quot;, ঠিক একেদৰে যেনেকৈ &quot;চুতীয়া&quot; মানে হৈছে &quot;পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।&quot; পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত &quot;চ&quot; উচ্চাৰণটো &quot;হ&quot; লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক &quot;বিচু&quot; বুলি কোৱা হয়। &quot;বি&quot; মানে অতি, &quot;চু&quot; মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, &quot;বিচু&quot; শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে। '&lt;ref&gt;পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯&lt;/ref&gt; 

আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- 'টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। &quot;পয়&quot; মানে উৎসৱ আৰু &quot;হু&quot; মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক &quot;পয়হু&quot; বোলা হয়। সেই &quot;পয়হু&quot; শব্দৰ অপভ্ৰংশই &quot;বিহু&quot; হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।&lt;ref&gt;ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯&lt;/ref&gt; অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।&lt;ref&gt;[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']&lt;/ref&gt;

বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। 

''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত&lt;br /&gt;বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,&lt;br /&gt;বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}''

==বিহুৰ ইতিহাস==

===উৎপত্তি===
&lt;!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --&gt;
অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। বৰ্তমান অসমত খাচী সকল অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠীৰ জনগোষ্ঠী।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwer |last2=Metspalu |first2=Mait |last3=Choi |first3=Ying |last4=Mägi |first4=Reedik |last5=Gallego Romero |first5=Irene |last6=Soares |first6=Pedro |display-authors=6 |date=2011-02 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288 |url=https://academic.oup.com/mbe/article/28/2/1013/1220271 |publisher=Oxford University Press |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}&lt;/ref&gt; ডি.এন.এ. প্ৰমাণ অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক সকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ সৈতে জিনিয় ভাৱে সংমিশ্ৰিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; পিছলৈ বিহু আৰ্য্য সভ্যতাৰ প্ৰভাৱ পৰে। আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। 

বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''&quot;বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক&quot;''&lt;ref&gt;হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80&lt;/ref&gt;। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।&lt;ref&gt;শৰ্মা, নয়নমণি, &quot;বিহু-সংস্কৃতি&quot;,p. 67,&quot;সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, &quot;কলীমতি&quot;, p.23&lt;/ref&gt;

===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি===
আগৰ দিনত চ’ত মাহত মানুহে ৰাতি বিহু উদযাপন কৰিছিল। এই বিহু গাঁৱৰ পথাৰত চাকি জ্বলাই বা দেউৰী পূজাৰী ঘৰৰ চোতালত নাচি উৎযাপন কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই &quot;বিহু নমাই অনা।&quot; কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text=&quot;কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ&lt;br /&gt;আহিবি নে নাই?&lt;br /&gt;আমি থাকিম আমি থাকিম&lt;br /&gt;বাটলৈ চাই। &quot;}}''

বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। 

''{{quote|text=&quot;ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...&lt;br /&gt;ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। &quot;}}''

বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে &quot;বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)&quot; অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত &quot;বৰদৈচিখলা&quot; নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়।

===ইতিহাস===

অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। 
&lt;blockquote&gt;
''&quot;ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''&lt;br&gt;
''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''&lt;br&gt;
''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''&lt;br&gt;
''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।&quot; ''
&lt;/blockquote&gt;
ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।&lt;ref&gt;[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]&lt;/ref&gt; এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌

১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, &quot;Prachya Sasanavali&quot;, Introduction, p.189&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, &quot;Chutia Jatir Buranji&quot;,p.40-41, &quot;ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।&quot;&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
''&quot;এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''&lt;br&gt;
''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। &quot;''
&lt;/blockquote&gt;
অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, 
&lt;blockquote&gt;
''&quot;কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''&lt;br&gt;
''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''&lt;br&gt;
''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''&lt;br&gt;
''তালে নমস্কাৰ কৰো।''&lt;br&gt;
''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''&lt;br&gt;
''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।&quot;''&lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;

[[File:Statue of King Lakshminarayan.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]]

চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। 

ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়—
''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও&lt;br /&gt;কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।&lt;br /&gt;নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত&lt;br /&gt;ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}''

অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। 

সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। 
ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়—
''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,&lt;br /&gt;সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।&lt;br /&gt;আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,&lt;br /&gt;সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' 

বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। &lt;ref&gt;&quot;Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.&quot;, Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115&lt;/ref&gt;‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি &quot;ইন্দ্ৰবংশী&quot; বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। 

দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। পাছৰ পৰ্যায়ত [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কিছু লোক [[ঢকুৱাখনা|ঢকুৱাখনালৈ]] আহি এই বিহু হাৰ্হি দেৱালয়ত পাতিবলৈ ধৰে আৰু শেষত মহঘুলী চাপৰিলৈ বিয়পি [[ফাট বিহু|ফাট বিহুৰ]] ৰূপ লয়। আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰসিংহ]]ই এই বিহুকে ৰংঘৰৰ বাকৰিলৈ আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।{{cn}}

[[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]]

উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ&lt;br /&gt;বিহু কোনে ঢালে আহে। &lt;br /&gt;পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে&lt;br /&gt;বিহু কোনে ঢালে আহে। &lt;br /&gt;মান দেশত মানতৰা এযুৰি&lt;br /&gt;আছিলে নৰিয়াত পৰি,&lt;br /&gt;যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা&lt;br /&gt;আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}''

অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। 
[[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]]

১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ &quot;গোসাঁনী&quot;ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-&lt;br /&gt;''&quot;বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি&lt;br /&gt; শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি &lt;br /&gt;সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ&lt;br /&gt; পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। &quot;&quot;}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-&lt;br /&gt;''&quot;এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ&lt;br /&gt;শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ&lt;br /&gt;চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব&lt;br /&gt;সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। &quot;''}}

[[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|&lt;center&gt;বিহু নাচ&lt;center&gt;]]

পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: &lt;blockquote&gt;কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।&lt;/blockquote&gt;

এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} 

১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক &quot;ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান&quot; বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} 

ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]&lt;/ref&gt; ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। 

বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

বিহু গীতৰ উদাহৰণ:
&lt;blockquote&gt;
''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' &lt;br&gt;
''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। ''
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
	 	 	
	 ১,	আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু
	 	 	 চিৰে গৰখীয়াই তৰা; &lt;br&gt;
	 	সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে
	 	 	 চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। 
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু
	 	 আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; &lt;br&gt;
সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি
সৰুতে একাজি আই। 
&lt;/blockquote&gt;
&lt;ref&gt;[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। 
&lt;/ref&gt;
এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। 
&lt;blockquote&gt;১১, “আজি বিহু বিহু    কালি বিহু বিহু &lt;br /&gt;
নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ &lt;br /&gt;
ফুলপানী ছিগাতে    ঢোলৰ মাত শুনিলো &lt;br /&gt;
উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” &lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]&lt;/ref&gt;

==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু==
[[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]]
{{মূল|ব'হাগ বিহু}}
বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়।

==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু==
{{মূল|কাতি বিহু}}
আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়।

==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু==
{{মূল|মাঘ বিহু}}
খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। 

গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। 

জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। 
&lt;!--
অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। 
বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। 
বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। 
বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। 
বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। 
কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। 
বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। 
মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --&gt;
==পৰম্পৰা==
বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;200&quot; perrow=&quot;10&quot;&gt;
File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|&lt;br /&gt;বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল।
File:Magha Bihu megi 1.jpg|&lt;br /&gt;মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা।
File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|&lt;br /&gt;গৰু বিহুত বনোৱা চাত
File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|&lt;br /&gt;ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা
File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান
File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা
File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|&lt;br /&gt;কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা
File:Kaati Bihu.jpg|&lt;br /&gt;কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা
File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|&lt;br /&gt;ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু
File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|&lt;br /&gt;মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা
File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম
File:Koni-juj.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ
File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg&lt;br /&gt;মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি
&lt;/gallery&gt;

==লগতে চাওক==
* [[বিহুগীত]]
* [[বিহু নৃত্য]]
* [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]]
* [[বিহুৰ খাদ্য]]
* [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons|Category:Bihu|বিহু}}
{{Wikiquote}}
* [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। )
* {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}}
* {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}
* {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}
* অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২
* [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah
* [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das
* [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat

{{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}}
{{অসম}}

[[শ্ৰেণী:বিহু|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]]</text>
      <sha1>58dyvkfgh7jlrf1x15otcd5sk2qdchg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616097</id>
      <parentid>616095</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* উৎপত্তি */ লিংক</comment>
      <origin>616097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75105" sha1="7zmn3dht1l7785h0o9z2n727qj678ev" xml:space="preserve">{{অনুলিপি সম্পাদনা}}
{{Infobox Holiday
|image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg
|caption = বিহু নৃত্য শিল্পী
|holiday_name = বিহু
|observedby = [[অসম|অসমীয়া]]
|date =
|observances =
|type = cultural
|longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ&lt;br /&gt;ভাৰতীয় উৎসৱ
|significance =
|date2010 =
|date2011 =
}}
{{বিহু}}
'''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;festival&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}&lt;/ref&gt; বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। &quot;কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। &quot;&lt;ref&gt;অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ&lt;/ref&gt; অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। 

== বিহু শব্দৰ উৎপত্তি ==
'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;festivalsofindia.in&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}&lt;/ref&gt; বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো &quot;বসন্ত বিষুবত&quot;,‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো &quot;উত্তৰায়ণ&quot; আৰু কাতি বিহুৰ দিনা &quot;হেমন্ত বিষুবত&quot; ধৰা হয়। &lt;ref&gt;[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']&lt;/ref&gt; কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। &lt;ref&gt;বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০&lt;/ref&gt; ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল। &lt;ref&gt;বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০&lt;/ref&gt; আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। 

আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ &quot;বিচু&quot;ত। &quot;বিচু&quot; শব্দৰ অৰ্থ হৈছে &quot;আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন&quot;, ঠিক একেদৰে যেনেকৈ &quot;চুতীয়া&quot; মানে হৈছে &quot;পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।&quot; পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত &quot;চ&quot; উচ্চাৰণটো &quot;হ&quot; লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক &quot;বিচু&quot; বুলি কোৱা হয়। &quot;বি&quot; মানে অতি, &quot;চু&quot; মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, &quot;বিচু&quot; শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে। '&lt;ref&gt;পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯&lt;/ref&gt; 

আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- 'টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। &quot;পয়&quot; মানে উৎসৱ আৰু &quot;হু&quot; মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক &quot;পয়হু&quot; বোলা হয়। সেই &quot;পয়হু&quot; শব্দৰ অপভ্ৰংশই &quot;বিহু&quot; হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।&lt;ref&gt;ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯&lt;/ref&gt; অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।&lt;ref&gt;[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']&lt;/ref&gt;

বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। 

''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত&lt;br /&gt;বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,&lt;br /&gt;বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}''

==বিহুৰ ইতিহাস==

===উৎপত্তি===
&lt;!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --&gt;
অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। বৰ্তমান অসমত [[খাচী জনগোষ্ঠী|খাচী]] সকল অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠীৰ জনগোষ্ঠী।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwer |last2=Metspalu |first2=Mait |last3=Choi |first3=Ying |last4=Mägi |first4=Reedik |last5=Gallego Romero |first5=Irene |last6=Soares |first6=Pedro |display-authors=6 |date=2011-02 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288 |url=https://academic.oup.com/mbe/article/28/2/1013/1220271 |publisher=Oxford University Press |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}&lt;/ref&gt; ডি.এন.এ. প্ৰমাণ অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক সকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ সৈতে জিনিয় ভাৱে সংমিশ্ৰিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; পিছলৈ বিহু আৰ্য্য সভ্যতাৰ প্ৰভাৱ পৰে। আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। 

বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''&quot;বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক&quot;''&lt;ref&gt;হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80&lt;/ref&gt;। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।&lt;ref&gt;শৰ্মা, নয়নমণি, &quot;বিহু-সংস্কৃতি&quot;,p. 67,&quot;সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, &quot;কলীমতি&quot;, p.23&lt;/ref&gt;

===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি===
আগৰ দিনত চ’ত মাহত মানুহে ৰাতি বিহু উদযাপন কৰিছিল। এই বিহু গাঁৱৰ পথাৰত চাকি জ্বলাই বা দেউৰী পূজাৰী ঘৰৰ চোতালত নাচি উৎযাপন কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই &quot;বিহু নমাই অনা।&quot; কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text=&quot;কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ&lt;br /&gt;আহিবি নে নাই?&lt;br /&gt;আমি থাকিম আমি থাকিম&lt;br /&gt;বাটলৈ চাই। &quot;}}''

বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। 

''{{quote|text=&quot;ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...&lt;br /&gt;ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়&lt;br /&gt;ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে&lt;br /&gt;ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। &quot;}}''

বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে &quot;বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)&quot; অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত &quot;বৰদৈচিখলা&quot; নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়।

===ইতিহাস===

অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। 
&lt;blockquote&gt;
''&quot;ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''&lt;br&gt;
''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''&lt;br&gt;
''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''&lt;br&gt;
''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।&quot; ''
&lt;/blockquote&gt;
ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।&lt;ref&gt;[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]&lt;/ref&gt; এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌

১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, &quot;Prachya Sasanavali&quot;, Introduction, p.189&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, &quot;Chutia Jatir Buranji&quot;,p.40-41, &quot;ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।&quot;&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
''&quot;এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''&lt;br&gt;
''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। &quot;''
&lt;/blockquote&gt;
অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, 
&lt;blockquote&gt;
''&quot;কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''&lt;br&gt;
''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''&lt;br&gt;
''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''&lt;br&gt;
''তালে নমস্কাৰ কৰো।''&lt;br&gt;
''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''&lt;br&gt;
''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।&quot;''&lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;

[[File:Statue of King Lakshminarayan.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]]

চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। 

ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়—
''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও&lt;br /&gt;কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।&lt;br /&gt;নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত&lt;br /&gt;ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}''

অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। 

সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। 
ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়—
''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,&lt;br /&gt;সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।&lt;br /&gt;আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,&lt;br /&gt;সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' 

বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। &lt;ref&gt;&quot;Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.&quot;, Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115&lt;/ref&gt;‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি &quot;ইন্দ্ৰবংশী&quot; বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। 

দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। পাছৰ পৰ্যায়ত [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কিছু লোক [[ঢকুৱাখনা|ঢকুৱাখনালৈ]] আহি এই বিহু হাৰ্হি দেৱালয়ত পাতিবলৈ ধৰে আৰু শেষত মহঘুলী চাপৰিলৈ বিয়পি [[ফাট বিহু|ফাট বিহুৰ]] ৰূপ লয়। আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰসিংহ]]ই এই বিহুকে ৰংঘৰৰ বাকৰিলৈ আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।{{cn}}

[[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]]

উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ&lt;br /&gt;বিহু কোনে ঢালে আহে। &lt;br /&gt;পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে&lt;br /&gt;বিহু কোনে ঢালে আহে। &lt;br /&gt;মান দেশত মানতৰা এযুৰি&lt;br /&gt;আছিলে নৰিয়াত পৰি,&lt;br /&gt;যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা&lt;br /&gt;আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}''

অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। 
[[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]]

১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ &quot;গোসাঁনী&quot;ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-&lt;br /&gt;''&quot;বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি&lt;br /&gt; শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি &lt;br /&gt;সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ&lt;br /&gt; পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। &quot;&quot;}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-&lt;br /&gt;''&quot;এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ&lt;br /&gt;শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ&lt;br /&gt;চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব&lt;br /&gt;সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। &quot;''}}

[[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|&lt;center&gt;বিহু নাচ&lt;center&gt;]]

পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: &lt;blockquote&gt;কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।&lt;/blockquote&gt;

এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} 

১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক &quot;ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান&quot; বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} 

ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]&lt;/ref&gt; ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। 

বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

বিহু গীতৰ উদাহৰণ:
&lt;blockquote&gt;
''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' &lt;br&gt;
''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। ''
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
	 	 	
	 ১,	আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু
	 	 	 চিৰে গৰখীয়াই তৰা; &lt;br&gt;
	 	সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে
	 	 	 চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। 
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু
	 	 আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; &lt;br&gt;
সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি
সৰুতে একাজি আই। 
&lt;/blockquote&gt;
&lt;ref&gt;[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। 
&lt;/ref&gt;
এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। 
&lt;blockquote&gt;১১, “আজি বিহু বিহু    কালি বিহু বিহু &lt;br /&gt;
নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ &lt;br /&gt;
ফুলপানী ছিগাতে    ঢোলৰ মাত শুনিলো &lt;br /&gt;
উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” &lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]&lt;/ref&gt;

==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু==
[[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]]
{{মূল|ব'হাগ বিহু}}
বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়।

==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু==
{{মূল|কাতি বিহু}}
আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়।

==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু==
{{মূল|মাঘ বিহু}}
খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। 

গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। 

জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। 
&lt;!--
অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। 
বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। 
বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। 
বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। 
বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। 
কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। 
বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। 
মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --&gt;
==পৰম্পৰা==
বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;200&quot; perrow=&quot;10&quot;&gt;
File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|&lt;br /&gt;বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল।
File:Magha Bihu megi 1.jpg|&lt;br /&gt;মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা।
File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|&lt;br /&gt;গৰু বিহুত বনোৱা চাত
File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|&lt;br /&gt;ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা
File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান
File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা
File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|&lt;br /&gt;কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা
File:Kaati Bihu.jpg|&lt;br /&gt;কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা
File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|&lt;br /&gt;ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু
File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|&lt;br /&gt;মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা
File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম
File:Koni-juj.jpg|&lt;br /&gt;বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ
File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg&lt;br /&gt;মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি
&lt;/gallery&gt;

==লগতে চাওক==
* [[বিহুগীত]]
* [[বিহু নৃত্য]]
* [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]]
* [[বিহুৰ খাদ্য]]
* [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons|Category:Bihu|বিহু}}
{{Wikiquote}}
* [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। )
* {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}}
* {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}
* {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}
* অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২
* [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah
* [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das
* [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat

{{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}}
{{অসম}}

[[শ্ৰেণী:বিহু|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]]</text>
      <sha1>7zmn3dht1l7785h0o9z2n727qj678ev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অসম সাহিত্য সভা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4106</id>
    <revision>
      <id>616131</id>
      <parentid>600845</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T19:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rim and Merry</username>
        <id>50695</id>
      </contributor>
      <origin>616131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25373" sha1="c0xunci48c4p4u2fe3n8x78rnkzsmjj" xml:space="preserve">{{Infobox organization
|name=অসম সাহিত্য সভা
|image=Asam Sahitya Sabha Logo.png
|caption=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন
|motto=[[চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী]]
|formation=১৯১৭
|purpose=[[অসমীয়া ভাষা]], [[অসমীয়া সাহিত্য|সাহিত্য]] আৰু [[অসমৰ সংস্কৃতি|সংস্কৃতিৰ]] সৰ্বাংগীণ উন্নতি
|headquarters=চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন, [[যোৰহাট]], [[অসম]]
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|leader_title=সভাপতি
|leader_name=[[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]]
|website=[http://www.assamsahityasabha.org/ assamsahityasabha.org]
|former name=অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা 
}}
'''অসম সাহিত্য সভা'''ৰ জন্ম ১৯১৭ চনত [[অসমীয়া ভাষা]]-সংস্কৃতিৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |title=Recept |publisher=Sahityasabha.8k.com |date= |accessdate=2013-03-12 |archivedate=2012-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219074612/http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানে [[অসম]] আৰু বাহিৰৰ ঠাইত ইয়াৰ হাজাৰৰো অধিক শাখা আছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰ্য্যালয় [[যোৰহাট]]ৰ [[চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন]]ত অৱস্থিত। ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰত [[শিৱসাগৰ]] জিলাত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ইয়াত সভাপতিত্ব কৰিছিল [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই। [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল, ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯২৭ চনলৈকে তেখেত সম্পাদকৰ পদত অধিষ্ঠিত আছিল।&lt;ref name=&quot;book&quot;&gt;[http://books.google.co.in/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;pg=PA1457&amp;lpg=PA1457&amp;dq=Sarat+Chandra+Goswami&amp;source=bl&amp;ots=OB1W__Xn2V&amp;sig=m2X2M2mv388QkGW1cLpK6De74NA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=h0GqUNSMEoOQrgecm4GgAw&amp;ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&amp;q=Sarat%20Chandra%20Goswami&amp;f=false Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Volume 2], আহৰণ: ১৯-১১-২০১২&lt;/ref&gt;

==অসম সাহিত্য সভাৰ ইতিহাস==
{{Details|অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা}}
ঊনৈছ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কলিকতা]]ত পঢ়ি থকা অসমীয়া ছাত্ৰসকলে অসমীয়া সাহিত্যক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ দেহেকেহে খাটিছিল। অসমত আন ভাষাৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰিবলৈ আৰু অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ কথা মনত ৰাখিয়েই তেওঁলোকে ১৮৮৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত &quot;অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা&quot; প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;timesofassam1&quot;&gt;{{cite web|author=Times of Assam |url=http://www.timesofassam.com/articles/asom-sahitya-sabha-a-contemporary-analysis/ |title=Asom Sahitya Sabha – A contemporary Analysis |publisher=Timesofassam.com |date= |accessdate=2013-03-12}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকল আছিল [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]], [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]], ডালিমচন্দ্ৰ বৰা, [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]], কমলচন্দ্ৰ শৰ্মা ইত্যাদি। লাহে লাহে ইয়াৰ সদস্যসংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। শেষত পুলিয়ে-পোখাই গজালি মেলি অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভাই ১৯১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;timesofassam1&quot;/&gt;

==উদ্দেশ্য==

অসম সাহিত্য সভাৰ সংবিধানত উল্লেখ কৰা মতে ইয়াৰ উদ্দেশ্য এনে ধৰণৰ—
অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ সৰ্বাংগীণ উন্নতি কৰাই এই সভাৰ ঘাই উদ্দেশ্য, লগতে অসমৰ থলুৱা ভাষা-সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰাও সভাৰ অন্যতম উদ্দেশ্য হ’ব। সেই উদ্দেশ্যে তলত 
দিয়া ধৰণে কাৰ্য কৰিবলৈ সভা যত্নপৰ হ’ব:
# অভিধান, ব্যাকৰণ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থৰ সংকলন আৰু প্ৰকাশ কৰা; 
# প্ৰাচীন সাহিত্য আৰু লোক-সাহিত্যৰ অনুসন্ধান, সংগ্ৰহ, গৱেষণা আৰু প্ৰকাশ কৰা; 
# অসমীয়া সাহিত্যত যি যি বিষয়ৰ পুথিৰ অভাৱ, সেই অভাৱ দূৰ কৰা; 
# প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ ভিতৰত উপযুক্ত গ্ৰন্থৰ গ্ৰন্থকাৰক বঁটা আৰু সামৰ্থহীন সাহিত্যিকক সাহায্য প্ৰদান কৰা; 
# সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা আৰু ভাস্কৰ্যবিদ্যাৰ উন্নতিসূচক কাৰ্য্য কৰা; 
# সভাৰ এখন মুখপত্ৰ আৰু প্ৰচাৰপত্ৰ প্ৰকাশ কৰা; 
# ভাষা আৰু সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ-পত্ৰাদি প্ৰকাশ কৰা; 
# ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা; 
# সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় বিনিময় আচঁনি কাৰ্যকৰী কৰা; 
# অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়ন আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত থকা অন্তৰায় দূৰ কৰা; 
# অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ অৰ্থে আন আন কাৰ্য্য কৰা। 

==অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা==
{{Main|অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা}}
১৯২৬ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাই [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] নামেৰে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ গৱেষণাধৰ্মী, বিশ্লেষণাত্মক প্ৰবন্ধৰে এখন তিনিমহীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰি আহিছে। [[দ্বিতীয় মহাসমৰ]]ৰ সময়ত পত্ৰিকাখনৰ প্ৰকাশ বন্ধ কৰিবলগীয়া হয়। কেইবছৰমান প্ৰকাশ বন্ধ হৈ থাকি ১৯৫৪ চনৰ পৰা ই পুনৰ নিয়মিতভাৱে প্ৰকাশ হৈ আছে।&lt;ref&gt;[[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]], ষটষষ্টিতম বৰ্ষ, প্ৰথম সংখ্যাৰ সম্পাদকীয়&lt;/ref&gt;

==সাহিত্য সভাৰ আদৰণি-গীত==
{{মূল|চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}}
গীতিকাৰ: মিত্ৰদেৱ মহন্ত অধিকাৰ। এই গীতৰ স্বৰলিপি যোৰহাটৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাৰ। 
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;
চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। 
ধন্যে পুণ্যে হৃত পাৱনী, আই॥
প্ৰকৃতি পৰশ ৰসে অমল কমল
চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল
কোমল চম্পাৰ কলি
ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি
ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥
সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ
হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান
কাৰ নিচুকনি শুনা
শুনি বাণী ব্যথা পমা
চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥
জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ
ৰসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ
হে মোৰ মধুৰননা
মাগিছোঁ মাধুৰী কণা
দিয়া দিয়া দিয়া আই মধু ভাষিণী॥
&lt;/center&gt;&lt;/poem&gt;

==অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকল==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:80%; &quot;
|-
! চন
! সভাপতি&lt;ref&gt;[http://www.asamsahityasabha.org/?president ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412055029/http://www.asamsahityasabha.org/?president |date=2015-04-12 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ৬ এপ্ৰিল, ২০১৫&lt;/ref&gt;
! অধিবেশন
! ছবি
|-
| ১৯১৭ 
| [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]
(১৮৭১-১৯৪৬)
| [[শিৱসাগৰ]], প্ৰথম সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ
| 
|-
| ১৯১৮ 
| [[চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা]]
(১৮৭৪-১৯৬১)
| [[গোৱালপাৰা]], দ্বিতীয় সন্মিলন, ২৭-২৮-২৯ ডিচেম্বৰ
| 
|-
|১৯১৯ 
| [[কালিৰাম মেধি]]
(১৮৮০-১৯৫৪)
| [[বৰপেটা]], তৃতীয় সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ
| 
|-
| ১৯২০
| [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]]
(১৮৭২-১৯২৮)
| [[তেজপুৰ]],
| 
|-
|১৯২৩
| [[অমৃতভূষণ দেৱ অধিকাৰী]]
(১৮৫৮-১৯৪২)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
|১৯২৪
| [[কনকলাল বৰুৱা]]
(১৮৭২-১৯৪০)
| [[ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
| ১৯২৪
| [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
(১৮৬৪-১৯৩৮)
| [[গুৱাহাটী]]
| 
|-
|১৯২৫
| [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]
(১৮৬৭-১৯৪০)
| [[নগাঁও]]
| 
|-
| ১৯২৬
| [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]]
(১৮৭২-১৯৫৫)
| [[ধুবুৰী]]
| 
|-
| ১৯২৭
| [[তৰুণৰাম ফুকন]]
(১৮৭৭-১৯৩৯)
| [[গোৱালপাৰা]]
| 
|-
|১৯২৯
| [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]]
(১৮৫৩-১৯৩৬)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
| ১৯৩০
| [[মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা]]
(১৮৭০-১৯৫৮)
| [[গোলাঘাট]]
| 
|-
| ১৯৩১
| [[নগেন্দ্ৰ নাৰায়ণ চৌধুৰী]]
(১৮৮১-১৯৪৭)
| [[শিৱসাগৰ]]
| 
|-
|১৯৩৩
| [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]]
(১৮৮০-১৯৫৫)
| [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]
| 
|-
|১৯৩৪ 
|[[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]]
(১৮৭৪-১৯৪০)
| [[মঙ্গলদৈ]]
| 
|-
| ১৯৩৬ 
| [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]]
(১৮৭৯-১৯৬৭)
| [[তেজপুৰ]]
| 
|-
|১৯৩৭
| [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]
(১৮৯৮-১৯৮২)
| [[গুৱাহাটী]]
| 
|-
|১৯৪০
| [[ময়িদুল ইছলাম বৰা]]
(১৮৯৯-১৯৪৪)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
|১৯৪৪
| [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]]
(১৮৮০-১৯৭৮)
| [[শিৱসাগৰ]]
| 
|-
|১৯৪৭
| [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]]
(১৮৮০-১৯৭৮)
| [[ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
|১৯৫০
| [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]]
(১৮৮৫-১৯৬৭)
| [[মাৰ্ঘেৰিটা]]
| 
|-
|১৯৫৩ 
| [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]
(১৮৯৪-১৯৬৪)
| [[শ্বিলং]]
| 
|-
|১৯৫৪
| [[নলিনীবালা দেৱী]]
(১৮৯৮-১৯৭৭)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
|১৯৫৫
| [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]
(১৮৯২-১৯৬৪)
| [[গুৱাহাটী]]
| 
|-
|১৯৫৬
| [[বেণুধৰ শৰ্মা]]
(১৮৯৪-১৯৮১)
| [[ধুবুৰী]]
| 
|-
|১৯৫৮
| [[পদ্মধৰ চলিহা]]
(১৮৯৫-১৯৬৯)
| [[তিনিচুকীয়া]]
| 
|-
|১৯৫৯
| [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]]
(১৯০৩-১৯৮৬)
| [[নগাঁও]]
| 
|-
|১৯৬০
| [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]]
(১৯০৬-১৯৮৮)
| [[পলাশবাৰী]]
| 
|-
|১৯৬১
| [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]]
(১৯০৬-১৯৮৮)
| [[গোৱালপাৰা]]
| 
|-
|১৯৬৩
| [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]]
(১৮৯৭-১৯৬৩)
| [[নাজিৰা]]
| 
|-
|১৯৬৪
| [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]]
(১৮৯৪-১৯৮৩)
| [[ডিগবৈ]]
| 
|-
|১৯৬৫
| [[ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]]
(১৮৯৯-১৯৬৬)
| [[নলবাৰী]]
| 
|-
|১৯৬৬
| [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]]
(১৯০১-১৯৯৪)
| [[উত্তৰ লখিমপুৰ|উত্তৰ লক্ষিমপুৰ]]
| 
|-
|১৯৬৭
| [[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]]
(১৮৯৫-১৯৬৮)
| [[ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
|১৯৬৮
| [[জ্ঞাননাথ বৰা]]
(১৮৯০-১৯৬৮)
| [[তেজপুৰ]], ৩৫তম সন্মিলন, ২৬-২৭-২৮ জানুৱাৰী
| 
|-
|১৯৬৯
| [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]]
(১৯০৭-১৯৮৩)
| [[বৰপেটা]], ৩৬তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ ফেব্ৰুৱাৰী
| 
|-
|১৯৭০
| [[উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰু]]
(১৯০৫-১৯৭৯)
| [[ধিং]], ৩৭তম সন্মিলন, ১৩-১৪-১৫ ফেব্ৰুৱাৰী
| 
|-
|১৯৭১
| [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]]
(১৯১১-১৯৮৬)
| [[মাকুম]], ৩৮তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭২
| [[হেম বৰুৱা]]
(১৯১৫-১৯৭৭)
| [[ধুবুৰী]], ৩৯তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ এপ্ৰিল
| 
|-
|১৯৭৩
| [[গিৰিধৰ শৰ্মা]]
(১৯১২-১৯৭৭)
| [[ৰঙিয়া]], ৪০তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৪
| [[মহেশ্বৰ নেওগ]]
(১৯১৫-১৯৯৫)
| [[মঙ্গলদৈ]], ৪১তম সন্মিলন, ৭-৮-৯-১০ ফেব্ৰুৱাৰী
| 
|-
|১৯৭৫
| [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]
(১৯১৭-১৯৯৯)
| [[তিতাবৰ]], ৪২তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৬
| [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]
(১৯০৬-১৯৯৮)
| [[টিহু]], ৪৩তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৭
| [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]]
(১৯১৯-২০০০)
| [[অভয়াপুৰী]], ৪৪তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৮
| [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]]
(১৮৯৮-১৯৮৬)
| [[গোলাঘাট]], ৪৫তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৯
| [[অতুল চন্দ্ৰ বৰুৱা]]
(১৯১৬-২০০১)
| [[শুৱালকুছি]], ৪৬তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮০
| [[যতীন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]]
(১৯১৮-২০০৫)
| [[ৰহা]], ৪৭তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮১
| [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]]
(১৯০৮-১৯৮২)
| [[তিনিচুকীয়া]], ৪৮তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮২
| [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]]
(১৯০৮-১৯৮২)
| [[ডিফু]], ৪৯তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৩
| [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য]]
(১৯২৪-১৯৯৭)
| [[বঙাইগাঁও]], ৫০তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৫
| [[যোগেশ দাস]]
(১৯২৭-১৯৯৯)
| [[বিহপুৰীয়া]], ৫১তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৬ 
| [[বীৰেণ বৰকটকী]]
(১৯২৪-২০০২)
| [[কামপুৰ]], ৫২তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৭
| [[মহেন্দ্ৰ বৰা]]
(১৯২৯-১৯৯৬)
| [[পাঠশালা]], ৫৩তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৮
| [[কীৰ্তিনাথ হাজৰিকা]]
(১৯২২-২০০২)
| [[হাইলাকান্দি]], ৫৪তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৯
| [[মহিম বৰা]]
(১৯২৪-২০১৬)
| [[ডুমডুমা]]
| 
|-
|১৯৯০
| [[নৱকান্ত বৰুৱা]]
(১৯২৬-২০০২)
| [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]]
| 
|-
|১৯৯১
| [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]]
(১৯৩৩-২০০৪)
| [[দুধনৈ]]
| 
|-
|১৯৯২
| [[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]]
(১৯১৪-২০০০)
| [[গোৰেশ্বৰ]]
| 
|-
|১৯৯৩
| [[ভূপেন হাজৰিকা]]
(১৯২৬-২০১১)
| [[শিৱসাগৰ]]
| 
|-
|১৯৯৪
| [[লীলা গগৈ]]
(১৯৩০-১৯৯৪)
| [[মৰিগাঁও]]
| 
|-
|১৯৯৫
| [[হিতেশ ডেকা]]
(১৯২৪-২০০০)
| [[সৰ্থেবাৰী]]
| 
|-
|১৯৯৬
| [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[বোকাখাত]]
| 
|-
|১৯৯৭
| [[নগেন শইকীয়া]]
(১৯৩৯-)
| [[বিলাসীপাৰা]]
| 
|-
|১৯৯৮
| [[নগেন শইকীয়া]]
(১৯৩৯-)
| [[হাওৰাঘাট]]
| 
|-
|১৯৯৯
| [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]]
(১৯২৭-২০০৬)
| [[হাজো]]
| 
|-
| ২০০০
| [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]]
(১৯২৭-২০০৬)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
| ২০০১
| [[হোমেন বৰগোহাঞি]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ ডিব্ৰুগড় অধিৱেশন (২০০১)|ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
| ২০০২
| [[হোমেন বৰগোহাঞি]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[কলগাছিয়া]]
| 
|-
| ২০০৩
| [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]
(১৯৩৫-২০২৩)
| [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]
| 
|-
| ২০০৪
| [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]
(১৯৩৫-২০২৩)
| [[হোজাই]]
| 
|-
|২০০৫
| [[কনকসেন ডেকা]]
(১৯৩৩-)
| [[ছিপাঝাৰ]]
| 
|-
|২০০৬
| [[কনকসেন ডেকা]]
(১৯৩৩-)
| [[বেলশৰ]]
| 
|-
|২০০৭
| [[কনকসেন ডেকা]]
(১৯৩৩-)
| [[চাপৰ]]
| 
|-
| ২০০৯
| [[ৰংবং তেৰাং]]
(১৯৩৭-)
| [[ধেমাজি]]
| 
|-
|২০১০
| [[ৰংবং তেৰাং]]
(১৯৩৭-)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ দেৰগাঁও অধিৱেশন (২০১১)|দেৰগাঁও]]
| 
|-
|২০১৩
| [[ইমৰাণ শ্বাহ]]
(১৯৩৩-)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ বৰপেটাৰোড অধিৱেশন (২০১৩)|বৰপেটা ৰোড]]
|
|-
|২০১৫
| [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা|ডাঃ ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]]
(১৯৫৫-)
&lt;ref name=&quot;আমাৰ অসম&quot;&gt;{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&amp;boxid=12305187 | title=অসম সাহিত্য সভাৰ নতুন সভাপতি | date=১৭ নৱেম্বৰ, ২০১৪ | agency=জি এল পাব্লিকেশ্যন | accessdate=17 নৱেম্বৰ 2014 | pages=১ম পৃষ্ঠা | archivedate=2016-03-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124501/http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&amp;boxid=12305187 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ কলিয়াবৰ অধিৱেশন (২০১৫)|কলিয়াবৰ]]
|
|-
| ২০১৭ 
| [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[শিৱসাগৰ]] (শতবৰ্ষ অধিবেশন)
| 
|-
|২০১৮
| [[পৰমানন্দ ৰাজবংশী]]
(১৯৫৯-)
| [[বৰডুমচা]]
|
|-
| ২০২০
| [[কুল শইকীয়া]]
(১৯৫৯-)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ শুৱালকুছি অধিৱেশন (২০২০)|শুৱালকুছি, কামৰূপ]]
|
|-
| ২০২২
| ড°[[সূৰ্যকান্ত হাজৰিকা]]
(১৯৫৬-)
&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/surjya-hazarika-president-asam-sahitya-sabha |website=প্ৰতিদিন টাইম|title=Dr Surjya Hazarika Elected New President of Asam Sahitya Sabha|language=en|access-date=24 December 2022}}&lt;/ref&gt;
| নাৰায়ণপুৰ (২০২৩)
|
|-
| ২০২৪
| [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]]
(১৯৪২-)
&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/top-stories/asam-sahitya-sabha-poll-results-dr-basanta-goswami-elected-president-8576073 | title=Asam Sahitya Sabha Poll Results : Dr Basanta Goswami Elected President | publisher=Pratidin Times | work=Pratidin Times | date=29 December 2024 | accessdate=30 December 2024}}&lt;/ref&gt;
| [[পাঠশালা]] (২০২৫)
|
|}

==লগতে পঢ়ক==
* [[অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা]]
* [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]]
*[[বড়ো সাহিত্য সভা]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{কমন্স শ্ৰেণী|Asom Sahitya Sabha|অসম সাহিত্য সভা}}


{{অসম সাহিত্য সভা}}
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য সংগঠন]]</text>
      <sha1>c0xunci48c4p4u2fe3n8x78rnkzsmjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616165</id>
      <parentid>616131</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rim and Merry</username>
        <id>50695</id>
      </contributor>
      <origin>616165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25393" sha1="djr1u3luc21gzfsy0992b7vnkjwlqlo" xml:space="preserve">{{Infobox organization
|name=অসম সাহিত্য সভা
|image=Asam Sahitya Sabha Logo.png
|caption=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন
|motto=[[চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী]]
|formation=১৯১৭
|purpose=[[অসমীয়া ভাষা]], [[অসমীয়া সাহিত্য|সাহিত্য]] আৰু [[অসমৰ সংস্কৃতি|সংস্কৃতিৰ]] সৰ্বাংগীণ উন্নতি
|headquarters=চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন, [[যোৰহাট]], [[অসম]]
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|leader_title=সভাপতি
|leader_name=[[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]]
|website=[http://www.assamsahityasabha.org/ assamsahityasabha.org]
|former name=অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা 
}}
'''অসম সাহিত্য সভা'''ৰ জন্ম ১৯১৭ চনত [[অসমীয়া ভাষা]]-সংস্কৃতিৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |title=Recept |publisher=Sahityasabha.8k.com |date= |accessdate=2013-03-12 |archivedate=2012-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219074612/http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানে [[অসম]] আৰু বাহিৰৰ ঠাইত ইয়াৰ হাজাৰৰো অধিক শাখা আছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰ্য্যালয় [[যোৰহাট]]ৰ [[চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন]]ত অৱস্থিত। ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰত [[শিৱসাগৰ]] জিলাত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ইয়াত সভাপতিত্ব কৰিছিল [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই। [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল, ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯২৭ চনলৈকে তেখেত সম্পাদকৰ পদত অধিষ্ঠিত আছিল।&lt;ref name=&quot;book&quot;&gt;[http://books.google.co.in/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;pg=PA1457&amp;lpg=PA1457&amp;dq=Sarat+Chandra+Goswami&amp;source=bl&amp;ots=OB1W__Xn2V&amp;sig=m2X2M2mv388QkGW1cLpK6De74NA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=h0GqUNSMEoOQrgecm4GgAw&amp;ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&amp;q=Sarat%20Chandra%20Goswami&amp;f=false Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Volume 2], আহৰণ: ১৯-১১-২০১২&lt;/ref&gt;

==অসম সাহিত্য সভাৰ ইতিহাস==
{{Details|অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা}}
ঊনৈছ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কলিকতা]]ত পঢ়ি থকা অসমীয়া ছাত্ৰসকলে অসমীয়া সাহিত্যক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ দেহেকেহে খাটিছিল। অসমত আন ভাষাৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰিবলৈ আৰু অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ কথা মনত ৰাখিয়েই তেওঁলোকে ১৮৮৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত &quot;অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা&quot; প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;timesofassam1&quot;&gt;{{cite web|author=Times of Assam |url=http://www.timesofassam.com/articles/asom-sahitya-sabha-a-contemporary-analysis/ |title=Asom Sahitya Sabha – A contemporary Analysis |publisher=Timesofassam.com |date= |accessdate=2013-03-12}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকল আছিল [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]], [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]], ডালিমচন্দ্ৰ বৰা, [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]], কমলচন্দ্ৰ শৰ্মা ইত্যাদি। লাহে লাহে ইয়াৰ সদস্যসংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। শেষত পুলিয়ে-পোখাই গজালি মেলি অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভাই ১৯১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;timesofassam1&quot;/&gt;

==উদ্দেশ্য==

অসম সাহিত্য সভাৰ সংবিধানত উল্লেখ কৰা মতে ইয়াৰ উদ্দেশ্য এনে ধৰণৰ—
অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ সৰ্বাংগীণ উন্নতি কৰাই এই সভাৰ ঘাই উদ্দেশ্য, লগতে অসমৰ থলুৱা ভাষা-সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰাও সভাৰ অন্যতম উদ্দেশ্য হ’ব। সেই উদ্দেশ্যে তলত 
দিয়া ধৰণে কাৰ্য কৰিবলৈ সভা যত্নপৰ হ’ব:
# অভিধান, ব্যাকৰণ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থৰ সংকলন আৰু প্ৰকাশ কৰা; 
# প্ৰাচীন সাহিত্য আৰু লোক-সাহিত্যৰ অনুসন্ধান, সংগ্ৰহ, গৱেষণা আৰু প্ৰকাশ কৰা; 
# অসমীয়া সাহিত্যত যি যি বিষয়ৰ পুথিৰ অভাৱ, সেই অভাৱ দূৰ কৰা; 
# প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ ভিতৰত উপযুক্ত গ্ৰন্থৰ গ্ৰন্থকাৰক বঁটা আৰু সামৰ্থহীন সাহিত্যিকক সাহায্য প্ৰদান কৰা; 
# সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা আৰু ভাস্কৰ্যবিদ্যাৰ উন্নতিসূচক কাৰ্য্য কৰা; 
# সভাৰ এখন মুখপত্ৰ আৰু প্ৰচাৰপত্ৰ প্ৰকাশ কৰা; 
# ভাষা আৰু সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ-পত্ৰাদি প্ৰকাশ কৰা; 
# ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা; 
# সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় বিনিময় আচঁনি কাৰ্যকৰী কৰা; 
# অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়ন আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত থকা অন্তৰায় দূৰ কৰা; 
# অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ অৰ্থে আন আন কাৰ্য্য কৰা। 

==অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা==
{{Main|অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা}}
১৯২৬ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাই [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] নামেৰে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ গৱেষণাধৰ্মী, বিশ্লেষণাত্মক প্ৰবন্ধৰে এখন তিনিমহীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰি আহিছে। [[দ্বিতীয় মহাসমৰ]]ৰ সময়ত পত্ৰিকাখনৰ প্ৰকাশ বন্ধ কৰিবলগীয়া হয়। কেইবছৰমান প্ৰকাশ বন্ধ হৈ থাকি ১৯৫৪ চনৰ পৰা ই পুনৰ নিয়মিতভাৱে প্ৰকাশ হৈ আছে।&lt;ref&gt;[[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]], ষটষষ্টিতম বৰ্ষ, প্ৰথম সংখ্যাৰ সম্পাদকীয়&lt;/ref&gt;

==সাহিত্য সভাৰ আদৰণি-গীত==
{{মূল|চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}}
গীতিকাৰ: মিত্ৰদেৱ মহন্ত অধিকাৰ। এই গীতৰ স্বৰলিপি তথা সুৰ যোৰহাটৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাৰ। 
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;
চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। 
ধন্যে পুণ্যে হৃত পাৱনী, আই॥
প্ৰকৃতি পৰশ ৰসে অমল কমল
চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল
কোমল চম্পাৰ কলি
ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি
ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥
সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ
হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান
কাৰ নিচুকনি শুনা
শুনি বাণী ব্যথা পমা
চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥
জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ
ৰসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ
হে মোৰ মধুৰননা
মাগিছোঁ মাধুৰী কণা
দিয়া দিয়া দিয়া আই মধু ভাষিণী॥
&lt;/center&gt;&lt;/poem&gt;

==অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকল==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:80%; &quot;
|-
! চন
! সভাপতি&lt;ref&gt;[http://www.asamsahityasabha.org/?president ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412055029/http://www.asamsahityasabha.org/?president |date=2015-04-12 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ৬ এপ্ৰিল, ২০১৫&lt;/ref&gt;
! অধিবেশন
! ছবি
|-
| ১৯১৭ 
| [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]
(১৮৭১-১৯৪৬)
| [[শিৱসাগৰ]], প্ৰথম সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ
| 
|-
| ১৯১৮ 
| [[চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা]]
(১৮৭৪-১৯৬১)
| [[গোৱালপাৰা]], দ্বিতীয় সন্মিলন, ২৭-২৮-২৯ ডিচেম্বৰ
| 
|-
|১৯১৯ 
| [[কালিৰাম মেধি]]
(১৮৮০-১৯৫৪)
| [[বৰপেটা]], তৃতীয় সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ
| 
|-
| ১৯২০
| [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]]
(১৮৭২-১৯২৮)
| [[তেজপুৰ]],
| 
|-
|১৯২৩
| [[অমৃতভূষণ দেৱ অধিকাৰী]]
(১৮৫৮-১৯৪২)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
|১৯২৪
| [[কনকলাল বৰুৱা]]
(১৮৭২-১৯৪০)
| [[ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
| ১৯২৪
| [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
(১৮৬৪-১৯৩৮)
| [[গুৱাহাটী]]
| 
|-
|১৯২৫
| [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]
(১৮৬৭-১৯৪০)
| [[নগাঁও]]
| 
|-
| ১৯২৬
| [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]]
(১৮৭২-১৯৫৫)
| [[ধুবুৰী]]
| 
|-
| ১৯২৭
| [[তৰুণৰাম ফুকন]]
(১৮৭৭-১৯৩৯)
| [[গোৱালপাৰা]]
| 
|-
|১৯২৯
| [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]]
(১৮৫৩-১৯৩৬)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
| ১৯৩০
| [[মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা]]
(১৮৭০-১৯৫৮)
| [[গোলাঘাট]]
| 
|-
| ১৯৩১
| [[নগেন্দ্ৰ নাৰায়ণ চৌধুৰী]]
(১৮৮১-১৯৪৭)
| [[শিৱসাগৰ]]
| 
|-
|১৯৩৩
| [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]]
(১৮৮০-১৯৫৫)
| [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]
| 
|-
|১৯৩৪ 
|[[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]]
(১৮৭৪-১৯৪০)
| [[মঙ্গলদৈ]]
| 
|-
| ১৯৩৬ 
| [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]]
(১৮৭৯-১৯৬৭)
| [[তেজপুৰ]]
| 
|-
|১৯৩৭
| [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]
(১৮৯৮-১৯৮২)
| [[গুৱাহাটী]]
| 
|-
|১৯৪০
| [[ময়িদুল ইছলাম বৰা]]
(১৮৯৯-১৯৪৪)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
|১৯৪৪
| [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]]
(১৮৮০-১৯৭৮)
| [[শিৱসাগৰ]]
| 
|-
|১৯৪৭
| [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]]
(১৮৮০-১৯৭৮)
| [[ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
|১৯৫০
| [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]]
(১৮৮৫-১৯৬৭)
| [[মাৰ্ঘেৰিটা]]
| 
|-
|১৯৫৩ 
| [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]
(১৮৯৪-১৯৬৪)
| [[শ্বিলং]]
| 
|-
|১৯৫৪
| [[নলিনীবালা দেৱী]]
(১৮৯৮-১৯৭৭)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
|১৯৫৫
| [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]
(১৮৯২-১৯৬৪)
| [[গুৱাহাটী]]
| 
|-
|১৯৫৬
| [[বেণুধৰ শৰ্মা]]
(১৮৯৪-১৯৮১)
| [[ধুবুৰী]]
| 
|-
|১৯৫৮
| [[পদ্মধৰ চলিহা]]
(১৮৯৫-১৯৬৯)
| [[তিনিচুকীয়া]]
| 
|-
|১৯৫৯
| [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]]
(১৯০৩-১৯৮৬)
| [[নগাঁও]]
| 
|-
|১৯৬০
| [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]]
(১৯০৬-১৯৮৮)
| [[পলাশবাৰী]]
| 
|-
|১৯৬১
| [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]]
(১৯০৬-১৯৮৮)
| [[গোৱালপাৰা]]
| 
|-
|১৯৬৩
| [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]]
(১৮৯৭-১৯৬৩)
| [[নাজিৰা]]
| 
|-
|১৯৬৪
| [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]]
(১৮৯৪-১৯৮৩)
| [[ডিগবৈ]]
| 
|-
|১৯৬৫
| [[ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]]
(১৮৯৯-১৯৬৬)
| [[নলবাৰী]]
| 
|-
|১৯৬৬
| [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]]
(১৯০১-১৯৯৪)
| [[উত্তৰ লখিমপুৰ|উত্তৰ লক্ষিমপুৰ]]
| 
|-
|১৯৬৭
| [[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]]
(১৮৯৫-১৯৬৮)
| [[ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
|১৯৬৮
| [[জ্ঞাননাথ বৰা]]
(১৮৯০-১৯৬৮)
| [[তেজপুৰ]], ৩৫তম সন্মিলন, ২৬-২৭-২৮ জানুৱাৰী
| 
|-
|১৯৬৯
| [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]]
(১৯০৭-১৯৮৩)
| [[বৰপেটা]], ৩৬তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ ফেব্ৰুৱাৰী
| 
|-
|১৯৭০
| [[উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰু]]
(১৯০৫-১৯৭৯)
| [[ধিং]], ৩৭তম সন্মিলন, ১৩-১৪-১৫ ফেব্ৰুৱাৰী
| 
|-
|১৯৭১
| [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]]
(১৯১১-১৯৮৬)
| [[মাকুম]], ৩৮তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭২
| [[হেম বৰুৱা]]
(১৯১৫-১৯৭৭)
| [[ধুবুৰী]], ৩৯তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ এপ্ৰিল
| 
|-
|১৯৭৩
| [[গিৰিধৰ শৰ্মা]]
(১৯১২-১৯৭৭)
| [[ৰঙিয়া]], ৪০তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৪
| [[মহেশ্বৰ নেওগ]]
(১৯১৫-১৯৯৫)
| [[মঙ্গলদৈ]], ৪১তম সন্মিলন, ৭-৮-৯-১০ ফেব্ৰুৱাৰী
| 
|-
|১৯৭৫
| [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]
(১৯১৭-১৯৯৯)
| [[তিতাবৰ]], ৪২তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৬
| [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]
(১৯০৬-১৯৯৮)
| [[টিহু]], ৪৩তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৭
| [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]]
(১৯১৯-২০০০)
| [[অভয়াপুৰী]], ৪৪তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৮
| [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]]
(১৮৯৮-১৯৮৬)
| [[গোলাঘাট]], ৪৫তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৭৯
| [[অতুল চন্দ্ৰ বৰুৱা]]
(১৯১৬-২০০১)
| [[শুৱালকুছি]], ৪৬তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮০
| [[যতীন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]]
(১৯১৮-২০০৫)
| [[ৰহা]], ৪৭তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮১
| [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]]
(১৯০৮-১৯৮২)
| [[তিনিচুকীয়া]], ৪৮তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮২
| [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]]
(১৯০৮-১৯৮২)
| [[ডিফু]], ৪৯তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৩
| [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য]]
(১৯২৪-১৯৯৭)
| [[বঙাইগাঁও]], ৫০তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৫
| [[যোগেশ দাস]]
(১৯২৭-১৯৯৯)
| [[বিহপুৰীয়া]], ৫১তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৬ 
| [[বীৰেণ বৰকটকী]]
(১৯২৪-২০০২)
| [[কামপুৰ]], ৫২তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৭
| [[মহেন্দ্ৰ বৰা]]
(১৯২৯-১৯৯৬)
| [[পাঠশালা]], ৫৩তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৮
| [[কীৰ্তিনাথ হাজৰিকা]]
(১৯২২-২০০২)
| [[হাইলাকান্দি]], ৫৪তম সন্মিলন
| 
|-
|১৯৮৯
| [[মহিম বৰা]]
(১৯২৪-২০১৬)
| [[ডুমডুমা]]
| 
|-
|১৯৯০
| [[নৱকান্ত বৰুৱা]]
(১৯২৬-২০০২)
| [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]]
| 
|-
|১৯৯১
| [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]]
(১৯৩৩-২০০৪)
| [[দুধনৈ]]
| 
|-
|১৯৯২
| [[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]]
(১৯১৪-২০০০)
| [[গোৰেশ্বৰ]]
| 
|-
|১৯৯৩
| [[ভূপেন হাজৰিকা]]
(১৯২৬-২০১১)
| [[শিৱসাগৰ]]
| 
|-
|১৯৯৪
| [[লীলা গগৈ]]
(১৯৩০-১৯৯৪)
| [[মৰিগাঁও]]
| 
|-
|১৯৯৫
| [[হিতেশ ডেকা]]
(১৯২৪-২০০০)
| [[সৰ্থেবাৰী]]
| 
|-
|১৯৯৬
| [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[বোকাখাত]]
| 
|-
|১৯৯৭
| [[নগেন শইকীয়া]]
(১৯৩৯-)
| [[বিলাসীপাৰা]]
| 
|-
|১৯৯৮
| [[নগেন শইকীয়া]]
(১৯৩৯-)
| [[হাওৰাঘাট]]
| 
|-
|১৯৯৯
| [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]]
(১৯২৭-২০০৬)
| [[হাজো]]
| 
|-
| ২০০০
| [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]]
(১৯২৭-২০০৬)
| [[যোৰহাট]]
| 
|-
| ২০০১
| [[হোমেন বৰগোহাঞি]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ ডিব্ৰুগড় অধিৱেশন (২০০১)|ডিব্ৰুগড়]]
| 
|-
| ২০০২
| [[হোমেন বৰগোহাঞি]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[কলগাছিয়া]]
| 
|-
| ২০০৩
| [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]
(১৯৩৫-২০২৩)
| [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]
| 
|-
| ২০০৪
| [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]
(১৯৩৫-২০২৩)
| [[হোজাই]]
| 
|-
|২০০৫
| [[কনকসেন ডেকা]]
(১৯৩৩-)
| [[ছিপাঝাৰ]]
| 
|-
|২০০৬
| [[কনকসেন ডেকা]]
(১৯৩৩-)
| [[বেলশৰ]]
| 
|-
|২০০৭
| [[কনকসেন ডেকা]]
(১৯৩৩-)
| [[চাপৰ]]
| 
|-
| ২০০৯
| [[ৰংবং তেৰাং]]
(১৯৩৭-)
| [[ধেমাজি]]
| 
|-
|২০১০
| [[ৰংবং তেৰাং]]
(১৯৩৭-)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ দেৰগাঁও অধিৱেশন (২০১১)|দেৰগাঁও]]
| 
|-
|২০১৩
| [[ইমৰাণ শ্বাহ]]
(১৯৩৩-)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ বৰপেটাৰোড অধিৱেশন (২০১৩)|বৰপেটা ৰোড]]
|
|-
|২০১৫
| [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা|ডাঃ ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]]
(১৯৫৫-)
&lt;ref name=&quot;আমাৰ অসম&quot;&gt;{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&amp;boxid=12305187 | title=অসম সাহিত্য সভাৰ নতুন সভাপতি | date=১৭ নৱেম্বৰ, ২০১৪ | agency=জি এল পাব্লিকেশ্যন | accessdate=17 নৱেম্বৰ 2014 | pages=১ম পৃষ্ঠা | archivedate=2016-03-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124501/http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&amp;boxid=12305187 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ কলিয়াবৰ অধিৱেশন (২০১৫)|কলিয়াবৰ]]
|
|-
| ২০১৭ 
| [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]]
(১৯৩২-২০২১)
| [[শিৱসাগৰ]] (শতবৰ্ষ অধিবেশন)
| 
|-
|২০১৮
| [[পৰমানন্দ ৰাজবংশী]]
(১৯৫৯-)
| [[বৰডুমচা]]
|
|-
| ২০২০
| [[কুল শইকীয়া]]
(১৯৫৯-)
| [[অসম সাহিত্য সভাৰ শুৱালকুছি অধিৱেশন (২০২০)|শুৱালকুছি, কামৰূপ]]
|
|-
| ২০২২
| ড°[[সূৰ্যকান্ত হাজৰিকা]]
(১৯৫৬-)
&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/surjya-hazarika-president-asam-sahitya-sabha |website=প্ৰতিদিন টাইম|title=Dr Surjya Hazarika Elected New President of Asam Sahitya Sabha|language=en|access-date=24 December 2022}}&lt;/ref&gt;
| নাৰায়ণপুৰ (২০২৩)
|
|-
| ২০২৪
| [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]]
(১৯৪২-)
&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/top-stories/asam-sahitya-sabha-poll-results-dr-basanta-goswami-elected-president-8576073 | title=Asam Sahitya Sabha Poll Results : Dr Basanta Goswami Elected President | publisher=Pratidin Times | work=Pratidin Times | date=29 December 2024 | accessdate=30 December 2024}}&lt;/ref&gt;
| [[পাঠশালা]] (২০২৫)
|
|}

==লগতে পঢ়ক==
* [[অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা]]
* [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]]
*[[বড়ো সাহিত্য সভা]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{কমন্স শ্ৰেণী|Asom Sahitya Sabha|অসম সাহিত্য সভা}}


{{অসম সাহিত্য সভা}}
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য সংগঠন]]</text>
      <sha1>djr1u3luc21gzfsy0992b7vnkjwlqlo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4616</id>
    <revision>
      <id>616116</id>
      <parentid>430457</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rim and Merry</username>
        <id>50695</id>
      </contributor>
      <comment>I have a done a very big thing. As the student of Mitrodev Mahanta, Dorponath Sarma have done the Notation and music of it.</comment>
      <origin>616116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="6f78410hobunzng8em4vzfbqv1oplei" xml:space="preserve">'''চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী''' হৈছে [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ আদৰণি গীত।&lt;ref name=sabha&gt;{{cite web |url=http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=50&amp;Itemid=61 |title=Anthem of Asam Sahitya Sabha |publisher=Asamsahityasabha.com |date= |accessdate=2012-12-19 |archivedate=2013-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130123235016/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=50&amp;Itemid=61 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ৰচক হ'ল [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] বিজয়ী [[অসমীয়া]] সাহিত্যিক সাহিত্যাচাৰ্য [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]]। [[যোৰহাট]]ৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাই এই গীতৰ স্বৰলিপি সৃষ্টি কৰিছিল। অসম সাহিত্য সভাৰ অধিবেশনৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে এই গীত পৰিবেশন কৰা হয়। সভাৰ বাহিৰে আন অনুষ্ঠানত এই গীত পৰিবেশন কৰাৰ অনুমতি নাই।&lt;ref name=sabha/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.assamspider.com/resources/3239-Information-About-Asom-Sahitya-Sobha-song.aspx |title=Information About Asom Sahitya Sobha song - Assam |publisher=Assamspider.com |date= |accessdate=2012-12-19 |archivedate=2012-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121102130339/http://www.assamspider.com/resources/3239-Information-About-Asom-Sahitya-Sobha-song.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==গীতটোৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ&lt;ref name=sabha/&gt;==
&lt;poem&gt;&lt;center&gt;
চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। 
ধন্যে পুণ্যে হৃত-পাৱনী, আই॥

প্ৰকৃতি পৰশ-ৰসে অমল কমল
চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল
কোমল চম্পাৰ কলি 
ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি
ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥

সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ
হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান
কাৰ নিচুকনি সনা 
শুনি বাণী ব্যথা পমা
চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥

জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ
বসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ
হে' মোৰ মধুৰাননা মাগিছোঁ মাধুৰী কণা,
দিয়া দিয়া দিয়া আই, মধু-ভাষিণী॥
&lt;/center&gt;&lt;/poem&gt;


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{YouTube|id=-5TrMqqVlLg|title=চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}}
{{অসম সাহিত্য সভা}}
{{অসম}}
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীত]]
[[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]]</text>
      <sha1>6f78410hobunzng8em4vzfbqv1oplei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616164</id>
      <parentid>616116</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rim and Merry</username>
        <id>50695</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>616164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3369" sha1="dgfx3phk8q976ual3o0lcfarz13kv2a" xml:space="preserve">'''চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী''' হৈছে [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ আদৰণি গীত।&lt;ref name=sabha&gt;{{cite web |url=http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=50&amp;Itemid=61 |title=Anthem of Asam Sahitya Sabha |publisher=Asamsahityasabha.com |date= |accessdate=2012-12-19 |archivedate=2013-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130123235016/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=50&amp;Itemid=61 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ৰচক হ'ল [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] বিজয়ী [[অসমীয়া]] সাহিত্যিক সাহিত্যাচাৰ্য [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]]। [[যোৰহাট]]ৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাই এই গীতৰ সুৰ তথা স্বৰলিপি ৰচনা কৰিছিল। অসম সাহিত্য সভাৰ অধিবেশনৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে এই গীত পৰিবেশন কৰা হয়। সভাৰ বাহিৰে আন অনুষ্ঠানত এই গীত পৰিবেশন কৰাৰ অনুমতি নাই।&lt;ref name=sabha/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.assamspider.com/resources/3239-Information-About-Asom-Sahitya-Sobha-song.aspx |title=Information About Asom Sahitya Sobha song - Assam |publisher=Assamspider.com |date= |accessdate=2012-12-19 |archivedate=2012-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121102130339/http://www.assamspider.com/resources/3239-Information-About-Asom-Sahitya-Sobha-song.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==গীতটোৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ&lt;ref name=sabha/&gt;==
&lt;poem&gt;&lt;center&gt;
চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। 
ধন্যে পুণ্যে হৃত-পাৱনী, আই॥

প্ৰকৃতি পৰশ-ৰসে অমল কমল
চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল
কোমল চম্পাৰ কলি 
ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি
ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥

সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ
হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান
কাৰ নিচুকনি সনা 
শুনি বাণী ব্যথা পমা
চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥

জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ
বসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ
হে' মোৰ মধুৰাননা মাগিছোঁ মাধুৰী কণা,
দিয়া দিয়া দিয়া আই, মধু-ভাষিণী॥
&lt;/center&gt;&lt;/poem&gt;


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{YouTube|id=-5TrMqqVlLg|title=চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}}
{{অসম সাহিত্য সভা}}
{{অসম}}
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীত]]
[[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]]</text>
      <sha1>dgfx3phk8q976ual3o0lcfarz13kv2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জাহ্নু বৰুৱা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4776</id>
    <revision>
      <id>616134</id>
      <parentid>539157</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T19:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Acmultimedia</username>
        <id>43314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>লিংক যোগ</comment>
      <origin>616134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15361" sha1="c4zjjwhpz1d6tdyn4pug6k9zfdc0t9z" xml:space="preserve">{{Assam bio stub}}
{{Infobox person
| name = জাহ্নু বৰুৱা
| image = A Portrait of the Jury Member of 37th International Film Festival of India (IFFI-2006) (Asian – African – Latin American Competition) Jahnu Barua, (Director from Assam, India).jpg
| imagesize = 170px
| alt =
| caption =
| birth_date = ১৭ অক্টোবৰ ১৯৫২
| birth_place= [[শিৱসাগৰ]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
| citizenship = {{flagicon|India}} ভাৰতীয়
| education =
| occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক
| years_active =
| spouse = গায়ত্ৰী বৰুৱা&lt;ref name=&quot;bipuljyoti1&quot;&gt;{{cite web |author=Bipuljyoti Saikia |url=http://www.bipuljyoti.in/cinema/jahnubarua.html |title=Bipuljyoti Saikia's Home Page : Cinema &amp; Stage - Jahnu Barua |publisher=Bipuljyoti.in |date= |accessdate=2013-03-10 |archivedate=2012-12-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121213070425/http://www.bipuljyoti.in/cinema/jahnubarua.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| partner =
| children = অজু বৰুৱা (পুত্ৰ)
| parents = দেৱেশ্বৰ বৰুৱা (পিতৃ) &lt;br&gt; গুণৱতী বৰুৱা (মাতৃ)
| relatives =
| awards = ইণ্টাৰনেচনেল ফিপৰেস্কি এৱাৰ্ড (২০০৫) &lt;br&gt; ইণ্টাৰনেচনেল ফিপৰেস্কি এৱাৰ্ড (১৯৯৬) &lt;br&gt; কোডাক ভিজন এৱাৰ্ড &lt;br&gt; [[পদ্মশ্ৰী]] (২০০৩) &lt;br&gt; [[কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] (সংস্কৃতি বিষয়ত, ২০০৪) &lt;br&gt; [[ভূপেন হাজৰিকা বঁটা]] (২০১২) &lt;br&gt; [[পদ্মভূষণ]] (২০১৫)
| website = [http://www.jahnubarua.com www.jahnubarua.com]
}}
'''জাহ্নু বৰুৱা''' ({{lang-en|Jahnu Barua}}) একাধিক দেশী-বিদেশী পুৰস্কাৰ তথা সন্মানেৰে বিভূষিত এগৰাকী [[অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Fare |first=Eastern |url=http://www.neblog.in/2012/12/jahnu-barua-assamese-film-maker.html |title=North-East India &amp;#124; NE Blog: Jahnu Barua - an Assamese film-maker |publisher=Neblog.in |date=1952-10-17 |accessdate=2013-03-10 |archivedate=2013-01-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130112144133/http://www.neblog.in/2012/12/jahnu-barua-assamese-film-maker.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.theinduslink.com/3426/jahnu-barua-the-man-behind-the-films |title=Jahnu Barua: The Man Behind the Films |publisher=Theinduslink.com |date=2011-09-15 |accessdate=2013-03-10 |archivedate=2012-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120326165824/http://www.theinduslink.com/3426/jahnu-barua-the-man-behind-the-films |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেখেতে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[হিন্দী ভাষা]]ত কেবাখনো বোলছবি পৰিচালনা কৰিছে।

==জন্ম==
জাহ্নু বৰুৱাৰ জন্ম হয় ১৯৫২ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত [[অসম]]ৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ বকতাত। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম দেৱেশ্বৰ বৰুৱা আৰু মাতৃৰ নাম গুণৱতী বৰুৱা। জাহ্নু বৰুৱাৰ ৭জন ভাতৃ আৰু ৩ গৰাকী ভগ্নী আছে&lt;ref name=&quot;onlinesivasagar1&quot;&gt;{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/movies/jahnubarua.html |title=Jahnu Barua - Well know film director from Assam |publisher=Onlinesivasagar.com |date= |accessdate=2013-03-10 |archivedate=2013-01-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130106093247/http://onlinesivasagar.com/movies/jahnubarua.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;।

==শিক্ষা==
তেখেতে [[গুৱাহাটী]]ৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত বিজ্ঞান বিষয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি স্নাতক উপাধি লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;onlinesivasagar1&quot;/&gt;

==কৰ্মৰাজি==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ
! ছবিৰ নাম&lt;ref name=&quot;onlinesivasagar1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jahnubarua.com/films.php |title=Films |publisher=Jahnu Barua |date= |accessdate=2013-03-10 |archivedate=2017-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170402185727/http://www.jahnubarua.com/films.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
! ভাষা
! ইংৰাজী নাম
! সন্মান তথা স্বীকৃতি
|-
| ১৯৮২ || [[অপৰূপা]]&lt;br&gt; ({{lang-hi|अपेक्षा}}) ||[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] || Expectation&lt;br /&gt;|| [[অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] (১৯৮৩)
|-
| ১৯৮৬ || [[পাপৰি]] ||অসমীয়া|| ||
|-
| ১৯৮৭ || [[হালধীয়া চৰায়ে বাওধান খায় (চলচ্চিত্ৰ)|হালধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়]] || অসমীয়া || The Catastrophe || শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৮৭)&lt;br /&gt;
লোকাৰ্ণো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ- ''চিলভাৰ লিওপাৰ্ড''; ''বৰ্ল্ড ইকোমেনিকাল এৱাৰ্ড''; ''চিটিজেন্‌চ প্ৰাইজ''; শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা ([[ইন্দ্ৰ বনিয়া]])&lt;br /&gt;
টকিঅ’ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ- এছিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ বঁটা&lt;br /&gt;
এমিয়েন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, ফ্ৰান্স- শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা&lt;br /&gt;
ৰাজ্যিক বঁটা- শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা, শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য, শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদনা
|-
| ১৯৯০ || [[বনানী (চলচ্চিত্ৰ)|বনানি]] ||অসমীয়া || The Forest || শ্ৰেষ্ঠ পাৰিপাৰ্শ্বিক ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯০)
|-
| ১৯৯২ || [[ফিৰিঙতি]] ||অসমীয়া || The Spark || দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯২) &lt;br /&gt;শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯২, [[মলয়া গোস্বামী]])
|-
| ১৯৯৫ || [[সাগৰলৈ বহু দূৰ]] ||অসমীয়া|| It's a Long Way to the Sea|| শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯৫)&lt;ref name=&quot;bipuljyoti1&quot;/&gt;&lt;br /&gt;
অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯৫)&lt;br /&gt;
ফেষ্টিভেল দি তয় কণ্টিন’, নাণ্টেছ, ফ্ৰান্স- দৰ্শকৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা; শ্ৰেষ্ঠ সংগীত (১৯৯৫)&lt;br /&gt;
মণ্ডিয়েল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ- শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (১৯৯৬)&lt;br /&gt;
চিকাগো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ- ''ৱৰ্ল্ড পীচ প্ৰাইজ'' (১৯৯৫)&lt;br /&gt;
ফ্ৰাইবুৰ্গ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ- দৰ্শকৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰ বটাঁ; ''চিটিজেন্‌চ এৱাৰ্ড''; ''য়ং পাব্লিক এৱাৰ্ড'' (১৯৯৬)&lt;br /&gt;
ছিংগাপুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ- ''ইণ্টাৰনেচনেল ফিপৰেস্কি এৱাৰ্ড''; শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (১৯৯৬)&lt;br /&gt;
ফেষ্টিভেল অফ ইণ্ডিপেন্দেণ্ট ফ্লিমমেকাৰচ, ব্ৰুছেলচ- শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (১৯৯৬)&lt;br /&gt;
|-
| ১৯৯৮ || [[কুশল]] ||অসমীয়া|| The Price of Freedom || অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯৮)
|-
| ২০০০ || [[পখী (চলচ্চিত্ৰ)|পখী]] ||অসমীয়া|| And the River Flows || অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯৯)
|-
| ২০০৩ || [[কণিকাৰ ৰামধেনু]] ||অসমীয়া|| Ride on the Rainbow || অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (২০০২)
|-
| ২০০৪ || [[তৰা (চলচ্চিত্ৰ)|তৰা]] ||অসমীয়া|| Tora's Love|| শ্ৰেষ্ঠ শিশু ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (২০০৪)
|-
| ২০০৫ || [[মেইনে গান্ধীকো নেঁহি মাৰা]] || [[হিন্দী]] ||I did not kill Gandhi || ফুকোকা ইণ্টাৰনেচনেল ফিল্ম ফেষ্টিভেল- ''কোডাক ভিজন এৱাৰ্ড''&lt;br /&gt;
মুম্বাই ইণ্টাৰনেচনেল ফিল্ম ফেষ্টিভেল- ''ইণ্টাৰনেচনেল ফিপৰেস্কি এৱাৰ্ড'' (২০০৫)
|-
| ২০১০ || [[মুম্বাই কাটিং]] || হিন্দী || ||
|-
| ২০১২ || [[বান্ধোন (চলচ্চিত্ৰ)|বান্ধোন]] || অসমীয়া|| Waves of Silence|| অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (২০১২)
|-
| ২০১৩ || [[অজেয়]] || অসমীয়া || Invincible || অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (২০১৩)
|-
| ২০১৮ || [[ভগা খিৰিকী (চলচ্চিত্ৰ)|ভগা খিৰিকী]] || অসমীয়া || Broken Window ||
|}

===প্ৰযোজনা স্তৰত থকা ছবিসমূহ===
*হৰপল
*হ’মিং পিজিয়ন্‌চ
*বাটাৰফ্লাই ছেচ
*কপাৰ ৰিং
*হিণ্ডোল

==উল্লেখযোগ্য বঁটা / পুৰস্কাৰ ==
* [[পদ্মশ্ৰী]] (২০০৩)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.chaosmag.in/barua.html |title=Indian Cinema Database: Jahnu Barua |publisher=Chaosmag.in |date= |accessdate=2013-03-10 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303165050/http://www.chaosmag.in/barua.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/barua.html |title=Jahnu Barua |publisher=Cinemaofmalayalam.net |date= |accessdate=2013-03-10 |archivedate=2013-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130224045555/http://www.cinemaofmalayalam.net/barua.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] (সংস্কৃতি বিষয়ত, ২০০৪)&lt;ref name=&quot;onlinesivasagar1&quot;/&gt;
* [[ভূপেন হাজৰিকা বঁটা]] (২০১২)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/7641 |title=1st Bhupen Hazarika Award to Jahnu Barua. |publisher=Assam Times |date=2012-12-02 |accessdate=2013-03-10}}&lt;/ref&gt;
* [[পদ্মভূষণ]] (২০১৫)&lt;ref name=&quot;print&quot;&gt;{{cite web | url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=114952 | title=Full list: Padma Awards 2015 | publisher=Government of India Ministry of Home Affairs | date=25-January-2015 20:25 IST | accessdate=26 জানুৱাৰী 2015}}&lt;/ref&gt;
* মঘাই ওজা বঁটা (২০২৫)

==লগতে চাওক==
* [[ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.jahnubarua.com আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218205121/http://www.jahnubarua.com/ |date=2012-02-18 }}
* {{IMDb name|id=0059395|name=Jahnu Barua}}
* [http://mumbaipratibimba.wordpress.com/2012/09/29/%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A7%87/ পদ্মশ্ৰী জাহ্নু বৰুৱাৰ সৈতে কথা-বাৰ্তা]. লেখক: ড॰ স্তুতি ৰঞ্জিত কোঁৱৰ, mumbaipratibimba.com
*[http://in.rediff.com/movies/2005/sep/30jahnu.htm জাহ্নু বৰুৱাৰ সৈতে এক সাক্ষাত্‍কাৰ], rediff.com.
{{জাহ্নু বৰুৱা|state=expanded}}
{{Navbox assam biography}}
{{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}}
{{ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনা}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>c4zjjwhpz1d6tdyn4pug6k9zfdc0t9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5475</id>
    <revision>
      <id>616175</id>
      <parentid>616077</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T08:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumi Borah~aswiki</username>
        <id>6664</id>
      </contributor>
      <comment>/* সমৰ্থন */</comment>
      <origin>616175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37854" sha1="5h14jmuaqqu1ng6rha3ebk0yv7gpek0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। &lt;br/&gt;ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।&lt;br/&gt;কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।&lt;br/&gt;
সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}}

{{cent}}
__TOC__
&lt;span id=&quot;below_toc&quot;&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/noinclude&gt;
{{archive box|
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]&lt;br /&gt;
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]]
}}

==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন==
সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। 

সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। 

আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
===মতামত===
* যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px; &quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
*:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
===সামৰণি===
ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। 
*https://w.wiki/HUBc
==সতীৰ্থ-মিলন==
সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
===সহমত===
* একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]])
* [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
* [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ===
[[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]]
*[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.)
*[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.)
* [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.)
*[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.)

==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬==
১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
===মতামত===
প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.)

==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২==
প্ৰিয় সতীৰ্থসকল,

ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে।

বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

===সমৰ্থন===
# [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
# &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px; &quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
# [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

===মন্তব্য===

==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা==
*https://w.wiki/KNRd
সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

== বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প ==
আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। 

দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই &quot;Bodo Language &amp; Culture Visibility Project&quot; নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। 

অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
===সমৰ্থন===
*{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|&lt;font color=&quot;#cc0099&quot;&gt;𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶&lt;/font&gt;]] &lt;sup&gt;[[User Talk:Kuldhar Rabha|&lt;font color=&quot;#6600cc&quot;&gt;(𝒯𝒶𝓁𝓀)&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{Support}} -&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
* {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.)
====মতামত====

==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া==

সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26]

====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ====
# [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
#  [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
#&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
#[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.)

===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা===
সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।

সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

* সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh
===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ===
# [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
# [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
#&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
#[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
# [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.)

==বেটুপাতৰ নতুন শিতান==
{{আলোচনা সমাপ্ত}}
অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
===সমৰ্থন===
*{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}}- &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
====মতামত====
* সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.)
&lt;/div&gt;

== ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ ==
সকলোকে নমস্কাৰ,&lt;br/&gt;মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।&lt;br/&gt;বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।&lt;br/&gt;সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।&lt;br/&gt;ধন্যবাদ। ≈ &lt;b style=&quot;border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps&quot;&gt;[[User:MS_Sakib|&lt;b style=&quot;background-color:#1E816F; color:#fff&quot;&gt;&amp;nbsp; MS Sakib&amp;nbsp; &lt;/b&gt;]] [[User talk:MS Sakib|📩]] &lt;b&gt;·&lt;/b&gt;[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]&lt;/b&gt; 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.)

:নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। 
::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। 
::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। 
::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। 
::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ &lt;b style=&quot;border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps&quot;&gt;[[User:MS_Sakib|&lt;b style=&quot;background-color:#1E816F; color:#fff&quot;&gt;&amp;nbsp; MS Sakib&amp;nbsp; &lt;/b&gt;]] [[User talk:MS Sakib|📩]] &lt;b&gt;·&lt;/b&gt;[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]&lt;/b&gt; 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.)
==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা==

ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.)
===সমৰ্থন===
*{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.)
*{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.)

===বিৰোধ===
===মতামত===
সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.)

'''ঠিকনা'''
*বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ 
*স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ 
*পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ
*লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত 
*হাউচিং বাছ ষ্টপ</text>
      <sha1>5h14jmuaqqu1ng6rha3ebk0yv7gpek0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুতীয়া ৰাজ্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26832</id>
    <revision>
      <id>616179</id>
      <parentid>615716</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T09:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ WP:LEAD</comment>
      <origin>616179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176587" sha1="dx3l0uj2o8y6ijgleek0geim47fk7tq" xml:space="preserve">{{under construction}}

{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start  =  ১১৮৭ 
|date_start  =  
|event1      = 
|date_event1 = 
|event_end   = 
|year_end    =  ১৫২৪
|date_end    = ৭ বহাগ
|p1          = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1     = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1          = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1     = 
|image_flag  = 
|flag_type   = 
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| coat_alt = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)&lt;/br&gt;[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)&lt;/br&gt; হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature = 
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}

'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী&lt;ref&gt;Acharya,N.N.,&quot;The history of Medieval Assam&quot;,p.232&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William Robinson, &quot;A descriptive account of Assam&quot;,p.323.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom,p.28&lt;/ref&gt; আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এখন বৃহৎ মধ্যযুগৰ ৰাজ্য&lt;ref name=&quot;চুতীয়া ৰাজ্য&quot;&gt;{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&amp;pg=PA84&amp;dq=chutia+kingdom+disang&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&amp;q=chutia%20kingdom%20disang&amp;f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}&lt;/ref&gt;। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।&lt;ref&gt;Guha, Amalendu (December 1983), &quot;The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)&quot;, p.5, &quot;The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas.&quot;&lt;/ref&gt; [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপৰ]] ৰজা সকলৰ দৰে চুতীয়া ৰজা সকলৰো প্ৰত্যেকখন তামৰ ফলিত [[গনেশ|গনেশৰ]] নামেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Sharma, Mukunda Madhava, ''Inscriptions of Ancient Assam'',p.287,&quot;It might be presumed that the elephant mark of the seals of the earlier Kamrupa kings has been very conveniently converted into the figure of Ganesha. But this conversion assumes a greater significance when we find that some 43 years later the Tezpur plates of Vallabha begins with a mangala verse addressed to Ganesa and the Dhenukhana CP inscription of 1392 and the Ghilamora CP inscription of 1401 also begin with salutations to Ganesa.&quot;&lt;/ref&gt; চুতীয়া শাসকসকলে পূব [[অসম]]ৰ [[তিব্বত]], [[ভূটান]] আৰু [[চীন|দক্ষিণ-পশ্চিম চীন]]ৰ মাজত হোৱা বানিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|2004|pp=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet.}}&lt;/ref&gt; ১৫২৩-২৪ চনৰ ওচৰে-পাজৰে একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত চুতীয়া ৰাজ্য আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যায়। তাৰ পিছত, ৰাজধানী অঞ্চলটো আহোম ৰাজ্যৰ থাও মুং শদিয়াৰ প্ৰশাসনিক এলেকা হিচাপে পৰিচালিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে।

==বিৱৰণ==
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল&lt;ref name=&quot;চুতীয়া ৰজা&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}&lt;/ref&gt;। 

১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt;

অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==

===ৰাজধানী অঞ্চল===

[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]

চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। &lt;ref&gt;Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814&lt;/ref&gt;। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল &lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21&lt;/ref&gt;। 

===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===

ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;Acharya,N.N.,&quot;The history of Medieval Assam&quot;,p.232&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William Robinson, &quot;A descriptive account of Assam&quot;,p.323.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom,p.28&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল&lt;ref&gt;According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.&lt;/ref&gt;। ১৫২৭-২৯ চনত হোৱা বাৰ-ভুঞা অভিজানৰ আগতে এই অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ প্ৰথমতে কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক ভটিয়লিয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে (১৫২৬ চনত) আৰু পাছলৈ‌ পুৰ্বৰ চুতীয়া বৰপাত্ৰ পদবীৰ অনুকৰণ কৰি বৰপাত্ৰ গোহাঁই পদবী দিয়ে (১৫২৭ চনত)। ১৫২৭ চনৰ আগ ভাগত বৰপাত্ৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ চেঙপেম ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁইক থাওমুঙ কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]]ত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। 

* [[লখিমপুৰ জিলা]]: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। ১৮ শতিকাত আহোম ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰা বৃটিছ বিষয়া ৱেডৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।&lt;ref&gt;Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.&lt;/ref&gt;। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী&lt;ref&gt;ধৱলী নৈৰ প্ৰকৃত অৰ্থ হৈছে &quot;বগা নৈ&quot;&lt;/ref&gt;বা উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Neog|first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58–59 |year=1977 |pages=813–820 |jstor=41691751 |quote=“He donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district.”
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Chutia|first=Manas|title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective|journal=Review of Research|volume=8|issue=8|date=May 2019|page=3|url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf|access-date=26 June 2026|quote=“Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra.&quot;}}&lt;/ref&gt;) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583&lt;/ref&gt;। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590&lt;/ref&gt;। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.220&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barbarua, Hiteswar, &quot;Ahomar Din&quot;, p.190&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ &quot;হাতী-ঘাহী&quot; লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।&lt;ref name= &quot;devi&quot;&gt;{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}&lt;/ref&gt; এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।

[[File:1392 Bormurtia Copperplate of land grant made by Satyanarayan.jpg|thumb| ঢকুৱাখনা বা ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা অসমীয়া লিপিৰ চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ ১৩৯২ চনৰ তামৰ ফলি।]]

* [[ধেমাজি জিলা]]: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439&lt;/ref&gt;। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22&lt;/ref&gt;। সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত &quot;চুতীয়া-মিৰি&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।&lt;ref name= &quot;devi&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 

* [[বিশ্বনাথ জিলা]]: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ১৩-১৫ শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত ৰামঘাট দুৰ্গ (বুঢ়ৈ নৈৰ কাষত), নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ(বৰগং নৈৰ কাষত), বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt; জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)&lt;ref&gt;Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183&lt;/ref&gt; আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ&lt;ref&gt; Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271&lt;/ref&gt; প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।&lt;ref&gt; Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, &quot;The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, &quot;Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh&quot;, p. 218, &quot;If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century.&quot;&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।

===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===

চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Assam Buranji(SM), p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56&lt;/ref&gt; সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা&lt;ref&gt;Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, &quot;they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan.&quot;; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.&lt;/ref&gt; দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। 

[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]

* [[মাজুলী জিলা]]: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।

* [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক‌ চুকাফাই‌ ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত&lt;ref&gt;Saikia, R.R,&quot;Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History&quot;, p.17&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।

* [[তিনিচুকীয়া জিলা]]: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত &quot;সধয়াপুৰ&quot; বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত &quot;থাওমান&quot;) বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত &quot;থাওমুঙ বʼঙেন&quot;) শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত &quot;থাওমুঙ বʼক্লাং&quot;) বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।

* [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ-]][[চৰাইদেউ জিলা]]: যিহেতু দিহিং নৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা আছিল,‌ সেই সময়ৰ দিহিং নৈৰ সুঁতিৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূমি‌ চুতীয়া ৰাজ্যতে আছিল। সেই অঞ্চলত আজিৰ দিনৰ শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে চুতীয়া ৰজা এজনে আহোম ৰজা‌ চুতুফাক নাওখেল চাবলৈ চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰিছিল, গতিকে চাফ্ৰাই নৈ অঞ্চলতো হয়টো দুয়ো ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। চাফ্ৰাই নৈ বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত।

===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===

অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায়ভাগ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৰাজধানী শদিয়াৰ অধিকাংশ ভূমি আজিৰ দিনৰ অৰুনাচল প্ৰদেশত। অৰুণাচলৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ [[ইটা দুৰ্গ]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ গমচি দূৰ্গ, দিবাং উপত্যকা জিলাৰ ৰুক্মিণী নগৰ, [[লোহিত জিলা]]ৰ ভীষ্মক নগৰ আৰু তেজু দুৰ্গ, ইত্যাদিও চুতীয়া ৰাজ্যৰ কিছুমান প্ৰসিদ্ধ দুৰ্গ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত [[নামচাই জিলা]]ত তেঙাপনী দেউৰী সকলৰ বসতি আছিল। নামচাইৰ মহং অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত লোণৰ পুঙ আছিল।‌ নামচাইৰ দক্ষিণৰ [[চাংলাং জিলা]]ৰো পাহাৰ-ভৈয়ামৰ এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। টাই ভাষাৰ &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ (''Mung-Tiura'') সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং(''Nam-jin'') নৈৰ ওচৰৰ পুৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত (''Doi-mung-Tiura'') আশ্ৰয় লৈছিল&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331&lt;/ref&gt;। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(''Lake of no return'') অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ সীমাৰ লৈকে বিয়পি আছিল।

===নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল===

ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587&lt;/ref&gt;,
{{Quote|text=&quot;একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ &lt;br /&gt;
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।&quot;}}

অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল &quot;ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত&quot;(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু &quot;কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী&quot; (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।&lt;ref&gt;ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।&lt;/ref&gt;

[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]

==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==

১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত ''&quot;সৌমাৰ&quot;'', ''&quot;কূবাচ&quot;'', ''&quot;যৱন&quot;'' আৰু ''&quot;প্লৱ&quot;'' নাম উল্লেখ আছে—

{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।&lt;br&gt;দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥&lt;br&gt;&lt;br&gt;এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।&lt;br&gt;
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}

অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত ''&quot;কুবাচ&quot;''ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], ''&quot;সৌমাৰ&quot;''ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু ''&quot;যৱন&quot;''ক বঙ্গ মুচলমান বা [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে ''&quot;প্লৱ/প্লব&quot;'' শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা ''&quot;পাল&quot;'' বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|script-title= as: চুতীয়া জাতি : সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ|journal=&quot;অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা&quot;|volume=2|year=1961|url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika%201961/1961%20VOL%20-2.pdf |quote=যোগিনী তন্ত্ৰত সেই সময়ত কামৰূপৰ উত্তৰ খণ্ডত প্লৱক-বিলাকে ৰাজত্ব কৰিছিল‌ বুলি আছে। বুৰঞ্জীৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰে বৰনদীৰ পূবে ভূঞাবিলাকে আৰু তেওঁলোকৰ পূবে আৰু আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ পূবে চুটিয়া ৰাজ্য আছিল। যোগিনী তন্ত্ৰত উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ ভূঞাসকলৰ আৰু কছাৰীসকলৰ ৰাজ্যৰ উল্লেখ নাই। চুটিয়া ৰজাসকলৰ নামৰ পাচত &quot;পাল&quot; শব্দটো পোৱা‌ যায়। এইবিলাক কাৰণত অনুমান কৰিব পাৰি যে যোগিনী-তন্ত্ৰত উল্লেখ কৰা &quot;প্লবক&quot;-বিলাকেই চুটিয়াসকল।}}&lt;/ref&gt; চুতীয়া ৰজা সকলে যে &quot;পাল&quot; উপাধি লিখিছিল‌ এই তথ্য চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ বাদে ১৭০০‌ শতিকাত ৰচিত চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ পৰাও ধৰিব পৰা যায়।&lt;ref&gt;Changrung Phukanar Buranji, Part 3,&quot;শদিয়াৰ দেওঁঘৰ তাম ওপৰত পতা কৰি দিয়া। সেই দʼলৰ জোখ।...আৰে নায়ক ৰাজা ধৰ্মপালক ১, পুতেক ধৰ্ম নাৰাণ ১, পুতেক বিবেক নাৰাণ ১, পুতেক ৰুম নাৰাণ ১, পুতেক চিও নাৰাণ ১, আৰ পাচত খুন্ত ১, আৰ পাচত কোঠান ১, আৰ পাছত চুতীয়া ১, আকে মাৰি দেৱে ল'লে সেইদৰে থৈই।&quot;&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। লক্ষিমপুৰ আৰু শদিয়াৰ অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি বা শিলা লিপিৰ পৰা ১৪ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা ১৫২২ৰ মাজৰ মুঠ ১০ জন ৰজাৰ নাম পোৱা যায়। নেই ইলিয়াছ চাহাবৰ &quot;হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ&quot; গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।&lt;ref name=&quot;বুৰঞ্জী&quot;&gt;{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}&lt;/ref&gt;

===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===

চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Brown
 |first=W.B.
 |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
 |publisher= Assam Secretariat Printing Office
 |location=Shillong
 |year=1895
 |pages=75, 84
 |quote=&quot;..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}&lt;/ref&gt; 

&quot;দেউধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;ত উল্লেখ কৰা &quot;চুতীয়াৰ কথা&quot;ৰ প্ৰথম আখ্যানৰ মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164, &quot;পূৰ্বে ১১১১ শকত ভীৰ্ম্মক ৰজাৰ বংশৰ বীৰপালৰ নামে এজন আছিল। তাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম ৰূপৱতী। দৈৱদোষত থাকি সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ আইৰিচ প্ৰৱেশ হৈল। তাতে ৬০ ঘৰ চুতীয়া আছিল। তাৰ ৰজা নাই। তাৰে মাজত প্ৰৱেশ হৈ কিছু দিন থাকি বীৰপালে গায়পাল নাম ল'লে। তাৰে আজ্ঞাৰে এই ৫০ ঘৰ চুটিয়া প্ৰবৰ্ত্তি আছিল।&lt;/ref&gt; বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164&lt;/ref&gt; তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত ভীৰ্ম্মোক নামৰ চুতীয়াৰ&lt;ref&gt;বুৰঞ্জী খনৰ অনুসৰি ভীৰ্ম্মোক চুটিকা বা চুটিয়া বংশৰ লোক আছিল। {{quote|&quot;সদিয়া কোৰ্জকো দেসঃ চুটিকা বংশৰ ভিৰ্ম্মোকাঃ&lt;/br&gt;ধাতু দৃব্য ত্বং লোভেন হদ্বাজন পদা দয়ঃ।।&quot;}} উল্লেখযোগ্য যে &quot;টিকা&quot; মানে দেউৰী-চুতীয়া ভাষাত বংশক বুজোৱা হয়। গতিকে চুটিকাৰ অৰ্থ চুতীয়া বংশ বুলি ধৰিব পাৰি।&lt;/ref&gt; আদি ৰজা এজনৰ বংশৰ বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom&quot;, p.45. &quot;Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred.&quot;&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202&lt;/ref&gt; একেইখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা &quot;চুতীয়াৰ কথা&quot;ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, pp.170-171&lt;/ref&gt; মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল (&quot;পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।&quot;)। যিহেতু দ্বিতীয় আখ্যানৰ মতে বীৰপালে সদিয়া অঞ্চলতে ৰাজত্ব কৰিছিল, গতিকে প্ৰথম আখ্যানৰ সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলো সম্ভাৱতঃ শদিয়াতে আছিল।

===ৰাজ্য বিস্তাৰ===

বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.164-167&lt;/ref&gt;। তাৰ পাছত তেওঁ স্বেতাগিৰি ৰাজ্যৰ ভদ্ৰেশেন নামৰ ৰজা জনক পৰাস্ত কৰি দৈৱজ্ঞ, তাঁতী, সোণাৰী, ব্ৰাহ্মণ, সূতাৰ, কমাৰ, ইত্যাদি অনেক বিদ্যালয়ত লোক পালে&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.165&lt;/ref&gt;। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।&lt;ref&gt;উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া  ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।&lt;/ref&gt; হয়টো পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। 

দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক &quot;চন্দ্ৰ নাৰায়ণ&quot; বুলিও কোৱা হৈছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200&lt;/ref&gt;। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক &quot;দৈ-চন্দন&quot;(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ বা বিশ্বনাথ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে &quot;ৰতনপুৰ&quot; নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193&lt;/ref&gt; । &quot;ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত&quot;, এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে মধ্য অসম বা কামৰূপ‌‌ পিনৰ ন্যায়পাল নাম এজন ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰিলে, কিন্তু ৰজা জনে নিজৰ জীয়ৰী ৰত্নপাললৈ দি মিত্ৰ কৰিলে। E.T.Daltonয়ে পোৱা বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে ৰাজ্যৰ পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত একেই শাৰীতে কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ডাঙৰ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Brown
 |first=W.B.
 |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
 |publisher= Assam Secretariat Printing Office
 |location=Shillong
 |year=1895
 |pages=75, 84
 |quote=&quot;Returning with his bride to his chosen seat of government, he sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples.&quot;}}&lt;/ref&gt; বাৰ-ভূঞাৰ ইতিহাসৰ মতে ৰত্নধ্বজপাল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজপালৰ মধ্যঅসমৰ ৰৌতা-তেমনীৰ বাৰ-ভুঞা সকলৰ লগত যুদ্ধ হয়। ফলত ৰত্নধ্বজপালে বাৰভূঞা সকলক কৰা শোধাইছিল। পাছলৈ বিজয়ধ্বজপালৰ দিনত বন্ধুত্ব স্থাপন হৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, Nakul Chandra, &quot;Bara-Bhuyan&quot;,p.7&lt;/ref&gt;

আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4&lt;/ref&gt;। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25&lt;/ref&gt;। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত বিশ্লবনাথ, লখিমপুৰ, মাজুলী, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। 

===কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক===
ৰত্নধ্বজপালৰ পুত্ৰ বিজয়ধব্বজ ডাঙৰ হোৱাত ৰজাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ কমতা ৰাজ্যৰ ৰজা লৈ কটকী পঠিয়াই কন্যা এজনী বিচাৰে। কিন্তু ৰত্নধ্বজপালৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ নকৰি কমতা ৰজাই কটকী মন্ত্ৰী বিজয় সেনৰ আগত ৰত্নধ্বজলৈ‌ কৈ‌ পঠালে-&quot;যদি ৰজা‌ আহি নিয়ে তেহে দিব পাৰো&quot;। কমতেশ্বৰৰ‌ এই বাৰ্তাত ৰত্নধ্বজপালে অপমান বোধ কৰি পাত্ৰ-মন্ত্ৰীসকলৰ লগত আলোচনা কৰি কমতা ৰাজ্যৰ দিশে ৰাজকীয় অভিযানৰ পূৰ্বপ্ৰস্তুতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয় এই আক্ৰমণৰ পূৰ্ব প্ৰস্তুতি হিচাবে সৈন্য-সামন্ত, ৰচদ-পাতি‌ সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপৰিও বত্নধ্বজপালে তেওঁৰ ৰাজধানীৰ পৰা কমতা ৰাজ্যৰ ৰাজধানীলৈ এটা আলিবাটৰ বান্ধিবলৈ আৰু এই বাটৰ‌কষত এদিনৰ অন্তৰে অন্তৰে তেওঁৰ সৈন্য‌বাহিনীয়ে জিৰণি ল'বলৈ একো একোখন নগৰ/কোঠ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বিজয়সেন মন্ত্ৰীক আদেশ দিয়ে। বিজয়সেনে কাম সম্পূৰ্ণ কৰি ৰজাক জনাই আৰু ৰজাই জয়ধ্বজ মন্ত্ৰীক শাসনৰ দায়িত্বত‌ থৈ নিজে কমতা ৰাজ্যলৈ অগ্ৰসৰ হয়। চুতীয়া ৰজাৰ এই অভিযানৰ কথা গম পাই কমতেশ্বৰ শঙ্কিত হয় আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰী সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সংঘাত এৰাই চলিবলৈ নিজৰ সকলোতকৈ সুন্দৰী কন্যাক ৰাজযোগ্য যৌতুকেৰে সৈতে ৰত্নধ্বজৰ‌ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজলৈ বিয়া দিলে।

===গৌড় ৰাজ্যৰ লগত মিত্ৰতা===

কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত ৰত্নধ্বজপালে গৌড় ৰজাৰ লগত সখি সম্বন্ধ স্থাপন কৰিবলৈ মন মেলিলে। সেই সময়ত গৌড় তুৰ্কী মুছলমান সকলৰ শাসনাধীন আছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত গৌড় ৰজাক পাৎসা আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীক বৰ উজিৰ কৈছে কিন্তু এইখিনি লেখক জনে লগাই দিয়া গৌড় অঞ্চলৰ পাছৰ দিনত প্ৰচলিত উপাধিও হ'ব পাৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি পৰবৰ্তী কালছোৱাত গৌড়েশ্বৰে ৰত্নধ্বজপাললৈ গঙ্গাজল আৰু ৰত্নধ্বজপালে গৌড়েশ্বৰলৈ পৰশুৰাম কুণ্ডৰ জল আদান-প্ৰদান কৰি থাকিবলৈ এটা বুজাপৰালৈ আহিছিল। তদুপৰি চুতীয়া ৰজাই এটি পুত্ৰ শিক্ষা লাভৰ অৰ্থে গৌড় ৰাজ্যত ৰাখিছিল আৰু গৌড়েশ্বৰৰ পুত্ৰ ও চুতীয়া ৰাজ্যলৈ আহিছিল। কিন্তু দূৰ্ভাগ্যজনকভাৱে চুতীয়া ৰজাৰ পুত্ৰ জনৰ মৃত্যু ঘটিছিল।

===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ এই আক্ৰমণ আৰু কামৰূপ দখলৰ প্ৰমাণ বʼকুৰ ১৩৮৯ চনৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়&lt;ref&gt;Owahedur Zaman, &quot;Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, &quot;This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area.&quot;&lt;/ref&gt;। এই কথা বিশ্বনাথৰ হেলেম অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ১৩৯৯ খৃষ্টাব্দৰ (১৩২১ শক) হাজোৰ নকুছি অঞ্চলত কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ পৰাও জনা যায়।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]&lt;/ref&gt; ফলিখনত ভূমিদানৰ দক্ষিণ সীমা বৰ্ণনা কৰিবলৈ &quot;শ্ৰী গিয়াচুদ্দিনে কামৰূপ শাসন কৰা সময়ত গন্ত্ৰী, মন্ত্ৰী-পালী আদিয়ে ভোগ কৰা মাটি&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।‌ ফলিৰ বাকি অংশত গৌড়াধিপতি জনক কোনোবা ৰজা এজনে পৰাস্ত কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও উক্ত ৰজা জনৰ নাম থকা অংশটো অস্পষ্ট বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]&lt;/ref&gt; এই আক্ৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। 

সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ&lt;ref&gt;ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।&lt;/ref&gt;) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০১) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,

{{blockquote|&quot;একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ&lt;/br&gt;
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।&quot;&lt;/br&gt;}}

অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল &quot;ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত&quot;(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু &quot;কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী&quot; (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587, &quot;এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল &quot;ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত&quot;(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু &quot;কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী&quot; (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ&quot;&lt;/ref&gt; যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। ১৩৯৯ চনৰ হেলেম অঞ্চলৰ তামৰ ফলিৰ পৰা এই সময়ছোৱাত মুচলমান সকলে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰাৰ কথা জনা যায়। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। 

[[File:Chutia Kingdom Map (at its greatest extent).jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনৰ বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য।]]

এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt; ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। 

====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====

ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ &quot;দুৰ্লভনাৰায়ণ&quot; নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।&lt;/ref&gt; গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.&lt;/ref&gt;

ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23&lt;/ref&gt;  

হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- &quot;কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sarma&quot;&gt;{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}&lt;/ref&gt; প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। 

দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে &quot;হৰিবৰ বিপ্ৰ&quot;। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ &quot;শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত&quot;ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;ভৰালী&quot;&gt;{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}&lt;/ref&gt; ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''&quot;কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ&quot;'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}&lt;/ref&gt; মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}&lt;/ref&gt; কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, &quot;Deodhai Buranji, p.16&lt;/ref&gt; আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।&lt;ref&gt;S.K, &quot;Satsari Buranji, p.16&lt;/ref&gt;

&quot;কবিৰত্ন সৰস্বতী&quot;ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)&lt;ref&gt;{{cite book 
|last=Misra 
|first=Baniprasanna 
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva 
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University 
|year=2015 
|pages=24–25
}}&lt;/ref&gt; এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।

এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt; তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।

===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===

===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===

===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===

* চুকাফাৰ দিনৰ সম্পৰ্ক

বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; চুতীয়া ৰজাৰ লগত সম্পৰ্ক ভাল থাকিলেও আহোম ৰজা সকলে চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই মাজে মাজে সীমান্ত অঞ্চলৰ চুতীয়া গাঁও আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি লয় আনিছিল। তেনে কিছুমান পৰিয়ালৰ উদাহৰণ বুৰঞ্জী সমূহত পোৱা যায়, যেনে: চোম চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চেঙচাই, ঘৰ পাতৰ, ইত্যাদি। বহুতো চুতীয়া লোকক চুকাফাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতেও বাটত পাই ধৰি আনিছিল। &lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Satsari Assam Buranji, pp.3-4, &quot;বাটতে আহোতে কতো দহ, কতো বাৰ, কতো দুই, কতো তিনি, কতো এক, এইক্ৰমে মানুহ লগ পাই তাকো হাতকৈ মোৰাই দি আহে। সেই মানুহ কতো চুটিয়া, কতো মৰাণ, কতো বৰাহী, এই মানুহ বিস্তৰ হ'ল।..যি চুটিয়া, কছাৰী, মৰাণ পাই লগত ল'লে, তাৰো কাৰ্য্য অনুৰূপে নাম থৈ গ'ল।&quot;&lt;/ref&gt;

* আহোম ৰজাৰ হত্যা 

১৪ শতিকাৰ পাছৰ ভাগত চুতীয়া সকলে আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰে, কিন্তু কিবা বিবাদ হোৱাত তাৰ পৰা ধৰি লয় গৈ হত্যা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ হত্যা কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰ পৰা ১৩৮০ চললৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;। পৰবৰ্তী ৰজা ত্যাও খামটিয়ে চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে যদিও একো বিশেষ পৰিনাম পোৱা নগ'ল।

* চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আহোমৰ প্ৰৱেশ

১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p. 9&lt;/ref&gt;

* দিখৌ-মুখৰ ৰণ

ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt; সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt;

* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ

১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt;

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===

* নীতিপালৰ ৰাজত্ব

ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, &quot;Chutia jatir Buranji&quot;, p.594.&lt;/ref&gt;

* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ

চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 17.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।

* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ

১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। &lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 17.&lt;/ref&gt;

* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ

ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ  তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 18.&lt;/ref&gt;

* শদিয়াৰ ৰণ

১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত‌ দুৰ্গৰ লগতে নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। লুইতৰ মুখৰ দুৰ্গত হঠাতে কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 19.&lt;/ref&gt;

* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ

চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বুৰঞ্জী অনুসৰি সেহি সময় চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰায় বৰুৱা হাবিত পলাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে
বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-&quot;ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।&quot; এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10&lt;/ref&gt; চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ হত্যা কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]]‌ গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। 

তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। &lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 19.&lt;/ref&gt;

চুতীয়াৰ এই চন্দনগিৰিৰ অন্তিমখন ৰণৰ বিষয়ে চুতীয়াসকলে বিষাদৰ সুৰেৰে বিহু গীতত আজিও গাই&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.33]&lt;/ref&gt;-{{quote|“দেহি এ...&lt;br/&gt; 
কনচেঙে লৈ গ’ল জোলোঙাত ভৰাই নীতিপাল ৰজাৰ মূৰ,&lt;br/&gt;ৰাণী সাধনীয়ে প্ৰাণত্যাগ কৰিলে এ বুকু হমহমাইছে মোৰ।&lt;br/&gt;}}

বিহুগীতত চুতীয়াসকলৰ আহোমৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া যুদ্ধৰ প্ৰতিফলন হোৱা দেখা যায়। যুদ্ধই সৰ্বসাধাৰণ প্ৰজাৰ মনলৈ কঢ়িয়াই আনিছিল ভীতি গ্রস্ততা, সংশয় আৰু অনিশ্চয়তা। এই কথা চুতীয়া সকলে আজিও বিহুগীতত এনেকৈ গাই&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt;:

{{blockquote|
ডিবুৰুৰ ৰণেখন শদিয়াত লাগিলে&lt;br/&gt;মিৰিয়নী কান্দিলে চাঙত,&lt;br /&gt;সৰুৰে পৰা পীৰিতি কৰিলোঁ&lt;br /&gt;নেৰিবা দুখৰে কালত।&lt;br /&gt;

বাৰীৰে ঢাপতে গছে আমলখি&lt;br /&gt;আনি দিম মহঙৰ লোণ,&lt;br /&gt;শদিয়া ৰণলৈ চিন্তিব নালাগে&lt;br /&gt;তোমাকনো বুলি যাওঁ সোণ।&lt;br /&gt;
 
নৈৰ ৰঙা গড়া দলনি দোপনি&lt;br /&gt;হৰিণা চিঞৰে বনত,&lt;br /&gt; তোমাৰ সন্তাপত থাকিব নোৱাৰো&lt;br /&gt;মৰিমগৈ শদিয়া ৰণত।&lt;br /&gt;

কোনে আনি দিব লোণে আমলখি&lt;br /&gt;কোনে আনি দিব জৰা,&lt;br /&gt;কোনে আনি দিব ধনৰে বাতৰি&lt;br /&gt;শদিয়া ৰণৰে পৰা।&lt;br /&gt;}}

===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===

চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক হত্যা কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত &quot;টিং&quot; শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত &quot;যাঠী&quot; লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra,&quot;Purani Assam Buranji, p. 42&lt;/ref&gt;। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। 

===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===

শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p.62&lt;/ref&gt;) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p.68&lt;/ref&gt;

১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক &quot;থাও-মুঙ-বঙেন&quot; পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.61&lt;/ref&gt; একেই বছৰে মুচলমানৰ বৰ উজিৰৰ নেতৃত্বত অহা আক্ৰমণকাৰী সকলক লখিমপুৰ-বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পৰা খেদি ধনুধৰিয়া গোহাঁই চেঙপেমক থাওমুং কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]] অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.61&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ &quot;থাও-মুঙ-বক্লাঙ&quot; বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ &quot;চাও-চেঙলুং&quot;‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61&lt;/ref&gt;। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। 

চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়&lt;ref&gt; সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-&quot;সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। &quot; &lt;/ref&gt;। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো &quot;চাও-চেঙলুং&quot; আৰু &quot;বৰপাত্ৰ&quot; উপাধি দুটা মিলি &quot;বৰপাত্ৰগোঁহাই&quot; হিচাপে জনাজাত হয়।&lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&amp;seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]&lt;/ref&gt;

এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.64&lt;/ref&gt;

==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==

==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==

চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক &quot;চুতীয়া মিৰি&quot; কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল&lt;ref&gt;Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287&lt;/ref&gt;। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন &quot;চেতিয়া&quot; খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji,p.14, 61&lt;/ref&gt;

==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব 
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব 
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব 
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব 
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
| 
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
| 
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|---- 
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|---- 
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==

হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K,&quot;Deodhai Assam Buranji&quot;, p. 126&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K,&quot;Assam Buranji(SM), p.10&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49&lt;/ref&gt; আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;Phukan, Kasinath Tamuli, &quot;Assam Buranji&quot;,p.17-18&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan,S.K,&quot;Satsari Buranji,p.135&lt;/ref&gt; মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে &quot;মিঠা হুলং&quot; বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''&lt;/ref&gt; তেওঁ লিখিছে, ''&quot;ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।&quot;'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ {{blockquote|&quot;তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।&quot;}}

[[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]]

ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ &quot;আহোমৰ দিন&quot;ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।&lt;ref&gt;হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451&lt;/ref&gt; চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 61-68&lt;/ref&gt; ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 75&lt;/ref&gt; তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 75&lt;/ref&gt;।

নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}&lt;/ref&gt; হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক &quot;চুতীয়া হিলৈ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত &quot;হিলেদাৰী&quot;ৰ বাহিৰেও &quot;চুতীয়া-হিলৈদাৰী&quot; বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত &quot;চুতীয়া হিলৈ&quot; ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&amp;pg=PR67&amp;dq=sutiyahilaidari&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&amp;q&amp;f=false Census of India 1891, p. 17]&lt;/ref&gt;

==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==

১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। 
&lt;poem&gt;&quot;পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। 
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। 
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। 
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। 
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১&lt;/poem&gt;

* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক &quot;থাও-মুঙ-বঙেন&quot; পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।

* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। 

* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত

চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। 

* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। 

* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম

১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিপামৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। 

* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। 

* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ

১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। 

* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ

১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। 

* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ

মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 

* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল

মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot; নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল।  এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, G.C, &quot;Ahom Buranji, p. 331-333&lt;/ref&gt;

==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
 | last = Gait
 | first = Edward
 | title = A History of Assam
 | publisher = Thacker, Spink &amp; Co.
 | date = 1906
 | location = Calcutta
 | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

{{অসম বুৰঞ্জী}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>dx3l0uj2o8y6ijgleek0geim47fk7tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰমেন বৰুৱা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31331</id>
    <revision>
      <id>616136</id>
      <parentid>454094</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Acmultimedia</username>
        <id>43314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>লিংক যোগ</comment>
      <origin>616136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13720" sha1="9iqa5s997njkfxqh55i2m9y41tl71n1" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ৰমেন বৰুৱা
| image = Ramen Baruah.jpg
| image_size =180px
| caption =ৰমেন বৰুৱা, ২০১৭ চন
| birth_date = {{Birth date|1940|06|06}}  
| birth_place = [[গুৱাহাটী]], [[অসম]]
| death_date = 
| death_place = 
| spouse = বনজোৎস্না বৰুৱা 
| active from = ১৯৫৯- এতিয়া‌ পৰ্যন্ত
| children = বৰ্নিকা বৰুৱা
| occupation = সঙ্গীত পৰিচালক, কণ্ঠশিল্পী
| nationality = {{flagicon|India}} [[ভাৰতীয়]]
| period = 
| signature = 
| awards = [[বিষ্ণু ৰাভা বঁটা]] (২০০৩) হেমাঙ্গ বিশ্বাস বঁটা (২০০৮)
 
 শিল্পপ্ৰাণ চন্দ্ৰ ফুকন সোঁৱৰণী বঁটা (২০০৯) &lt;br&gt; তৰুণ দুৱৰা সোঁৱৰণী &quot;অইল ইণ্ডিয়া বঁটা (২০১১) &lt;br&gt; জীৱন ৰাম মুঙ্গীদেৱী গোৱেঙ্গা সোঁৱৰণী বঁটা (২০১১) &lt;br&gt; Asomiya Music Award (২০১১) &lt;br&gt; 
 
| website = 
}}
'''ৰমেন বৰুৱা''' ({{lang-en|Ramen Baruah}}) অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ এগৰাকী সঙ্গীত পৰিচালক আৰু কণ্ঠশিল্পী। ঊনৈশ বছৰ বয়সত তেওঁ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ [[ব্ৰজেন বৰুৱা|ব্ৰজেন বৰুৱাৰ]] সৈতে যুটীয়াভাৱে ১৯৫৯ত মুক্তি পোৱা [[নিপ বৰুৱা]] পৰিচালিত ছবি [[আমাৰ ঘৰ|আমাৰ ঘৰ]]ত সংগীত পৰিচালনা কৰে। ১৯৬৯ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ব্ৰজেন বৰুৱাৰ [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা|ডক্তৰ বেজবৰুৱাত]] তেওঁ প্ৰথম স্বতন্ত্ৰৰূপত সংগীত পৰিচালনা কৰে। ডক্তৰ বেজবৰুৱাৰ সুৰীয়া গীতসমূহ ছবিখন ছুপাৰহিট হোৱাৰ অন্যতম কাৰণ আছিল। তেওঁ মুঠতে ২৭খন ছবিত স্বতন্ত্ৰৰূপত সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। ইয়াৰ দুখন বাংলা ছবি। এই ছবিদুখন আছিল অসমীয়া ছবি সোণমা আৰু [[ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী|ককাদেউতা নাতি আৰু হাতীৰ]] [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ৰূপান্তৰ। ৰমেন বৰুৱাই ৫খন অসমীয়া ছবিত কণ্ঠদানো কৰিছে। তেওঁ প্ৰথম কণ্ঠদান কৰা প্ৰথম ছবিখন আছিল ১৯৫৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত নিপ বৰুৱা পৰিচালিত [[স্মৃতিৰ পৰশ]]। তেওঁ [[গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ|গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰৰ]] নিৰ্বাচিত কণ্ঠশিল্পী আছিল। পিছলৈ তেওঁ আকাশবাণীৰ মিউজিক কম্পোজাৰ হয়। [[কেশৱ মহন্ত]], [[অজিৎ বৰুৱা]], [[নৱকান্ত বৰুৱা]], সতীশ দাস, ভূপেন ডেকা আদি বহুতো নবীন-প্ৰবীণ গীতিকাৰৰ গীতত তেওঁ সুৰ দিছে।  পিছলৈ সুপ্ৰতিষ্ঠিত হোৱা [[অণিমা চৌধুৰী]], পাহাৰী দাস, যুথিকা চৌধুৰী, [[নীলিমা খাতুন]], কবিতা বৰঠাকুৰ, ৰুণজুণ ফুকন আদি কণ্ঠশিল্পীক তেওঁ ছবিৰ নেপথ্য গায়িকা হোৱাৰ প্ৰথম সুযোগ দিছিল। তেওঁৰ হাইস্কুলৰ সময়ৰ পৰাই সংগীতত ৰাপ আছিল। কৈশোৰ অৱস্থাতে তেওঁ [[ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘ|ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘৰ]] সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল। ২০২৪ চনত ফিল্মফেয়াৰ(অসম)এ তেখেতক জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰদান কৰে।
&lt;ref name=&quot;Arup&quot;&gt;{{cite journal | title=ৰমেন বৰুৱা আৰু নিউ আৰ্ট প্লেয়াৰ্চ | author=অৰূপ চক্ৰৱৰ্তী | journal=অসমীয়া সা ৰে গা মা | year=২০০৬ | month=জুন}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pabitra&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Tafajjul&quot;&gt;{{cite journal | title=সংগীতকাৰ ব্ৰজেন বৰুৱা আৰু ৰমেন বৰুৱা | author=তফজ্জুল আলী | journal=অসমীয়া সা ৰে গা মা | year=২০০৬ | month=জুন}}&lt;/ref&gt;

==চমু জীবনী==
===জন্ম===
ৰমেন বৰুৱাৰ জন্ম হৈছিল [[গুৱাহাটী]] লতাশিলত, ১৯৪০ চনৰ ৬ জুনত। তেওঁৰ পিতৃ চন্দ্ৰনাথ বৰুৱা আৰু মাতৃ জোনপ্ৰভা বৰুৱা। বিখ্যাত বৰুৱা পৰিয়ালৰ তেওঁ দশম পুত্ৰ সন্তান। তেওঁৰ তিনিজন ককায়েক [[ব্ৰজেন বৰুৱা]], [[নিপ বৰুৱা]] আৰু [[দ্বিবন বৰুৱা]] পিছলৈ কম-বেছি পৰিমাণে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল। 

===শিক্ষা===
ৰমেন বৰুৱাৰ শিক্ষা জীৱনৰ আৰম্ভণি হৈছিল লতাশিল প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত। পিছত তেওঁ [[কটন কলেজিয়েট হাইস্কুল]]ত নাম ভৰ্তি কৰে আৰু তাৰেপৰাই তেওঁ মেট্ৰিকুলেশ্বন পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ [[কটন কলেজ]]ত ভৰ্তি হয় আৰু তাৰেপৰাই আই এ পাছ কৰে। পাছলৈ [[বি.বৰুৱা কলেজ]]ৰ পৰা বি.এ. পাছ কৰি তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত নামভৰ্তি কৰে কিন্তু পৰীক্ষা অহাৰ আগে আগে কামৰ হেঁচাত পৰীক্ষা দিব নোৱাৰিলে।&lt;ref name=&quot;কথা বৰেণ্য&quot;&gt;{{cite book | title=কথা বৰেণ্য | publisher=কথা প্ৰকাশন | author=শোনিত বিজয় দাস, মুনীন বায়ন | authorlink=ৰমেন বৰুৱা | year=২০০৬ | pages=২১৮-২১৯ | isbn=৮১-৮৯১৪৮-১৪-১}}&lt;/ref&gt;

==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী&lt;ref name=&quot;Pabitra&quot;&gt;{{cite journal | title=অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু বৰুৱা পৰিয়াল | author=পবিত্ৰ কুমাৰ ডেকা | journal=অসমীয়া সা ৰে গা মা | year=২০০৬ | month=জুন}}&lt;/ref&gt;==

====সংগীত পৰিচালনা====
{| class=&quot;wikitable&quot; width=75%
|-
! ছবিৰ নাম
! ভাষা
! পৰিচালক
! বৰ্ষ
! টোকা
|-
| [[আমাৰ ঘৰ ]] ||[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [[নিপ বৰুৱা]] ||১৯৫৯ ||ব্ৰজেন বৰুৱাৰ সৈতে যুটীয়া পৰিচালনা
|-
| [[ ডক্তৰ বেজবৰুৱা]] || অসমীয়া || [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] ||১৯৬৯ ||
|-
| [[বৰুৱাৰ সংসাৰ ]] || অসমীয়া || নিপ বৰুৱা || ১৯৭০||
|-
| [[মুকুতা ]] || অসমীয়া ||ব্ৰজেন বৰুৱা|| ১৯৭০||
|-
| [[ যোগ বিয়োগ]] || অসমীয়া || [[দ্বিবন বৰুৱা]] ||১৯৭১ ||
|-
| [[ললিতা ]] || অসমীয়া || ব্ৰজেন বৰুৱা ||১৯৭২ ||
|-
| [[ ওপজা সোণৰ মাটি]] || অসমীয়া || ব্ৰজেন বৰুৱা ||১৯৭২ ||
|-
| [[ হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]] || অসমীয়া || [[গৌৰী বৰ্মণ]] ||১৯৭২ ||
|-
| [[উত্তৰণ ]] || অসমীয়া || [[মনোৰঞ্জন শুৰী]] || ১৯৭৩||
|-
| [[সোণতৰা]] || অসমীয়া || নিপ বৰুৱা || ১৯৭৩||
|-
| [[পৰিণাম]] || অসমীয়া || [[প্ৰবীন বৰা]] || ১৯৭৪||
|-
| [[তৰামাই]] || অসমীয়া || দ্বিবন বৰুৱা || ১৯৭৬||
|-
| [[সোণমা]] ||অসমীয়া || নিপ বৰুৱা || ১৯৭৭||
|-
| [[মৰমী]] || অসমীয়া || [[দীজেন্দ্ৰ নাৰায়ন দেৱ]] ||১৯৭৮ ||
|-
| [[ মৰম]] || অসমীয়া || দ্বিবন বৰুৱা || ১৯৭৮||
|-
| [[আশ্ৰয় ]] || অসমীয়া || [[দুলাল ৰয়]] || ১৯৭৯||
|-
| [[আজলী নবৌ ]] || অসমীয়া ||নিপ বৰুৱা || ১৯৮০||
|-
| [[ ৰজা হৰিশ্চন্দ্ৰ]] || অসমীয়া || দ্বিবন বৰুৱা ||১৯৮০ ||
|-
| [[মানসী ]] || অসমীয়া || [[বলাই সেন]] ||১৯৮১ ||
|-
| [[ উত্তৰ শূন্য]] || অসমীয়া || দ্বিবন বৰুৱা || ১৯৮১||
|-
| [[ ৰাজা]] || অসমীয়া || [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ন দেৱ]] ||১৯৮২ ||
|-
| [[ ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী]] || অসমীয়া ||নিপ বৰুৱা || ১৯৮০||
|-
| [[শকুন্তলা আৰু শংকৰ জোচেফ আলি]] || অসমীয়া || নিপ বৰুৱা ||১৯৮৩ ||
|-
| [[এণ্টনী মোৰ নাম (চলচ্চিত্ৰ)|এণ্টনী মোৰ নাম]] || অসমীয়া ||নিপ বৰুৱা || ১৯৮৬||
|-
| [[ দীপজ্যোতি]] ||অসমীয়া || [[প্ৰদ্যুৎ বসু ]] ||১৯৮৬ ||
|-
| [[ অজলা ককাই]] || অসমীয়া || দ্বিবন বৰুৱা ||১৯৮৯ ||
|-
| [[ মনিমা]] || [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] || নিপ বৰুৱা || ||'সোণমা'ৰ বাংলা ৰূপান্তৰ
|-
| [[দাদু, নাতি-হাতী ]] || বাংলা || নিপ বৰুৱা || ||'ককাদেউতা, নাতি আৰু হাতী'ৰ&lt;br /&gt; বাংলা ৰূপান্তৰ
|}

====কণ্ঠশিল্পী====
{| class=&quot;wikitable&quot; width=75%
|-
! ছবিৰ নাম
! পৰিচালক
! সংগীত পৰিচালক
! বৰ্ষ
! টোকা
|-
| [[ স্মৃতিৰ পৰশ]] || [[ নিপ বৰুৱা]] || [[ব্ৰজেন বৰুৱা]]|| ১৯৫৯||
|-
| [[ মাক আৰু মৰম]] || নিপ বৰুৱা || ব্ৰজেন বৰুৱা || ১৯৫৭ ||
|-
| [[ আমাৰ ঘৰ]] || নিপ বৰুৱা || ব্ৰজেন বৰুৱা আৰু ৰমেন বৰুৱাৰ যুটীয়া পৰিচালনা ||১৯৫৯ ||
|-
| [[ ওপজা সোণৰ মাটি]] || ব্ৰজেন বৰুৱা || ৰমেন বৰুৱা || ১৯৭২ ||
|-
| অজলা ককাই || [[দ্বিবন বৰুৱা ]] ||ৰমেন বৰুৱা || ১৯৮৯ ||
|-
|মানসী
|বলাই সেন
|ৰমেন বৰুৱা
|১৯৮১
|
|}

==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]]
*[https://geetsankalan.com/music-directors/ramen-baruah গীত সংকলন ৱেবচাইটত ৰমেন বৰুৱাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত গীত]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
&lt;references /&gt;

{{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}}
{{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>9iqa5s997njkfxqh55i2m9y41tl71n1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দ্বীপেন বৰুৱা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32908</id>
    <revision>
      <id>616135</id>
      <parentid>612608</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T19:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Acmultimedia</username>
        <id>43314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* প্ৰাপ্ত বঁটা */ লিংক যোগ</comment>
      <origin>616135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18276" sha1="m5b8ftqqwptlzdnv09zsasnqo06lo1d" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = দ্বীপেন বৰুৱা
| image =
| image size =
| caption =
| birth_date = ১৯ নৱেম্বৰ, ১৯৪৫
| birth_place = [[গুৱাহাটী]], [[অসম]]
| death_date =
| death_place =
| spouse = চৈয়দা জোৎস্না ৰহমান
| partner =
| children =
| occupation = গায়ক
| nationality = {{flagicon|India}} [[ভাৰতীয়]]
| period =
| influenced =
| signature =
| awards =
| website =
}}
'''দ্বীপেন বৰুৱা''' ({{lang-en|Dwipen Baruah}}) এগৰাকী অসমীয়া কণ্ঠশিল্পী আৰু প্ৰাক্তন ক্ৰিকেটাৰ। তেখেতে বৰ্তমানলৈকে প্ৰায় ৫০খন চলচ্চিত্ৰত কণ্ঠদান কৰিছে। চলচ্চিত্ৰত গীত গোৱাৰ আগেয়ে তেখেতৰ [[ক্ৰিকেট]] খেলাৰ প্ৰতিহে তীব্ৰ আকৰ্ষণ আছিল। তেখেতে [[অসম]]ৰ হৈ অসংখ্য ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্য্যায়ৰ ক্ৰিকেট মেচত অধিনায়কত্ব কৰাৰ উপৰিও ৰঞ্জী ট্ৰফীৰ খেলতো অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।&lt;ref name=shiv&gt;{{cite web | url=http://onlinesivasagar.com/music/dwipen-baruah.php | title=Dwipen Baruah - The voice in million hearts | publisher=onlinesivasagar.com | work=Abhijit Borah) | accessdate=January 31, 2013 | archivedate=June 26, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120626220151/http://onlinesivasagar.com/music/dwipen-baruah.php | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==চমু জীৱনী==
===জন্ম===
দ্বীপেন বৰুৱাৰ জন্ম হৈছিল ১৯৪৫ চনৰ ১৯ নবেম্বৰ তাৰিখে [[গুৱাহাটী]] লতাশিলত। তেওঁৰ পিতৃ চন্দ্ৰনাথ বৰুৱা আৰু মাতৃ জোনপ্ৰভা বৰুৱা। লতাশিলৰ বৰুৱা পৰিয়ালৰ এখেত সৰ্বকনিষ্ঠ পুত্ৰ আছিল। বৰুৱা পৰিয়ালৰ আটাইকেইগৰাকী সন্তানেই অসমীয়া কলা-ক্ষেত্ৰৰ ক্ষেত্ৰখনত উল্লেখনীয় অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে।&lt;ref name=shiv /&gt;&lt;ref name=&quot;Nibharni&quot;&gt;{{cite journal | title=ঐতিহ্যমণ্ডিত সেই ঘৰখন | author=নিভা ৰাণী ৰায় | journal=অসমীয়া সা ৰে গা মা | year=২০০৬ | month=জুন}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ishan&quot;&gt;{{cite journal | title=লতাশিলৰ বৰুৱা পৰিয়াল | author=ঈশান বৰুৱা | journal=অসমীয়া সা ৰে গা মা | year=২০০৬ | month=জুন}}&lt;/ref&gt;

===শিক্ষা===
দ্বীপেন বৰুৱাই প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল লতাশিল প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা। পিছত তেওঁ [[কটন কলেজিয়েট হাইস্কুল]]ত নাম ভৰ্তি কৰে কিন্তু কিবা কাৰণত স্কুল ট্ৰেন্সফাৰ লৈ পুনৰ কামৰূপ একাডেমীত নাম ভৰ্তি কৰে আৰু তাৰ পৰাই মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ [[কটন কলেজ]]ত ভৰ্তি হয় আৰু তাৰেপৰাই ৰাজনীতি বিজ্ঞান আৰু শিক্ষা বিষয়ত বি.এ. পাচ কৰে।

===ক্ৰিকেটাৰ জীৱন===
দ্বীপেন বৰুৱাৰ দাদা-বাইদেউ সকলোৱে সংগীত, নাটক, বোলছবি জগতত জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ বিপৰীতে তেওঁ জড়িত হৈ পৰিছিল ক্ৰিকেট খেলত। ক্ৰিকেটাৰ হিচাপে তেওঁ ১৯ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ বাবে অনুষ্ঠিত 'কোচ বিহাৰ ট্ৰফী'ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। একেখন প্ৰতিযোগিতাতে তেখেতে অধিনায়ক হিচাপে দলক নেতৃত্ব দিছিল। তেখেতে 'পূৱ মণ্ডল'ৰ দলৰ খেলুৱৈ হিচাপে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ খেলতো অংশগ্ৰহণ কৰাৰ উপৰিও [[ৰঞ্জি ট্ৰফী]]-তো অসমৰ হৈ খেলিছিল।&lt;ref name=shiv /&gt; ক্ৰিকেট খেলত দ্বীপেন বৰুৱাই অল ৰাউণ্ডাৰ হিচাপে খেলিছিল।

===কণ্ঠশিল্পী জীৱন===
১৯৬৮ চনত দ্বিপেন বৰুৱাৰ ককায়েক [[ব্ৰজেন বৰুৱা]]ৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা]] চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে তেখেত সংগীতৰ ক্ষেত্ৰলৈ আহে। দ্বীপেন বৰুৱাই খুব ৰেডিঅ'ৰ গান শুনে আৰু গুণগুণাই থাকে। তেখেতৰ মাতটো যে টিউনত আছে, এই কথা তেখেতৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ সঙ্গীত পৰিচালক ৰমেন বৰুৱাই মন কৰাৰ লগতে তেখেতৰ আন এগৰাকী জ্যেষ্ঠ ভাতৃ ব্ৰজেন বৰুৱায়ো মন কৰিছিল। [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা]] নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তুতি পূৰ্ণগতিত চলি থকা সময়ত এদিন পৰিচালক ব্ৰজেন বৰুৱাই সঙ্গীত পৰিচালক ৰমেন বৰুৱাক ছবিখনৰ গীত দ্বিপেন বৰুৱাৰ হতুৱাই গোৱালে কেনে হয় সুধিলে। আৰু তেনেকৈয়ে তেখেতে [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা (চলচ্চিত্ৰ)|ডক্তৰ বেজবৰুৱা]]ত গীত গোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰিলে। তাৰ পাছৰেপৰা তেখেতে ক্ৰিকেট খেল বাদ দি সংগীতৰ ক্ষেত্ৰলৈ আহে।&lt;ref name=shiv /&gt; ডাক্তৰ বেজবৰুৱাৰ গানসমূহ জনপ্ৰিয় হৈছিল আৰু তাৰ পাছতে দ্বিপেন বৰুৱাই কেইবাখনো ছবিৰ নেপথ্য গায়ক হিচাপে ভূমুকি মাৰে।&lt;ref name=&quot;Chandan&quot;&gt;{{cite journal | title=ৰমেন বৰুৱাঃ এক অসামান্য সঙ্গীতান্বেষণ | author=চন্দন শৰ্মা | journal=অসমীয়া সা ৰে গা মা | year=২০০৬ | month=জুন}}&lt;/ref&gt;

দ্বীপেন বৰুৱাই বহু দেৰীকৈ ৬৪ বছৰ বয়সত বিবাহ-পাশত আৱদ্ধ হয়। তেখেতৰ পত্নী জোৎস্না ৰহমানৰ লগত [[তৰামাই (চলচ্চিত্ৰ)|তৰামাই]] (১৯৭৬) ছবি নিৰ্মাণৰ সময়তে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল যদিও পৰিয়ালৰ অসুবিধাৰ বাবে বিয়া হোৱা নাছিল। ২০০৯ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত দ্বিপেন বৰুৱা আৰু ছৈয়দা জোৎস্না ৰহমানৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।&lt;ref name=north&gt;[http://www.thenorthlines.com/newsdet.aspx?q=23682 &lt;i&gt;Love in 1976, marriage in 2009; no 'Love Aaj kal' for Dwipen&lt;/i&gt; www.the northlines.com 09-03-2009]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} আহৰণ কৰা তাৰিখঃ ০২-০২-২০১৩&lt;/ref&gt;

দ্বীপেন বৰুৱাই বৰ্তমানলৈ ৫০ খনৰো অধিক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য সংগীত-ত কণ্ঠদান কৰিছে। সংগীত পৰিচালক, ককায়েক, [[ৰমেন বৰুৱা]]ৰ পৰিচালনাত তেখেতে গোৱা কেবাটাও গান বৰ্তমানেও অতি জনপ্ৰিয়। বৰ্তমানেও দ্বীপেন বৰুৱাই মঞ্চানু্ষ্ঠান, দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠান আদিত গান গাই আহিছে। 

==কণ্ঠদান কৰা চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা==
দ্বীপেন বৰুৱাই কণ্ঠদান কৰা চলচ্চিত্ৰ সমূহৰ এখন তালিকা&lt;ref name=&quot;hamaracd&quot;&gt;{{cite web | url=http://hamaracd.com/hcdindia/homevideo/selecttitle_mp3.asp?coup=M42128 | title=ALL TIME GREATS-DIPEN BARUAH | publisher=hamaracd.com | accessdate=February 03, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pabitra&quot;&gt;{{cite journal | title=অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু বৰুৱা পৰিয়াল | author=পবিত্ৰ কুমাৰ ডেকা | journal=অসমীয়া সা ৰে গা মা | year=২০০৬ | month=জুন}}&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ছবিৰ নাম
! ভাষা
! পৰিচালক
! সঙ্গীত পৰিচালক
! বৰ্ষ
|-
| [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা]] || অসমীয়া || [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৬৯
|-
| [[বৰুৱাৰ সংসাৰ ]] || অসমীয়া || [[নিপ বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৭০
|-
| [[মুকুতা (চলচ্চিত্ৰ)|মুকুতা]]|| অসমীয়া ||ব্ৰজেন বৰুৱা||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৭০
|-
| [[মানৱ আৰু দানৱ]] || অসমীয়া || [[ইন্দুকল্প হাজৰিকা]]||[[জীতু-তপন]] ||১৯৭১
|-
| [[অৰণ্য (চলচ্চিত্ৰ)|অৰণ্য]] || অসমীয়া || [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] ||[[সুধীন দাশগুপ্ত]] ||১৯৭১
|-
| [[যোগ বিয়োগ]] || অসমীয়া || [[দ্বিবন বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৭১
|-
| [[উত্তৰ শূন্য]]|| অসমীয়া || [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] || [[সুধীন দাশগুপ্ত]]||১৯৭১
|-
| [[ললিতা]] || অসমীয়া ||[[ব্ৰজেন বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৭২
|-
| [[ওপজা সোণৰ মাটি]] || অসমীয়া ||[[ব্ৰজেন বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৭২
|-
| [[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]] || অসমীয়া || [[গৌৰী বৰ্মণ]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৭২
|-
| [[উপগ্ৰহ (চলচ্চিত্ৰ)|উপগ্ৰহ]]|| অসমীয়া || [[ভৱেন দাস]]||জীতু-তপন||১৯৭২
|-
| [[উত্তৰণ]]|| অসমীয়া || [[মনোৰঞ্জন শুৰ]]|| ||১৯৭৩
|-
| [[অভিযান (চলচ্চিত্ৰ)|অভিযান ]] || অসমীয়া || [[সুজিত সিংহ]]|| জীতু-তপন||১৯৭৩
|-
| [[গণেশ (চলচ্চিত্ৰ)|গণেশ]]|| অসমীয়া || এ কে ফিল্মচ ||[[অজিত সিংহ]]||১৯৭৩
|-
| [[সোণতৰা]]|| অসমীয়া || নিপ বৰুৱা ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৭৩
|-
| [[পৰিণাম]] || অসমীয়া || [[প্ৰবীন বৰা]]||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৭৪
|-
| [[তৰামাই (চলচ্চিত্ৰ)|তৰামাই]]|| অসমীয়া ||[[দ্বিবন বৰুৱা]] || [[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৭৬
|-
| [[সোণমা]]||অসমীয়া || নিপ বৰুৱা ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৭৭
|-
| [[মৰমী ]]|| অসমীয়া || [[দীজেন্দ্ৰ নাৰায়ন দেৱ]]||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৭৮
|-
| [[মৰম (চলচ্চিত্ৰ)|মৰম]]|| অসমীয়া || [[দ্বিবন বৰুৱা]] || ||১৯৭৮
|-
| [[আশ্ৰয় ]]|| অসমীয়া || [[দুলাল ৰয়]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৭৯
|-
| [[সোণৰ হৰিণ]]|| অসমীয়া || [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] || [[তফজ্জুল আলি]]||১৯৭৯
|-
| [[মেঘমুক্তি]]|| অসমীয়া || বন্ধু|| [[খগেন মহন্ত]]||১৯৭৯
|-
| [[আজলী নবৌ ]] || অসমীয়া ||নিপ বৰুৱা ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৮০
|-
| [[ৰজা হৰিশ্চন্দ্ৰ]]|| অসমীয়া || [[দ্বিবন বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৮০
|-
| [[মন আৰু মৰম]] || অসমীয়া || [[দ্বিবন বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৮০
|-
| [[মানসী]] || অসমীয়া || [[বলাই সেন]]||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৮১
|-
| [[উত্তৰ শূন্য]]|| অসমীয়া || [[দ্বিবন বৰুৱা]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৮১
|-
| [[ৰজনী গন্ধা]]|| অসমীয়া || [[প্ৰফুল্ল কুমাৰ বৰুৱা]]|| কুমাৰ ৰঞ্জন||১৯৮১
|-
| [[ৰাজা]]|| অসমীয়া || [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ন দেৱ]] ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৮২
|-
| [[ ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী]] || অসমীয়া ||নিপ বৰুৱা ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৮০
|-
| [[শকুন্তলা আৰু শংকৰ জোচেফ আলি]] || অসমীয়া || নিপ বৰুৱা ||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৮৩
|-
| [[এণ্টনী মোৰ নাম (চলচ্চিত্ৰ)|এণ্টনী মোৰ নাম]] || অসমীয়া || নিপ বৰুৱা || ৰমেন বৰুৱা ||১৯৮৬
|-
| [[দীপজ্যোতি]]||অসমীয়া || [[প্ৰদ্যুৎ বসু ]]||[[ৰমেন বৰুৱা]] ||১৯৮৬
|-
| [[আই মোৰ জনমে জনমে]]|| অসমীয়া || [[নিপ বৰুৱা]] ||অনুপম চৌধুৰী||১৯৮৮
|-
| [[অজলা ককাই]]|| অসমীয়া || দ্বিবন বৰুৱা ||[[ৰমেন বৰুৱা]]||১৯৮৯
|-
| [[ইমান মৰম কিয় লাগে]]|| অসমীয়া || [[অলক নাথ]]||| মনোজ শৰ্মা ||২০০২
|-
| [[তুমিয়ে মোৰ কল্পনাৰ]]|| অসমীয়া || [[বিপুল কুমাৰ বৰুৱা]]|| নয়নমণি বৰুৱা আৰু জয়ন্ত দাস||২০০২
|}
==প্ৰাপ্ত বঁটা==
* ২০১৫ চনত অসম চৰকাৰে তেখেতক শিল্পী বঁটা প্ৰদান কৰে।
* ২০১৮ চনত অসম চৰকাৰ প্ৰদত্ত ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ প্ৰমথেশ বৰুৱা জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা লাভ কৰে।
* ২০২৪ চনত অসম চৰকাৰে তেখেতক অসমৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান অসম সৌৰভ প্ৰদান কৰে।
* ২০২৫ চনত প্ৰাইড ইষ্ট ইণ্টাৰটেইনমেণ্ট প্ৰাইভেট লিমিটেড প্ৰদত্ত জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা অসমৰ ৰাজ্যপাল লক্ষ্মণ প্ৰসাদ আচাৰ্যৰ পৰা লাভ কৰে।
* ২০২৬ চনত অসমৰ চেটেলাইট নিউজ চেনেল প্ৰাগ নিউজ প্ৰদত্ত প্ৰাগ চাইন জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা লাভ কৰে।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

{{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}}
{{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ক্ৰিকেটাৰ]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>m5b8ftqqwptlzdnv09zsasnqo06lo1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পৰিৱেশ অধ্যয়ন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34578</id>
    <revision>
      <id>616180</id>
      <parentid>426363</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T10:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* বায়ুমণ্ডল */</comment>
      <origin>616180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10800" sha1="7oa9ztzdtqvq77v7wglilts4j8tv5a0" xml:space="preserve">
'''[[প|পৰিৱেশ অধ্যয়ন বিষয়টো  তাত্বিক আৰু বিৱব্যৱাহাৰি ব্যাখ্যা কৰা��]] অধ্যয়ন''' ( [[ইংৰাজী]]: Environmental studies ) হৈছে বিভিন্ন জটিল সমস্যা সমাধানৰ অৰ্থে পৰিৱেশ আৰু মানুহৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াসমূহৰ অধ্যয়ন। পৰিৱেশ অধ্যয়নত [[প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ]], [[মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ]] আৰু সিহঁতৰ মাজৰ সমন্ধ সম্পৰ্কেও অধ্যয়ন কৰা হয়। [[পৰিস্থিতিবিদ্যা]] ([[:en:Ecology|Ecology]]) আৰু [[পৰিৱেশ অধ্যয়ন]] ([[:en:Environmental studies|Environmental studies]])ক এটাক আনটোৰ অনুৰূপ শব্দ বুলি কোৱা হয় যদিও প্ৰকৃততে পৰিস্থিতিবিদ্যা, পৰিৱেশ অধ্যয়নৰ অন্তৰ্গত এক শৃঙ্খলাবদ্ধ ভাগ। বৰ্তমান আধুনিক ধাৰণা মতে মানৱ সমাজৰ আৰ্থসামাজিক দিশটোকো পৰিৱেশ অধ্যয়নৰ লগতে সামৰি লোৱা হৈছে। আমাৰ চাৰিওপিনে থকা সকলো জৈৱ আৰু অজৈৱ সম্পদবোৰ তথা সিহঁতৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কই হ'ল পৰিৱেশ অধ্যয়ন। সেইবাবে সমাজবিজ্ঞানৰ পৰা আদি কৰি বিজ্ঞানৰ সকলোবোৰ ভাগ এই পৰিৱেশ অধ্যয়নৰ অন্তৰ্গত&lt;ref name=&quot;গ্ৰন্থ ১&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal | title= পৰিবেশ অধ্যয়ন | author= দীপালী দাস | Publisher = শ্ৰীমতী কল্পনা দে,কে.এম পাবলিচিং,&quot;শ্যাম ভৱন&quot; পানবজাৰ,কটন কলেজ ৰ'ড,গুৱাহাটী - ১(অসম) | year= ২য় সংস্কৰণ ২০১২}}&lt;/ref&gt; বুলিব পাৰি। 
==পৰিৱেশৰ প্ৰকাৰ==

পৰিৱেশক দুই ধৰণে অধ্যয়ন কৰিব পাৰি – [[প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ]] আৰু [[মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ]]  বায়ু, পানী, মাটি, অৰণ্য, বন্যপ্ৰাণী ইত্যাদিক লৈ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ গঠিত। আনহাতে পৰিৱেশ ক্ৰিয়া, ঘৰ-দুৱাৰ, প্ৰযুক্তি বিদ্যা, যাতায়ত, উপযোগিতা, সংস্থাপন ইত্যাদি লৈ মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ গঠিত।

== পৰিৱেশৰ ভৌতিক উপাদান==
ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক গঠনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পৰিৱেশক চাৰিটা ভাগত ভাগ হৈছে –
#বায়ুমণ্ডল (Atmosphere)
#জলমণ্ডল (Hydrosphere)
#স্থলমণ্ডল (Lithosphere) 
#জীৱমণ্ডল (Biosphere)&lt;ref name=&quot;গ্ৰন্থ ১&quot; /&gt;

==বায়ুমণ্ডল== 
[[পৃথিৱী]]ৰ উপৰিভাগত থকা [[বায়ু]]ৰ আৱৰণটোক বায়ুমণ্ডল বোলে। এই [[বায়ুমণ্ডল]] প্ৰাধানকৈ নাইট্ৰজেন, অক্সিজেন, কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড, [[পানী]] আৰু কিছুমান নিষ্ক্ৰিয় গেছৰ দ্বাৰা গঠিত। তলত এই উপাদান সমূহৰ শতকৰা অৱস্থিতি উল্লেখ কৰা হ’ল –

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! গেছ!! শতাংশ
|-
| [[নাইট্ৰ'জেন]] (N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) || 78.08
|-
| [[অক্সিজেন]] (O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) || 20.94
|-
| কাৰ্বন ডাই অক্সাইড (CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) || .035
|-
| পানী (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O)|| 1.00
|-
| নিষ্ক্ৰিয় গেছ || অতি কম পৰিমাণৰ
|}&lt;ref name=&quot;গ্ৰন্থ ১&quot; /&gt;

বায়ুমণ্ডলক তাপৰ তাৰতম্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পুনৰ চাৰিটা স্তৰত ভাগ কৰা হৈছে –
#ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ 
#ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ 
#মেচ’স্ফিয়াৰ 
#আয়ন’স্ফিয়াৰ

;ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ :
বায়ুমণ্ডলৰ ভূ-পৃষ্ঠৰ লগতে লাগি থকা স্তৰটোক [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] (Trposphere) বোলে। বায়ুমণ্ডলৰ সকলোবোৰ পৰিৱৰ্ত্তন এই স্তৰতে সংঘটিত হয়। ই ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰা {{convert|11|km|mi}} উচ্চতালৈ বিস্তৃত হৈ থাকে। বায়ুমণ্ডলত থকা প্ৰায় ৮০% গেছেই ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত পোৱা যায়। 

;ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ:
ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত থকা স্থিৰ বায়ুমণ্ডলৰ স্তৰটোক [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] (Stratosphere) বোলে আৰু এই স্তৰটো {{convert|50|km|mi}} উচ্চতালৈ বিস্তৃত হৈ থাকে। ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ সৈতে এই স্তৰৰ ভৌতিক ধৰ্মবোৰ প্ৰায় একে। কেৱল উষ্ণতা ১০°-২০°চে: গ্ৰে: লৈ বেছি হোৱা দেখা যায়। এই স্তৰটোত থকা অজন অণুবোৰ সূৰ্যৰ অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মিক পৃথিৱীলৈ অহাত বাধা দিয়ে। 

;মেচ’স্ফিয়াৰ:
ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ স্তৰটো [[মেচ’স্ফিয়াৰ]] (Mesosphere) আৰু ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰা {{convert|85|km|mi}}লৈ ই বিস্তৃত। এই স্তৰটোত উষ্ণতাৰ পৰিমাণ আকৌ নিম্নলৈ আহে। অজনৰ গাঢ়তা এই স্তৰত কম হয়। 
 
;আয়ন’স্ফিয়াৰ
মেচ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত প্ৰায় {{convert|500|km|mi}} উচ্চতালৈ [[আয়ন’স্ফিয়াৰ]] (Ionosphere) বা থাৰ্ম'স্ফিয়াৰ (Thermosphere) স্তৰ বিস্তৃত। আয়ন’স্ফিয়াৰ স্তৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ পৰিমাণো বাঢ়ি যায়।&lt;ref name=&quot;গ্ৰন্থ ১&quot; /&gt;

==জলমণ্ডল==

ভূ-পৃষ্ঠৰ ওপৰত থকা সাগৰ, হ্ৰদ,নদ-নদী,অন্যান্য জলৰাশি,জলীয় বাষ্প আনকি গোটা অৱস্থাত থকা বৰফ, এই আটাইবোৰক একেলগে জলমণ্ডল বোলে। জলমণ্ডলে পৃথিৱীৰ প্ৰায় 71% ঠাই অধিকাৰ কৰি আছে। এই জলমণ্ডলত ঘটা যিকোনো পৰিৱৰ্তনে স্থলভাগৰ জলবায়ুৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ পেলায়।

==স্থলমণ্ডল==

পৃথিৱীৰ খোলাটোৰ গোটা,শিলাময় ভাগটোক ভূমণ্ডল বোলে। ই ভূপৃষ্ঠৰ প্ৰায় 29% আগুৰি আছে|

==জীৱমণ্ডল==
ভূ-পৃষ্ঠৰ উপৰিভাগৰ যিটো স্তৰত জীৱ সমূহ বিদ্যমান তাক জীৱমণ্ডল বোলে। এই মণ্ডলটো ভূগোলকৰ ওপৰৰ এটা জৈৱিক আৱৰণ য’ত জীৱই কোনো কৃত্ৰিমতাৰ সহায় নোলোৱাকৈ জীয়াই থাকিব পাৰে। পৰিৱেশৰ বিভিন্নতাৰ বাবে এই স্তৰটোত সৰল জীৱৰপৰা জটিল জীৱলৈ নানা ধৰণৰ জীৱই বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;গ্ৰন্থ ১&quot; /&gt;

== পৰিৱেশ অধ্যয়নৰ গুৰুত্ব==

প্ৰকৃতি আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সুসংৰক্ষণৰ বাবে পৰিৱেশ অধ্যয়ন অতি আৱশ্যকীয়। পৰিৱেশত বাস কৰা সকলো প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ জীৱন সাঙুৰ খাই থাকে। সেয়েহে পৰিৱেশ বিজ্ঞানীৰ লগতে শিক্ষাবিদ, ৰাজনীতিবিদ, সমাজসেৱক, আইনজীৱী সকলোৰে সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ দ্বাৰা পৰিৱেশক মজবুত কৰি ৰখা দৰকাৰ। তাৰবাবে আমি তলৰ বিষয় কেইটাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া প্ৰয়োজন। 

*জনসাধাৰণৰ মাজত সজাগতা,

*শিক্ষাদানৰ বিভিন্ন স্তৰত পৰিৱেশ শিক্ষাৰ অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ,

*স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ দ্বাৰা সজাগতা,

*আইন প্ৰণয়ন। 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}


[[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>7oa9ztzdtqvq77v7wglilts4j8tv5a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38885</id>
    <revision>
      <id>616169</id>
      <parentid>570128</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mina borthakur</username>
        <id>38368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>লিংক যোগ</comment>
      <origin>616169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21464" sha1="fkj1186juco3om9g04yu6s9t4cx3b8u" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি
| image = Mahendra Singh Dhoni receiving Padma Bhushan.jpg
| caption = 2018 চনৰ এটি অনুষ্ঠানত ধোনি
| country = ভাৰত
| fullname = মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি
| nickname = মাহি, এম এচ, এম এচ ডি, এম এচ ধোনি
| birth_date = {{Birth date and age|1981|7|7|df=yes}}
| birth_place = [[ৰাঁচী]], [[ঝাৰখণ্ড]], [[ভাৰত]]
| heightft = 5
| heightinch = 10
| batting = সোঁ-হতীয়া বেট্‌ছমেন
| bowling = সোঁ-হতীয়া মধ্যম বেগী
| role = উইকেটৰক্ষক, [[ভাৰত জাতীয় ক্ৰিকেট দল|ভাৰত]]ৰ অধিনায়ক
| international = true
| testdebutdate = ২ ডিচেম্বৰ
| testdebutyear = ২০০৫
| testdebutagainst = শ্ৰীলংকা
| testcap = ২৫১
| lasttestdate = ২৬ ডিচেম্বৰ
| lasttestyear = ২০১৪
| lasttestagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া
| odidebutdate = ২৩ ডিচেম্বৰ
| odidebutyear = ২০০৪
| odidebutagainst = বাংলাদেশ
| odicap = ১৫৮
| lastodidate = ৬ মাৰ্চ
| lastodiyear = ২০১৫
| lastodiagainst = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ
| odishirt = ৭
| T20Idebutdate = ১ ডিচেম্বৰ
| T20Idebutyear = ২০০৬
| T20Idebutagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা
| T20Icap = ২
| lastT20Idate = ৭ চেপ্তেম্বৰ
| lastT20Iyear = ২০১৪
| lastT20Iagainst = ইংলেণ্ড
| year1 = ১৯৯৯/০০–২০০৪/০৫
| club1 = [[বিহাৰ ক্ৰিকেট দল|বিহাৰ]]
| year2 = ২০০৪/০৫–বৰ্তমান
| club2 = [[ঝাৰখণ্ড ক্ৰিকেট দল|ঝাৰখণ্ড]]
| year3 = ২০০৮–বৰ্তমান
| club3 = [[চেন্নাই ছুপাৰ কিংছ]]
| deliveries = বল
| columns = ৪
| column1 = [[টেষ্ট ক্ৰিকেট|টেষ্ট]]
| matches1 = ৯০
| runs1 = ৪,৮৭৬
| bat avg1 = ৩৮.০৯
| 100s/50s1 = ৬/৩৩
| top score1 = ২২৪
| deliveries1 = ৯৬
| wickets1 = ০
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = ২৫৬/৩৮
| column2 = [[এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট|ODI]]
| matches2 = ২৫৭
| runs2 = ৮,২৯৮
| bat avg2 = ৫১.৮৬
| 100s/50s2 = ৯/৫৬
| top score2 = ১৮৩*
| deliveries2 = ৩৬
| wickets2 = ১
| bowl avg2 = ৩১.০০
| fivefor2 = –
| tenfor2 = –
| best bowling2 = ১/১৪
| catches/stumpings2 = ২৩৪/৮৫
| column3 = [[প্ৰথম শ্ৰেণী ক্ৰিকেট|FC]]
| matches3 = ১৩১
| runs3 = ৭,০৩৮
| bat avg3 = ৩৬.৮৪
| 100s/50s3 = ৯/৪৭
| top score3 = ২২৪
| deliveries3 = ১২৬
| wickets3 = ০
| bowl avg3 = –
| fivefor3 = –
| tenfor3 = –
| best bowling3 = –
| catches/stumpings3 = ৩৬৪/৫৭
| column4 = [[টুৱেণ্টি ২০ আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট|T20]]
| matches4 = ৫০
| runs4 = ৮৪৯
| bat avg4 = ৩৩.৯৬
| 100s/50s4 = ০/০
| top score4 = ৪৮*
| deliveries4 = –
| wickets4 = –
| bowl avg4 = –
| fivefor4 = –
| tenfor4 = –
| best bowling4 = –
| catches/stumpings4 = ২৫/১১
| date = ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী
| year = ২০১৫
| source = http://www.cricinfo.com/india/content/player/28081.html ই এচ পি এন ক্ৰিকইনফ'
}}

'''মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি''' ({{audio|Mahendra Singh Dhoni.ogg|উচ্চাৰণ}}, জন্ম- ৭ জুলাই ১৯৮১) এজন ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ আৰু সীমিত অ'ভাৰৰ খেলত [[ভাৰতীয় জাতীয় ক্ৰিকেট দল]]ৰ বৰ্তমান অধিনায়ক। তেওঁ এজন আক্ৰমণাত্মক মিড্‌ল-অৰ্ডাৰ বেট্‌ছমেন আৰু উইকেটৰক্ষক। সীমিত অ'ভাৰৰ ক্ৰিকেটৰ শ্ৰেষ্ঠ finisherসকলৰ এজন বুলি তেওঁক গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dhoni's numbers prove his worth as a finisher in One Day Internationals|url=http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2101782/Dhonis-numbers-prove-worth-finisher-One-day-Internationals.html|publisher=Daily Mail|accessdate=5 December 2013|location=London|date=15 February 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dhoni is best finisher I have ever seen: Vengsarkar|url=http://www.thehindu.com/sport/cricket/dhoni-is-best-finisher-i-have-ever-seen-vengsarkar/article4909009.ece|publisher=The Hindu|accessdate=5 December 2013|location=Chennai, India|date=12 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=MS Dhoni, a fantastic finisher|url=http://www.dnaindia.com/sport/report-ms-dhoni-a-fantastic-finisher-1860401|publisher=DNA India|accessdate=5 December 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Experts feel Dhoni is the best finisher|url=http://www.sunday-guardian.com/sports/experts-feel-dhoni-is-the-best-finisher|publisher=Sunday Guardian|accessdate=5 December 2013|archivedate=27 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127053803/http://www.sunday-guardian.com/sports/experts-feel-dhoni-is-the-best-finisher|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ২০০৪ চনৰ ডিচেম্বৰত [[বাংলাদেশৰ জাতীয় ক্ৰিকেট দল|বাংলাদেশ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট]]ত তেওঁ আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু তাৰ এবছৰ পাছত [[শ্ৰীলংকাৰ জাতীয় ক্ৰিকেট দল|শ্ৰীলংকা]]ৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ [[টেষ্ট ক্ৰিকেট|টেষ্ট]] অভিষেক ঘটে। 

ভাৰতীয় দলৰ অধিনায়ক হিচাপে ধোনিৰ বহুকেইটা অভিলেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক টেষ্ট আৰু এদিনীয়াত জয়লাভ কৰা ভাৰতীয় অধিনায়ক আৰু এদিনীয়াত একেলেথাৰিয়ে সৰ্বাধিক জয়লাভ কৰা ভাৰতীয় অধিনায়কৰ অভিলেখ উল্লেখযোগ্য। ২০০৭ চনত তেওঁ [[ৰাহুল দ্ৰাবিড়]]ৰ পৰা এদিনীয়া দলৰ অধিনায়কত্ব লাভ কৰে আৰু ভাৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শ্ৰীলংকা]] আৰু [[নিউজিলেণ্ড]]ৰ মাটিত দ্বি-দেশীয় শৃংখলাত বিজয় সাব্যস্ত কৰে। তেওঁৰ নেতৃত্বত ভাৰতে [[টুৱেণ্টি২০ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০০৭|২০০৭ চনৰ টুৱেণ্টি২০ বিশ্বকাপ]], ২০০৭-০৮ চনৰ চি বি ছিৰিজ, ২০১০ চনৰ [[এছিয়া কাপ]], [[বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১১|২০১১ চনৰ বিশ্বকাপ]] আৰু [[আই চি চি চেম্পিয়ন্‌ছ ট্ৰফী ২০১৩|২০১৩ চনৰ আই চি চি চেম্পিয়ন্‌ছ ট্ৰফীত]] বিজয় সাব্যস্ত কৰে। ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপৰ ফাইনেলত ধোনিয়ে ৭৯ বলত অপৰাজেয় ৯১ ৰাণ কৰি ভাৰতৰ জয়লাভত প্ৰচুৰ অৰিহণা যোগায় আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ ফাইনেলৰ 'মেন অৱ দ্য মেচ' ঘোষিত হয়। ২০১৩ চনৰ জুন মাহত চেম্পিয়ন্‌ছ ট্ৰফীৰ ফাইনেলত ভাৰতে ইংলেণ্ডক পৰাস্ত কৰাৰ লগে লগে ধোনি আই চি চিৰ তিনিওটা ট্ৰফী (বিশ্বকাপ, চেম্পিয়ন্‌ছ ট্ৰফী আৰু টুৱেণ্টি২০ বিশ্বকাপ) বিজয় কৰা প্ৰথমজন অধিনায়ক হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৮ চনত তেওঁ টেষ্ট দলৰ অধিনায়কত্ব লাভ কৰে আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বত ভাৰতে নিউজিলেণ্ডত আৰু ৱেষ্ট ইণ্ডিজত হোৱা ছিৰিজত জয়লাভ কৰে আৰু ২০০৮, ২০১০ আৰু ২০১৩ চনত [[ব'ৰ্ডাৰ-গাভাস্কাৰ ট্ৰফী]]ত জয়লাভ কৰে। ২০০৯ চনত ভাৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে আই চি চি টেষ্ট ৰেংকিঙৰ প্ৰথম স্থান দখল কৰে। ২০১৩ চনত ধোনিৰ নেতৃত্বৰ ভাৰতীয় দলৰ হাতত টেষ্ট ছিৰিজত অষ্ট্ৰেলিয়া হোৱাইট ৱাশ্বৰ সন্মুখীন হয়। চল্লিছতকৈয়ো বেছি বছৰ পাছত অষ্ট্ৰেলিয়া কোনো দলৰ হাতত হোৱাইটৱাশ্বৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁৰ অধিনায়কত্বত [[চেন্নাই ছুপাৰ কিংছ]] দলে ২০১০ আৰু ২০১১ চনৰ [[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]ত আৰু ২০১০ আৰু ২০১৪ চনৰ [[চেম্পিয়ন্‌ছ লীগ টুৱেণ্টি২০|চেম্পিয়ন্‌ছ লীগ]]ত খিতাপ জয় কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ টেষ্ট ক্ৰিকেটৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title= Dhoni retires from Test cricket |url= http://www.espncricinfo.com/india/content/story/814975.html |publisher= ''ESPNcricinfo.com'' |date= 30 December 2014 |accessdate= 30 December 2014}}&lt;/ref&gt;

ধোনি পূৰ্বে [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া]]ত কৰ্মৰত অছিল। বৰ্তমান তেওঁ [[ইণ্ডিয়া চিমেণ্ট্‌ছ]] লিমিটেডৰ উপ সভাপতি। ইণ্ডিয়া চিমেণ্ট্‌ছ হ'ল চেন্নাই ছুপাৰ কিংছ দলৰ স্বত্বাধিকাৰী আৰু আই পি এলৰ প্ৰথম বৰ্ষৰপৰাই ধোনি এই দলৰ অধিনায়ক হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-02/top-stories/36703205_1_india-cements-ms-dhoni-corporate-trophy| title=MS Dhoni joins BCCI boss' company as vice-president| date=2 February 2013| work=The Times Of India| access-date=2015-03-09| archivedate=2013-03-28| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328121447/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-02/top-stories/36703205_1_india-cements-ms-dhoni-corporate-trophy| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.thehindu.com/business/companies/india-cements-appoints-dhoni-as-vicepresident/article4369568.ece?homepage=true| title=India Cements appoints Dhoni as Vice-President| date=2 February 2013 | location=Chennai, India| work=The Hindu| first=K. T.| last=Jagannathan}}&lt;/ref&gt;
[[ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লীগ]]ৰ দল [[চেন্নায়িন এফ চি]]ৰ তেওঁ সহ-স্বত্বাধিকাৰী।&lt;ref&gt;http://www.deccanchronicle.com/141006/sports-football/article/dhoni-becomes-isl-team-chennaiyin-fc-co-owner&lt;/ref&gt;

ধোনিয়ে ২০০৮ আৰু ২০০৯ চনত [[আই চি চি বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ এদিনীয়া খেলুৱৈ বঁটা]] (দুবাৰকৈ এই বঁটা লাভ কৰা ধোনি প্ৰথম খেলুৱৈ), ২০০৭ চনত [[ৰাজীৱ গান্ধী খেল ৰত্ন বঁটা]] আৰু ২০০৯ চনত [[ভাৰত]]ৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী বঁটা|পদ্মশ্ৰী]] আৰু ২০১৮ চনত ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মভূষণ লাভ কৰে। ২০০৯ চনৰ বাবে তেওঁ আই চি চি বিশ্ব টেষ্ট একাদশ আৰু আই চি চি বিশ্ব এদিনীয়া একাদশৰ অধিনায়ক ঘোষিত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ১ নৱেম্বৰত [[ভাৰতীয় স্থলসেনা]]ই তেওঁক সন্মানীয় [[লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল]] ৰেংক প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;milrank2011nov&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/article2589084.ece | title=Dhoni, Bindra conferred Lt. Col. rank | publisher=The Hindu | work=New Delhi Edition | date=1 November 2011 | accessdate=2 November 2011 | author=PTI | location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt;[[কপিল দেৱ]]ৰ পাছতেই এই সন্মান লাভ কৰা তেওঁ দ্বিতীয় ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ। ২০১৪ চনৰ জুনত ফ'ৰ্ব্‌ছ আলোচনীয়ে 'সৰ্বাধিক মাননি লাভ কৰা এথলীট'ৰ তালিকাত ধোনিক (৩০ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ) ২২ নং স্থানত ৰাখে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.com/profile/mahendra-singh-dhoni/ |title=Mahendra Singh Dhoni |publisher=Forbes |date=2014-07-30 |accessdate=2014-08-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2014/06/11/the-worlds-highest-paid-athletes-2014-behind-the-numbers/ |title=The World's Highest-Paid Athletes 2014: Behind The Numbers |publisher=Forbes |date= |accessdate=2014-08-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/sports/mahendra-singh-dhoni-in-forbes-list-of-worlds-highest-paid-athletes/articleshow/36427556.cms |title=Mahendra Singh Dhoni in Forbes list of world's highest paid athletes – Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date=2014-06-12 |accessdate=2014-08-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/sports-news/cricketnews/dhoni-only-indian-in-forbes-list-of-world-s-100-highest-paid-athletes/article1-1228602.aspx |title=Dhoni only Indian in Forbes list of world's 100 highest paid athletes |publisher=Hindustan Times |date=2014-06-12 |accessdate=2014-08-07 |archivedate=2014-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140806160142/http://www.hindustantimes.com/sports-news/cricketnews/dhoni-only-indian-in-forbes-list-of-world-s-100-highest-paid-athletes/article1-1228602.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://profit.ndtv.com/news/industries/article-dhoni-in-forbes-list-of-worlds-highest-paid-athletes-493438 |title=Dhoni in Forbes List of Worlds Highest Paid Athletes - NDTVProfit.com |publisher=Profit.ndtv.com |date=2014-06-12 |accessdate=2014-08-07}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনত [[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] আলোচনীয়ে ইয়াৰ বাৰ্ষিক 'টাইম ১০০' তালিকাত বিশ্বৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ এজন হিচাপে ধোনিক স্থান দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,2066367,00.html | work=Time | title=The 2011 Time 100 | accessdate=2 September 2011 | archivedate=19 April 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120419010616/http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,2066367,00.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; স্প'ৰ্ট্‌ছপ্ৰ' আলোচনীয়ে ২০১২ চনত ধোনিক বিশ্বৰ 'ব্যৱসায়যোগ্য (marketable) এথলীট'ৰ তালিকাত ১৬ নং স্থানত ৰাখে।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer| title=MS Dhoni, Mary Kom world's 16th, 38th most marketable athletes| date=26 June 2012| work=The Times Of India| access-date=2015-03-09| archivedate=2013-06-18| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130618042111/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==সন্মান==
* [[আই চি চি বঁটাসমূহ|আই চি চি বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ এদিনীয়া খেলুৱৈ]] : ২০০৮, ২০০৯
* [[আই চি চি বঁটাসমূহ|আই চি চি বিশ্ব এদিনীয়া একাদশ]]: ২০০৮, ২০০৯, ২০১০, ২০১১, ২০১২, ২০১৩, ২০১৪
* [[আই চি চি বঁটাসমূহ|আই চি চি বিশ্ব টেষ্ট একাদশ]]: ২০০৯, ২০১০, ২০১৩
* এল জি পিপল্‌ছ চইচ বঁটা : ২০১৩
* [[ৰাজীৱ গান্ধী খেল ৰত্ন বঁটা]], ক্ৰীড়াৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান, ২০০৭-০৮
* [[:en:De Montfort University|ডি মণ্টফ'ৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী, আগষ্ট ২০১১&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cricket.yahoo.com/cricket/news/article?id=item/2.0/-/story/cricket.ani.com/dhoni-awarded-honorary-doctorate-degree-british-university-20110830/ |title=Dhoni awarded honorary doctorate degree by British University &amp;#124; Cricket News – Yahoo! Cricket |publisher=Cricket.yahoo.com |date=20 April 2011 |accessdate=9 May 2012}}{{dead link|date=July 2014}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি}}
* {{official website|http://www.dhoniworld.com}}
* {{cricinfo|ref=india/content/player/28081.html}}
* [http://www.wisdenindia.com/player/India/MS-Dhoni/3112.html উইজডেনত ধোনিৰ প্ৰফাইল পৃষ্ঠা]

{{s-start}}
{{s-sports}}
{{succession box
| before=[[অনিল কুম্বলে]]
| title=[[ভাৰতৰ টেষ্ট ক্ৰিকেট দলৰ অধিনায়ক]]
| years=২০০৮–২০১৪
| after=[[বিৰাট ক'হলি]]
}}
{{succession box
| before=[[ৰাহুল দ্ৰাবিড়]]
| title=[[ভাৰতৰ এদিনীয়া ক্ৰিকেট দলৰ অধিনায়ক]]
| years=২০০৭–বৰ্তমান
| after=Incumbent
{{succession box
| before=[[বীৰেন্দৰ ছেহৱাগ]]
| title=[[ভাৰতৰ টুৱেণ্টি২০ ক্ৰিকেট দলৰ অধিনায়ক]]
| years=২০০৭–বৰ্তমান
| after=Incumbent
}}
}}

{{s-end}}

{{Current national cricket captains}}
{{Rajiv Gandhi Khel Ratna Awardees}}
{{India Cricket Team}}
{{Navboxes colour
|title= বিশ্বকাপত ভাৰতীয় দল
|bg = #0077FF
|fg = #FFFF40
|bordercolor=
|list1={{India Squad 2007 Cricket World Cup}}
{{India Squad 2007 ICC World Twenty20}}
{{India Squad 2009 ICC World Twenty20}}
{{India Squad 2010 ICC World Twenty20}}
{{India Squad 2011 Cricket World Cup}}
{{India Squad 2012 ICC World Twenty20}}
{{India Squad 2014 ICC World Twenty20}}
{{India Squad 2015 Cricket World Cup}}
}}
{{Indian Test Cricket Captains}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মেজৰ ধ্যান চান্দ খেলৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>fkj1186juco3om9g04yu6s9t4cx3b8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হিন্দু বিবাহ আইন, ১৯৫৫</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49924</id>
    <revision>
      <id>616177</id>
      <parentid>613165</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T09:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11462" sha1="qmahi5ksq07q6netx5tjivtfy0jte6v" xml:space="preserve">'''হিন্দু বিবাহ আইন''' হৈছে ১৯৫৫ চনত ভাৰতীয় সংসদত গৃহীত হোৱা এখন আইন। হিন্দু ক’ড বিলৰ অংশ হিচাপে আৰু তিনিখন বিল গৃহীত কৰা হৈছিল। সেইকেইখন হৈছে হিন্দু উত্তৰাধিকাৰী আইন (১৯৫৬), হিন্দু নাবালক আৰু অভিভাৱকত্ব আইন (১৯৫৬) আৰু হিন্দু দত্তক আৰু চোৱাচিতা আইন (১৯৫৬)। 

==উদ্দেশ্য==
এই আইনখনৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল হিন্দুৰ বিবাহ সম্পৰ্কীয় নিয়মসমূহ সংশোধন আৰু আইনবদ্ধ কৰা&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/explained/girl-child-protection-gender-equality-women-empowerment-supreme-court-child-marriage-4901798/|title=In Fact: Between void and voidable, scope for greater protection for girl child}}&lt;/ref&gt;। শাস্ত্ৰীয় আইনৰ সংশোধন কৰাৰ উপৰিও এই আইনখনে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল যিটো শাস্ত্ৰীয় আইনত নাছিল। এই আইনখনে হিন্দুধৰ্মৰ বিভিন্ন ভাগসমূহৰ মাজত সমতা আনিছিল।

==প্ৰযোজ্যতা==
২ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি&lt;ref name=&quot;Bare Act&quot;&gt;{{cite web | url=http://bokakhat.gov.in/pdf/The_hindu_marriage_act.pdf | title=Bare| accessdate=1 April 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ol&gt;
&lt;li&gt; এই আইনখন প্ৰযোজ্য হব-&lt;/li&gt;
&lt;ol type=&quot;a&quot;&gt;
&lt;li&gt;যিকোনো ব্যক্তি যি ধৰ্মসূত্ৰে হিন্দু বা বিৰাশৈৱ বা [[লিংগায়ত]] নতুবা ব্ৰাহ্ম,প্ৰাৰ্থনা আৰু আৰ্য্য সমাজৰ অনুগামী। &lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[শিখ]], [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] ধৰ্মৰ যিকোনো অনুগামী&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;ভাৰতৰ চাৰিসীমাত থকা যিকোনো ব্যক্তি যি মুছলমান, খ্ৰীষ্টান, পাৰ্চী বা ইহুদি নহয়। &lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/ol&gt;

গতিকে এই আইনখনে সকলো হিন্দু, জৈন, বৌদ্ধ বা সেইসকল লোক যিসকল মুছলমান, খ্ৰীষ্টান, পাৰ্চী বা ইহুদি নহয়। ভাৰতৰ চাৰিসীমাৰ বাহিৰৰ হিন্দুৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হব যদিহে তেওঁলোক ভাৰতৰ নাগৰিক হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiankanoon.org/doc/140502088/| title = Sondur Gopal Vs Sondur Rajini (Supreme Court)}}&lt;/ref&gt;

এই আইনখন ৰক্ষণশীল হিচাপে চোৱা হৈছে যিহেতু এইখনে ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৪৪ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি বৌদ্ধ, জৈন আৰু শিখসকলকো সামৰি লৈছে&lt;ref name=&quot;revenue&quot;&gt;[http://punjabrevenue.nic.in/hmrgact(1).htm ''Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management'' - &quot;Hindu Marriage Act, 1955&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105343/http://punjabrevenue.nic.in/hmrgact(1).htm |date=2016-03-04 }} d&lt;/ref&gt;। অৱশ্যে আনন্দ বিবাহ সংশোধনী বিধেয়ক,২০১২ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শিখসকলক সেই আইনখনৰ আওঁতালৈ অনা হৈছে&lt;ref&gt;{{cite web |author=TNN 23 May 2012, 05.24AM IST |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-23/india/31826116_1_anand-marriage-act-sikh-organizations-avtar-singh-makkar |title=Sikhs welcome passage of Anand Marriage Act - Times of India |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=2012-05-23 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2013-06-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130618171908/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-23/india/31826116_1_anand-marriage-act-sikh-organizations-avtar-singh-makkar |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। 

হিন্দু বিবাহ আইন মতে ৮ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি এখন বিবাহ একেদিনাই পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰি। প্ৰয়োজনীয় কাগজ-পাতি জমা কৰাৰ পিছত সেই একে দিনাই বিবাহৰ প্ৰমাণ পত্ৰ দিয়া হয়&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://courtmarriageindia.org/ |title=Hindu Court Marriage in Delhi |publisher=Courtmarriageindia.org |accessdate=2018-06-05}}&lt;/ref&gt;
।

==চৰ্ত্তসমূহ==
আইনখনৰ ৫ নং অনুচ্ছেদমতে&lt;ref name=&quot;Bare Act&quot; /&gt;যিকোনো দুগৰাকী হিন্দুৰ মাজত বিবাহ সম্ভৱ হৈ উঠে যদিহে তলৰ চৰ্ত্তসমূহ পূৰণ হয়। 
&lt;ol type=&quot;list-style:roman&quot;&gt;
&lt;li&gt;কোনো বিবাহ প্ৰাৰ্থীৰেই পূৰ্বৰ জীৱিত জীৱনসংগী থাকিব নোৱাৰিব&lt;ref name=&quot;Divorce in Hinduism&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hinduwebsite.com/hinduism/h_divorce.asp|title=Hinduism and Divorce|work=hinduwebsite.com|accessdate=27 August 2015}}&lt;/ref&gt;। &lt;/li&gt;
&lt;li&gt;দুয়োটা পক্ষই মানসিকভাৱে সুস্থ হব লাগিব। &lt;/li&gt;
&lt;li&gt;দৰাজনৰ ন্যূনতম বয়স ২১ আৰু কইনাজনীৰ ১৮ বছৰ হ'ব লাগিব। &lt;/li&gt;
&lt;li&gt;দৰা আৰু কইনা সম্পৰ্কীয় তেতিয়াহে হ'ব যদিহে তেওঁলোকৰ সমাজত তেনে প্ৰথা আছে। নহ'লে নোৱাৰে। &lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;

==অভিভাৱক==
আইনখনৰ ৬ নং অনুচ্ছেদ অভিভাৱকৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে। উল্লিখিত অভিভাৱকসকল হ'ল; পিতৃ, মাতৃ, দেউতাকৰ মাতৃ আৰু পিতৃ, ভাতৃ আদি&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vakilno1.com/bareacts/hindumarriageact/s6.htm|title=The Hindu Marriage Act 1955|work=vakilno1.com|accessdate=27 August 2015|archivedate=7 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107064224/https://www.vakilno1.com/bareacts/hindumarriageact/s6.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;।

==আনুষ্ঠানিকতা==
হিন্দু বিবাহ আইনৰ ৭ নং অনুচ্ছেদমতে বিভিন্ন আনুষ্ঠানিক পৰ্বক মান্যতা প্ৰদান কৰা হৈছে। সমাজত প্ৰচলিত যিকোনো আনুষ্ঠানিকতাৰে বিবাহ সম্পন্ন কৰিব পাৰে। তেনে এবিধ প্ৰথা হৈছে ‘সপ্তপদী’ য'ত দৰা-কইনা একেলগে পবিত্ৰ হোমাগ্নিৰ চাৰিওফালে সাতপাক ঘূৰে&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vakilno1.com/bareacts/hindumarriageact/s7.htm|title=The Hindu Marriage Act 1955|work=vakilno1.com|accessdate=27 August 2015|archivedate=7 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107064207/https://www.vakilno1.com/bareacts/hindumarriageact/s7.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;।

==পঞ্জীয়ন==
আইনখনৰ ৮ নং অনুচ্ছেদমতে ৰাজ্যিক চৰকাৰে পঞ্জীয়নৰ নিয়ম নীতি ধাৰ্য কৰিব পাৰে। পঞ্জীয়ন প্ৰমাণপত্ৰখন বিবাহৰ প্ৰমাণ পত্ৰ হিচাপে মানি লোৱা হ'ব।

==বিবাহ বিচ্ছেদ==
বিবাহিতসকলৰ যদি কোনো এটা পক্ষৰেই সন্তানহীনতা, মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ততা বা অবৈধ সংগী থাকে তেন্তে বিবাহৰ বৈধতা শেষ হ'ব। তদুপৰি দুয়োজনে যদি দুবছৰতকৈ বেছিদিন পৃথকে থাকে বা কোনো এগৰাকী হিন্দুধৰ্মৰ পৰা আন ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত হয় বা যৌনৰোগ বা কুষ্ঠৰোগ থাকিলে স্বামী বা স্ত্ৰীয়ে বিবাহ বিচ্ছেদ বিচাৰিব পাৰে। যদি পুৰুষজনে দ্বিতীয় এগৰাকী পত্নী বিয়া কৰায় তেন্তে পূৰ্বৰ পত্নীয়ে বিবাহ বিচ্ছেদ বিছাৰিব পাৰে। অৱশ্যে বিয়া হোৱাৰ এবছৰৰ ভিতৰত কোনেও বিবাহ বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব নোৱাৰে।

==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ আদেশ==

উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০১২চনৰ আগষ্ট মাহত ভাৰতীয় সংবিধানৰ ১৪২নং অনুচ্ছেদে দিয়া ক্ষমতাৰ সদব্যৱহাৰ কৰি এটা নিয়ম প্ৰৱৰ্ত্তন কৰে যে হিন্দু বিবাহ আইন, ১৯৫৫ মতে থকা বুজাবুজি সময় ৬মাহ পাৰ হৈ যোৱাৰ আগতেও কোনোৱা ইচ্ছা কৰিলে বিচ্ছেদ হব পাৰে। আইনখনৰ ১৩(বি) অনুচ্ছেদ অনুসৰি এহাল দম্পতীয়ে বিচ্ছেদৰ আবেদন কৰাৰ পিছত ৬মাহ একেলগে কটাব লাগিছিল। আৰু সেই ছমাহ উকলি যোৱাৰ পিছতহে দ্বিতীয়খন আবেদন কৰিব পাৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/marriages-can-be-ended-before-cooling-period-sc/285515-3.html|title=Marriages can be ended before cooling period: SC|work=IBNLive|accessdate=27 August 2015|archivedate=28 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120828053613/http://ibnlive.in.com/news/marriages-can-be-ended-before-cooling-period-sc/285515-3.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;।

==তথ্য সংগ্ৰহ==

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ আইন]]
[[শ্ৰেণী:বিবাহ]]</text>
      <sha1>qmahi5ksq07q6netx5tjivtfy0jte6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53812</id>
    <revision>
      <id>616137</id>
      <parentid>546473</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Acmultimedia</username>
        <id>43314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* বঁটা-বাহন */ লিংক যোগ</comment>
      <origin>616137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22542" sha1="km2mx47kkdcr5s3ayrnls0ttcq25as7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = বিদ্যা ৰাও
| image = Bidya Rao Assamese Actress.jpg
| image_size =
| alt =
| caption =
| birth_date =
| birth_place = [[ডিব্ৰুগড়]]
| residence = ৰিহাবাৰী, [[গুৱাহাটী]]
| nationality = {{flagicon|India}} [[ভাৰতীয়]]
| occupation = [[অভিনয়]]
| years_active = ১৯৬১- ২০০২
| notable_works ={{unbulleted list|[[অৰণ্য (চলচ্চিত্ৰ)|অৰণ্য]]|[[ঘৰ সংসাৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ঘৰ সংসাৰ]]|[[সাৰথি (চলচ্চিত্ৰ)|সাৰথি]]}}
| awards = {{unbulleted list|ফণী শৰ্মা বঁটা|জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা|আইদেউ সন্দিকৈ সোঁৱৰণী বঁটা}}
| religion = [[হিন্দু]]
| parents =গোপাল ৰাও (পিতৃ)&lt;br /&gt;তনু ৰাও (মাতৃ)
| spouse = এম পি এন নায়াৰ
| children =
}}
'''বিদ্যা ৰাও''' ({{Lang-en| Bidya Rao}}) এগৰাকী [[অসমীয়া]] আৰু [[বঙালী]] ছবিৰ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ অধিকাংশ চলচ্চিত্ৰ-কৰ্ম অসমীয়া ভাষাতেই সম্পন্ন হৈছে। [[ডিব্ৰুগড়]] নগৰত জন্ম হোৱা বিদ্যা ৰাও [[কলিকতা]] মহানগৰত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। ছয়বছৰ বয়সতে ড॰ [[ভূপেন হাজৰিকা]] পৰিচালিত [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]] বোলছবিত এটা শিশু চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰে তেওঁ ছবিজগতত পদাৰ্পন কৰে। তেওঁ বাৰখন বঙালী ভাষাৰ ছবিত অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰোপৰি [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ]]ৰ মঞ্চতো তেওঁ অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{Cite web | title=Dramatis Persona - Personality- Vidya Rao | url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/dramatis-persona-personality/cid/1550050 | accessdate=27-09-2019}}&lt;/ref&gt;

বিদ্যা ৰাওৱে সত্তৰৰ পৰা আশীৰ দশকত কেইবাখনো জনপ্ৰিয় আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি উপহাৰ দিয়ে। [[বিজু ফুকন]], [[নিপন গোস্বামী]], [[তপন দাস]]কে ধৰি অসমীয়া ছবি-জগতৰ একাধিক নবীন আৰু প্ৰবীণ অভিনেতাৰ লগত তেওঁ অভিনয় কৰে। 'প্ৰতিধ্বনি', 'অৰণ্য', 'মানৱ আৰু দানৱ', 'ঘৰ সংসাৰ', 'জীৱন সুৰভি', 'পূজা', 'হৃদয়ৰ আঁৰে আঁৰে', 'অংগীকাৰ'ৰ দৰে বহুতো ছবিত তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰকে ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল। ড॰ [[ভূপেন হাজৰিকা]], [[শিৱপ্ৰসাদ ঠাকুৰ]], [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]], [[পুলক গগৈ]], ড॰ [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] দৰে বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ছবি বিদ্যা ৰাওক ভিন্-ভিন্ ৰূপত দেখা গৈছিল।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;

অসমীয়া ছবিজগতলৈ আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে অসমৰ অগ্ৰণী অনুষ্ঠান 'জ্যোতিৰূপা'ৰ পৰা বিদ্যা ৰাওৱে 'জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা' লাভ কৰিছে। অসম চৰকাৰে তেওঁক 'নটসূৰ্য ফণী শৰ্মা বঁটা'ৰে সন্মানিত কৰিছে।

==জন্ম আৰু পৰিয়াল==
অসমীয়া{{citation needed}} মাতৃ আৰু মহাৰাষ্ট্ৰীয় পিতৃৰ সন্তান বিদ্যা ৰাওৰ জন্ম হৈছিল অসমৰ ডিব্ৰুগড় নগৰত। ডাঙৰ-দীঘল হয় কলকাতা মহানগৰীত। ছবি বিতৰক তথা অসমীয়া ছবি [[সোণ মইনা (চলচ্চিত্ৰ)| সোণ মইনা]]ৰ প্ৰযোজক এম পি এন নায়াৰৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়। নায়াৰ আছিল এগৰাকী মালয়ালম লোক; গুৱাহাটীত তেওঁৰ এটা ছবি বিতৰণ কাৰ্যালয় আছিল। অসম আৰু [[কেৰালা]]ৰ প্ৰাকৃতিক সাদৃশ্য থকা গুণে নায়াৰৰ অসমৰ প্ৰতি এক আকৰ্ষণ আছিল আৰু অসমলৈ উভতি আহিবলৈ আগ্ৰহী আছিল। সেই সূত্ৰেই বিদ্যা ৰাও স্বামীৰ সৈতে ১৯৮০ চনত স্থায়ীভাবে বাস কৰিবলৈ গুৱাহাটীলৈ গুচি আহে।&lt;ref name=&quot;times&quot; /&gt;

==কৰ্ম-জীৱন==
===অসমীয়া ছবি জগতত===
[[চিত্ৰ:Poster.aranya.film.jpeg|thumb|upright|150px|সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱৰ দ্বাৰা পৰিচালিত অসমীয়া ছবি 'অৰণ্য'ৰ প'ষ্টাৰত বিজু ফুকন আৰু বিদ্যা ৰাও]]
১৯৬১ চনত মুক্তিলাভ কৰা ড॰ [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ছবি '[[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]'ত বিদ্যা ৰাওক এটি শিশু চৰিত্ৰত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখা যায়। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল মাথোঁ ছবছৰ।&lt;ref name=&quot;imphal&quot; /&gt;১৯৬৫ চনত তেখেতে '[[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]' আৰু ১৯৬৬ চনত '[[লটিঘটি]]'ত অভিনয় কৰে। এই দুয়োখন ছবিৰো নিৰ্মাতা আছিল ড॰ ভূপেন হাজৰিকা। 'লটিঘটি'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় নাৰী চৰিত্ৰটিত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;

১৯৭১ চনত ৰাৱে [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]]ৰ পৰিচালনাত '[[অৰণ্য (চলচ্চিত্ৰ)|অৰণ্য]]'ত মুখ্য নাৰী চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰে। ছবিখনে আঞ্চলিক ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ শিতানত [[অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|ৰজত কমল]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ছবিখনে ব্যৱসায়িক সফলতাও লাভ কৰে। ছবিখনত তেওঁৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে [[বিজু ফুকন| বিজু ফুকনে]]। ছবিখনৰ 'শিলে শিলে ঠেকা খালে' শীৰ্ষক গীতটো শ্ৰোতা-দৰ্শকৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ উঠে, য'ত বিদ্যা ৰাওক দেখিবলৈ পোৱা গৈছিল। এই ছবিখন ৰাওৰ কেৰিয়াৰৰ এখনি গুৰুত্বপূৰ্ণ ছবি হিচাপে বিবেচিত হয়। কিয়নো, ইয়াৰ পিছতে তেওঁলৈ বহুকেইখন অসমীয়া ছবিত অভিনয়ৰ প্ৰস্তাৱ আহিবলৈ ধৰে।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;

ৰাওৰ অভিনয়-জীৱনৰ আন দুখন উল্লেখযোগ্য কথাছবি হৈছে-[[শিৱপ্ৰসাদ ঠাকুৰ]]ৰ পৰিচালনাৰে '[[ঘৰ সংসাৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ঘৰ সংসাৰ]]' আৰু 'মন-মন্দিৰ'। দুয়োখন ছবিতেই ৰাওক নায়িকাৰ ৰূপত দেখা যায়। ছবি দুখনে প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। [[পুলক গগৈ]]ৰ পৰিচালনাত মুক্তি লাভ কৰা অসমীয়া ছবি '[[সেন্দূৰ (চলচ্চিত্ৰ)|সেন্দূৰ]]' ৰাওৰ জীৱনৰ আন এখন স্মৰণীয় ছবি।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt; ছবিখনত [[তপন দাস|তপন দাসে]] নায়কৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল। তপন দাসে সৰুতে বিদ্যা ৰাও অভিনীত '[[সংগ্ৰাম]]', '[[মুকুতা]]' আৰু 'অৰণ্য' আদি ছবি প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। সেয়েহে প্ৰথমাৱস্থাত সেইগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ লগত 'ৰোমাণ্টিক যুটী' হিচাপে অভিনয় কৰিবলৈ সামান্য নাৰ্ভাচ হৈছিল। পৰিচালক পুলক গগৈৰ উৎসাহ আৰু বিদ্যা ৰাওৰ সহযোগিতাই তেওঁৰ সেই বিব্ৰতবোধ দূৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;

অসমৰ গল্পকাৰ, চলচ্চিত্ৰকাৰ, সাহিত্যিক ড॰ [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত '[[সাৰথি (চলচ্চিত্ৰ)|সাৰথি]]'ত বিদ্যা ৰাৱে এটি ব্যতিক্ৰমী চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল। ১৯৯১ চনত ছবিখন মুক্তি হয়। ছবিখনে ৩৯তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ ৰজতকমল পাবলৈ সক্ষম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;39nff&quot;&gt;{{Cite web |year=1992 |title=39th national Film Festival, Page 52, 147 |url=https://www.dff.nic.in/images/Documents/78_39ndNfacatalogue.pdf}}&lt;/ref&gt;

===বঙালী ছবিজগতত===
বিদ্যা ৰাওৱে বাৰখন বঙালী ভাষাৰ ছবিত অভিনয় কৰিছিল। [[সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জী]], [[উত্তম কুমাৰ]], [[অনুপ কুমাৰ সেন]], [[সত্য বেনাৰ্জী]], [[ৰবি ঘোষ]]ৰ দৰে অভিনয়-শিল্পীৰ লগত তেওঁ কাম কৰিছে।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;

===টেলিভিছনৰ জগতত===
[[গুৱাহাটী দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ]]ৰ দ্বাৰা সম্প্ৰচাৰিত হোৱা ধাৰাবাহিকত বিদ্যা ৰাওৱে অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰোপৰি তেখেতে সন্ধ্যাতৰা, বিষবাষ্প, ১৪ আগষ্ট, আকাশী লতাৰ ৰং, সীমা আদি টিভি চিৰিয়েল প্ৰযোজনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;imphal&quot; /&gt;

===ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত===
১৯৮৪ চনত বিদ্যা ৰাৱে [[কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]ৰ মঞ্চত অভিনয় কৰিছিল। উক্ত নাট্যবৰ্ষতে তেওঁ মহাভাৰত নাটকৰ 'দ্ৰৌপদী'ৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;

==প্ৰযোজক হিচাপে==
বিদ্যা ৰাৱে অসমীয়া ছবি [[মইনাজান]] প্ৰযোজনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt; আনহাতে তেওঁৰ স্বামী এম পি এন নায়াৰ '[[সোণ মইনা (চলচ্চিত্ৰ)|সোণ মইনা]]' নামৰ ছবিখনৰ অন্যতম প্ৰযোজক আছিল।&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;

==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী==
বিদ্যা ৰাৱে বহুকেইখন অসমীয়া ছবিত মূল ভূমিকাত বা সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ উপৰিও প্ৰায় ২০খন বঙালী ছবিতো অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;movie&quot;&gt;{{Cite web | title=Bidya Rao- Actress, Supporting Actress | url=https://www.moviebuff.com/bidya-rao | accessdate=28-09-2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;imphal&quot;&gt;{{Cite web | year=9-7-2019 | title=https://www.imphaltimes.com/news/item/14954-vidya-rao-to-attend-guwahati-press-club-program | url=https://www.imphaltimes.com/news/item/14954-vidya-rao-to-attend-guwahati-press-club-program | accessdate=29-09-2019}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! চন
! ছবিৰ নাম
! ভাষা
! টোকা
|-
| ১৯৬১ || [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]] || অসমীয়া || শিশু চৰিত্ৰ
|-
| ১৯৬৪ || প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি|| অসমীয়া ||
|-
| ১৯৬৬ || [[লটিঘটি]] || অসমীয়া || বিজয় শঙ্কৰৰ বিপৰীতে নায়িকা। ১৯৬৫ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাপ্ৰাপক ছবি।
|-
| ১৯৬৮ || [[সংগ্ৰাম]]|| অসমীয়া ||
|-
| ১৯৬৯ || [[চিকমিক বিজুলী]]|| অসমীয়া ||
|-
| ১৯৭০ || [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়]] || অসমীয়া || সহয়োগী অভিনেত্ৰী
|-
| ১৯৭০ || [[মুকুতা (চলচ্চিত্ৰ)|মুকুতা]] || অসমীয়া || ১০০ দিন পাৰ কৰা প্ৰথম অসমীয়া ছবি।
|-
| ১৯৭১ || মানৱ আৰু দানৱ || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৭১ || [[অৰণ্য (চলচ্চিত্ৰ)|অৰণ্য]]|| অসমীয়া || নায়িকা। ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাপ্ৰাপক ছবি।
|-
| ১৯৭৭ || [[সোণমা]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৭৮ || [[নিয়তি]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৮০ || [[আজলী নবৌ]] || অসমীয়া || অন্যতম নায়িকাৰ ভাওত অভিনয়। ছবিগৃহত ২৫ সপ্তাহ জুৰি চলা প্ৰথম অসমীয়া ছবি।
|-
| ১৯৮০ || [[মইনাজান]] || অসমীয়া || নায়িকা। মইনাৰ চৰিত্ৰত।
|-
| ১৯৮১ || [[মানসী]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৮৩ || [[শ্ৰী শ্ৰী মা কামাখ্যা (চলচ্চিত্ৰ)|শ্ৰী শ্ৰী মা কামাখ্যা]] || অসমীয়া || নায়িকা
|-
| ১৯৮৩ || [[ঘৰ সংসাৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ঘৰ সংসাৰ]]|| অসমীয়া || নায়িকা
|-
| ১৯৮৪ || [[সেন্দূৰ (চলচ্চিত্ৰ)|সেন্দূৰ]] || অসমীয়া || নায়িকা
|-
| ১৯৮৪ || [[নয়নমণি]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৮৪ || [[জীৱন সুৰভি]] || অসমীয়া || নায়িকা
|-
| ১৯৮৫ || [[পূজা (চলচ্চিত্ৰ)|পূজা]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৮৫ || [[মন মন্দিৰ]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৮৭ || [[প্ৰতিদান (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিদান]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৮৭ || [[জেতুকী (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকী]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৯১ || [[প্ৰেম জনমে জনমে]] || অসমীয়া ||
|-
| ১৯৯২ || [[সাৰথি (চলচ্চিত্ৰ)|সাৰথি]] || অসমীয়া || মুখ্য নাৰী চৰিত্ৰত অভিনয়
|-
| ১৯৯৫ || [[উৰ্বশী (চলচ্চিত্ৰ)|উৰ্বশী]]|| অসমীয়া ||
|-
| ১৯৯৬ || [[ৰাগ-বিৰাগ]] || অসমীয়া ||
|-
| ২০০২ || [[জোনাকী মন]] || অসমীয়া ||
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম ]] || অসমীয়া ||
|-
| ২০১২ || [[তুলা আৰু তেজা (চলচ্চিত্ৰ)|তুলা আৰু তেজা ]] || অসমীয়া ||
|-
| ২০১২ || [[সমীৰণ বৰুৱা আহি আছে (চলচ্চিত্ৰ)|সমীৰণ বৰুৱা আহি আছে]] || অসমীয়া || অতিথি শিল্পী
|-
| ১৯৬৬ || পৰী || বঙালী ||
|-
| ১৯৬৬ || দোল গোবিন্দেৰ কড়চা || বঙালী ||
|-
| ১৯৬৮|| তিন অধ্যায় || বঙালী||
|-
| ১৯৬৯|| শেষ থেকে শুৰু || বঙালী ||
|-
| ১৯৭৩ || অগ্নি ভ্ৰমৰ|| বঙালী ||
|-
| ১৯৭৩|| বন পলাশীৰ পদাবলী || বঙালী||
|-
| ১৯৭৩ || নতুন দিনেৰ আলো|| বঙালী||
|-
| ১৯৮৩ || চেনা অচেনা || বঙালী||
|}

==বঁটা-বাহন==
* অসম জাতীয়তাবাদী যুৱ-ছাত্ৰ পৰিষদৰ [[নলবাৰী জিলা]] কমিটিয়ে বিদ্যা ৰাওক ২০১৮ চনত পৰিবেশ্য কলালৈ (Performing Art) আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা অৱদানৰ বাবে ভৱেন বৰুৱা বঁটা আগবঢ়ায়। এই বঁটাত থাকে নগদ দহহাজাৰ টকা, এখন প্ৰশস্তি পত্ৰ আৰু এখন চেলেং-চাদৰ।&lt;ref name=&quot;tribune&quot;&gt;{{Cite web | year=2018 | title=Bhaben Baruah Award to be conferred on Bidya Rao | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=aug0818/state050 | accessdate=29-09-2019 | archivedate=2018-08-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180808111602/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=aug0818/state050 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* তেওঁ আঞ্চলিক আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বাছনি কমিটিৰ জুৰী সদস্যৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;imphal&quot; /&gt;
* জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা, জ্যোতিৰূপা
* অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰথমগৰাকী অভিনেত্ৰী [[আইদেউ সন্দিকৈ]]ৰ সোঁৱৰণত আগবঢ়োৱা বঁটা&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot; /&gt;
* নটসূৰ্য ফণী শৰ্মা বঁটা, [[অসম চৰকাৰ]]
* [[প্ৰাগ চিনে বঁটা]]&lt;ref name=&quot;দৈনিক&quot;&gt;{{cite news | url=https://dainikasam.assamtribune.com/full-page-pdf/epaper/pdf/2021/07/04/dainik-asam/2404/epaper-page-16?infinitescroll=1 | title=অসমৰ জনপ্ৰিয় নায়িকা বিদ্যা ৰাও | date=৪ জুলাই, ২০২১ | agency=দৈনিক অসম | accessdate=4 July 2021 | author=ভাগৱতী, কমল কুমাৰ | location=গুৱাহাটী | pages=দেওবৰীয়া পৰিপূৰিকা, পৃষ্ঠা ৪ | archivedate=9 July 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210709185016/https://dainikasam.assamtribune.com/full-page-pdf/epaper/pdf/2021/07/04/dainik-asam/2404/epaper-page-16?infinitescroll=1 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* ফিল্মফেয়াৰ(অসম) প্ৰদত্ত জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা

==তথ্য উংস==
{{Reflist|30em}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name|id=2761967}}

{{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}}
{{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>km2mx47kkdcr5s3ayrnls0ttcq25as7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শল্য−মুখা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60762</id>
    <revision>
      <id>616139</id>
      <parentid>318532</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T23:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9555" sha1="nco2q3t9xhyk8z288m7hc5ktz8w4z8v" xml:space="preserve">{{Infobox medical intervention (new)
| name = শল্য−মুখা
| synonym = Procedure mask, চিকিৎসা মুখা, isolation mask, laser mask, তৰল-ৰোধী মুখা, মুখ আৱৰণ
| image = Surgical face mask.jpg
| caption = এখন শল্য−মুখা
| alt = 
| pronounce = 
| specialty = &lt;!-- from Wikidata, can be overwritten --&gt;
| uses =
| complications =
| approach = 
| types =
| recovery time =
| other options = 
| outcomes =
| frequency = 
| cost = 
}}
'''শল্য−মুখা''' বা '''ছাৰ্জিকেল মাস্ক''' {{En|surgical mask}} হৈছে চিকিৎসা সম্পৰ্কীয় কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰিবৰ বাবে স্বাস্থ্য কৰ্মীসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিশেষ ধৰণৰ [[মুখা]]।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Smith|title=Effectiveness of N95 respirators versus surgical masks in protecting health care workers from acute respiratory infection: a systematic review and meta-analysis|pmc=4868605|pmid=26952529|doi=10.1503/cmaj.150835|pages=567–574|issue=8|volume=188|date=17 May 2016|journal=CMAJ : Canadian Medical Association Journal|first6=Gary E.|first1=Jeffrey D.|last6=Garber|first5=Brian|last5=Schwartz|first4=Ray A.|last4=Copes|first3=Jennie|last3=Johnstone|first2=Colin C.|last2=MacDougall|issn=0820-3946}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/advice-on-the-use-of-masks-2019-ncov.pdf|title=Advice on the use of masks the community, during home care and in health care settings in the context of the novel coronavirus (2019-nCoV) outbreak|work=www.who.int|language=en|accessdate=2020-02-04}}&lt;/ref&gt; ইয়াক মুখ−আৱৰণ (Face mask) বুলিও কোৱা হয়। এই মাস্ক পিন্ধোতাজনৰ [[নাক]] আৰু [[মুখ]]ৰ পৰা ওলোৱা শ্বসন কণিকা আৰু থু−খেকাৰ টোপালত থকা [[বেক্টেৰিয়া]]ৰ পৰা ৰোগী নাইবা চিকিৎসা কৰ্মীৰ সংক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/infectioncontrol/basics/transmission-based-precautions.html|title=Transmission-Based Precautions|last=|first=|date=2016-01-07|work=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]]|language=en-us|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-03-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://apps.who.int/medicinedocs/documents/s16355e/s16355e.pdf|title=Prevention of hospital-acquired infections|last=|first=|date=|work=World Health Organization (WHO)|page=45|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326160913/https://apps.who.int/medicinedocs/documents/s16355e/s16355e.pdf|archivedate=26 March 2020|accessdate=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nhmrc.gov.au/file/14878/download?token=I4HAGQuD|title=Clinical Educators Guide: Australian Guidelines for the Prevention and Control of Infection in Healthcare|last=|first=|date=December 2019|work=Australian National Health and Medical Research Council|page=20|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-03-30}}&lt;/ref&gt; বায়ুৰ ক্ষুদ্ৰ বেক্টেৰিয়া বা [[ভাইৰাছ]]ক [[শ্বাসক্ৰিয়া|শ্বাস−প্ৰশ্বাস]]ৰ জৰিয়তে প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিব পৰাকৈ এই মুখাবোৰ সক্ষম নহয়। অবশ্যে N95 বা FFP ৰ দৰে মুখাই ইণফ্লুৱেঞ্জাৰ দৰে ৰোগৰ বীজাণুক বাধা দিব পাৰে;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Long|first7=Y|pmid=32167245|doi=10.1111/jebm.12381|date=13 March 2020|journal=Journal of Evidence-based Medicine|title=Effectiveness of N95 respirators versus surgical masks against influenza: A systematic review and meta-analysis.|first9=L|last9=Du|first8=J|last8=Huang|last7=Cheng|first1=Y|first6=L|last6=Yang|first5=Q|last5=Guo|first4=R|last4=Chen|first3=L|last3=Liu|first2=T|last2=Hu|pmc=7228345}}&lt;/ref&gt; আনহাতে পিছৰবিধ মুখাৱৰণ নিৰ্মাণ কৰা পদাৰ্থ, গঠন আৰু কঠিন ৰোধকৰ বাবে পৰীক্ষাগাৰৰ প্ৰয়োগসমূহত ব্যৱহাৰৰ বাবে অধিক কাৰ্যকৰী।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=N95 Respirators and Surgical Masks - Blogs - CDC|work=CDC Blogs|date=2009-10-14|url=https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2009/10/14/n95/|accessdate=2020-04-29|archivedate=2020-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200722183127/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2009/10/14/n95/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Smith|first6=GE|pmid=26952529|doi=10.1503/cmaj.150835|pages=567–574|issue=8|volume=188|date=17 May 2016|journal=CMAJ : Canadian Medical Association Journal (Journal de l'Association Medicale Canadienne)|title=Effectiveness of N95 respirators versus surgical masks in protecting health care workers from acute respiratory infection: a systematic review and meta-analysis.|last6=Garber|first1=JD|first5=B|last5=Schwartz|first4=RA|last4=Copes|first3=J|last3=Johnstone|first2=CC|last2=MacDougall|pmc=4868605}}&lt;/ref&gt;

সুৰক্ষা আৰু গুণগত দিশ অনুসৰি বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ শল্য−মুখা পোৱা যায়। যদিও এই মুখাৰ নাম শল্য−মুখা, তথাপি সকলো শল্য−মুখা শল্য চিকিৎসা সময়ত পিন্ধাৰ বাবে উপযোগী নহয়। এনে মাস্কত ছাৰ্জিকেল, আইছ'লেচন, ডেণ্টেল, বা মেডিকেল আদি লেবেল লগোৱা থাকিবও পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fda.gov/medical-devices/personal-protective-equipment-infection-control/n95-respirators-and-surgical-masks-face-masks#s2 | title=N95 Respirators and Surgical Masks (Face Masks) |work=FDA |accessdate=12 April 2020 }}&lt;/ref&gt; চীনত চিকিৎসা মুখা (অ-শল্য) আৰু শল্য-মুখাৰ মাজত পাৰ্থক্য থকা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;nhc_masks&quot;&gt;{{cite web |url=http://en.nhc.gov.cn/2020-02/07/c_76337.htm |title=For different groups of people: how to choose masks |work=NHC.gov.cn |publisher=National Health Commission of the People's Republic of China |date=7 February 2020 |access-date=22 March 2020 |archive-url= |archive-date= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200405123936/http://en.nhc.gov.cn/att/20200207/1581067840474054531.jpg |archivedate=5 April 2020}}&lt;/ref&gt;

শল্য−মুখাসমূহ [[মেল্ট ব্লৌয়িং]] পদ্ধতিত ঊণ-বিহীন কাপোৰৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়। প্ৰায় ১৯৬০ চনৰ পৰা এনে মাস্কৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হৈছিল উন্নত দেশ বিলাকক বৃহৎ পৰিমাণত কাপোৰৰ মাস্কৰ সলনি ব্যৱহাৰ হৈছিল। [[২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ বিশ্বমাৰী]]ৰ সময়ত শল্য-মুখাৰ ব্যৱহাৰ এটা বিতৰ্কৰ বিষয় হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল,&lt;ref name=&quot;mask_not_mask&quot;&gt;{{cite news |title=To mask or not to mask: WHO makes U-turn while US, Singapore abandon pandemic advice and tell citizens to start wearing masks |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3078437/mask-or-not-mask-who-makes-u-turn-while-us |first=Victor |last=Ting | name-list-format = vanc |date=4 April 2020 |work=[[South China Morning Post]] }}&lt;/ref&gt; কিয়নো এই সময়ত এনে মাস্কৰ খুব অভাব ঘটিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Not Enough Face Masks Are Made In America To Deal With Coronavirus | website=NPR.org | date=2020-03-05 | url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/03/05/811387424/face-masks-not-enough-are-made-in-america-to-deal-with-coronavirus | access-date=2020-04-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Chinese mask makers use loopholes to speed up regulatory approval| website=Financial Times | date=2020-04-01 | url=https://www.ft.com/content/09e13687-f7e1-485e-ba90-355959449c71 | access-date=2020-04-10}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-130/pdfs/2018-130.pdf?id=10.26616/NIOSHPUB2018130 Filtering out confusion. Frequently Asked Questions about Respiratory Protection], National Institute for Occupational Safety and Health
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3821272/ Cleaning and Sterilisation of Anaesthetic Equipment]
* [https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: When and how to use masks]

[[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>nco2q3t9xhyk8z288m7hc5ktz8w4z8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61236</id>
    <revision>
      <id>616123</id>
      <parentid>513831</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rim and Merry</username>
        <id>50695</id>
      </contributor>
      <comment>He have not done that work</comment>
      <origin>616123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16329" sha1="asqv36t8w9shqwkd9fkcoxnr8mn8dqj" xml:space="preserve">{{infobox person
| name = ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা
| image =ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা.jpg
| imagesize = 200px
| alt =
| caption =
| pseudonym =
| birth_name =
| birth_date = ১০ জানুৱাৰী ১৯৩০&lt;ref&gt;{{Cite web|last= |first= |title= সংগীতাচাৰ্য শিল্পীপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ বিয়োগ|url= https://pragnews.com/as/সংগীতাচাৰ্য-শিল্পীপ্ৰাণ/আঞ্চলিক/}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| birth_place = গৰিয়াহাবি, [[যোৰহাট জিলা]], [[অসম]] (বৰ্তমান লহপহীয়া, যোৰহাট জিলা)
| death_date = ৯ জুন ২০২০
| death_place = [[যোৰহাট]], [[অসম]]
| resting_place =
| occupation = সংগীতজ্ঞ, বেহেলাবাদক, সংগীত পৰিচালক
| language =
| nationality = ভাৰতীয় {{flagicon|IND}}
| ethnicity =
| citizenship = ভাৰতীয়
| education =
| alma_mater = ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks =
| spouse = অমিয়া দেৱী
| parents = গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা (পিতৃ)&lt;br&gt;চন্দ্ৰপ্ৰভা দেৱী (মাতৃ)
| children = ৩
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards = শিল্পী বঁটা, ২০০৯
| signature =
| signature_alt =
| website =
}}
'''ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা''' (১০ জানুৱাৰী ১৯৩০ - ৯ জুন ২০২০) এগৰাকী ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ, বেহেলাবাদক আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তেওঁ লক্ষ্ণৌৰ ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা [[বেহেলা]] বাদ্য বিশাৰদ উপাধিৰে বিভূষিত হোৱা প্ৰথমজন অসমীয়া। তেওঁ যোৰহাট সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া|ড॰ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী ছবি '[[সন্ধ্যাৰাগ]]' আৰু '[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'ৰ সংগীত পৰিচালক আছিল।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯৩০ চনৰ ১০ জানুৱাৰী তাৰিখে [[যোৰহাট জিলা]]ৰ গৰিয়াহাবিত ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;&gt;{{cite news | url=| title=সংগীতপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ দেহাৱসান| work=নিয়মীয়া বাৰ্তা| date=10 June 2020 | accessdate=10 June 2020 | author=নিয়মীয়া বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান এই অঞ্চল যোৰহাটৰ লহপহীয়াত অৱস্থিত। তেওঁৰ পিতৃ গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা আৰু মাতৃ চন্দ্ৰপ্ৰভা দেৱী। গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা যোৰহাট সংগীত বিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। শৈশৱৰ পৰায়ে তেওঁৰ সংগীতৰ প্ৰতি বিশেষ ৰাপ আছিল। সেয়ে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা শেষ কৰি ১৯৪৭ চনত যোৰহাট সংগীত বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। ১৯৫২ চনত তেওঁ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা 'মৰিচ কলেজ অফ হিন্দুন্থানী মিউজিক’ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ত [[বেহেলা]] শিক্ষাৰ বাবে ৬০ টকীয়া জলপানি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;জনমভূমি&quot;&gt;{{cite news | url=https://janambhumi.in/VGxSQk1FMTZSVDA9/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95.html | title=সংগীতপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ পৰলোক | work=Janambhumi | date=10 June 2020 | accessdate=10 June 2020 | author=janambhumi.in | archivedate=10 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200610172249/https://janambhumi.in/VGxSQk1FMTZSVDA9/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ১৯৫৬-৫৭ চনৰ ভিতৰত ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বেহেলা বাদ্য বিশাৰদ উপাধিৰে বিভূষিত হোৱা প্ৰথমজন অসমীয়া হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বাদ্য বিশাৰদ স্বীকৃতি লাভ কৰা প্ৰথম অসমীয়া। সেইসময়ত তেওঁ বিখ্যাত [[তবলা]] ওস্তাদ মুন্না খানৰ ওচৰত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt; তেওঁ লক্ষ্ণৌত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি থাকোঁতে ‘[[দৈনিক জনমভূমি|জনমভূমি]]’ৰ সংবাদদাতা ৰূপেও সেৱা আগবঢ়াইছিল।

==কৰ্মজীৱন==
লক্ষ্ণৌৰ পৰা শিক্ষা লাভ কৰি ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মায়ে অসমলৈ ঘূৰি আহে। তেওঁ ১৯৫৮ চনত সংগীত শিক্ষা সমাপ্ত কৰি অসম কলেজ অফ মিউজিক, [[গুৱাহাটী]]ত সংগীত শিক্ষক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ১৯৫৯ চনত তিতাবৰৰ জনতা কলেজত সংগীত শিক্ষক ৰূপে যোগদান কৰে। তাৰপিছত ১৯৬২ চনত তেওঁ যোৰহাটৰ স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান কৰি ১৯৮৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তাৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;

তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰৰ ১৯৬৯ চনৰ পৰা বেহেলাৰ একমাত্ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ আছিল। ১৯৭২ চনত তেওঁ যোৰহাট সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্বও গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ এসময়ত বাদ্যশিল্পী হিচাপে পণ্ডিত পট্টবৰ্ধন, চিন্ময় লাহৰী, এ কান্নান, শ্ৰীকান্ত বাকৰে, [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]কে আদি কৰি ভিন্ন জনৰ সংগ দিছিল। ১৯৯৫ আৰু ১৯৯৬ চনত সৰ্বভাৰতীয় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰই দিল্লীত আয়োজন কৰা সৰ্বভাৰতীয় সংগীত প্ৰতিযোগিতাৰ বিচাৰক হিচাপে ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মায়ে আমন্ত্ৰণ লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া|ড॰ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী ছবি '[[সন্ধ্যাৰাগ]]' আৰু '[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'ৰ সংগীত পৰিচালক আছিল।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;

ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মায়ে [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰতীক সংগীত ‘[[চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী]]’ৰ স্বৰলিপি সৃষ্টি কৰিছিল। তদুপৰি তেওঁ অসম সাহিত্য সভাৰ বিশেষ তথ্যচিত্ৰত সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল। তেওঁ কেইবাটাও দেশ-প্ৰেমমূলক গীত ৰচনা কৰিছিল। আকাশবাণী যোৰহাট কেন্দ্ৰ স্থাপনকালত প্ৰচাৰ হোৱা প্ৰথম গীত তেওঁ পৰিচালনা কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে [[যোৰহাট]]ৰ ২০০ বছৰীয়া জয়ন্তীত প্ৰচাৰিত গীতটি তেওঁ পৰিচালনা কৰিছিল।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;

তেওঁ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ ওপৰত পাঁচখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ কেইবাখনো বাতৰি-কাকতত নিয়মীয়াকৈ প্ৰবন্ধ লিখিছিল। তেওঁ মৃত্যুৰ আগলৈকে ভাটখাণ্ডে সংগীত বিদ্যাপীঠৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্নকাকত প্ৰস্তুতৰ দায়িত্ব পালন কৰাৰ লগতে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংগীত বিভাগৰ উত্তৰবহী পৰীক্ষকৰ দায়িত্ব পালন কৰি আছিল।
==বঁটা আৰু সন্মান==
তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ বাবে ১৯৯৪ আৰু ১৯৯৭ চনত সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ে তেওঁক সন্মানিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt; [[অসম চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা ১৯৯৬ চনত তেওঁক শিল্পী পেঞ্চন আগবঢ়োৱা হয়। ১৯৯৭ চনত তেওঁক 'সংগীতপ্ৰাণ' উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। ২০০৩ চনত গুৱাহাটীৰ জিতেন্দ্ৰ নাথ সংগীত মহাবিদ্যালয়ে ‘সংগীতাচাৰ্য’ উপাধিৰে সন্মানিত কৰে। ২০০৯ চনত [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] সংগীত ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে 'শিল্পী বঁটা' প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last= |first= |title= অসমৰ খ্যাতিমান ব্যক্তিসকলৰ পবিত্ৰ স্মৃতিত দিয়া পুৰস্কাৰ সমূহ|url= https://directorculture.assam.gov.in/as/portlets/%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9|access-date= 2020-06-10|archivedate= 2022-06-26|archiveurl= https://web.archive.org/web/20220626061531/https://directorculture.assam.gov.in/as/portlets/%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনত তেওঁ [[তেজপুৰ]]ৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান চাতকে আগবঢ়াই অহা &quot;চাতক&quot; সন্মান লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=|first=|title= আজিৰ ভাল খবৰবোৰ|url=https://www.xukhdukh.com/2014/08/GOODNEWS_24.html?m=1}}&lt;/ref&gt; যোৰহাট সংগীত শিল্পী সন্থাই প্ৰকাশ কৰা ‘সংগীতপ্ৰাণ’ শীৰ্ষক এখন গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে বিগত ২০১৯ বৰ্ষৰ ২৯ ডিচেম্বৰত তেওঁক ৰাজহুৱা সম্বৰ্ধনা জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাই পত্নী অমিয়া দেৱী। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ আশিস শৰ্মা আৰু দুগৰাকী কন্যা আছে। সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ সৈতে অনবৰতে থকা অন্যতম বাদ্যশিল্পী কমল কটকী আৰু কণ্ঠশিল্পী আশা শৰ্মা কটকী ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ জী-জোঁৱাই। তেওঁলোক যোৰহাটৰ নেহৰুপাৰ্কত বসবাস কৰিছিল।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;
==মৃত্যু==
২০২০ চনৰ ৯ জুন তাৰিখে যোৰহাটৰ নেহৰুপাৰ্কত অৱস্থিত নিজা বাসস্থানত ৯০ বছৰ বয়সত ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ৰ নিৰ্দেশক্ৰমে ৰাজ্যিক মৰ্যাদাৰে তৰাজান শ্মশানত সম্পন্ন কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;

==তথ্য উৎস==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>asqv36t8w9shqwkd9fkcoxnr8mn8dqj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616124</id>
      <parentid>616123</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rim and Merry</username>
        <id>50695</id>
      </contributor>
      <comment>He have not done that work</comment>
      <origin>616124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15269" sha1="a5e3o5is0wzlyqsw3quou2f9bzvsq18" xml:space="preserve">{{infobox person
| name = ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা
| image =ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা.jpg
| imagesize = 200px
| alt =
| caption =
| pseudonym =
| birth_name =
| birth_date = ১০ জানুৱাৰী ১৯৩০&lt;ref&gt;{{Cite web|last= |first= |title= সংগীতাচাৰ্য শিল্পীপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ বিয়োগ|url= https://pragnews.com/as/সংগীতাচাৰ্য-শিল্পীপ্ৰাণ/আঞ্চলিক/}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| birth_place = গৰিয়াহাবি, [[যোৰহাট জিলা]], [[অসম]] (বৰ্তমান লহপহীয়া, যোৰহাট জিলা)
| death_date = ৯ জুন ২০২০
| death_place = [[যোৰহাট]], [[অসম]]
| resting_place =
| occupation = সংগীতজ্ঞ, বেহেলাবাদক, সংগীত পৰিচালক
| language =
| nationality = ভাৰতীয় {{flagicon|IND}}
| ethnicity =
| citizenship = ভাৰতীয়
| education =
| alma_mater = ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks =
| spouse = অমিয়া দেৱী
| parents = গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা (পিতৃ)&lt;br&gt;চন্দ্ৰপ্ৰভা দেৱী (মাতৃ)
| children = ৩
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards = শিল্পী বঁটা, ২০০৯
| signature =
| signature_alt =
| website =
}}
'''ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা''' (১০ জানুৱাৰী ১৯৩০ - ৯ জুন ২০২০) এগৰাকী ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ, বেহেলাবাদক আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তেওঁ লক্ষ্ণৌৰ ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা [[বেহেলা]] বাদ্য বিশাৰদ উপাধিৰে বিভূষিত হোৱা প্ৰথমজন অসমীয়া। তেওঁ যোৰহাট সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া|ড॰ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী ছবি '[[সন্ধ্যাৰাগ]]' আৰু '[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'ৰ সংগীত পৰিচালক আছিল।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯৩০ চনৰ ১০ জানুৱাৰী তাৰিখে [[যোৰহাট জিলা]]ৰ গৰিয়াহাবিত ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;&gt;{{cite news | url=| title=সংগীতপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ দেহাৱসান| work=নিয়মীয়া বাৰ্তা| date=10 June 2020 | accessdate=10 June 2020 | author=নিয়মীয়া বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান এই অঞ্চল যোৰহাটৰ লহপহীয়াত অৱস্থিত। তেওঁৰ পিতৃ গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা আৰু মাতৃ চন্দ্ৰপ্ৰভা দেৱী। গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা যোৰহাট সংগীত বিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। শৈশৱৰ পৰায়ে তেওঁৰ সংগীতৰ প্ৰতি বিশেষ ৰাপ আছিল। সেয়ে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা শেষ কৰি ১৯৪৭ চনত যোৰহাট সংগীত বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। ১৯৫২ চনত তেওঁ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা 'মৰিচ কলেজ অফ হিন্দুন্থানী মিউজিক’ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ত [[বেহেলা]] শিক্ষাৰ বাবে ৬০ টকীয়া জলপানি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;জনমভূমি&quot;&gt;{{cite news | url=https://janambhumi.in/VGxSQk1FMTZSVDA9/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95.html | title=সংগীতপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ পৰলোক | work=Janambhumi | date=10 June 2020 | accessdate=10 June 2020 | author=janambhumi.in | archivedate=10 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200610172249/https://janambhumi.in/VGxSQk1FMTZSVDA9/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ১৯৫৬-৫৭ চনৰ ভিতৰত ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বেহেলা বাদ্য বিশাৰদ উপাধিৰে বিভূষিত হোৱা প্ৰথমজন অসমীয়া হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বাদ্য বিশাৰদ স্বীকৃতি লাভ কৰা প্ৰথম অসমীয়া। সেইসময়ত তেওঁ বিখ্যাত [[তবলা]] ওস্তাদ মুন্না খানৰ ওচৰত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt; তেওঁ লক্ষ্ণৌত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি থাকোঁতে ‘[[দৈনিক জনমভূমি|জনমভূমি]]’ৰ সংবাদদাতা ৰূপেও সেৱা আগবঢ়াইছিল।

==কৰ্মজীৱন==
লক্ষ্ণৌৰ পৰা শিক্ষা লাভ কৰি ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মায়ে অসমলৈ ঘূৰি আহে। তেওঁ ১৯৫৮ চনত সংগীত শিক্ষা সমাপ্ত কৰি অসম কলেজ অফ মিউজিক, [[গুৱাহাটী]]ত সংগীত শিক্ষক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ১৯৫৯ চনত তিতাবৰৰ জনতা কলেজত সংগীত শিক্ষক ৰূপে যোগদান কৰে। তাৰপিছত ১৯৬২ চনত তেওঁ যোৰহাটৰ স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান কৰি ১৯৮৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তাৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;

তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰৰ ১৯৬৯ চনৰ পৰা বেহেলাৰ একমাত্ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ আছিল। ১৯৭২ চনত তেওঁ যোৰহাট সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্বও গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ এসময়ত বাদ্যশিল্পী হিচাপে পণ্ডিত পট্টবৰ্ধন, চিন্ময় লাহৰী, এ কান্নান, শ্ৰীকান্ত বাকৰে, [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]কে আদি কৰি ভিন্ন জনৰ সংগ দিছিল। ১৯৯৫ আৰু ১৯৯৬ চনত সৰ্বভাৰতীয় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰই দিল্লীত আয়োজন কৰা সৰ্বভাৰতীয় সংগীত প্ৰতিযোগিতাৰ বিচাৰক হিচাপে ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মায়ে আমন্ত্ৰণ লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া|ড॰ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী ছবি '[[সন্ধ্যাৰাগ]]' আৰু '[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'ৰ সংগীত পৰিচালক আছিল।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;

তেওঁ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ ওপৰত পাঁচখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ কেইবাখনো বাতৰি-কাকতত নিয়মীয়াকৈ প্ৰবন্ধ লিখিছিল। তেওঁ মৃত্যুৰ আগলৈকে ভাটখাণ্ডে সংগীত বিদ্যাপীঠৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্নকাকত প্ৰস্তুতৰ দায়িত্ব পালন কৰাৰ লগতে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংগীত বিভাগৰ উত্তৰবহী পৰীক্ষকৰ দায়িত্ব পালন কৰি আছিল।
==বঁটা আৰু সন্মান==
তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ বাবে ১৯৯৪ আৰু ১৯৯৭ চনত সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ে তেওঁক সন্মানিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt; [[অসম চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা ১৯৯৬ চনত তেওঁক শিল্পী পেঞ্চন আগবঢ়োৱা হয়। ১৯৯৭ চনত তেওঁক 'সংগীতপ্ৰাণ' উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। ২০০৩ চনত গুৱাহাটীৰ জিতেন্দ্ৰ নাথ সংগীত মহাবিদ্যালয়ে ‘সংগীতাচাৰ্য’ উপাধিৰে সন্মানিত কৰে। ২০০৯ চনত [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] সংগীত ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে 'শিল্পী বঁটা' প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last= |first= |title= অসমৰ খ্যাতিমান ব্যক্তিসকলৰ পবিত্ৰ স্মৃতিত দিয়া পুৰস্কাৰ সমূহ|url= https://directorculture.assam.gov.in/as/portlets/%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9|access-date= 2020-06-10|archivedate= 2022-06-26|archiveurl= https://web.archive.org/web/20220626061531/https://directorculture.assam.gov.in/as/portlets/%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনত তেওঁ [[তেজপুৰ]]ৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান চাতকে আগবঢ়াই অহা &quot;চাতক&quot; সন্মান লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=|first=|title= আজিৰ ভাল খবৰবোৰ|url=https://www.xukhdukh.com/2014/08/GOODNEWS_24.html?m=1}}&lt;/ref&gt; যোৰহাট সংগীত শিল্পী সন্থাই প্ৰকাশ কৰা ‘সংগীতপ্ৰাণ’ শীৰ্ষক এখন গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে বিগত ২০১৯ বৰ্ষৰ ২৯ ডিচেম্বৰত তেওঁক ৰাজহুৱা সম্বৰ্ধনা জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাই পত্নী অমিয়া দেৱী। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ আশিস শৰ্মা আৰু দুগৰাকী কন্যা আছে। সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ সৈতে অনবৰতে থকা অন্যতম বাদ্যশিল্পী কমল কটকী আৰু কণ্ঠশিল্পী আশা শৰ্মা কটকী ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ জী-জোঁৱাই। তেওঁলোক যোৰহাটৰ নেহৰুপাৰ্কত বসবাস কৰিছিল।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;
==মৃত্যু==
২০২০ চনৰ ৯ জুন তাৰিখে যোৰহাটৰ নেহৰুপাৰ্কত অৱস্থিত নিজা বাসস্থানত ৯০ বছৰ বয়সত ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ৰ নিৰ্দেশক্ৰমে ৰাজ্যিক মৰ্যাদাৰে তৰাজান শ্মশানত সম্পন্ন কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;

==তথ্য উৎস==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>a5e3o5is0wzlyqsw3quou2f9bzvsq18</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616130</id>
      <parentid>616124</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rim and Merry</username>
        <id>50695</id>
      </contributor>
      <comment>Dorponath Sarma have made the First Music School in Assam</comment>
      <origin>616130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15083" sha1="9nt11fgeqjyd982887we3s4tt96mkvp" xml:space="preserve">{{infobox person
| name = ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা
| image =ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা.jpg
| imagesize = 200px
| alt =
| caption =
| pseudonym =
| birth_name =
| birth_date = ১০ জানুৱাৰী ১৯৩০&lt;ref&gt;{{Cite web|last= |first= |title= সংগীতাচাৰ্য শিল্পীপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ বিয়োগ|url= https://pragnews.com/as/সংগীতাচাৰ্য-শিল্পীপ্ৰাণ/আঞ্চলিক/}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| birth_place = গৰিয়াহাবি, [[যোৰহাট জিলা]], [[অসম]] (বৰ্তমান লহপহীয়া, যোৰহাট জিলা)
| death_date = ৯ জুন ২০২০
| death_place = [[যোৰহাট]], [[অসম]]
| resting_place =
| occupation = সংগীতজ্ঞ, বেহেলাবাদক, সংগীত পৰিচালক
| language =
| nationality = ভাৰতীয় {{flagicon|IND}}
| ethnicity =
| citizenship = ভাৰতীয়
| education =
| alma_mater = ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks =
| spouse = অমিয়া দেৱী
| parents = গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা (পিতৃ)&lt;br&gt;চন্দ্ৰপ্ৰভা দেৱী (মাতৃ)
| children = ৩
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards = শিল্পী বঁটা, ২০০৯
| signature =
| signature_alt =
| website =
}}
'''ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মা''' (১০ জানুৱাৰী ১৯৩০ - ৯ জুন ২০২০) এগৰাকী ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ, বেহেলাবাদক আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তেওঁ লক্ষ্ণৌৰ ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা [[বেহেলা]] বাদ্য বিশাৰদ উপাধিৰে বিভূষিত হোৱা প্ৰথমজন অসমীয়া। তেওঁ যোৰহাট সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া|ড॰ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী ছবি '[[সন্ধ্যাৰাগ]]' আৰু '[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'ৰ সংগীত পৰিচালক আছিল।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯৩০ চনৰ ১০ জানুৱাৰী তাৰিখে [[যোৰহাট জিলা]]ৰ গৰিয়াহাবিত ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;&gt;{{cite news | url=| title=সংগীতপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ দেহাৱসান| work=নিয়মীয়া বাৰ্তা| date=10 June 2020 | accessdate=10 June 2020 | author=নিয়মীয়া বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান এই অঞ্চল যোৰহাটৰ লহপহীয়াত অৱস্থিত। তেওঁৰ পিতৃ গোপাল চন্দ্ৰ শৰ্মা আৰু মাতৃ চন্দ্ৰপ্ৰভা দেৱী। শৈশৱৰ পৰায়ে তেওঁৰ সংগীতৰ প্ৰতি বিশেষ ৰাপ আছিল। সেয়ে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা শেষ কৰি ১৯৪৭ চনত যোৰহাট সংগীত বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। ১৯৫২ চনত তেওঁ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা 'মৰিচ কলেজ অফ হিন্দুন্থানী মিউজিক’ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ত [[বেহেলা]] শিক্ষাৰ বাবে ৬০ টকীয়া জলপানি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;জনমভূমি&quot;&gt;{{cite news | url=https://janambhumi.in/VGxSQk1FMTZSVDA9/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95.html | title=সংগীতপ্ৰাণ ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ পৰলোক | work=Janambhumi | date=10 June 2020 | accessdate=10 June 2020 | author=janambhumi.in | archivedate=10 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200610172249/https://janambhumi.in/VGxSQk1FMTZSVDA9/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ১৯৫৬-৫৭ চনৰ ভিতৰত ভাটখাণ্ডে সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বেহেলা বাদ্য বিশাৰদ উপাধিৰে বিভূষিত হোৱা প্ৰথমজন অসমীয়া হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বাদ্য বিশাৰদ স্বীকৃতি লাভ কৰা প্ৰথম অসমীয়া। সেইসময়ত তেওঁ বিখ্যাত [[তবলা]] ওস্তাদ মুন্না খানৰ ওচৰত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt; তেওঁ লক্ষ্ণৌত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি থাকোঁতে ‘[[দৈনিক জনমভূমি|জনমভূমি]]’ৰ সংবাদদাতা ৰূপেও সেৱা আগবঢ়াইছিল।

==কৰ্মজীৱন==
লক্ষ্ণৌৰ পৰা শিক্ষা লাভ কৰি ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মায়ে অসমলৈ ঘূৰি আহে। তেওঁ ১৯৫৮ চনত সংগীত শিক্ষা সমাপ্ত কৰি অসম কলেজ অফ মিউজিক, [[গুৱাহাটী]]ত সংগীত শিক্ষক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ১৯৫৯ চনত তিতাবৰৰ জনতা কলেজত সংগীত শিক্ষক ৰূপে যোগদান কৰে। তাৰপিছত ১৯৬২ চনত তেওঁ যোৰহাটৰ স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান কৰি ১৯৮৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তাৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;

তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰৰ ১৯৬৯ চনৰ পৰা বেহেলাৰ একমাত্ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ আছিল। ১৯৭২ চনত তেওঁ যোৰহাট সংগীত মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্বও গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ এসময়ত বাদ্যশিল্পী হিচাপে পণ্ডিত পট্টবৰ্ধন, চিন্ময় লাহৰী, এ কান্নান, শ্ৰীকান্ত বাকৰে, [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]কে আদি কৰি ভিন্ন জনৰ সংগ দিছিল। ১৯৯৫ আৰু ১৯৯৬ চনত সৰ্বভাৰতীয় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰই দিল্লীত আয়োজন কৰা সৰ্বভাৰতীয় সংগীত প্ৰতিযোগিতাৰ বিচাৰক হিচাপে ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মায়ে আমন্ত্ৰণ লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া|ড॰ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী ছবি '[[সন্ধ্যাৰাগ]]' আৰু '[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'ৰ সংগীত পৰিচালক আছিল।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;

তেওঁ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ ওপৰত পাঁচখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ কেইবাখনো বাতৰি-কাকতত নিয়মীয়াকৈ প্ৰবন্ধ লিখিছিল। তেওঁ মৃত্যুৰ আগলৈকে ভাটখাণ্ডে সংগীত বিদ্যাপীঠৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্নকাকত প্ৰস্তুতৰ দায়িত্ব পালন কৰাৰ লগতে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংগীত বিভাগৰ উত্তৰবহী পৰীক্ষকৰ দায়িত্ব পালন কৰি আছিল।
==বঁটা আৰু সন্মান==
তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ বাবে ১৯৯৪ আৰু ১৯৯৭ চনত সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ে তেওঁক সন্মানিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt; [[অসম চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা ১৯৯৬ চনত তেওঁক শিল্পী পেঞ্চন আগবঢ়োৱা হয়। ১৯৯৭ চনত তেওঁক 'সংগীতপ্ৰাণ' উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। ২০০৩ চনত গুৱাহাটীৰ জিতেন্দ্ৰ নাথ সংগীত মহাবিদ্যালয়ে ‘সংগীতাচাৰ্য’ উপাধিৰে সন্মানিত কৰে। ২০০৯ চনত [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] সংগীত ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে 'শিল্পী বঁটা' প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last= |first= |title= অসমৰ খ্যাতিমান ব্যক্তিসকলৰ পবিত্ৰ স্মৃতিত দিয়া পুৰস্কাৰ সমূহ|url= https://directorculture.assam.gov.in/as/portlets/%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9|access-date= 2020-06-10|archivedate= 2022-06-26|archiveurl= https://web.archive.org/web/20220626061531/https://directorculture.assam.gov.in/as/portlets/%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনত তেওঁ [[তেজপুৰ]]ৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান চাতকে আগবঢ়াই অহা &quot;চাতক&quot; সন্মান লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=|first=|title= আজিৰ ভাল খবৰবোৰ|url=https://www.xukhdukh.com/2014/08/GOODNEWS_24.html?m=1}}&lt;/ref&gt; যোৰহাট সংগীত শিল্পী সন্থাই প্ৰকাশ কৰা ‘সংগীতপ্ৰাণ’ শীৰ্ষক এখন গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে বিগত ২০১৯ বৰ্ষৰ ২৯ ডিচেম্বৰত তেওঁক ৰাজহুৱা সম্বৰ্ধনা জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;নিয়মীয়া বাৰ্তা&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাই পত্নী অমিয়া দেৱী। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ আশিস শৰ্মা আৰু দুগৰাকী কন্যা আছে। সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ সৈতে অনবৰতে থকা অন্যতম বাদ্যশিল্পী কমল কটকী আৰু কণ্ঠশিল্পী আশা শৰ্মা কটকী ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ জী-জোঁৱাই। তেওঁলোক যোৰহাটৰ নেহৰুপাৰ্কত বসবাস কৰিছিল।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;
==মৃত্যু==
২০২০ চনৰ ৯ জুন তাৰিখে যোৰহাটৰ নেহৰুপাৰ্কত অৱস্থিত নিজা বাসস্থানত ৯০ বছৰ বয়সত ইন্দ্ৰেশ্বৰ শৰ্মাৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ৰ নিৰ্দেশক্ৰমে ৰাজ্যিক মৰ্যাদাৰে তৰাজান শ্মশানত সম্পন্ন কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;জনমভূমি&quot;/&gt;

==তথ্য উৎস==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>9nt11fgeqjyd982887we3s4tt96mkvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কিতাপ পঢ়াৰ আনন্দ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71020</id>
    <revision>
      <id>616166</id>
      <parentid>278145</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Argosandaltika</username>
        <id>38527</id>
      </contributor>
      <origin>616166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4222" sha1="dniw7cje95cwhukec3t1chz4psi55d7" xml:space="preserve">{{Infobox book
| italic title = &lt;!--(see above)--&gt;
| name = কিতাপ পঢ়াৰ আনন্দ
| image = [[চিত্ৰ:Kitap porhar aananda.jpeg|200px]]
| image_size = 200px
| border =
| alt =
| caption =
| author = হোমেন বৰগোহাঞি
| audio_read_by =
| title_orig =
| orig_lang_code =
| title_working =
| translator =
| illustrator =
| cover_artist = মুকুল বৰুৱা
| country = ভাৰত
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| series = 
| release_number =
| subject = শিক্ষামূলক,নৈতিক,সামাজিক
| genre = গদ্য
| set_in =
| publisher = ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট’ৰচ্
| publisher2 =
| pub_date = ডিচেম্বৰ, ১৯৯১
| english_pub_date =
| published =
| media_type = মুদ্ৰণ
| pages = ৮০
| awards =
| isbn = 978-81-7665-541-5
| isbn_note =
| oclc =
| dewey =
| congress =
| preceded_by =
| followed_by =
| native_wikisource =
| wikisource =
| notes =
| exclude_cover =
| website = }}

'''কিতাপ পঢ়াৰ আনন্দ''' ({{lang-en|Kitap Pohar Aanondo}}) হৈছে অসমীয়া সাহিত্যিক,সাংবাদিক,সমালোচক,কবি,গল্পকাৰ হোমেন বৰগোহাঞিৰ এখন গদ্য-ৰচনা। ১৯৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ষ্টুডেণ্টচ ষ্ট'ৰচ প্ৰকাশনৰ পৰা পোন প্ৰথমে প্ৰকাশ হোৱা গ্ৰন্থখন লেখক বৰগোহাঞিয়ে তেখেতৰ বন্ধু অশোক শইকীয়াৰ কৰকমলত আগবঢ়াইছে।&lt;ref name=&quot;কিপআ&quot;&gt;{{cite book | title=কিতাপ পঢ়াৰ আনন্দ | publisher=শ্ৰী অজয় কুমাৰ দত্ত | author=হোমেন বৰগোহাঞি | authorlink=হোমেন বৰগোহাঞি | year=আগষ্ট,২০১৫ | isbn=978-81-7665-541-5}}&lt;/ref&gt;

==বিৱৰণ==
কিতাপখন দুটা অধ্যায়ত বিভক্ত। কিতাপখনৰ পাতনিত তেওঁ কিতাপে সভ্যতাৰ দ্ৰুত বিকাশ কৰাৰ প্ৰসংগত ফৰাচী দাৰ্শনিক ভলতেয়ৰে কোৱা এষাৰ বাণী উল্লেখ কৰিছে,“কিতাপেই আধুনিক পৃথিৱীখন শাসন কৰিছে। যি সমাজত কিতাপৰ প্ৰচলন নাই সেই সমাজ থকা-নথকা একে কথা।”&lt;ref name=&quot;কিপআ&quot;/&gt;

==লেখকৰ চমু পৰিচয়==
{{main|হোমেন বৰগোহাঞি}}
[[অসম]]ৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক,সাংবাদিক,সমালোচক,কবি আৰু গল্পকাৰ। ১৯৭৮ চনত [[পিতা-পুত্ৰ]] গ্ৰন্থখনৰ বাবে [[অসমীয়া ভাষা]]ত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]ৰে সন্মানিত হয়।&lt;ref&gt;[http://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp#ASSAMESE Sahitya Akademi Official website].&lt;/ref&gt; ১৯৩২ চনত হোমেন বৰগোহাঞিৰ অসমৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ [[ঢকুৱাখনা]]ত জন্ম হয়।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==লগতে চাওক==
*[[আত্ম দীপো ভৱ]]
*[[নিসংগতা]]
*[[উচ্চাকাংক্ষা]]
*[[মোৰ প্ৰিয় মানুহ ছক্ৰেটিছ]]
*[[অন্তহীন প্ৰেৰণাৰ উৎস লুই পেষ্টিঅ’ৰ]]


[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰবন্ধ গ্ৰন্থ]]
[[শ্ৰেণী:হোমেন বৰগোহাঞিৰ সাহিত্যৰাজি]]</text>
      <sha1>dniw7cje95cwhukec3t1chz4psi55d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মই ভাল শিক্ষক হ'ব নোৱাৰিলোঁ (গ্ৰন্থ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73006</id>
    <revision>
      <id>616092</id>
      <parentid>407178</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T12:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9887" sha1="37phe52wwpspzgij0cvnhat95d4ypj0" xml:space="preserve">{{underconstruction}}
{{Infobox book
| italic title = &lt;!--(see above)--&gt;
| name = মই ভাল শিক্ষক হ'ব নোৱাৰিলোঁ
| image = &lt;!--[[চিত্ৰ:|200px]]--&gt;
| image_size = 200px
| border =
| alt =
| caption =
| author = মইনা গোস্বামী
| audio_read_by =
| title_orig =
| orig_lang_code =
| title_working =
| translator =
| illustrator =
| cover_artist =  উপমা বৰদলৈ
| country = ভাৰত
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| series = 
| release_number =
| subject = শিক্ষামূলক
| genre = প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাসৰ সমন্বয়
| set_in =
| publisher = আঁক-বাঁক
| publisher2 =
| pub_date = জানুৱাৰী, ২০১৩
| english_pub_date =
| published =
| media_type = মুদ্ৰণ
| pages = ৯৬
| awards =
| isbn = 978-93-82726-16-6
| isbn_note =
| oclc =
| dewey =
| congress =
| preceded_by =
| followed_by =
| native_wikisource =
| wikisource =
| notes =
| exclude_cover =
| website = 
}}


'''মই ভাল শিক্ষক হ'ব নোৱাৰিলোঁ'''({{lang-en|Moi Val Hikhyak Hobo Nuarilu}}) হৈছে অসমীয়া সাহিত্যিক, শিক্ষাবিদ মইনা গোস্বামীয়ে ৰচনা কৰা এখন প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাসৰ সমন্বয়পূৰ্ণ গ্ৰন্থ। পৰম্পৰাগত আসোঁৱাহযুক্ত শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিকল্প পদ্ধতি এটাৰে কৰা বিদ্যালয় এখনৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে কিতাপখনত।&lt;ref name=&quot;অসাচামভাশিহনো&quot;&gt;{{cite journal | url=https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2020/12/blog-post_481.html | title=মই ভাল শিক্ষক হ'ব নোৱাৰিলো | author=জিন্তী বড়া | journal=অসমীয়া সাহিত্যৰ চানেকি | access-date=2021-07-28 | archivedate=2021-07-28 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210728191431/https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2020/12/blog-post_481.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;কবৃমগোমভাশিহনো&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.youtube.com/embed/JMT9OX4BDms | title=মই ভাল শিক্ষক হ'ব নোৱাৰিলোঁ | মইনা গোস্বামী | গ্ৰন্থ-পৰিচয়ঃ ১৬ | publisher=কথাবৃক্ষ- Books, Movies and Thoughts | work=you tube | date=৬ জুলাই,২০২১ | accessdate=29 July 2021 | author=ঈশান}}&lt;/ref&gt;  প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস দুয়োবিধৰ ছাঁ থকাৰ বিষয়ে লেখকে 'আত্মকথা' শীৰ্ষক কলমত লিখিছে, &quot;কথাবোৰ লিখি গ'লে এখন ৰচনা হ'ব। ৰচনাখন শেষ কৰি পঢ়িব পৰাকৈ সোৱাদ ল'গা হ'ব জানো? এতেকে অকণমান উপন্যাসৰ কৌশল ল'ব লাগিব।&quot; কিতাপখনৰ প্ৰাক্‌-কথন লিখিছে ড° পৰমানন্দ মহন্ত আৰু ড° অৰ্পনা মহন্তই।আঁক-বাঁক প্ৰকাশনে ২০১৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰথম সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰা কিতাপখনৰ একেটা বছৰৰে ডিচেম্বৰ মাহলৈ দ্বিতীয় সংস্কৰণ প্ৰকাশ হয়। ২০১৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তৃতীয় সংস্কৰণ প্ৰকাশ পোৱা ৯৬ পৃষ্ঠাৰ কিতাপখনৰ মূল্য ১১০ টকা। তৃতীয় সংস্কৰণত অশ্বিনী কলিতাৰ &quot;'মই ভাল শিক্ষক হ'ব নোৱাৰিলোঁ'ৰ পাণ্ডুলিপি পঢ়ি&quot; শিৰোনামেৰে এটি আলোচনা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। &quot;শিক্ষাৰ স'তে জড়িত সহৃদয় সতীৰ্থ, শ্ৰদ্ধেয় অভিভাৱক আৰু হেঁপাহৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ হাতত&quot; লেখকে কিতাপখন আগবঢ়াইছে।&lt;ref name=&quot;মভাশিহনোকি&quot;&gt;{{cite book | title=মই ভাল শিক্ষক হ'ব নোৱাৰিলোঁ | publisher=আঁক-বাঁক | author=মইনা গোস্বামী | authorlink=মইনা গোস্বামী | year=জানুৱাৰী,২০১৩ | isbn=978-93-82726-16-6}}&lt;/ref&gt;

==বিৱৰণ==
কিতাপখনৰ প্ৰাক্‌-কথনত ড° [[পৰমানন্দ মহন্ত]] আৰু ড° [[অৰ্পনা মহন্ত]]ই লিখিছে, &quot;শিক্ষাৰ প্ৰকৃত  উদ্দেশ্য যে শিশুৰ মানৱীয় গুণবোৰ বিকশাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক 'সামাজিক সম্পদ' হিচাপে গঢ়ি তোলা, এই বিষয়ে শ্ৰীগোস্বামী সজাগ। তেখেতে অনুভৱ কৰে যে, প্ৰতিজন শিক্ষকেই শিক্ষকতাৰ মাজেৰে 'নিজকে পূৰ্ণ মানুহ হোৱাৰ অনুশীলন' কৰিব পাৰে।&quot;&lt;ref name=&quot;মভাশিহনোকি&quot;/&gt;

&quot;সত্যকাম , তোলৈ এতিয়া বৰকৈ মনত পৰিছে । বুজা বুলি ভাবিছিলোঁ যদিও তোৰ প্ৰশ্নময় জীৱনটো আচলতে বুজা নাছিলোঁ। ৰোমাণ্টিক জীৱনৰ অযথা প্ৰশ্ন বুলি তোৰ চকু -মুখত বিয়পি থকা প্ৰশ্নবোৰ একাষৰীয়া কৰি মই জীৱনৰ বাট বুলিছিলোঁ। তই সুধিছিলি মোক , নিস্প্ৰাণ কাঠ বা শিল কাটি শিল্পীয়ে একোটা যেন জীৱন্ত মূৰ্তি নিৰ্মান কৰে । তোৰ সন্মুখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল টো পুতলা নহয় ,তেওঁলোকৰ চকু-মুখত কিয় আকি দিব নোৱাৰি উচ্চতৰ মানৱীয় আকংক্ষা । তই কৈছিলি সত্যকাম , - &quot; A school can create a hunger for knowledge , A school can create a thirst for changing the society.&quot;...&quot; এয়া গ্ৰন্থখনৰ আৰম্ভণিৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাৰ চমু অৱলোকন ।&lt;ref name=&quot;অসাচামভাশিহনো&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মভাশিহনোকি&quot;/&gt; এই গ্ৰন্থখনৰ আলোক নামৰ শিক্ষকজনে জীৱনৰ পৈণত বয়সত বুজি পালে যে , শিক্ষকতা কেৱল শ্ৰেণীকোঠাৰ পেছাই নহয় ই এক স্ব আৰোপিত দায়িত্বও। মানুহৰ বাসোপযোগী সমাজ গঢ়াৰ বাবে শিক্ষকতা এক জীৱনাদৰ্শ , এক মহৎ জীৱনবোধ।&lt;ref name=&quot;অসাচামভাশিহনো&quot;/&gt;

==লেখকৰ চমু পৰিচয়==
{{main|মইনা গোস্বামী}}
মইনা গোস্বামী হৈছে অসমৰ এজন বিশিষ্ট চিন্তাবিদ, লেখক আৰু নাট্যকাৰ ।&lt;ref name=&quot;মভাদেহনোকি&quot;&gt;{{cite book | title=মই ভাল দেউতা হ'ব নোৱাৰিলো | publisher=আঁক-বাঁক | author=মইনা গোস্বামী | isbn=978-93-90610-18-1}}&lt;/ref&gt; সুলেখক মইনা গোস্বামী দীৰ্ঘদিন ধৰি শিক্ষকতাৰ লগত জড়িত । শিক্ষকতাৰ কালছোৱাত তেখেতে অৰ্জন কৰিছিল বিচিত্ৰ-বৰ্ণিল অভিজ্ঞতা আৰু উপলব্ধি৷ &lt;ref name=&quot;কবৃমগোমভাশিহনো&quot;/&gt;তেওঁ ''সচেতন সতীৰ্থ'' আৰু ''কঠীয়া'' আলোচনীৰ সম্পাদনাৰ সৈতে জড়িত। কেইবাখনো নাটক, শিশুগ্ৰন্থকে ধৰি তেওঁৰ মুঠ প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ চৈধ্যখন। ''সংস্কৃতি মানুহৰ সংগ্ৰামৰ অস্ত্ৰ'', ''গণবোধ সৃষ্টিৰ অমোঘ মন্ত্ৰ'', ''মোক বন্ধু কৰি লোৱা'', ''সূৰ্য এদিন সকলোৰে বাবে উদয় হ'ব'' আদি তেওঁৰ কেইখনমান গ্ৰন্থ। &lt;ref name=&quot;মভাশিহনোকি&quot;/&gt;

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==লগতে চাওক==
[[মই ভাল দেউতা হ'ব নোৱাৰিলোঁ]]

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ]]</text>
      <sha1>37phe52wwpspzgij0cvnhat95d4ypj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>যমুনা বড়ো</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73930</id>
    <revision>
      <id>616138</id>
      <parentid>613014</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13980" sha1="0shacofd4nf50gviy17fsjh1m4bfv7r" xml:space="preserve">{{Infobox boxer
| name = যমুনা বড়ো
| image =Jamuna Boro.png
| image_size =
| caption =
| nickname =
| weight class = বেণ্টামৱেইট
| height =
| weight =
| nationality = ভাৰতীয়
| birth_date = {{Birth date and age|1997|5|7|df=yes}}
| birth_place = [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| style = অৰ্থডক্স
| boxrec = ৮৯৯৮৯৮
| total = ৩
| wins = ৩
| KO = ০
| losses = ০
| draws = ০
| no contests = ০
| medaltemplates =
{{MedalSport|মহিলাৰ অপেছাদাৰী বক্সিং}}
{{MedalCountry|{{IND}}}}
{{MedalComp|বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপ}}
{{MedalBronze|২০১৯ উলান-উড়ে|বেণ্টামৱেইট}}
}}
'''যমুনা বড়ো''' ({{Lang-en|Jamuna Boro}}; জন্ম: ৭ মে' ১৯৯৭) এগৰাকী ভাৰতীয় অপেছাদাৰী মহিলা বক্সাৰ। তেওঁ [[ৰাছিয়া]]ৰ উলান-উড়েত অনুষ্ঠিত ২০১৯ চনৰ এআইবিএ মহিলা বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jamuna Boro settles for bronze in AIBA Women's World Boxing Championships|url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2019/oct/12/jamuna-boro-settles-for-bronze-in-aiba-womens-world-boxing-championships-2046595.html|access-date=8 March 2021|work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত দ্বিতীয় ইণ্ডিয়া অপেন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বক্সিং টুৰ্ণামেণ্টত তেওঁ সোণৰ পদক অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jamuna Boro settles for bronze in AIBA Women's World Boxing Championships|url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2019/oct/12/jamuna-boro-settles-for-bronze-in-aiba-womens-world-boxing-championships-2046595.html|access-date=8 March 2021|work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ পূব নুচা টেংগাৰাৰ লাবুয়ান বাজোত অনুষ্ঠিত ২৩ সংখ্যক প্ৰেচিডেণ্টছ কাপ ২০১৯ বক্সিং ইণ্টাৰনেচনেল অপেন টুৰ্ণামেণ্টতো সোণৰ পদক অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;DNA&quot;&gt;{{cite news |last1=Krishnan |first1=G. |title=Jamuna Boro sets her sights on Worlds gold |url=https://www.dnaindia.com/sports/report-jamuna-boro-sets-her-sights-on-worlds-gold-2777435 |accessdate=6 August 2019 |work=DNA India |date=31 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ত ১৯৯৭ চনৰ ৭ মে' তাৰিখে যমুনা বড়োৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;Elite&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Indian Boxing Federation Boxer Details |url=http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=8990 |website=www.indiaboxing.in |accessdate=13 October 2019 |archivedate=27 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180927152552/http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=8990 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ বেলশিৰী গাঁও নিৱাসী। যমুনা বড়োৰ ১০ বছৰ বয়সতেই তেওঁৰ দেউতাক পৰশু বড়োৰ মৃত্যু হয়। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ মাতৃ নিৰ্মালি বড়োয়ে এগৰাকী পাচলি বিক্ৰেতা হিচাপে ঘৰ চলোৱা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Elite&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=शर्मा |first1=दिलीप कुमार |title=मां बेचती हैं सब्ज़ी और बेटी इंटरनेशनल बॉक्सर |url=https://www.bbc.com/hindi/sport-40407412 |access-date=8 March 2021 |work=BBC News हिंदी |date=27 June 2017 |language=hi}}&lt;/ref&gt;

==ক্ৰীড়া জীৱন==
বড়োৱেজন স্মিথ নাৰ্জাৰীৰ প্ৰশিক্ষণত ৱুচু খেলুৱৈ হিচাপে কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ২০০৯ চনত, ওদালগুৰিত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক ৱুচু চেম্পিয়নশ্বিপৰ সময়ত, তেওঁক ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণৰ (এছএআই) পৰ্যবেক্ষকসকলে দেখা পাইছিল। পিছলৈ তেওঁ বক্সিং খেলা আৰম্ভ কৰে আৰু গুৱাহাটীস্থিত এছএআই আঞ্চলিক উপ কেন্দ্ৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref name=assamtrib&gt;{{cite news|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul0117/sports055|title=Concern over govt's apathy towards Jamuna|work=[[The Assam Tribune]]|date=30 June 2017|access-date=23 August 2018|archivedate=27 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180927152549/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul0117%2Fsports055|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান তেওঁক এলিট মহিলা দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Elite&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxingfederation.in/elite-women/|title=Elite Women |website=[[Indian Boxing Federation]] |accessdate=14 June 2019}}&lt;/ref&gt; ৫৬ সংখ্যক বেলগ্ৰেড মহিলা বক্সিং টুৰ্ণামেণ্টত তেওঁ ৰূপৰ পদক লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eubcboxing.org/news/56th-belgrade-winner-tournament-bulletin/|title=56th Belgrade Winner – tournament bulletin|publisher=European Boxing Confederation|date=29 April 2018|access-date=22 August 2018|archivedate=24 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180824034614/http://www.eubcboxing.org/news/56th-belgrade-winner-tournament-bulletin/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sentinelassam.com/news/jamuna-wins-silver/|title=Jamuna wins silver|work=The Sentinel (Guwahati)|date=30 April 2018|access-date=23 August 2018}}&lt;/ref&gt; শেহতীয়াকৈ ২১ ৰ পৰা ২৫ জানুৱাৰী ২০১৯ লৈ কলকাতাৰ যতীন দাস পাৰ্কত অনুষ্ঠিত দ্বিতীয় 'বেংগল ক্লাছিক' অল ইণ্ডিয়া ইনভিটেশ্যনেল এলিট (পুৰুষ/ মহিলা) বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ আৰু ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৩ মাৰ্চ ২০১৯ লৈ জয়পুৰত অনুষ্ঠিত ৬৭ সংখ্যক সৰ্বভাৰতীয় আৰক্ষী কুস্তি ক্লাষ্টাৰত তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ২০ ৰ পৰা ২৪ মে' ২০১৯ লৈ গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত দ্বিতীয় ইণ্ডিয়া অপেন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বক্সিং টুৰ্ণামেণ্টত তেওঁ সোণৰ পদক লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, য'ত তেওঁ ছেমি ফাইনেলত তেওঁৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মীনা কুমাৰী মাইছনাম আৰু ফাইনেলত ৱাই সন্ধ্যাৰাণী দেৱীক পৰাস্ত কৰিছিল। তেওঁ পূব নুচা টেংগাৰাৰ লাবুয়ান বাজোত অনুষ্ঠিত ২৩ সংখ্যক প্ৰেচিডেণ্টছ কাপ ২০১৯ বক্সিং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অপেন টুৰ্ণামেণ্টতো সোণৰ পদক অৰ্জন কৰে আৰু ইয়াত তেওঁ ছেমি ফাইনেলত ইণ্ডোনেছিয়াৰ কাচে চেৰলিন আলিন লিলিৱাটি আৰু ফাইনেলত ইটালীৰ গিউলিয়া লামাগনাক ৫-০ অংকৰ ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰে।&lt;ref name=&quot;DNA&quot;/&gt; তেওঁ বক্সিং ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়াত পঞ্জীভুক্ত আৰু অসম ৰাইফলছৰ কৰ্মচাৰী।

নৱেম্বৰ ২০১৯-ত, বড়োৱে ক্ৰীড়া ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান ইনফিনিটি অপ্টিমাল ছলিউচনছ (আই.ও.এছ.)ৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয় যি তেওঁৰ অনুমোদন আৰু বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ পৰিচালনা কৰিব।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://wap.business-standard.com/article/pti-stories/five-world-medallist-boxers-sign-up-with-ios-119111500762_1.html|title=Five world-medallist boxers sign up with IOS|last=PTI|date=15 November 2019|accessdate=23 September 2020}}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==২০১৯ এআইবিএ মহিলা বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ==
ৰাছিয়াৰ উলান-উদেত ৩ ৰ পৰা ১৩ অক্টোবৰ ২০১৯ লৈ অনুষ্ঠিত ২০১৯ এআইবিএ মহিলা বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা দহজন বক্সাৰৰ ভিতৰত বড়ো আছিল অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Mary Kom, Sarita Devi among 10 women boxers selected for AIBA Women's World Boxing Championships |url=https://www.aninews.in/news/sports/others/mary-kom-sarita-devi-among-10-women-boxers-selected-for-aiba-womens-world-boxing-championships20190808174834/ |access-date=10 March 2021 |work=ANI News |date=6 August 2019 |language=en |archivedate=2 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210902081502/https://www.aninews.in/news/sports/others/mary-kom-sarita-devi-among-10-women-boxers-selected-for-aiba-womens-world-boxing-championships20190808174834/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ছেমিফাইনেলত তেওঁ চাইনিজ টাইপেইৰ হুয়াং হচিয়াও-ৱেনৰ হাতত পৰাজিত হয় আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদকলাভ কৰি সন্তুষ্ট হ'ব লগা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jamuna Boro settles for bronze in AIBA Women's World Boxing Championships |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2019/oct/12/jamuna-boro-settles-for-bronze-in-aiba-womens-world-boxing-championships-2046595.html |accessdate=11 December 2019 |work=The New Indian Express |date=12 October 2019}}&lt;/ref&gt;

== পদকসমূহ ==
*২০১৯: ব্ৰঞ্জ – ৰাছিয়াৰ উলান-উদেত এআইবিএ বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ
*২০১৯: স্বৰ্ণ – ইণ্ডিয়া অপেন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বক্সিং টুৰ্ণামেণ্ট, গুৱাহাটী
*২০১৯: স্বৰ্ণ – প্ৰেচিডেণ্ট কাপ বক্সিং ইণ্টাৰনেচনেল অপেন টুৰ্ণামেণ্ট, ইণ্ডোনেছিয়া
*২০১৮: ৰূপ – বেলগ্ৰেড বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ, ছাৰ্বিয়া
*২০১৫: ব্ৰঞ্জ – বিশ্ব যুৱ বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ; টাইপেই।
*২০১৩: স্বৰ্ণ – দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কাপ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ছাব জুনিয়ৰ মহিলা টুৰ্ণামেণ্ট; জেৰেঞ্জানুন, ছাৰ্বিয়া।&lt;ref name=&quot;Elite&quot;/&gt;
*২০১২: স্বৰ্ণ – সপ্তম ছাব-জুনিয়ৰ মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ; কলকাতা।&lt;ref name=&quot;Elite&quot;/&gt;
*২০১১: স্বৰ্ণ – দ্বিতীয় ছাব-জুনিয়ৰ মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ; তামিলনাডু।&lt;ref name=&quot;Elite&quot;/&gt;
*২০১০: স্বৰ্ণ – প্ৰথম ছাব-জুনিয়ৰ মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ; তামিলনাডু।&lt;ref name=&quot;Elite&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ক্ৰীড়াবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বক্সাৰ]]
[[শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠীৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>0shacofd4nf50gviy17fsjh1m4bfv7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মানসী প্ৰধান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74684</id>
    <revision>
      <id>616103</id>
      <parentid>592071</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T15:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36625" sha1="odjp5i3396d26lpi99lds7j3weygdww" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name = মানসী প্ৰধান
|image = Manasi Pradhan.jpg
|caption = 
|birth_date = {{Birth date and age|df=y|1962|10|4}}
|birth_place = বানপুৰ, খোৰ্ধা জিলা, [[ওড়িশা]], ভাৰত
| education = ওড়িয়া সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ, আইনৰ স্নাতক
| alma_mater = উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়&lt;br&gt;
জি. এম. আইন মহাবিদ্যালয়, পুৰী
|occupation = মহিলা অধিকাৰ কৰ্মী, লেখিকা আৰু কবি
|organization =নিৰ্ভয়া বাহিনী, অ'ৱাইএছএছ মহিলা, [[নিৰ্ভয়া সমাৰোহ]]
|movement = মহিলাৰ সন্মানৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান
|nationality = ভাৰতীয়
| notable_works = উৰ্মি-ও-উচ্ছৱাস, আকাশ দীপ, স্বগতিকা
| awards = {{Awd|[[নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ]]|২০১৩}}
}}

'''মানসী প্ৰধান''' ({{lang-en|Manasi Pradhan}}, জন্ম: ৪ অক্টোবৰ ১৯৬২) এগৰাকী ভাৰতীয় মহিলা অধিকাৰ কৰ্মী আৰু লেখিকা। তেওঁ ভাৰতত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা ৰক্ষা কৰাৰ এক দেশব্যাপী আন্দোলন 'অনাৰ ফৰ ৱমেন নেচনেল কেম্পেইন' অৰ্থাৎ 'মহিলাৰ সন্মানৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান'ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104539 | title=President Confers Stree Shakti Puruskar on International Women's Day | publisher=Press Information Bureau, Government of India | date= 8 March 2014| access-date=12 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/manasi-among-worlds-top-20-feminist-authors.html | title=Manasi among World's top feminists | publisher=The Pioneer | date=24 November 2016 | access-date=12 February 2018 | archivedate=9 July 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180709035220/https://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/manasi-among-worlds-top-20-feminist-authors.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.one.org/us/2017/02/09/these-womens-rights-activists-inspire-us-to-fight-for-equality/ | title=These women's rights activists inspire us to fight for equality | publisher=One.org, Washington, DC. | access-date=3 June 2017 | date=2017-02-09 | archivedate=2018-07-09 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180709011354/https://www.one.org/us/2017/02/09/these-womens-rights-activists-inspire-us-to-fight-for-equality/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.orissapost.com/epaper/080314/p2.htm | title= Manasi Pradhan wins Rani Laxmibai Puraskar | access-date= 13 July 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160304031553/http://www.orissapost.com/epaper/080314/p2.htm | archive-date= 4 March 2016 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mattersindia.com/delhi-gangrape-victim-continues-to-embolden-indian-women/|title=Delhi gangrape victim continues to embolden Indian women - Matters India&lt;!-- Bot generated title --&gt;|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313153101/http://mattersindia.com/delhi-gangrape-victim-continues-to-embolden-indian-women/|archive-date=13 March 2014|df=dmy-all|access-date=14 September 2021|archivedate=13 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140313153101/http://mattersindia.com/delhi-gangrape-victim-continues-to-embolden-indian-women/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/at-chilika-meet-rural-women-vow-to-fight-against-violence.html |newspaper=Daily Pioneer |title=At Chilika meet, rural women vow to fight against violence |publisher=Dailypioneer.com |date=2013-04-26 |access-date=2013-06-15 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304042013/http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/at-chilika-meet-rural-women-vow-to-fight-against-violence.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://vietnamnews.vn/opinion/op-ed/394636/world-needs-empowered-women-more-than-ever.html |title=World needs empowered women more than ever |newspaper=Vietnem News |author=Vu Thu Ha |date=29 September 2017 |access-date=2018-03-14}}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনত তেওঁক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে [[নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ|ৰাণী লক্ষ্মীবাঈ স্ত্ৰী শক্তি পুৰস্কাৰ]] প্ৰদান কৰে। মিছনেৰীজ অফ চেৰিটিৰ গোলকীয় মুৰব্বী মেৰী প্ৰেমা পাইৰিকৰ সৈতে তেওঁ ২০১১ চনত 'আউটষ্টেণ্ডিং ৱমেন এৱাৰ্ড' লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Statesman&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.thestatesman.com/odisha/courage-rewarded-43178.html | title=Rani Laxmibai Stree Shakti Puraskar for Manasi Pradhan |publisher= Statesman | date=7 March 2014 | access-date=12 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://unwomen-asiapacific.org/mediaclippings/myFiles/Countries/India/2012/03-March/UN-Women-and-NCW-report2.pdf|title=NameBright - Coming Soon|access-date=2021-09-14|archivedate=2017-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202004533/http://unwomen-asiapacific.org/mediaclippings/myFiles/Countries/India/2012/03-March/UN-Women-and-NCW-report2.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://issuu.com/sulabhindia/docs/05-12_mar-2017_english | title=Women Reformers : Breaching Bastions | publisher=Sulabh International | date=5 March 2017 | access-date=3 June 2017 | archivedate=17 December 2019 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20191217043405/https://issuu.com/sulabhindia/docs/05-12_mar-2017_english | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.pressreader.com/india/hindustan-times-gurgaon/20180308/282565903651023 |title=Giving Wings to Fly |newspaper=Hindustan Times |publisher=Hindustan Times Newspaper Ltd. |date=8 March 2018 |access-date=2018-03-15}}&lt;/ref&gt;

আন্তৰ্জাতিক প্ৰকাশন আৰু সংগঠনে প্ৰায়ে তেওঁৰ কামক প্ৰদৰ্শিত কৰা হয়। ২০১৬ চনত নিউয়ৰ্কস্থিত বছল আলোচনীয়ে তেওঁক ২০ গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰেৰণাদায়ক নাৰীবাদী লেখক আৰু কৰ্মীসকলৰ ভিতৰত বুলি উল্লেখ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bustle.com/articles/194950-20-feminist-authors-and-activists-who-will-inspire-you-to-get-out-there-and-fight|title=20 Feminist Authors And Activists Who Will Inspire You To Get Out There And Fight|first=E. Ce|last=Miller|publisher=Bustle magazine, BDG Media Inc., New York City | date=14 November 2016 | access-date = 30 December 2016}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত লছ এঞ্জেলছস্থিত ৱেলকাৰ মিডিয়া ইঙ্কে তেওঁক ১২ গৰাকী শক্তিশালী নাৰীবাদী পৰিৱৰ্তন নিৰ্মাতাৰ ভিতৰত স্থান দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://welkermedia.com/daily/women-power-feminist-changemaker | title= Women's Power : 12 Feminists Any Changemaker Should Know | first= Ekaterina | last= Ivashchenko | publisher= Welker Media Inc., Los Angeles | date= 6 July 2017 | access-date= 12 July 2017 | archivedate= 19 July 2017 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20170719124027/http://welkermedia.com/daily/women-power-feminist-changemaker | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৮ চনত অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইউনিয়ন অৱ অক্সফৰ্ডই তেওঁক সংঘক সম্বোধন কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://www.shethepeople.tv/top-stories/manasi-pradhan-guest-speaker-oxford-union | title= Manasi Pradhan to be a Guest Speaker at Oxford Union | publisher= SheThePeople.TV | date= 11 April 2018 | access-date= 2 October 2018 | archivedate= 11 February 2022 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20220211084629/https://www.shethepeople.tv/top-stories/manasi-pradhan-guest-speaker-oxford-union | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://www.telegraphindia.com/states/odisha/activist-at-oxford-union/cid/1412151 | title=Activist at Oxford Union |publisher= The Telegraph | date= 10 April 2018 | access-date=6 October 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://www.oxford-union.org/node/1716 | title= Manasi Pradhan | publisher= The Oxford Union, Oxford, United Kingdom | date= 6 June 2018 | access-date= 2 October 2018 }}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/manasi-invited-to-speak-at-oxford-union.html | title= Manasi Pradhan invited to speak at the Oxford Union | publisher= The Pioneer | date= 9 April 2018 | access-date= 5 October 2018 | archivedate= 29 March 2019 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20190329192009/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/manasi-invited-to-speak-at-oxford-union.html | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;

তেওঁ নিৰ্ভয়া বাহিনী, [[নিৰ্ভয়া সমাৰোহ]] আৰু অ'ৱাইএছএছ মহিলাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।&lt;ref&gt;{{cite press release | url=http://presidentofindia.nic.in/pdfs/pr080314.pdf | title=Stree Shakti Puraskar | access-date=13 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/change-in-both--men-womens-mindsets-needed.html | title=Change in both men, women's mindsets needed' | work=Daily Pioneer | date=21 April 2014 | access-date=13 March 2014 | archivedate=11 February 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220211084635/https://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/change-in-both--men-womens-mindsets-needed.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ভাৰতৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰমাণপত্ৰ পৰিষদ (চেঞ্চৰ বোৰ্ড)&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodtrade.com/trade-news/i-b-ministry-appoints-manasi-pradhan-as-censor-board-advisory-member/index.htm |title=I &amp; B Ministry appoints Manasi Pradhan as Censor Board advisory member - Trade News |publisher=BollywoodTrade.com |date=2010-08-20 |access-date=2013-06-15}}&lt;/ref&gt; আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা আয়োগ]]ৰ তদন্ত সমিতিৰ পেনেলত সেৱা আগবঢ়াইছে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/womens-panel-to-probe-odisha-teachers-murder-540800 |title=Women's Panel to probe teacher's murder|publisher=NDTV |date=12 November 2013 |access-date=2018-03-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/Chilika-circuit-not-safe-for-women-says-NCW/articleshow/29764446.cms |title=Chilika circuit not safe for women, says NCW|publisher=Times of India |date=2 February 2014 |access-date=2018-03-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thestatesman.com/world/serious-loopholes-in-women-security-28906.html/ |title=Serious loopholes in Women Security |date=8 December 2013 |access-date=2018-03-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=775785 |title=NCW for Judicial Probe into Woman Constable Assault |newspaper=Outlook India |publisher=news.outlookindia.com |date=20 September 2012 |access-date=2013-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108172301/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=775785 |archive-date=8 November 2012 |url-status=dead |archivedate=8 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108172301/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=775785 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

উৰিষ্যাৰ এখন দূৰৱৰ্তী গাঁৱৰ দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত জন্ম গ্ৰহণ কৰি তেওঁ মহিলাসকলক শিক্ষিত কৰাৰ বিৰুদ্ধে বহুলভাৱে প্ৰচলিত সামাজিক নিষিদ্ধতাৰ বিৰুদ্ধে সফলতাৰে যুঁজ দিছিল, পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জলাভূমিৰ মাজত দৈনিক ১৫ কিলোমিটাৰ খোজ কাঢ়ি সমগ্ৰ অঞ্চলৰ একমাত্ৰ উচ্চ বিদ্যালয়লৈ খোজ কাঢ়ি গৈছিল আৰু তেওঁৰ গাওঁখনৰ প্ৰথম মহিলা মেট্ৰিক উত্তীৰ্ণ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ অঞ্চলৰ প্ৰথম মহিলা আইন স্নাতক হৈছিল। মানসী প্ৰধানৰ জীৱন কাহিনী [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[ইজৰাইল]]ত তথ্যচিত্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.rapidleaks.com/featured/manasi-pradhan-unsung-hero/ | title=Manasi Pradhan : Meet One of India's Finest Unsung Women Heroes | first=Dev | last=Tyagi | publisher=Rapidleaks | access-date=12 February 2018 | date=2017-11-20 | archivedate=2022-02-11 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220211084637/https://www.rapidleaks.com/featured/manasi-pradhan-unsung-hero/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.orissapost.com/epaper/130318/p14.htm |title=Standing up for Women |newspaper=Orissa Post |publisher=Dharitri Newspaper Group |date=13 March 2018 |access-date=2018-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322204642/http://www.orissapost.com/epaper/130318/p14.htm |archive-date=22 March 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://khouj.com/women/manasi-pradhan-get-women-wonder-award/ |title=Manasi Pradhan to get the Women of Wonder award |newspaper=Khouj.com |publisher=Khouj News |date=23 February 2018 |access-date=2018-02-27 }}{{Dead link|date=March 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://marketplacehandworkofindia.wordpress.com/2018/02/10/women-role-models/ |title=Women Role Models |publisher=Handwork of India |date=10 February 2018 |access-date=2018-03-13}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
১৯৬২ চনৰ ৪ অক্টোবৰ তাৰিখে ওড়িশাৰ খোৰ্ধা জিলাৰ বানপুৰ খণ্ডৰ আয়তপুৰ নামৰ এখন দূৰৱৰ্তী গাঁৱৰ এক দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত মানসী প্ৰধানৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ হেমলতা প্ৰধান আৰু গোদাবৰীশ প্ৰধানৰ দুগৰাকী কন্যা আৰু পুত্ৰৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ সন্তান আছিল। তেওঁৰ দেউতাক এজন খেতিয়ক আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | url= http://bharatduniya.com/2017/12/women-achiever-series-manasi-pradhan-worked-for-women-empowerment/
 | title= महिला हिंसा के खिलाफ आवाज़ उठाती मानसी प्रधान
 | publisher= Lok Bharat Media Network
 | access-date= 3 Jan 2018
 | archive-url= https://web.archive.org/web/20180104192440/http://bharatduniya.com/2017/12/women-achiever-series-manasi-pradhan-worked-for-women-empowerment/
 | archive-date= 4 January 2018
 | url-status= dead
 }}&lt;/ref&gt;

সেইসময়ত বানপুৰৰ বেছিভাগ গ্ৰাম্য অঞ্চলত স্ত্ৰী শিক্ষাক নিষিদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ছোৱালীসকলক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ খুব কম অনুমতি দিয়া হৈছিল। তেওঁ গাঁওখনৰ পৰা পঢ়া-শুনা শীঘ্ৰে শেষ কৰাৰ বাবে তীব্ৰ চাপ অনুভৱ কৰিছিল। তদুপৰি ওচৰৰ অঞ্চলবোৰত কোনো উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://fsfoundationindia.org/share-your-story-of-happiness/happiness-stories/happiness-story-manasi-pradhan/ | title= Story of Manasi Pradhan | publisher= First Stone Foundation | access-date= 3 June 2017 | archivedate= 18 August 2017 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20170818135457/http://fsfoundationindia.org/share-your-story-of-happiness/happiness-stories/happiness-story-manasi-pradhan/ | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;

তেওঁ দৈনিক ১৫ কিলোমিটাৰ খোজ কাঢ়ি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জলাভূমিৰ মাজেৰে সমগ্ৰ অঞ্চলৰ একমাত্ৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়লৈ গৈছিল। তেওঁ তেওঁৰ গাঁৱত হাইস্কুল শিক্ষান্তত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা প্ৰথম মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Statesman&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.janmanchtv.com/2017/06/06/manasi-pradhan-a-social-reformer-whose-discussion-is-not-only-in-india-but-also-in-the-world/ | title= Manasi Pradhan – The Social Reformer | publisher= JanManch TV | access-date= 12 July 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20170616195828/http://www.janmanchtv.com/2017/06/06/manasi-pradhan-a-social-reformer-whose-discussion-is-not-only-in-india-but-also-in-the-world/ | archive-date= 16 June 2017 | url-status= dead | archivedate= 16 June 2017 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20170616195828/http://www.janmanchtv.com/2017/06/06/manasi-pradhan-a-social-reformer-whose-discussion-is-not-only-in-india-but-also-in-the-world/ | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;

গাম্ভাৰীমুণ্ডাৰ পতিতপাবন উচ্চ বিদ্যালয়ৰ পৰা স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে মানসীৰ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে পুৰীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। গাঁৱৰ খেতিপথাৰৰ পৰা পোৱা সামান্য উপাৰ্জনৰ সৈতে মানসীৰ শিক্ষা বজাই ৰখা কঠিন হৈ পৰিছিল। উচ্চতৰ মাধ্যমিক চূড়ান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছতে তেওঁ নিজে পৰিয়াল আৰু পঢ়া-শুনাত সহায় কৰিবলৈ কাম কৰিব লগা হৈছিল। তেওঁ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত চৰকাৰী মহিলা মহাবিদ্যালয়, পুৰীৰৰ পৰা অৰ্থনীতিত স্নাতক আৰু একে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ওড়িয়া সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল কৰিছিল। তেওঁ পুৰীৰ জি. এম. আইন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আইনৰ স্নাতক ডিগ্ৰীও লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;orissapost.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.orissapost.com/epaper/080314/p2.htm|title=Manasi Pradhan wins Rani Laxmibai Puraskar|publisher=Orissa Post|access-date=13 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031553/http://www.orissapost.com/epaper/080314/p2.htm|archive-date=4 March 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.theypfoundation.org/news/2017/4/20/an-interview-with-manasi-pradhan | title= An interview with Manasi Pradhan | publisher= The YP Foundation | access-date= 21 June 2017 }}{{Dead link|date=March 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://www.notedlife.com/hi/Manasi-Pradhan-biography-in-hindi | title= Manasi Pradhan biography | publisher= www.notedlife.com | access-date= 13 July 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20180104192616/https://www.notedlife.com/hi/Manasi-Pradhan-biography-in-hindi | archive-date= 4 January 2018 | url-status= dead | archivedate= 4 January 2018 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20180104192616/https://www.notedlife.com/hi/Manasi-Pradhan-biography-in-hindi | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==
তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ আৰু অন্ধ্ৰ বেংকৰ সৈতে অলপ সময়ৰ বাবে কাম কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ নিজৰ আবেগ অনুসৰণ কৰিবলৈ চাকৰি এৰি দিছিল। ১৯৮৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ২১ বছৰ বয়সত তেওঁ নিজৰ মুদ্ৰণ ব্যৱসায় আৰু এখন সাহিত্য আলোচনী আৰম্ভ কৰে। কেইবছৰমানৰ ভিতৰতে তেওঁ ব্যৱসায় দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁ সেইসময়ৰ কেইগৰাকীমান সফল মহিলা উদ্যোগীৰ শাৰীত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;orissapost.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.womensdaycelebration.com/blog/5-most-inspiring-women-social-workers-around-the-world/ | title= 5 Most Inspiring Women Social Workers around the World | publisher= Women’s Day | access-date= 22 June 2017 | archivedate= 16 February 2018 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20180216144010/http://www.womensdaycelebration.com/blog/5-most-inspiring-women-social-workers-around-the-world/ | deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dewaninstitutes.com/wp-content/uploads/2017/07/Women-Entrepreneur-contribution-to-Indian-Economy.pdf |title=Women Entrepreneur contribution to Indian Economy |publisher=DVS International Journal of Multi-Disciplinary Research, ISSN No.2454-7522, Issue: 08 Vol:02, No.4 April–June 2017 |access-date=15 March 2018}}&lt;/ref&gt;
[[File:Manasi Pradhan Stree Shakti Puraskar.JPG|thumb|[[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]] [[প্ৰণৱ মুখাৰ্জী]]য়ে ২০১৪ চনৰ ৮ মাৰ্চ তাৰিখে নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত মানসী প্ৰধানক ২০১৩ বৰ্ষৰ [[নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ|ৰাণী লক্ষ্মীবাই স্ত্ৰী শক্তি পুৰস্কাৰ]] প্ৰদান কৰা মুহূৰ্ত]]

==সক্ৰিয়তা==
১৯৮৭ চনত তেওঁ অ'ৱাইএছএছ ৱমেন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক উদ্দেশ্য আছিল ছাত্ৰীসকলক উচ্চ শিক্ষা প্ৰাপ্ত কৰাত সহায় কৰা আৰু তেওঁলোকক সমাজত ভৱিষ্যতৰ নেত্ৰী হিচাপে বিকশিত কৰা। অ'ৱাইএছএছ ৱমনে নেতৃত্ব কৰ্মশালা, শিক্ষা আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ, আইনী সজাগতা আৰু আত্ম-প্ৰতিৰক্ষা শিবিৰআয়োজন কৰি আহিছে। ই হাজাৰ হাজাৰ যুৱতীক তেওঁলোকৰ নিৰ্বাচিত ক্ষেত্ৰত সম্ভাৱ্য নেত্ৰী হিচাপে লালন-পালন কৰি আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/ncw-chief-inaugurates--womens-rights-stall-at-puri.html |title=Women's Rights Stall at Puri |newspaper=The Pioneer |date=4 July 2014 |access-date=7 March 2015 |archivedate=26 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160826030640/http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/ncw-chief-inaugurates--womens-rights-stall-at-puri.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

ওপৰোক্তবোৰৰ উপৰিও, সংগঠনটোৱে অসংখ্য কাৰ্যকলাপ আৰু অনুষ্ঠান হাতত লয় আৰু মহিলাসকলক সৱলীকৰণত অগ্ৰণী অৱদানৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়। সংগঠনটোৱে মহিলাৰ সন্মানৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযানৰো নেতৃত্ব বহন কৰি আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/roadmap-drawn-for-rural-women-empowerment.html |title=Roadmap drawn for rural women empowerment |date=26 June 2013 |access-date=7 March 2015 |archivedate=26 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160826040556/http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/roadmap-drawn-for-rural-women-empowerment.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==মহিলাৰ সন্মানৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান==
২০০৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ভাৰতত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যে দেশজুৰি এক আন্দোলন 'অনাৰ ফৰ ৱমেন নেচনেল কেম্পেইন' আৰম্ভ কৰে। এই আন্দোলনটোৱে মহিলাৰ অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে দেশবাসীক উৎসাহিত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailypioneer.com/print.php?printFOR=storydetail&amp;story_url_key=three-strategies-to-curb-violence-against-women&amp;section_url_key=state-editions|title=Three strategies to cut violence against women|publisher=The Pioneer|date=13 April 2015|access-date=28 June 2015|archivedate=26 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160826000217/http://www.dailypioneer.com/print.php?printFOR=storydetail&amp;story_url_key=three-strategies-to-curb-violence-against-women&amp;section_url_key=state-editions|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url= https://thehinduimages.com/details-page.php?id=151551141#tabs1-html
 | title= Manasi Pradhan
 | work= The Hindu
 | access-date= 12 February 2018
 | archivedate= 9 January 2020
 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20200109174406/https://thehinduimages.com/details-page.php?id=151551141#tabs1-html
 | deadurl= yes
 }}&lt;/ref&gt; এই আন্দোলনত ভাৰতত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসাৰ বিপদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ এক বহুমুখী ৰণনীতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ই মহিলাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ আইনী আৰু প্ৰতিষ্ঠানগত ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সজাগতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বহুতো নীতি ব্যৱহাৰ কৰে। মহিলাৰ অধিকাৰ দোকান, মহিলাৰ অধিকাৰ উৎসৱ, মহিলাৰ অধিকাৰ সভা, মহিলাৰ অধিকাৰ সাহিত্য, দৃশ্য-শ্ৰাব্য প্ৰদৰ্শন, পথনাটক ইত্যাদি মহিলাৰ সন্মানৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযানৰ আনুষংগিক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/at-chilika-meet-rural-women-vow-to-fight-against-violence.html |title=Rural women vow to fight against violence |newspaper=The Pioneer |date=26 April 2013 |access-date=2015-03-14 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304042013/http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/at-chilika-meet-rural-women-vow-to-fight-against-violence.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আনহাতে ই জনমত সংগ্ৰহ কৰি আৰু মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা নিয়ন্ত্ৰণ ৰখাৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠানগত পৰিৱৰ্তন আৰু সংশোধনমূলক ব্যৱস্থাৰ বাবে নিৰন্তৰ প্ৰচাৰ চলাই চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ সৃষ্টি কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;newindianexpress.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/odisha/Three-pronged-Strategy-to-Curb-Crime-Against-Women/2015/04/12/article2760160.ece|title=Three-pronged Strategy to Curb Crime Against Women|publisher=The Indian Express|access-date=2021-09-14|archivedate=2016-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816133942/http://www.newindianexpress.com/states/odisha/Three-pronged-Strategy-to-Curb-Crime-Against-Women/2015/04/12/article2760160.ece|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত সমগ্ৰ ভাৰতৰ অংশীদাৰসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনাচক্ৰ, কৰ্মশালা আৰু পৰামৰ্শৰ সৈতে জড়িত চাৰি বছৰৰ দীঘলীয়া মন্থনৰ পিছত, আন্দোলনটোৱে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সমাপ্ত কৰাৰ বাবে ইয়াৰ যুঁজৰ এক বিতং খচৰা প্ৰস্তুত কৰে। একেবছৰে ই [[নিৰ্ভয়া সমাৰোহ]] অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ২০১৪ চনত আন্দোলনটোৱে ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাবে চাৰি দফা চাৰ্টাৰ অফ ডিমাণ্ড বা ন্যায্য দাবীৰ তালিকা মুকলি কৰে। একে বছৰতে ই নিৰ্ভয়া বাহিনী আৰম্ভ কৰে। এই বাহিনীত সমগ্ৰ ভাৰতৰ ১০,০০০ৰো অধিক স্বেচ্ছাসেৱক আছে। তেওঁলোকে জনমত সংগ্ৰহ কৰি ইয়াৰ চাৰি দফা দাবীৰ কাৰ্যকৰীকৰণৰ বাবে এক নিৰন্তৰ অভিযানত লিপ্ত হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhopal/nirbhaya-vahini-to-fight-violence-against-women-in-odisha.html |title=Nirbhaya Vahini to fight violence against women |newspaper=The Pioneer |date=21 December 2013 |access-date=2015-03-14 |archivedate=2016-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160826034159/http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhopal/nirbhaya-vahini-to-fight-violence-against-women-in-odisha.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==চাৰি দফাযুক্ত ন্যায্যদাবীৰ তালিকা==
২০১৪ চনত মানসী প্ৰধানৰ নেতৃত্বত মহিলাৰ সন্মানৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযানে ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাবে চাৰি দফাৰ চাৰ্টাৰ মুকলি কৰে। এই দাবীৰ তালিকাখনে আন্দোলনৰ এক আধাৰশিলা গঠন কৰিছে আৰু কেইবাখনো ৰাজ্য চৰকাৰক উপযুক্ত সংশোধন কৰিবলৈ প্ৰেৰণা দিছে। সেই চাৰিটা দাবী হৈছে:

# সুৰাৰ ব্যৱসায় সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰা
# শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমৰ অংশ হিচাপে মহিলাসকলৰ বাবে আত্ম-প্ৰতিৰক্ষা প্ৰশিক্ষণ দিয়া
# প্ৰতিখন জিলাত মহিলা সুৰক্ষাৰ বাবে বিশেষ সুৰক্ষা বাহিনী গঠন কৰা
# ফাষ্ট-ট্ৰেক আদালত আৰু প্ৰতিখন জিলাত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে অপৰাধৰ বাবে বিশেষ অনুসন্ধান আৰু মোকৰ্দমা শাখা স্থাপন কৰা&lt;ref name=&quot;newindianexpress.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theopenpage.co.in/Few%20Examples%20of%20the%20most%20courageous%20act%20done%20to%20bring%20the%20change%20in%20India.aspx |title=The Most Courageous Act done to bring Change in India |newspaper=The Open Page |date=5 March 2018 |access-date=2018-03-22}}&lt;/ref&gt;

==সাহিত্যকৰ্ম==
মানসী প্ৰধান এজন প্ৰশংসিত লেখক আৰু কবি। তেওঁৰ চতুৰ্থখন কিতাপ 'উৰ্মি-ও-উচ্চৱাছ' আঠটা প্ৰধান ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiantelevision.com/aac/y2k10/aac512.php|title=Manasi Pradhan is advisory panel member of Censor Board|date=20 August 2010|publisher=IndianTelevision.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://idishoom.com/manasi-pradhan-odishas-daughter|title=Manasi Pradhan: Odisha's daughter|date=15 September 2016|access-date=22 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121634/http://idishoom.com/manasi-pradhan-odishas-daughter/|archive-date=29 March 2018|url-status=dead|archivedate=29 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180329121634/http://idishoom.com/manasi-pradhan-odishas-daughter/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য উৎস==
{{reflist|30em}}

[[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰীবাদী]]
[[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]]</text>
      <sha1>odjp5i3396d26lpi99lds7j3weygdww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হা-ঈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86520</id>
    <revision>
      <id>616173</id>
      <parentid>354597</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T08:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7405" sha1="04unjlx8w6k5rgwsyhf89ggwki59hid" xml:space="preserve">
'''হা-ঈ''' ({{lang-en |Haai}}) [[কাৰ্ব জনগোষ্ঠী|কাৰ্বি]] সমাজত প্ৰচলিত এক ৰূপকথাৰ নায়িকা৷ কাৰ্বি সমাজত কিছুমান লোককথা বেলাড বা মালিতা হিচাপে পোৱা যায়৷ তাৰ ভিতৰৰ বাচিক মহাকাব্যিক মালিতা হ’ল “হাঈমু আলুন’’৷&lt;ref name=&quot;হাঈ&quot;&gt;{{cite book | title=লোক সংস্কৃতি | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=শৰ্মা, ড° নবীন চন্দ্ৰ | authorlink=জনজাতীয় বাচিক কলা | year=২০২২ | pages=২১৫ | isbn=978-93-244-0068-0}}&lt;/ref&gt; এই হাঈমু আলুনৰে কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হা-ঈ বা হাঈ৷ হাঈমু আলুনত এহাল সৰলমনা স্বামী স্ত্ৰীৰ বিচ্ছেদৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে৷

জনশ্ৰুতিমতে, পৃথিৱীৰ এমা-ডিমা অৱস্থাতেই হাঈৰ জন্ম৷ হাঈ মাকৰ নাম আছিল কাচ্ছে’ আৰু দেউতাকৰ নাম আছিল ছাই ৰংহাং৷ কাচ্ছে’ আৰু কাৰেং দুজনী নলেগলে লগা বান্ধবী৷ কাৰেঙৰ ককায়েক ছাই ৰংহাঙলৈ কাচ্ছে’ক বিয়া কৰাই কাৰেঙে তাইৰ বান্ধবীক লগতে ৰাখিছিল৷ কাৰেঙে পিছত অনটেৰণৰ লগত বিয়া হয়৷ কাচ্ছে’ আৰু কাৰেঙে দুয়ো ঠিক কৰে যে সিহঁতৰ দুয়োৰে সন্তান যদি ল’ৰা আৰু ছোৱালী হয়; তেতিয়া দুয়োকে বিয়া কৰাই এই মিতিৰালিৰ স্থায়ী ৰূপ দিব৷ সময়ত কাচ্ছে’ৰ এজনী ছোৱালী আৰু কাৰেঙৰ এটা ল’ৰা হ’ল৷ সিহঁতেই হাঈ আৰু লং৷ হাঈ বৰ ৰূপৱতী আছিল৷ তাই ঘৰৰ সম্মুখত বহিলেই চোতালখন পোহৰ হৈ গৈছিল৷&lt;ref name=&quot;লং&quot;&gt;{{cite book | title=কাৰবি লোকসমাজ সাহিত্য সংস্কৃতিত এভূমুকি | publisher=সুৰেন বৰুৱা | author=বৰুৱা, সুৰেন্দ্ৰ | authorlink=হাঈ’মু আলুন | year=১৯৯৮ | pages=৫৯}}&lt;/ref&gt; ৰূপৱতী হাঈ শৈশৱতেই লং টেৰণৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়৷ দুয়োৰে মাক-দেউতাকহঁতো পৰস্পৰৰ বন্ধু হোৱাৰ বাবেও সিহঁতৰ অবাধ মিলামিছা আছিল৷ যৌৱনাৱস্থাত ঝুমতলীত কাম কৰোঁতে ঘনিষ্ঠ হৈ সেই আকৰ্ষণ প্ৰেমলৈ পৰিণত হয় আৰু সামাজিক দস্তুৰমতে বিয়া হয়৷ বিয়াৰ পিছত ঝুমতলীত শস্য কিনিবলৈ অহা খাছীয়া বেপাৰী এজন হাঈৰ ৰূপৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়৷ কিন্তু হাঈয়ে তাৰ প্ৰতি মনোযোগ নিদিয়াত হিংসাৰ বশৱৰ্তী হৈ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ ৰাজবিষয়া লংদিলিৰ আগত হাঈৰ ৰূপৰ বৰ্ণনা কৰি তেওঁক তাইৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰি তোলে৷ লংদিলিয়ে সেই বৰ্ণনা শুনি কামাসক্ত হৈ সামাজিক বাধা-নিষেধ নামানি, হাঈৰ বাপেকক ৰাজকীয় সুখৰ লোভ দেখুৱাই তাইক বলপূৰ্বক চ’চেঙৰ ৰাজকাৰেঙলৈ লৈ আহে৷&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2020/11/blog-post_47.html?m=1 |access-date=2023-03-08 |archivedate=2023-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308183741/https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2020/11/blog-post_47.html?m=1 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তাই আহিছিল, কাৰণ, তাইৰ ভয় আছিল, কিজানিবা তাই নাহিলে মাক-দেউতাক বা লং টেৰণৰ ওপৰত অত্যাচাৰ চলায়৷ আহিল যদিও হাঈয়ে কিন্তু ৰাজবিষয়াৰ হাতত আত্মসমৰ্পন নকৰিলে৷ অৱশ্যে তাই দৰাঘৰীয়াৰ শুশ্ৰূষা সামাজিক নিয়মমতে কৰিবলৈ ধৰিলে৷ লংদিলিয়ে বলপূৰ্বক ৰূপৰ আঙুঠি এটা কইনাৰ চিনস্বৰূপে হাঈক পিন্ধাই দিলে৷ ক্ষমতাশালী লোকৰ আগত সমাজৰ কোনেও মূৰ তুলি প্ৰতিবাদ নকৰিলে৷ কিন্তু হাঈয়ে সমাজৰ মাজতে এই কাৰ্যৰ প্ৰতিবাদস্বৰূপে ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই গ’ল৷ পিছত লংদিলিৰ হাতত সতীত্ব নাশ হোৱাৰ ভয়ত হাঈয়ে আমৰণ অনশন কৰে আৰু শেষত লঙৰ বুকুত মূৰ থৈ শেষ নিশ্বাস এৰে৷ হাঈৰ দুখত পিছত লং টেৰণেও আত্মহত্যাৰ পথ বাছি লয়৷&lt;ref name=&quot;কাৰবি&quot;&gt;{{cite book | title=অসমৰ লোকসাহিত্য | publisher=ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্টোৰচ্ | author=শৰ্মা, শশী | authorlink=অসমৰ লোকসমাজ আৰু লোকসাহিত্য | year=১৯৯৩( ১ম প্ৰকাশ), ২০১৬ (৩য় প্ৰকাশ) | pages=২৯৫ | isbn=81-85905-23-1}}&lt;/ref&gt; জনবিশ্বাসমতে, হাঈমুৰ দুখৰ কাহিনী গালে বতৰেও চকুপানী টোকে৷ সেয়ে কাৰবি সমাজত বছৰেকত এবাৰ “কাথাৰ’’ বুঢ়াই ’হাঈমু আলুন’ পঢ়ি হাঈৰ কৰুণ প্ৰেমগাথা সোঁৱৰণ কৰে৷&lt;ref name=&quot;লং&quot;/&gt;
==তথ্য সূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:লোককথা]]
[[শ্ৰেণী:কাৰ্বি আংলং জিলা]]</text>
      <sha1>04unjlx8w6k5rgwsyhf89ggwki59hid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মামুনুল হক</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101303</id>
    <revision>
      <id>616104</id>
      <parentid>606737</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T15:51:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13454" sha1="tb239dextv41qow055npgc382b5jvbe" xml:space="preserve">[[File:Mamunul Haque.jpg|thumb|২০২৫ চনত মামুনুল হক]]

'''মামুনুল হক''' ({{lang-en| Mamunul Haque, জন্ম: নৱেম্বৰ ১৯৭৩}}) এগৰাকী বাংলাদেশী দেওবন্দী ইছলামিক পণ্ডিত, ৰাজনীতিবিদ, শিক্ষাবিদ, লেখক, সম্পাদক আৰু সমাজ সংস্কাৰক। তেওঁ হেফাজাত-ই-ইছলাম বাংলাদেশৰ প্ৰাক্তন যুটীয়া মহাসচিব,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-04-25|title=Hefazat-e-Islam central committee dissolved|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/04/25/hefazat-e-islam-central-committee-dissolved|access-date=2021-04-25|work=Dhaka Tribune}}&lt;/ref&gt; বাংলাদেশৰ খেলাফাত মজলিছৰ মহাসচিব, জামিয়া ৰহমানিয়া আৰব ঢাকাৰ শ্বেইখ আল-হাদীছ, বাবৰি মছজিদ বাংলাদেশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, মাহেকীয়া ৰহমানী পাইগামৰ মুখ্য সম্পাদক, বাংলাদেশ খেলাফাত যুৱ মজলিছৰ সভাপতি আৰু বাইতুল মামুৰ জামে মছজিদত খাতিব। বাংলাদেশৰ ইছলামিক ভাষিক সংগঠন ৰাবেততুল ৱাইজিন বাংলাদেশকে ধৰি কেইবাটাও সংগঠনৰ আগশাৰীৰ ব্যক্তি। নাস্তিক, ধৰ্মনিৰপেক্ষ, ইছলাম বিৰোধীৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ভাষণ দিয়াসকলৰ মাজত তেওঁ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় আৰু এই ক্ষেত্ৰত আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিয়াৰ বাবে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। বাংলাদেশ আৱামী লীগ, ছাত্ৰ লীগ, জুবো লীগকে ধৰি ৬৫টা সংগঠনে ইছলামিক মৌলবাদৰ প্ৰচাৰৰ বাবে তেওঁক নিষিদ্ধ কৰা, গ্ৰেপ্তাৰ কৰা আৰু আদৰ্শ শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত সমগ্ৰ দেশতে এক বৃহৎ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2020-12-01|title=Sculpture fiasco: Numerous organizations demonstrate demanding arrest of Babunagari, Mamunul|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2020/12/01/awami-league-and-affiliates-arrest-babunagari-mamunul-now|access-date=2020-12-10|work=Dhaka Tribune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2020-12-08|title=Mamunul condemns vandalising of Bangabandhu sculpture, stands by earlier statement|url=https://www.thedailystar.net/country/news/mamunul-condemns-vandalising-bangabandhu-sculpture-stands-earlier-statement-2007749|access-date=2020-12-10|work=The Daily Star|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Action demanded against Mujib sculpture protesters|url=https://www.newagebd.net/article/122851/action-demanded-against-mujib-sculpture-protesters|access-date=2020-12-10 |work=New Age |language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২১ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয় পত্নীয়ে তেওঁক ধৰ্ষণ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।&lt;ref&gt;[https://www.thedailystar.net/frontpage/news/second-wife-sues-mamunul-rape-2086541?amp ‘Second wife’ sues Mamunul for rape]&lt;/ref&gt;

==আদি জীৱন==
মামুনুল হকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৭৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত, ঢাকাৰ আজিমপুৰত। তেওঁ মূলতঃ মুনছিগঞ্জৰ লৌহাজাঙৰ ভিৰিচ খান গাঁৱৰ ক্বাদিছ বংশৰ এটা বঙালী মুছলমান পৰিয়ালৰ।&lt;ref name=son&gt;{{citation|author=Haque, Mamunul|language=bn|script-title=bn:শায়খুল হাদীস আজিজুল হক ৰাহ. এৰ বৰ্ণাঢ্য জীবন|year=2019}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আজিজুল হক, বাংলাদেশ খেলাফাত মজলিছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছহীহ আল-বুখাৰীৰ প্ৰথম বাংলা অনুবাদক আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Dr. Tuhin Malik|date=2 December 2019|script-title=bn:শায়খুল হাদীসেৰ বিৰুদ্ধে এ কেমন অপপ্ৰচাৰ!|trans-title=What kind of propaganda against Shaykhul Hadith!|url=https://www.dailynayadiganta.com/politics/460954/শায়খুল-হাদীসেৰ-বিৰুদ্ধে-এ-কেমন-অপপ্ৰচাৰ|access-date=2020-12-16|work=Daily Naya Diganta|language=bn}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=13 May 2013|script-title=bn:শায়খুল হাদিসেৰ ছেলে মামুনুল হক খুলনায় আটক|trans-title=Shaikhul Hadith's son Mamunul Haque arrested in Khulna|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/শায়খুল-হাদিসেৰ-ছেলে-মামুনুল-হক-খুলনায়-আটক|access-date=2020-12-16|work=Prothom Alo|language=bn}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ ১৩গৰাকী ভাই-ভনী আছে। তেওঁৰ ডাঙৰ ভাতৃ মাহফুজুল হক, বাংলাদেশৰ এজন বিশিষ্ট ইছলামিক পণ্ডিত।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Qawmi Madrassah Education Board gets new chairman|url=https://www.newagebd.net/article/117976/qawmi-madrassah-education-board-gets-new-chairman|access-date=2020-12-16|work=New Age|language=en|archivedate=2020-10-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201014024343/https://www.newagebd.net/article/117976/qawmi-madrassah-education-board-gets-new-chairman|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==কৃতিত্ব==
২০২০ চনৰ ১০ অক্টোবৰত তেওঁ বাংলাদেশৰ খেলাফাত মজলিছ&lt;ref&gt;{{Cite news |script-title=bn:খেলাফতেৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত মহাসচিব মামুনুল |trans-title=Acting Secretary General of Khilafat Mamunul|url=https://www.bd-pratidin.com/news/2020/10/11/575548|access-date=2020-12-16|work=Bangladesh Pratidin|date=11 October 2020 |language=bn}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৫ নৱেম্বৰত বাংলাদেশৰ হেফাজাত-ই-ইছলামৰ যুটীয়া মহাসচিব নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |script-title=bn:হেফাজতেৰ পূৰ্ণাঙ্গ কমিটিৰ তালিকা প্ৰকাশ |trans-title=Publication of the list of the full committee of Hefazat|url=https://www.somoynews.tv/pages/details/247077|access-date=2020-12-16|work=Somoy News|language=bn-BD|title=Somoy Tv News }}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত বাংলাদেশৰ ইছলামিক ভাষিক সংগঠন ৰাবেতুল ৱাইজিন, বাংলাদেশৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |script-title=bn:ওয়াজেৰ ওপৰ নজৰদাৰিৰ নামে আলেমদেৰ কণ্ঠৰোধ চলবে না, কৰ্মশালায় বক্তাৰা |trans-title=Scholars in conference, will not be silenced in the name of monitoring Waz|url=https://www.banglatribune.com/politics/news/557257/%E0%A6%93%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%93%E0%A6%AA%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%9C%E0%A6%B0%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%AE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A7-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A6%BE|access-date=2020-12-16|work=Bangla Tribune|language=bn}}&lt;/ref&gt; ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁ ঢাকাত বাবৰি মছজিদ, বাংলাদেশ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |script-title=bn:ঢাকায় বাবৰি মসজিদেৰ ভিত্তি স্থাপন কৰলেন আল্লামা শফী |trans-title=Allama Shafi laid the foundation of Babri Mosque in Dhaka|url=https://www.jagonews24.com/religion/article/561849|access-date=2020-12-16|work=Jago News 24|language=bn}}&lt;/ref&gt;

==পৰিয়াল==
হকৰ মতে তেওঁ তিনিবাৰ বিয়া কৰিছে যদিও আমিনা টায়িবাৰ সৈতে হোৱা বিবাহকহে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hifazat leader Mamunul has 3 wives, only one marriage is registered: police |url=https://m.bdnews24.com/en/detail/bangladesh/1881945 |access-date=2024-01-09 |archivedate=2021-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211117183432/https://m.bdnews24.com/en/detail/bangladesh/1881945 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মতে, তেওঁৰ আন দুগৰাকী পত্নী হ’ল জন্নত আৰা ঝৰ্ণা আৰু জন্নাতুল ফাৰ্দুছ লিপি। অৱশ্যে ঝৰ্ণাই তেওঁক ধৰ্ষণ আৰু আটক কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে আৰু তেওঁলোক বিবাহিত নহয় বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;[https://m.theindependentbd.com/post/261940 &quot;Second wife&quot; claimed by Mamunul Haque files rape case against him]&lt;/ref&gt;

==গ্ৰেপ্তাৰ==
২০১৩ চনৰ ৫ আৰু ৬ মে'ত ঢাকাৰ ছাপলা চৌহদত অনুষ্ঠিত ''হেফাজাট'' আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশ চৰকাৰে ২০১৩ চনৰ ১২ মে' মাহত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |script-title=bn:হেফাজত নেতা মামুনুল হক খুলনায় গ্ৰেফতাৰ|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/195864.details|access-date=2020-10-22|work=banglanews24.com|date=12 May 2013 |language=bn}}&lt;/ref&gt; এই সময়ছোৱাত তেওঁ ''স্পীকিং ফ্ৰম প্ৰিজন'' নামৰ এখন কিতাপ লিখিছিল আৰু সেই বছৰৰে ছেপ্টেম্বৰ মাহত কিতাপখন প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Speaking from prison - Mamunul Haque|url=https://www.rokomari.com/book/106623/karagar-theka-bolse|access-date=2020-12-16|website=www.rokomari.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

==সাহিত্য প্ৰকাশ==
মামুনুল হকে দহখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰিছে আৰু চাৰিখন সম্পাদনা কৰিছে। ২০০১ চনৰ পৰা তেওঁ মাহেকীয়া ৰহমানী পেগেম আলোচনীৰ সম্পাদক হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |script-title=bn:বিজয়েৰ মাসে ইসলামি পত্ৰিকাগুলো যেমন |trans-title=Qaumi scholars are advancing in the practice of Bengali|url=https://www.banglanews24.com/islam/news/bd/370992.details|access-date=2020-10-12|work=[[banglanews24.com]]|date=24 February 2015 |language=bn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=What are the Islamic magazines like in the month of victory? |url=https://www.banglatribune.com/others/news/599732|access-date=2020-10-12|work=[[Bangla Tribune]]|language=bn}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু দৈনিক বাতৰি কাকততো সমসাময়িক বিষয়সমূহৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ লিখে।&lt;ref&gt;{{Cite news|script-title=bn:আল্লামা আহমদ শফীৰ পাশে একজন‌ও কি ভালোবাসাৰ মানুষ নেই?|trans-title=Allama Ahmad Shafi's side is not a man of love?|work=[[Manab Zamin]]|url=https://m.mzamin.com/article.php?mzamin=241522|access-date=11 October 2020|language=bn|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=29 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200929134411/https://m.mzamin.com/article.php?mzamin=241522|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>tb239dextv41qow055npgc382b5jvbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মোচি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102356</id>
    <revision>
      <id>616132</id>
      <parentid>487102</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T19:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12790" sha1="jmadroodb3boulxb3dzm8yzel9xp5kq" xml:space="preserve">[[File:Mochi 002.jpg|thumb|কিৰিমোচি বা কাকুমোচি]]
[[File:Rice Cake.jpg|thumb|মাৰোমোচি]]
[[File:Mochitsuki-Jan2012.ogv|thumb|সতেজ মোচি প্ৰস্তুত কৰা হৈছে]]

'''মোচি''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Mochi, [[জাপানী ভাষা|জাপানী]]: 餅) হৈছে মোচিগম নামৰ এবিধ জাপ’নিকা আঠাযুক্ত চাউল আৰু কেতিয়াবা অন্যান্য উপাদান যেনে পানী, চেনি আৰু গোমধানৰ আটা মিহলাই তৈয়াৰ কৰা এবিধ পিঠা সদৃশ জাপানী খাদ্য। ভাপত দিয়া চাউলখিনি গুড়ি কৰি ঢিলা কৰা হয় আৰু বিচৰা ধৰণৰ আকৃতিত ঢালি সাঁচ দিয়া হয়। জাপানত ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে মোচিছুকি (餅搗き) নামৰ অনুষ্ঠানত তৈয়াৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 5, 2013 |title=Mochitsuki: A New Year's Tradition |url=https://blog.janm.org/2013/12/05/mochitsuki-a-new-years-tradition/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930101922/https://blog.janm.org/2013/12/05/mochitsuki-a-new-years-tradition/ |archive-date=September 30, 2020 |publisher=Japanese American National Museum |access-date=February 24, 2024 |archivedate=September 30, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930101922/https://blog.janm.org/2013/12/05/mochitsuki-a-new-years-tradition/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; বছৰ যিকোনো সময়তেই এই খাদ্য খোৱা হয় যদিও ই হৈছে জাপানী নৱবৰ্ষৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য। জাপানী নৱবৰ্ষৰ সময়ত মোচি  সাধাৰণতে অধিক পৰিমাণে খোৱাৰ লগতে বিক্ৰীও কৰা হয়।

মোচি হৈছে বহুশৰ্কৰা, লিপিড, প্ৰ’টিন, আৰু পানীৰে গঠিত এবিধ বহুউপাদানযুক্ত খাদ্য। মোচিত থকা এমাইল'পেক্টিন জেল, শ্বেতসাৰৰ দানা আৰু বায়ুৰ বুদবুদৰ বাবে ইয়াৰ গঠন বৈষম্যপূৰ্ণ হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Isono|first=Yoshinobu|author2=Emiko Okamura |author3=Teruo Fujimoto |title=Linear Viscoelastic Properties and Tissue Structures of Mochi Cake|journal=Agric. Biol. Chem.|year=1990|volume=54|issue=11|pages=2941–2947|doi=10.1271/bbb1961.54.2941|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; মোচিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা চাউলত এমাইল'জৰ পৰিমাণ নগণ্য আৰু এমাইল'পেক্টিনৰ মাত্ৰা বেছি, যাৰ ফলত ই জেলৰ দৰে স্থায়িত্ব লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Bean|first=M.M |author2=Esser, C.A. |author3=Nishita, K.D.|title=Some Physiochemical and Food Application Characteristics of California Waxy Rice Varieties|journal=Cereal Chemists|year=1984|volume=61|issue=6|pages=475–479}}&lt;/ref&gt; মোচি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা জাপ’নিকা চাউলত প্ৰ’টিনৰ পৰিমাণ অন্য চাউলৰ তুলনাত বেছিকৈ থাকে।

চাউল সিজাই গুড়ি কৰি প্ৰস্তুত কৰা মোচিৰ সৈতে চাউলৰ পিঠা গুড়িৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা ডাংগো নামৰ খাদ্যৰ যথেষ্ট মিল আছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=XPNgBwAAQBAJ&amp;pg=PT813 | title=The Oxford Companion to Sugar and Sweets| date=April 2015| publisher=Oxford University Press| isbn=9780199313624}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
মোচি প্ৰস্তুত কৰোতে মূলতঃ ৰঙা ধানৰ চাউল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;irohajiten&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210113233844/http://iroha-japan.net/iroha/B02_food/02_mochi.html Mochi.] Nihon-Bunka Iroha Jiten.&lt;/ref&gt; জাপানত মোচিৰ সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য অনন্য যদিও ইয়াৰ সৈতে এছিয়াৰ অন্যান্য দেশৰ খাদ্যৰ সামঞ্জস্য দেখা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;kotobamochi&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20201020025207/https://kotobank.jp/word/%E9%A4%85-142450 Kotobank Mochi.] The Asahi Shimbun.&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণাৰ মতে ষষ্ঠ শতিকাত যেতিয়া ভাপ প্ৰস্তুত কৰা মাটিৰ পাত্ৰ জাপানত ঘৰে ঘৰে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল তেতিয়া মোচি প্ৰস্তুত কৰাও বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Otsuka |first=Hatushige |date=2003 |title=Japanese archipelago in the Kofun period |publisher=Aoki Shoten |isbn=978-4250203305}}&lt;/ref&gt;

অষ্টম শতিকাৰ নাৰা যুগৰ শেষৰ ফালে সংকলিত বুংগো নো কুনি ফুডোকি (Bungo no kuni fudoki) গ্ৰন্থত মোচি সম্পৰ্কীয় এটা কিংবদন্তি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। কিংবদন্তি মতে, যেতিয়া এজন ধনী মানুহে বাকী থকা ধানৰ পৰা এটা চেপেটা মোচি বনাই তাত কাঁড় নিক্ষেপ, তেতিয়া সেই মোচিখিনি বগা চৰাইলৈ ৰূপান্তৰিত হৈ উৰি গ’ল আৰু তাৰ পিছত মানুহজনৰ ধাননি পথাৰখন নিৰ্জন আৰু অনুৰ্বৰ হৈ পৰিল। এই কিংবদন্তিৰ পৰা দেখা যায় যে ঘূৰণীয়া বগা মোচিৰ ঐতিহাসিকভাৱে আধ্যাত্মিক শক্তি থকা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210104035443/http://www.omochi100.jp/kaibou/ History of mochi.] Zenkoku Mochi Kogyo Kyodo Kumiai&lt;/ref&gt;

হেইয়ান যুগত (৭৯৪–১১৮৫) শ্বিণ্টো (Shinto) নামৰ অনুষ্ঠানত প্ৰসৱ আৰু বিবাহ উদযাপনৰ বাবে প্ৰায়ে মোচি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দ্বাদশ শতিকাত সংকলিত অকাগামি (Ōkagami) গ্ৰন্থৰ মতে সম্ৰাট আৰু সম্ভ্ৰান্ত লোকসকলৰ ৫০ দিন সম্পূৰ্ণ হোৱা কেঁচুৱাৰ মুখত মোচি স্পৰ্শ কৰোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Inaga |first=Keiji |year=1996 |script-title=ja:新訂総合国語便覧 |publisher=Daiichi Gakushusha |language=ja |isbn=978-4-8040-3301-3}}&lt;/ref&gt; এই সময়ছোৱাত অভিজাত সমাজত দৰা-কইনাই বিয়াৰ তিনিদিনৰ পিছত কইনাৰ ঘৰত একেলগে মোচি খোৱাটো এটা প্ৰথাত পৰিণত হৈছিল।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201105065951/https://kotobank.jp/word/%E4%B8%89%E6%97%A5%E5%A4%9C%E9%A4%85-1597038 Kotobank Mikayonomochii.] The Asahi Shimbun.&lt;/ref&gt;

হেইয়ান যুগৰ বিৱৰণীসমূহ নৱবৰ্ষৰ উপলক্ষে মোচি ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰথম লিপিবদ্ধ তথ্য পোৱা যায়। ইম্পেৰিয়েল দৰবাৰৰ সম্ভ্ৰান্ত লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সদ্য নিৰ্মিত মোচিৰ দীঘলীয়া সূত্ৰবোৰে দীৰ্ঘায়ু আৰু মংগলৰ প্ৰতীক, আনহাতে শুকান মোচিয়ে মানুহৰ দাঁত শক্তিশালী কৰাত সহায় কৰে। [[দ্য টেল অফ গেঞ্জি|দ্য টেল অফ গেঞ্জিতো]] ইয়াৰ বিৱৰণী পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Itoh|first=Makiko|title=Rice takes prized, symbolic yearend form|url=http://www.japantimes.co.jp/life/2011/12/30/life/rice-takes-prized-symbolic-yearend-form/#.Vujgd8dlnUp|journal=The Japan Times Online|access-date=16 February 2016|date=30 December 2011|archive-date=11 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160411072422/http://www.japantimes.co.jp/life/2011/12/30/life/rice-takes-prized-symbolic-yearend-form/#.Vujgd8dlnUp|url-status=dead|archivedate=11 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160411072422/http://www.japantimes.co.jp/life/2011/12/30/life/rice-takes-prized-symbolic-yearend-form/#.Vujgd8dlnUp|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

মুৰোমাচি যুগত চামুৰাইসকলে কাগামি মোচি প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰথা আৰম্ভ কৰিছিল। কাগামি মোচি হৈছে এটা মোচিৰ ওপৰত আন এটা মোচি থৈ, তাৰ ওপৰত দৈদাই নামৰ এবিধ কমলা জাতীয় ফলৰ প্ৰলেপ দি প্ৰস্তুত কৰা এবিধ জাপানী খাদ্য। নৱবৰ্ষক আদৰণি জনোৱাৰ সময়ত চামুৰাইয়ে কাগামি মোচিক জাপানী কৱচ আৰু জাপানী তৰোৱালেৰে সজাইছিল আৰু নৱবৰ্ষত পৰিয়ালৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ টোকোনোমা (tokonoma, জাপানী সকলে শিল্প বা ফুলেৰে সজায় থোৱা এটা পৰম্পৰাগত কোঠাৰ)ত ৰাখিছিল। নৱবৰ্ষৰ পিছত যেতিয়া মানুহে কাগামি মোচি খায়, তেতিয়া তেওঁলোকে জাপানী দেৱতা [[কামি|কামিক]] অৱজ্ঞা নকৰা বুজাবলৈ খাদ্যবোৰ হ'চ' (এবিধ দা)ৰে নাকাটে, তাৰ পৰিবৰ্তে স্বাভাৱিকতে শুকাই যোৱাৰ পিছত কাঠৰ হাতুৰীৰে মৰিয়াই ভাঙিহে খায়।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201225102832/https://www.gishi.co.jp/home/faq_03a.asp Kagami mochi FAQ.] Maeharaseifun Corporation.&lt;/ref&gt;

জাপানী নৱবৰ্ষত পৰিবেশন কৰা পৰম্পৰাগত খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত মোচি অন্যতম আৰু এই সময়ত মোচি প্ৰচুৰ পৰিমাণে বিক্ৰী আৰু খোৱা হয়। প্ৰতি বছৰে ২৮ ডিচেম্বৰত পৰিয়ালৰ উপাসনা বেদীত (কামিডানা) এটা কাগামি মোচি ৰখাটো জাপানী সকলৰ অন্য এক পৰম্পৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Caile|first=Christopher|title=Kagami Biraki: Renewing the Spirit|url=http://www.fightingarts.com/reading/article.php?id=156|website=Fighting Arts|access-date=27 February 2016}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:জাপানৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>jmadroodb3boulxb3dzm8yzel9xp5kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মালবিকা সভাৰৱাল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115303</id>
    <revision>
      <id>616105</id>
      <parentid>566631</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T16:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7593" sha1="kjpvump8age9tz8gpgecsoslrtpponp" xml:space="preserve">{{Short description|Indian gynecologist and obstetrician}}
{{Use dmy dates|date=May 2018}}
{{Use Indian English|date=May 2018}}
{{Infobox person
| name               = ডাঃ মালবিকা সভাৰৱাল
| image              = 
| imagesize          = 
| caption            = 
| birth_date         = 
| birth_place        = নতুন দিল্লী, ভাৰত
| death_date         = 
| death_place        = 
| restingplace       = 
| restingplacecoordinates = 
| othername          = 
| occupation         = স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ&lt;br&gt;প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ
| yearsactive        = 
| known for          = [[লেপাৰস্কপি]]
| spouse             = ডাঃ বিনয় সভাৰৱাল
| domesticpartner    = 
| children           = 
| parents            = 
| website            = 
| awards             = [[পদ্মশ্ৰী]]
}}
'''ডাঃ মালবিকা সভাৰৱাল''' ({{lang-en|Malvika Sabharwal}}) এপ’ল’ হেল্থকেয়াৰ গ্ৰুপৰ নোভা স্পেচিয়েলিটি হাস্পতাল আৰু নতুন দিল্লীৰ জীৱন মালা হাস্পতালৰ এগৰাকী ভাৰতীয় স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ, লেপাৰ’স্কপিক চাৰ্জন আৰু প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ।&lt;ref name=&quot;Fight cervical cancer through prevention and early detection&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.slideshare.net/novaspecialtysurgery/alivecom-dr-malvika-sabharwal|title=Fight cervical cancer through prevention and early detection|publisher=Alive|date=7 February 2014|accessdate=8 February 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;On Sehat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sehat.com/dr-malvika-sabharwal-obstetricians-and-gynecologist-delhi|title=On Sehat|publisher=Sehat|date=2016|accessdate=8 February 2016|archivedate=26 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226044201/https://www.sehat.com/404.php|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesmed.com/Doctor/Delhi/dr-malvika-sabharwal-52736|title=Dr.Malvika Sabharwal - Book Appointment Online, View Fees, Feedbacks&amp;#124; Timesmed}}&lt;/ref&gt; লেপাৰ’স্কপিক অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰিয়তে ৰেকৰ্ড কৰা আটাইতকৈ ডাঙৰ ফাইব্ৰইডটো আঁতৰোৱাৰ সফল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে তেওঁৰ নেতৃত্বত গঠিত দলটোৱে কৃতিত্ব লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Delhi doctors remove world's largest fibroid&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Delhi-doctors-remove-worlds-largest-fibroid/articleshow/6817981.cms|title=Delhi doctors remove world's largest fibroid|publisher=Times of India|date=27 October 2010|accessdate=8 February 2016}}&lt;/ref&gt; তেওঁ গাইনোকোলজি সম্পৰ্কীয় এণ্ডোস্কোপিক অস্ত্ৰোপচাৰৰ সৈতে জড়িত ১৪০জন চিকিৎসকৰ দল গাইনি এণ্ডোস্কোপিক নেতৃত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;About Gynae Endoscopy&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gynaeendoscopy.in/|title=About Gynae Endoscopy|publisher=Gynae Endoscopy|date=2016|accessdate=8 February 2016}}&lt;/ref&gt;

সভাৰৱালে লেডী হাৰ্ডিং মেডিকেল কলেজৰ পৰা মেডিচিন (এম বি বি এছ) স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি একেখন প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ প্ৰমাণপত্ৰ (ডি জি অ’) লাভ কৰাৰ পিছত নেদাৰলেণ্ডৰ হাৰলেমৰ ৱামষ্টেকাৰৰ অধীনত হিষ্টেৰ’স্কপি আৰু ব্ৰিটেইনৰ ৰয়েল ফ্ৰী হস্পিতালৰ এডাম মেগছৰ অধীনত লেপাৰ’স্কপিৰ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Dr. Malvika Sabharwal on Practo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.practo.com/delhi/doctor/dr-malvika-sabharwal-gynecologist-obstetrician-3|title=Dr. Malvika Sabharwal on Practo|publisher=Practo|date=2016|accessdate=8 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন অৱ গাইনেক’লজিকেল এণ্ড’স্কপিষ্ট, ইণ্ডিয়ান ফাৰ্টিলিটি ছ’চাইটি, ইণ্ডিয়ান মেনোপ’জেল ছ’চাইটি, ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন অৱ এণ্ড’স্ক’পিক চাৰ্জন, ইণ্টাৰনেশ্যনেল ছ’চাইটি অৱ গাইনেক’লজিকেল এণ্ড’স্কপি, গেছলেছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল, এছ’চিয়েশ্যন অৱ অব্ষ্টেট্ৰিক্স এণ্ড গাইনেক’লজী, এছ’চিয়েশ্যন অৱ এণ্ড’স্ক’পিক চাৰ্জনছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ দৰে কেইবাটাও চিকিৎসা সংস্থাৰ সদস্য হিচাপে কেইবাটাও বক্তৃতা আৰু মূল ভাষণ প্ৰদান কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Sabharwal on Credi Health&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.credihealth.com/doctor/malvika-sabharwal-gynaecologist/overview|title=Sabharwal on Credi Health|publisher=Credi Health|date=2016|accessdate=8 February 2016|archivedate=10 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170510071734/https://www.credihealth.com/doctor/malvika-sabharwal-gynaecologist/overview|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ মহিলা, শিশু আৰু কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে কেইবাটাও বিনামূলীয়া স্বাস্থ্য শিবিৰ অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও জনাজাত।&lt;ref name=&quot;Medical Tourism profile&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.medicaltourismco.com/dr-malvika-sabharwal-india/|title=Medical Tourism profile|publisher=Medical Tourism|date=2016|accessdate=8 February 2016}}&lt;/ref&gt; চিকিৎসা বিজ্ঞানলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে ২০০৮ চনত তেওঁক চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|date=2016|accessdate=3 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archivedate=15 October 2015}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]]
[[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]]</text>
      <sha1>kjpvump8age9tz8gpgecsoslrtpponp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সোমা দে</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116135</id>
    <revision>
      <id>616168</id>
      <parentid>495250</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3857" sha1="b8lw1upynaanr96co2z2ywmotpnoebj" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = সোমা দে
| image              = 
| caption            = 
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1947|10|18}}
| birth_place        = [[কলকাতা]], ভাৰত
| nationality        = ভাৰতীয়
| years_active       = ১৯৭৪- বৰ্তমান
| spouse             = বিবেক চেটাৰ্জী
| children           = {{ubl|শ্যামন্তক চেটাৰ্জী|যাজ্ঞসেনী চেটাৰ্জী&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2018/dec/07/dancing-away-with-the-natya-ratna-award-1908591.html|title=Dancing away with the Natya Ratna award|last=|first=|date=|website=The New Indian Express|access-date=18 December 2019}}&lt;/ref&gt;}}
| parents            = উপেন চন্দ্ৰ দে (পিতৃ)&lt;br/&gt;পাৰুল দে (মাতৃ)
}}

''' সোমা দে''' ({{lang-en| Soma Dey }}; জন্ম: ১৯৪৭) বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ কামৰ বাবে পৰিচিত এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinestaan.com/people/soma-dey-134923|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526171119/https://www.cinestaan.com/people/soma-dey-134923|url-status=live|archive-date=26 May 2019|title=Soma Dey movies, filmography, biography and songs - Cinestaan.com|website=Cinestaan|access-date=2019-03-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.calcuttayellowpages.com/adver/102924a.html|title=Soma Dey|website=www.calcuttayellowpages.com|access-date=2018-03-04|archivedate=2017-01-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170128111006/http://www.calcuttayellowpages.com/adver/102924a.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://determus.com/soma-dey-actress/|title=Soma Dey|website=determus.com|language=en-US|access-date=2018-03-04|archivedate=2018-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180304172720/http://determus.com/soma-dey-actress/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; গোবিন্দ ৰায়ৰ বিল্বমংগল (১৯৭৬) ছবিখনত চিন্তামণিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ অধিক পৰিচিত।

স্বদেশ চৰকাৰৰ হাৰায়ে খুজি (১৯৭৪) ছবিৰে ডাঙৰ পৰ্দাত অভিষেক ঘটা সোমা দেই তাৰ পাছত জন্মভূমি (১৯৭৪), বিল্বমংগল (১৯৭৬), বন্দী বিধাতা (১৯৭৬), শংখবিশ (১৯৭৬), সুদূৰ নিহাৰিকা (১৯৭৬) আৰু বৰবধু (১৯৭৮) আদি ছবিত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gomolo.com/about-soma-dey/13997|title=Soma Dey|website=Gomolo.com|accessdate=30 September 2017|archivedate=31 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170831223341/http://www.gomolo.com/about-soma-dey/13997|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jagyaseni.com/|title=JAGYASENI|website=Jagyaseni.com|accessdate=30 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.filmiclub.com/person/soma-dey-d7nbd0r|title=Soma Dey - Biography, Movies, Photos, Videos|last=FilmiClub|website=FilmiClub|language=en-US|access-date=2018-03-04|archivedate=2018-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180222153433/http://www.filmiclub.com/person/soma-dey-d7nbd0r|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
[https://www.youtube.com/watch?v=oFnrZdwiCw0 সোমা দেৰ সৈতে সাক্ষাৎকাৰ]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>b8lw1upynaanr96co2z2ywmotpnoebj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰমাবাই ভীমৰাও আম্বেদকাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116156</id>
    <revision>
      <id>616167</id>
      <parentid>492019</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Argosandaltika</username>
        <id>38527</id>
      </contributor>
      <comment>/* মৃত্যু */</comment>
      <origin>616167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14523" sha1="dxoz217l7gul4fgwgiztw03tqgvms2t" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ৰমাবাই আম্বেদকাৰ
| other_names        = 
| image              = Ramabai Ambedkar - wife of Dr. Babasaheb Ambedkar.jpg
| caption            = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{birth date|df=yes|1898|2|7}}
| birth_place        = বনন্দ, বম্বে, [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;(এতিয়া [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], ভাৰতত)&lt;/small&gt;
| death_date         = {{death date and age|df=yes|1935|5|27|1898|2|7}}
| death_place        = ৰাজগ্ৰুহা, [[মুম্বাই|বম্বে]], ব্ৰিটিছ ভাৰত
| resting_place      = 
| alma_mater         = 
| networth           = 
| spouse             = [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ|বি আৰ আম্বেদকাৰৰ]]
| children           = ৫
}}

'''ৰমাবাই ভীমৰাও আম্বেদকাৰ''' (৭ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৯৮ – ২৭ মে' ১৯৩৫) [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ|বি আৰ আম্বেদকাৰৰ]] পত্নী&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/the-life-and-times-of-ramabai-ambedkar/article8478085.ece|title=The life and times of Ramabai Ambedkar|last=Khajane|first=Muralidhara|date=2016-04-15|work=The Hindu|access-date=2018-01-19|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; যিয়ে কয় যে তেওঁৰ সমৰ্থন তেওঁৰ [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ|উচ্চ শিক্ষা]] আৰু তেওঁৰ প্ৰকৃত সম্ভাৱনাক আগুৱাই নিয়াত সহায় কৰাত সহায়ক আছিল।&lt;ref name=&quot;toi_play&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/ramai-portrays-poignant-and-tragic-life-of-ramabai-ambedkar/articleshow/59746181.cms|title='Ramai' portrays poignant and tragic life of Ramabai Ambedkar - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-01-19}}&lt;/ref&gt; তেওঁ বহু জীৱনীমূলক চিনেমা আৰু কিতাপৰ বিষয়বস্তু হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ কেইবাটাও ল্যাণ্ডমাৰ্ক তেওঁৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক ''ৰমাই'' (মাতৃ ৰাম) বুলিও জনা যায়।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==

ৰমাবাইৰ জন্ম হৈছিল ভিকু ধোত্ৰে (ভালংকাৰ) আৰু ৰুক্মিণীৰ ঘৰত দুখীয়া পৰিয়ালত । তেওঁ তিনিগৰাকী ভগ্নী আৰু এজন ভাতৃ শংকৰৰ সৈতে ডাপোলি ৰত্নগিৰিৰ ওচৰৰ [[Vanand, Dapoli, Ratnagiri, Maharashtra|ভানন্দ]] গাঁৱৰ ভিতৰত মহাপুৰা স্থানীয় অঞ্চলত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ দেউতাকে হাৰনাই বুণ্ডাৰ এণ্ড ডাভোল বন্দৰৰ পৰা মাছৰ টোপোলা বজাৰলৈ লৈ গৈ জীৱিকা উপাৰ্জন কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকৰো মৃত্যুৰ পিছত ককাক ৱালংকাৰ আৰু গোবিন্দপুৰকাৰে ল’ৰা-ছোৱালীকেইটাক লৈ [[মুম্বাই|বম্বেলৈ]] লৈ গৈছিল বাইকুলা বজাৰত তেওঁলোকৰ লগত থাকিবলৈ।&lt;ref name=&quot;book_ramabai&quot;&gt;{{Cite book|title=Ramabai|last=Manohar|first1=Yashwant|date=2024|publisher=Pratima Publications|isbn=9788192647111|place=India|pages=51}}&lt;/ref&gt;

== বিবাহ ==

[[File:Rajagriha,_Bombay,_February_1934._(L_to_R)_Yashwant,_BR_Ambedkar,_Ramabai,_Laxmibai,_Mukundrao,_and_Tobby.jpg|left|thumb|১৯৩৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মুম্বাইত থকা তেওঁৰ বাসগৃহ ৰাজগ্ৰুহাত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সৈতে আম্বেদকাৰ। বাওঁফালৰ পৰা – যশৱন্ত (পুত্ৰ), [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ|ডাঃ বি আৰ আম্বেদকাৰ]] (স্বামী), শ্ৰীমতী। ৰামবাই, শ্ৰীমতী ড. লক্ষ্মীবাই (বি আৰ আম্বেদকাৰৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ আনন্দৰ পত্নী) আৰু শেষ বাওঁফালে ভতিজা (মুকুন্দৰাও আনন্দৰৱ আম্বেদকাৰ) আৰু ডাঃ আম্বেদকাৰৰ প্ৰিয় কুকুৰ টবী।]]
১৯০৬ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত মুম্বাইৰ বাইকুলাৰ শাক-পাচলিৰ বজাৰত অতি সহজ-সৰল অনুষ্ঠানত ৰামাবাইয়ে আম্বেদকাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। সেই সময়ত আম্বেদকাৰৰ বয়স আছিল ১৫ বছৰ আৰু ৰামবাইৰ বয়স আছিল ৯ বছৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-12-28|title=Home - PRASHEEK TIMES|url=https://prasheektimes.com/|accessdate=2024-04-19|work=prasheektimes.com|language=en-US|archivedate=2024-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240415160935/https://prasheektimes.com/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;book_ramabai&quot;/&gt; তেওঁক আম্বেদকাৰে মৰমত &quot;ৰামু&quot; বুলি মাতিছিল, আনহাতে তেওঁ আম্বেদকাৰেক &quot;চাহেব&quot; বুলি মাতিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite news|title=महापुरुषाची सावली|url=https://www.loksatta.com/lekha-news/priya-ramu-book-by-yogiraj-bagul-1594849/|access-date=29 March 2018|work=Loksatta|date=3 December 2017|language=mr-IN}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকৰ পাঁচটা সন্তান আছিল – যশৱন্ত, গংগাধৰ, ৰমেশ, ইন্দু (কন্যা) আৰু ৰাজৰত্ন। যশৱন্ত (১৯১২–১৯৭৭)ৰ বাহিৰে বাকী চাৰিজনৰ শৈশৱতে মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Dalit Samajache Pitamah Dr. Bhimrao Ambedkar|last=Jogi|first1=Dr. Sunil|publisher=Diamond Books|year=2007|page=50|language=mr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Mahamanav Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar|last=Gaikwad|first1=Dr. Dnyanraj Kashinath|publisher=Riya Publication|year=2015|page=186|language=mr}}&lt;/ref&gt;

== মৃত্যু ==

দীৰ্ঘদিনীয়া ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৩৫ চনৰ ২৭ মে'ত বম্বেৰ দাদাৰ,হিন্দু কলনীৰ ৰাজগ্ৰুহাত ৰমাবাইৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ আম্বেদকাৰৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ একেলগে ২৯ বছৰ কটাইছিল।&lt;ref name=&quot;book_ramabai&quot;/&gt;

==স্বামীৰ ভূমিকা==

১৯৪১ চনত প্ৰকাশিত বি আৰ আম্বেদকাৰৰ গ্ৰন্থ ''থটচ্ অন পাকিস্তান'', ৰমাবাইৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত আছিল। প্ৰস্তাৱনাত, আম্বেদকাৰে তেওঁক সাধাৰণ ভীৱ বা ভীমৰ পৰা ড° আম্বেদকাৰলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ কৃতিত্ব দিয়ে।

== প্ৰভাৱ আৰু জনপ্ৰিয় উত্তৰাধিকাৰত ==

[[File:The_President,_Shri_Ram_Nath_Kovind_unveiled_the_statue_of_Matoshree_Ramabai_Bhimrao_Ambedkar,_at_Pune,_in_Maharashtra.JPG|thumb|[[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]], [[ৰাম নাথ কোৱিন্দ|ৰামনাথ কোবিন্দ]], ৰামবাই আম্বেদকাৰৰ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন, মহাৰাষ্ট্ৰৰ [[পুনে]], ২০১৮ চনৰ ৩০ মে'ত]]

ৰমাবাইৰ জীৱনৰ বিষয়ে তলত উল্লেখ কৰা হৈছে: 

=== চিনেমা, টেলিভিছন আৰু নাটক ===

* ''ৰমাই'', ১৯৯২ চনৰ অশোক গাৱালীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এখন নাটক।&lt;ref name=&quot;toi_play&quot;/&gt;
* ''ভীম গাৰ্জনা'', ১৯৯০ চনত বিজয় পাৱাৰৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ, ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল প্ৰথমা দেৱীয়ে।
* ''যুগপুৰুষ ড° বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ'', ১৯৯৩ চনৰ মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ। শশীকান্ত নালৱদেৱে পৰিচালনা কৰা ছবিখনত ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল চিত্ৰ কোপ্পিকাৰে।
* ''ড° বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ'', জব্বৰ পেটেলৰ পৰিচালিত ২০০০ চনৰ ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰ। ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল [[সোণালী কুলকাৰ্ণী|সোণালী কুলকাৰ্ণীয়ে]]৷
* ''ড° বি আৰ আম্বেদকাৰ'', ২০০৫ চনৰ কন্নড় ভাষাৰ চলচিত্ৰ। শৰণ কুমাৰ কব্বুৰৰ পৰিচালিত ছবিখনত ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল [[তাৰা (কন্নড় অভিনেত্ৰী)|তাৰা অনুৰাধাই]]।
* ''ৰামবাই ভীমৰাও আম্বেদকাৰ'', ২০১১ চনৰ প্ৰকাশ জাধৱৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ। ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল নিশা পাৰুলেকাৰে।
* ''ৰমাবাই'', ২০১৬ চনৰ কন্নড় ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। এম ৰঙানাথে পৰিচালনা কৰা ছবিখনত ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যগনা শ্বেট্টীয়ে&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/remembering-ramabai/article7101466.ece|title=Remembering Ramabai|newspaper=The Hindu|date=14 April 2015|last1=Khajane|first1=Muralidhara}}&lt;/ref&gt;
* ডি ডি নেচনেলত প্ৰচাৰিত হিন্দী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''ড° আম্বেদকাৰ''৷ [[Category:Articles with unsourced statements from July 2024]] &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&lt;/sup&gt;
* ''গৰ্জা মহাৰাষ্ট্ৰ'' (২০১৮–১৯), চনী মাৰাঠীত প্ৰচাৰিত মাৰাঠী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক। [[Category:Articles with unsourced statements from July 2024]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মাৰাঠী ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী]]
 &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&lt;/sup&gt;
* ''ড° বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ - মহামানৱচী গৌৰৱগাথা'' (২০১৯), ষ্টাৰ প্ৰবাহত প্ৰচাৰিত মাৰাঠী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক য'ত শিৱানী ৰেংগোলে ৰামবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বিপৰীতে মৃণমায়ী সুপালে চৰিত্ৰটোৰ যুৱ সংস্কৰণৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/shivani-rangole-to-play-ramabai/articleshow/69402905.cms|title=Shivani Rangole to play Ramabai - Times of India|work=[[The Times of India]]|date=19 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/dr-babasaheb-ambedkar-serial-this-child-actress-will-portray-ramabai-ssv-92-1933691/|title=ही बालकलाकार साकारणार छोट्या रमाबाईंची भूमिका|date=18 July 2019}}&lt;/ref&gt;

=== কিতাপ ===

* ''ৰমাই'', যশৱন্ত মনোহৰৰ কিতাপ। 
* ''ত্যাগৱন্তী ৰামা মৌলি'', নানা ঢকুলকাৰৰ কিতাপ, বিজয় প্ৰকাশন (নগপুৰ)ৰ পৰা প্ৰকাশিত।
* ''প্ৰিয়া ৰামু'', যোগীৰাজ বাগুলৰ কিতাপ, গ্ৰন্থালী প্ৰকাশনৰ পৰা প্ৰকাশিত।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>dxoz217l7gul4fgwgiztw03tqgvms2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মহেশ্বৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117486</id>
    <revision>
      <id>616093</id>
      <parentid>490525</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6851" sha1="3xl7vkkmbhmm733m8tzktq0h6nsn7u5" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = মহেশ্বৰী
| image              = Mahe wiki.png
| caption            = 
| birth_date         = 
| birth_place        = চেন্নাই, তামিলনাড়ু
| occupation         = {{Flatlist|
* অভিনেত্ৰী
* ফেচন ডিজাইনাৰ
}}
| spouse             = {{marriage|জয়কৃষ্ণ|2008}}
| relatives          = 
| yearsactive        = 
}}
'''মহেশ্বৰী '''  ({{lang-en|Maheswari}})  এগৰাকী ভাৰতীয় প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী, যিয়ে প্ৰধানকৈ তেলেগু আৰু তামিল ভাষাৰ ছবিত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৯৪ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ তেওঁ তেলেগু আৰু তামিল ছবিৰ অন্যতম আগশাৰীৰ অভিনেত্ৰীসকলৰল অন্যতম আছিল। তেওঁ জগপতি বাবু, জে ডি চক্ৰৱৰ্তী, ৰবি তেজা, অজিত কুমাৰ, চিয়ান বিক্ৰম, প্ৰভু, অৰ্জুন সৰ্জা, প্ৰভু দেৱা, শিৱ ৰাজকুমাৰ আদি প্ৰধান তাৰকাৰ সৈতে অভিনয় কৰে। পেল্লী (১৯৯৭), গুলাবী (১৯৯৫), কৰুত্থমা (১৯৯৪), আৰু উল্লাসম (১৯৯৭) ছবিত অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ullaasam / உல்லாசம் |url=https://screen4screen.com/movies/ullaasam |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530050255/https://screen4screen.com/movies/ullaasam |archive-date=30 May 2023 |access-date=30 May 2023 |website=Screen4Screen |language=en, ta |archivedate=30 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530050255/https://screen4screen.com/movies/ullaasam |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
==কেৰিয়াৰ==
১৭ বছৰ বয়সতে ১৯৯৪ চনত ভাৰতীৰাজৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত তামিল ছবিৰ কৰুত্থামাৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰীয় জীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু ছবিখনে বক্স অফিচত সফল হয়। ১৯৯৫ চনত [[গুলাবী (১৯৯৫ চলচ্চিত্ৰ)|গুলাবী]] নামৰ দ্বিতীয়খন তেলেগু ছবিৰে তেলেগু ভাষাত জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। ইয়াত তেওঁ অভিনেতা জে ডি চক্ৰৱৰ্তীৰ সৈতে বিপৰীতে পূজাৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ বহুত ছবিৰ অফাৰ পায়। মহেশ্বৰীৰ প্ৰথম কানাড়া ছবি আছিল ১৯৯৫ চনৰ অন্নভ্ৰা মক্কলু। ১৯৯৬ চনত ৰাম গোপাল বাৰ্মাৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিচালনাত প্ৰথমখন হৰৰ ছবি দেয়মত কাম কৰে। ইয়াত তেওঁ কবৰস্থানৰ ওচৰৰ এৰাপৰলীয়া ঘৰ এটা কিনা, সিন্ধুৰ ভনীয়েক মাহীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখনত আৰু ১৯৯৬ চনৰ তেলেগু অপৰাধমূলক ছবি ম্ৰুগমত তেওঁ পুনৰ অভিনেতা জে ডি চক্ৰৱৰ্তীৰ সৈতে অভিনয় কৰে। ১৯৯৯ চনত বহু বঁটা বিজয়ী ছবি নী কোছমত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ নন্দী বঁটা আজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/looking-for-diverse-roles/article28375022.ece|title=Looking for diverse roles|date=8 July 2002|work=The Hindu|author=M. L. Narasimham}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.zaminryot.com/pdf/1999/May/21-may-1999.pdf |title=Archived copy |website=www.zaminryot.com |access-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160913101722/http://www.zaminryot.com/pdf/1999/May/21-may-1999.pdf |archive-date=13 September 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

তিৰুমালা তিৰুপতি ভেংকটেশ ছবিত অভিনয় কৰাৰ পিছত ২০০০ চনত কেৰিয়াৰৰ শীৰ্ষত থাকোঁতেই তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগত ত্যাগ কৰে। ২০০৮ চনত তিৰুপতিৰ চফটৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰ জয়কৃষ্ণৰ সৈতে তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।

বৰ্তমান তেওঁ ফেশ্বন ডিজাইনাৰ হিচাপে বিকল্প কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিছে আৰু শেহতীয়াকৈ হায়দৰাবাদত এটা ষ্ট'ৰ খুলি তেওঁৰ নতুন লেবেল ‘মাহে আয়পন’  মুকলি কৰিছে, যিটো শ্ৰীদেৱীয়ে উদ্বোধন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/141130/lifestyle-fashionbeauty/article/%e2%80%98my-aunt-has-been-my-backbone%e2%80%99-maheswari-sridevis-niece |title='My aunt has been my backbone' - Maheswari, Sridevi's niece |date=1 December 2014 |website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Maheshwari-is-a-talented-designer-Sridevi/articleshow/45363806.cms |title=Maheshwari is a talented designer: Sridevi - Times of India |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name|nm5249162}}
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 
[[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>3xl7vkkmbhmm733m8tzktq0h6nsn7u5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হিনা দিলপাজীৰ খান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119863</id>
    <revision>
      <id>616176</id>
      <parentid>537127</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T09:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11722" sha1="k9h5trt7q3bd4thhsu4p07syvklg4f9" xml:space="preserve">'''হিনা দিলপাজীৰ খান'''  ({{lang-en|: Hina Dilpazeer Khan}},উৰ্দু: حنا دلپذیر) এগৰাকী পাকিস্তানী অভিনেত্ৰী আৰু টেলিভিছন উপস্থাপক। এগৰাকী কমিক চৰিত্ৰৰ বাবে পৰিচিত পাকিস্তানৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় কমেডিয়ান আৰু অভিনেত্ৰী হিচাপে বিশেষ ভাৱে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;arydigital_hina&quot;&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer– Actress, model, Singer And Now TV SHOW HOST|url=http://www.arydigital.tv/hina-dilpazeer-actress-model-singer-and-now-tv-show-host/|publisher=ARY Digital}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribune_hina&quot;&gt;{{cite news|title=Versatility, thy name is Hina Dilpazir|url=http://tribune.com.pk/story/484652/versatility-thy-name-is-hina-dilpazir/|newspaper=The Express Tribune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer's most memorable roles!|url=http://arynews.tv/en/hina-dilpazeers-hilarious-roles/|work=Shahjahan Khurram|publisher=[[ARY News]]|date=26 February 2015|access-date=20 December 2015|archivedate=29 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190929083248/https://arynews.tv/en/hina-dilpazeers-hilarious-roles/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Versatility, thy name is Hina Dilpazir|url=http://tribune.com.pk/story/484652/versatility-thy-name-is-hina-dilpazir/|author= Saadia Qamar|publisher=[[The Express Tribune]]|date=26 December 2012|access-date=13 August 2013}}&lt;/ref&gt; 


টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''এনি কি আয়েগী বৰাত'' (২০১২), ''মহব্বত জয়ে ভৰ মেইন'' (২০১২) আৰু ''মিথু ঔৰ আপা'' (২০১২)ত অগ্ৰণী কমিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি দিলপাজীয়ে বিশিষ্টতা লাভ কৰে। পৰিয়ালৰ চিটকম বুলবুলে (২০০৯–বৰ্তমান) আৰু ''কাল্ট ক্লাছিকেল'' কৃষ্ণাংগ কমেডী ধাৰাবাহিক ''কুদ্দুছি চাহাব কি বেৱাহ'' (২০১২–২০১৪)ত ৪০টাতকৈও অধিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে।

দিলপাজীৰৰ ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছে কমেডী নাটক [[৭ দিন মহব্বত ইন]] (২০১৮) আৰু ৰোমান্টিক কমেডী [[পেৰে হাট লাভ]] (২০১৯)ত সহযোগী চৰিত্ৰ। পিছৰ ছবিখনে [[সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা পাকিস্তানী ছবি]]ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
দিলপাজীৰৰ জন্ম হৈছিল পাকিস্তানৰ কৰাচীত এটা পাকিস্তানী পৰিয়ালত।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer Biography|url=http://www.tv.com.pk/celebrity/Hina-Dilpazeer/45/biography|publisher=TV.com.pk}}&lt;/ref&gt; কৰাচীত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পিছত পিতৃৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ বাবে পৰিয়াল ইউ এ ইলৈ গুচি যায়। ডুবাইত কিছু বছৰ কটোৱাৰ পিছত ২০০৬ চনত পুনৰ কৰাচীলৈ উভতি আহে দিলপাজীৰ।

==কৰ্মজীৱন==
দিলপাজীৰ ইউ এ ইত থকাৰ সময়ত তেওঁ ৰেডিঅ’ কেৰিয়াৰ গঢ়িছিল। ৰেডিঅ’ নাটক লিখিছিল আৰু পৰিবেশন কৰিছিল। পাকিস্তানলৈ উভতি অহাৰ পিছত ২০০৬ চনত এ আৰ ৱাই ডিজিটেলৰ টেলিফিল্ম বাৰ্নছ ৰোড কি নিলোফাৰত ''ছাইদা''ৰ চৰিত্ৰ লাভ কৰি পাকিস্তানৰ টিভি উদ্যোগত নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। ''বাৰ্নছ ৰোড কি নিলোফাৰ''ত তেওঁৰ অভিনয়ক সমালোচক আৰু জনসাধাৰণে অতিশয় শলাগ লৈছিল।&lt;ref name=&quot;arydigital_hina&quot;/&gt;

দিলপাজীয়ে নাট্যকৰ্মক অতিশয় ভাল পায় আৰু কেইবাখনো নাট্য নাটকত অভিনয় কৰিছে আৰু এখন হৈছে নেচনেল একাডেমী অৱ পাৰ্ফৰ্মিং আৰ্টছৰ ''দিল কা কিয়া ৰং কাৰুণ''।&lt;ref name=&quot;tribune_hina&quot;/&gt; ২০০৮ চনত ফছিহ বাৰী খানৰ টেলিফিল্ম ''বাৰ্নছ ৰোড কি নীলোফাৰ''ত দিলপাজীয়ে প্ৰথম পেছাদাৰী পৰ্দাত অভিষেক ঘটায়, যাৰ বাবে তেওঁ ২০০৯ চনত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ কাৰা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Award Winners at the 7th KaraFilm Festival|url=http://www.karafilmfest.com/KaraFilm2009/awards09.htm|publisher=[[Kara Film Festival]]|date=15 February 2009|access-date=19 December 2015|archive-date=28 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428105007/http://www.karafilmfest.com/KaraFilm2009/awards09.htm|url-status=dead|archivedate=28 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090428105007/http://www.karafilmfest.com/KaraFilm2009/awards09.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ কেইবাখনো টেলিভিছন ছবি আৰু ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে, য'ত জিঅ' টিভি নাটক ''টুম হো কে চুপ'' (২০১১), যিয়ে তেওঁৰ সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন আৰু অধিক লাভ কৰে, আৰু কাল্ট ক্লাছিক কমেডী নাটক ''কুদ্দুছি চাহাব কি বেৱা'' (২০১২), য'ত তেওঁ চল্লিশটাতকৈও অধিক ভিন্ন মূল আৰু সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ মূল্যায়ন লাভ কৰে আৰু উদ্যোগটোৰ অন্যতম উন্নত অভিনেতা হিচাপে নিজকে প্ৰমাণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=T-Diaries: Hina Dilpazeer|url=http://tribune.com.pk/story/780043/t-diaries-hina-dilpazeer/|work=The Express Tribune|date=28 October 2014|access-date=19 December 2015}}&lt;/ref&gt;
তেখেতে ''মহব্বত জয়ে ভৰ মেইন'' (২০১২) ত এটা কমেডী চৰিত্ৰৰ সৈতে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে য'ত তেওঁ এগৰাকী মধ্যবিত্তীয় গৃহিণীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ শেহতীয়া সময়ৰ &quot;সৰ্বাধিক বহুমুখী&quot; অভিনেতা,&lt;ref name=roles&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer's most memorable roles! – she has astounded fans and critics alike, with versatile acting, various comic roles, and fits of laughter.|url=http://www.arydigital.tv/hina-dilpazeers-memorable-roles/|publisher=[[ARY Digital]]|date=20 August 2011|access-date=21 December 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Comedy to the rescue|url=http://tribune.com.pk/story/235826/comedy-to-the-rescue/|work=Hani Taha|date=20 August 2011|access-date=21 December 2015}}&lt;/ref&gt; আৰু শ্ৰেষ্ঠ টিভি অভিনেত্ৰী – উপগ্ৰহ হিচাপে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে লাক্স ষ্টাইল বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=11th Lux Style Awards 2012 – Nominations Announced for 26 Categories|url=http://www.viewscraze.com/2012/05/23/11th-lux-style-awards-2012-nominations-announced-for-26-categories/|publisher=View Scraze|date=23 May 2012|access-date=21 December 2015|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129022252/http://www.viewscraze.com/2012/05/23/11th-lux-style-awards-2012-nominations-announced-for-26-categories/|url-status=usurped|archivedate=29 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129022252/http://www.viewscraze.com/2012/05/23/11th-lux-style-awards-2012-nominations-announced-for-26-categories/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;  দিলপাজীৰৰ আন উল্লেখযোগ্য প্ৰকল্পসমূহ হ’ল ''লেডিজ পাৰ্ক'' (২০১১), ''এনি কি আয়েগী বাৰাত'' (২০১২) আৰু ''মিথু আৰু আপা'' (২০১৪)।

==ব্যক্তিগত জীৱন==
পৰিয়ালত দিলপাজীয়ে উল্লেখ কৰে যে তেওঁ পিতৃৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ আছিল। দেউতাকক তেওঁ নিজৰ &quot;বন্ধু&quot; বুলি মনত ৰাখে আৰু তেওঁৰ নিজৰ বহু গুণৰ বাবে দেউতাকক কৃতিত্ব দিয়ে। টেলিভিছন আৰু থিয়েটাৰৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ উপৰিও দিলপাজীয়ে কবিতা আৰু সংগীত উপভোগ কৰে আৰু ৰোশন আৰা বেগম, বদে গুলাম আলী খান, মাষ্টাৰ মদন আৰু বেগম আখতাৰক আদৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;tribune_hina&quot;/&gt;

১৯৮৯ চনত লাভ মেৰেজত আহমেদ আলীৰ সৈতে দিলপাজীৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। একে বছৰতে পুত্ৰ সন্তান মুস্তাফা আলীৰ জন্ম হয়। ১৯৯২ চনত বিবাহৰ অন্ত পৰে, হিনাই কয় যে আহমেদে তেওঁক খঙত বিবাহ বিচ্ছেদ কৰিছিল। বিবাহ বিচ্ছেদৰ সময়ত দিলপজীৰৰ বয়স আছিল ২৩ বছৰ আৰু পুত্ৰৰ বয়স আছিল ৩ বছৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://thecurrent.pk/i-was-just-23-he-divoced-me-in-anger-hina-dilpazeer-opens-up-on-divorce-son-and-finding-love-again/ | title='I was just 23, he divorced me in anger': Hina Dilpazeer opens up on divorce, son and finding love again | date=8 November 2021 }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{ Reflist}}</text>
      <sha1>k9h5trt7q3bd4thhsu4p07syvklg4f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জুলফিকাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123757</id>
    <revision>
      <id>616204</id>
      <parentid>528903</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ইছলাম]]; added [[Category:ইছলাম ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>616204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24447" sha1="qtgvq4y6j44w72v8yxql500wfumnxci" xml:space="preserve">{{Short description|Double-bladed sword in Islamic imagery}}{{about|[[তৰোৱাল]]|টেংক|জুলফিকাৰ (টেংক)||জুলফিকাৰ (অস্পষ্টতা)}}
[[চিত্ৰ:Dhulfiqar.svg|right|thumb|[[ইছলাম]]ত [[আলী]]ৰ [[তৰোৱাল]] জুলফিকাৰৰ মানক চিত্ৰণ]]
{{Ali}}'''জুলফিকাৰ''' ({{Lang-ar|ذو الْفَقار}}), (''জু আল-ফাকাৰ, জুলফাকাৰ, দু আল-ফকাৰ বা ধুলফাকাৰ'' বুলিও উচ্চাৰণ কৰা হয়) [[আলী|আলী ইবনে আবি তালিব]]ৰ [[তৰোৱাল]]ত দুখন ব্লেড থকাৰ বাবে বিশেষভাবে গণ্য কৰা হৈছিল।

[[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ৰ অস্ত্ৰত সাধাৰণতে জুলফিকাৰত উল্লেখ থকা এটা উদ্ধৃতি লিখা থাকে,&lt;ref name=&quot;Gauding 105&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SImTll3uupIC&amp;q=Zulfiqar+sword&amp;pg=PA105|title=The Signs and Symbols Bible:The Definitive Guide to Mysterious Markings|publisher=Sterling Publishing Company|date=October 2009|last=Gauding|first=Madonna|page=105|isbn=9781402770043}}&lt;/ref&gt; আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ [[তৰোৱাল]]বোৰ কেতিয়াবা অস্ত্ৰটোৰ উল্লেখ কৰি বিভক্ত টিপৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=koMgAQAAMAAJ&amp;q=Zulfiqar+shamshir|title=Islamic Works of Art, Carpets and Textiles|publisher=Sotheby's, London|date=January 1985|last=Sothebys|first=none|page=438}}&lt;/ref&gt;

== নাম ==
নামটোৰ অৰ্থ অনিশ্চিত। ''ধু'' ({{lang|ar|ذُو}}) শব্দৰ অৰ্থ হৈছে &quot;অধিগ্ৰহণকাৰী, মালিক&quot;, আৰু ইদাফা নিৰ্মাণ &quot;অধিগ্ৰহণকাৰী...&quot; আৰবী বাক্যাংশত সাধাৰণ, যেনে ''ধু আল-কাৰনাইন'', ''ধু আল-কিফল'', ''ধু আল-কাদাহ'' আৰু ''ধু আল-হিজ্জাহত''।

''ফাকাৰ'' ({{lang|ar|فَقَار}}), ৰ অৰ্থ, &quot;বিভাজনকাৰী, পাৰ্থক্যকাৰী&quot;। ইয়াক প্ৰায়ে ''ফাকাৰৰ'' পৰিৱৰ্তে ''ফিকাৰ'' বুলি কণ্ঠস্বৰ দিয়া হয়; লেনে কৰ্তৃপক্ষই ''ফাকাৰক'' পছন্দ কৰা বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কণ্ঠদানৰ ''ফিকাৰ'' এতিয়াও অধিক ব্যাপক ব্যৱহাৰ দেখা যায়। ''ফাকাৰ'' শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে &quot;পিঠিৰ মেৰুদণ্ড, মেৰুদণ্ডৰ হাড়, যিবোৰ নিয়মিত ক্ৰমত স্থাপন কৰা হয়, ইটোৰ ওপৰত সিটো&quot;, কিন্তু নিয়মিতভাৱে ব্যৱধানত থকা শাৰীৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তকো বুজাব পাৰে, বিশেষকৈ ই অৰিয়ানৰ বেল্টৰ তৰাবোৰৰ নাম।

ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ লেখা বা জনপ্ৰিয় ধৰ্মপৰায়ণতাত পোৱা তৰোৱালৰ নামৰ ব্যাখ্যা চাৰিটা ভাগত পৰে:&lt;ref name=&quot;heger&quot;&gt;Christoph Heger in: Markus Groß and Karl-Heinz Ohlig (eds.), ''Schlaglichter: Die beiden ersten islamischen Jahrhunderte'', 2008, [https://books.google.com/books?id=wOMO2s7RRsYC&amp;pg=PA278 pp. 278&amp;#x2013;290].&lt;/ref&gt;

* অৰিয়ানৰ বেল্টৰ তৰাবোৰৰ উল্লেখ কৰি তৰোৱালৰ আকাশী উৎপত্তিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে
* ফাকাৰৰ ব্যাখ্যা ফুকাৰাৰ অচিনাকি বহুবচন &quot;নটচ, খাঁজ, ইনডেন্টেচন&quot; হিচাপে কৰা হয়, যাক তৰোৱালৰ ওপৰত নিয়মিতভাৱে ব্যৱধানত থকা খাঁজ বা ডেণ্টৰ এক প্ৰকাৰৰ সজ্জাৰ উল্লেখ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়
* দুটা বিন্দুত তৰোৱালৰ কল্পিত সমাপ্তিৰ দ্বাৰা গঠিত &quot;নটচ&quot;ৰ উল্লেখ
* মেৰুদণ্ডৰ আক্ষৰিক মেৰুদণ্ডৰ উল্লেখ, ইয়াৰ অৰ্থ &quot;মেৰুদণ্ডৰ গুৰুতৰ; মেৰুদণ্ড-বিভাজন&quot;ৰ অৰ্থত।

পিছৰ ব্যাখ্যাৰ ফলত আধুনিক [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] আইকনগ্ৰাফীত তৰোৱালখনক দুডাল চুলিৰ ছিমিটাৰ হিচাপে জনপ্ৰিয় চিত্ৰিত কৰা হয়। হেগাৰে (২০০৮) দুটা অতিৰিক্ত সম্ভাৱনা বিবেচনা কৰিছে:

* মূলত এই নামটোৱে কেৱল দুধাৰী তৰোৱালক বুজাইছিল, ক'ইন গ্ৰীক ভাষাত [[নতুন বাইবেল|নতুন]] [[নতুন বাইবেল|বাইবেল]]ৰ μάχαιρα δίστομη।{{Citation needed|date=December 2021}}
* ''ফিকাৰ'' হৈছে ''ফিৰাক'' &quot;পাৰ্থক্য, বিভাজন&quot;ৰ এটা দুৰ্নীতি, আৰু এই নামটোৱে প্ৰথমে সঠিক আৰু ভুলৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা ৰূপক তৰোৱালখনক বুজাইছিল।{{Citation needed|date=December 2021}}

== ব্যৱহাৰ আৰু চিত্ৰণ ==
[[চিত্ৰ:Levha_(panel)_in_honor_of_Imam_'Ali.jpg|thumb|আলীৰ প্ৰশংসাত কেলিগ্ৰাফিক পেনেল। ওপৰত থকা ডাঙৰ শিলালিপিটোত লিখা আছে ''lā fatā ʾilā ʿAlī lā sayf ʾilā Ḏū l-Faqār'' অৰ্থাৎ &quot;আলীৰ বাহিৰে আন কোনো নায়ক নাই, [আৰু] ধূ-ল-ফাকাৰৰ বাহিৰে কোনো তৰোৱাল নাই।&quot;]]
[[চিত্ৰ:Shi'i_stamped_amulet.jpg|thumb|এটা ষ্টাম্পযুক্ত তাবিজ, অনুমানিকভাৱে ১৯ শতিকাত ভাৰতত এজন [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] পৃষ্ঠপোষকৰ বাবে নিৰ্মিত। তাবিজটোত গ্নষ্টিক বৰ্গক্ষেত্ৰ, [[কোৰআন]]ৰ [[আয়াত]] (ফ্ৰেমৰ চাৰিওফালে চলি থকা [[আয়াত আল-কুৰ্চি]] (২:২৫৫)কে ধৰি), ঐশ্বৰিক বা পবিত্ৰ নাম, ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰত জুলফিকাৰৰ চিত্ৰণ আছে।]]
বিশেষকৈ ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত জেনিছাৰী অশ্বাৰোহীয়ে ব্যৱহাৰ কৰা পতাকাত অট্টোমান পতাকাত জুলফিকাৰক সঘনাই অংকন কৰা হৈছিল।

তাবিজতো জুলফিকাৰক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এটা সাধাৰণ তাবিজ শিলালিপি বা আমন্ত্ৰণ হ'ল দ্বৈত বিবৃতি:&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;{{lang|ar|لَا سَيْفَ إِلَّا ذُو ٱلْفَقَارِ وَلَا فَتَىٰ إِلَّا عَلِيٌّ|rtl=yes}}
{{Transliteration|ar|lā sayfa ʾillā ḏū l-faqāri wa-lā fatā ʾillā ʿalīy{{smallsup|un}}}}
&quot;জুলফিকাৰৰ বাহিৰে আন কোনো তৰোৱাল নাই, আৰু [[আলী]]ৰ বাহিৰে আন কোনো নায়ক নাই।&quot;&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;দুটা খণ্ডৰ বাক্যাংশটোৰ ক্ৰম কেতিয়াবা ওলোটা হয়, তাৰ পৰিৱৰ্তে কোৱা হয় &quot;আলীৰ বাহিৰে আন কোনো নায়ক নাই, আৰু জুলফিকাৰৰ বাহিৰে আন কোনো তৰোৱাল নাই&quot;। এই বক্তব্যৰ এটা দীঘলীয়া তাবিজ শিলালিপিৰ অংশ হিচাপে এটা ৰেকৰ্ড তিউফিক কানানে দ্য ডিচিফাৰমেণ্ট অৱ [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] তালিছমেনছ (১৯৩৮)ত প্ৰকাশ কৰিছিল। হেগাৰে (২০০৮) অনুমান কৰিছে যে তাবিজৰ সূত্ৰটো পুৰণি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] আমন্ত্ৰণ হিচাপে হ’ব পাৰে।&lt;ref&gt;reprinted 2004 in ''Magic and Divination in Early Islam'', pp. 125&amp;#x2013;177, cited after Heger (2008) p. 283.&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি পটভূমি ==
কিংবদন্তি অনুসৰি ''লা ছাইফা ইবনে আবি তালিবক'' [[আল্লাহ]]ৰ দ্বাৰা [[মুহাম্মাদ|হজৰত মহম্মদ]]ৰ বাবে বিস্ময়টো ''লা ছাইফা ইবনে আবি তালিবক'' দিছিল।&lt;ref&gt;Heger (2008), p. 286.&lt;/ref&gt;

[[আল-তিৰমিজী]]য়ে [[ইবনে আব্বাছ]]ৰ ওপৰত এই পৰম্পৰা আৰোপ কৰিছে যে মুহাম্মাদে [[উহুদ]]ৰ দিন সম্পৰ্কে সপোনত দেখাৰ পিছত বদৰৰ দিনা তৰোৱালখন লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Tirmidhi 1561 Da'if Hadith (Weak Narrations)&quot;&gt;{{cite book|last=at-Tirmidhi|first=Abu `Isa Muhammad|url=https://sunnah.com/tirmidhi/21|title=The Book on Military Expeditions: Hadith 1561 (Dha'if Hadith- weak Narration)|access-date=2018-03-22|archive-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809130043/https://www.sunnah.com/tirmidhi/21|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== আধুনিক উল্লেখ ==
কাজাৰ ইৰাণত প্ৰকৃত কিংবদন্তি দুডালযুক্ত ডিজাইনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৰোৱাল প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। এইদৰে হিগিন্স সংগ্ৰহত ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে লিখা ৱুটজ ষ্টীলৰ ব্লেডৰ সৈতে এটা আনুষ্ঠানিক ছেবাৰ আছে, যাৰ ডগা ফাটি গৈছে। কিউৰেটৰে মন্তব্য কৰে যে ''&quot;আৰবৰ পৰা অহা প্ৰাৰম্ভিক ৱুটজ ব্লেডত টিপত ভাঙন অস্বাভাৱিক নাছিল&quot;'' যাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে কিংবদন্তি ডাবল-পইণ্টেড ডিজাইন যুদ্ধত ব্লেডৰ দ্বাৰা হোৱা সাধাৰণ ধৰণৰ ক্ষতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে। এই নমুনাৰ ডগাটো ব্লেড সমতলত বিভক্ত হয়, অৰ্থাৎ ব্লেডখন ইয়াৰ অক্ষৰ কাষেৰে উলম্বভাৱে বিভক্ত হোৱা বিন্দুৰ পৰা ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্যৰ &quot;প্ৰায় ৮&quot;ৰ বাবে, যাৰ ফলত কাষে কাষে ব্লেড উৎপন্ন হয়, যাৰ প্ৰত্যেকটো নিজৰ মাজতে শেষ হয়&quot;, কিউৰেটৰৰ মতে &quot;এজন নিপুণ শিল্পীৰ দ্বাৰা এক ভাৰ্চুৱেল কৃতিত্ব&quot;।&lt;ref&gt;Higgins Collection, Accession Number [https://web.archive.org/web/20150924030047/https://www.higgins-collection.org/artifacts/321.a 321.a].&lt;/ref&gt; একেটা সংগ্ৰহৰ আন এটা ১৯ শতিকাৰ ব্লেডত এটা বিভক্ত ব্লেডৰ লগতে ধাৰৰ কাষেৰে কটাৰীৰ দাঁত আছে, যিয়ে ''ধু-ল-ফাকাৰ'' নামৰ দুটা সম্ভাৱ্য ব্যাখ্যাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটায়। এই ব্লেডখন ভাৰতীয় কাৰুকাৰ্য্যৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, আৰু ইয়াক পুৰণি (মোগল যুগৰ) ভাৰতীয় হিল্টৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Higgins Collection, Accession Number [https://web.archive.org/web/20150924030047/https://www.higgins-collection.org/artifacts/2240 2240]. &lt;!-- referencing comparable examples discussed in &quot;Paul 2006: 62&quot; and &quot;Clarke 1910 pl. 15 no. 188&quot;.--&gt;&lt;/ref&gt;

&quot;জুলফিকাৰ&quot; আৰু ইয়াৰ ধ্বনিগত ভিন্নতাসমূহ প্ৰদত্ত নাম অনুসৰি ব্যৱহাৰত আহিছে, [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[জুলফিকাৰ আলী ভুট্টো]]ৰ দৰেই।{{Citation needed|date=December 2021}}

[[ইৰান|ইৰাণ]]ত সামৰিক প্ৰসংগত তৰোৱালৰ নামটো এপ’নিম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে; এইদৰে ৰেজা শ্বাহ পাহলৱীয়ে ১৯২৫ চনত সামৰিক অৰ্ডাৰ প'ৰ্ট্ৰেইট অৱ দ্য কমাণ্ডাৰ অৱ ফেইথফুলৰ নাম সলনি কৰি অৰ্ডাৰ অৱ জোলফাঘৰলৈ সলনি কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://irancollection.alborzi.com/RezaShahorder/pages/Zolfaghar.htm|title=Order Of Zolfaghar|publisher=Iran Collection|access-date=16 January 2013|archive-date=31 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831025506/http://irancollection.alborzi.com/RezaShahorder/pages/Zolfaghar.htm|url-status=dead|archivedate=31 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130831025506/http://irancollection.alborzi.com/RezaShahorder/pages/Zolfaghar.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; শ্বাহৰৌদৰ ৫৮ নং টাকাভাৰ ডিভিজনৰ নামো তৰোৱালৰ নামেৰে ৰখা হৈছে।{{Citation needed|date=December 2021}}

[[ইৰান|ইৰাণ]]ৰ এটা মূল যুদ্ধ টেংকৰ নামো জুলফিকাৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tanknutdave.com/component/content/article/78|title=The Iranian Zulfiqar Main Battle Tank|publisher=The Armour Essentials|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503041223/http://www.tanknutdave.com/component/content/article/78|access-date=22 December 2022|archive-date=2011-05-03|archivedate=2011-05-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110503041223/http://www.tanknutdave.com/component/content/article/78|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== গেলেৰী ==
&lt;gallery&gt;
চিত্ৰ:Aceh_Sultanate_Flag_(1873-1874).png|আচে চুলতান ৰাজত্বৰ আলম জুলফিকাৰ (১৮৭৩-১৮৭৪)
চিত্ৰ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Katoenen_banier_met_Arabische_kalligrafie_TMnr_5663-1.svg|ঐতিহাসিকভাৱে চিৰেবনৰ চুলতানাটে জুলফিকাৰৰ সৈতে চীনা প্ৰভাৱিত সিংহৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা এখন চিৰেবোন পতাকা, আৰু আলীয়ে সিংহ হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল (১৮ বা ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে)
চিত্ৰ:Türkei_Seidenfahne_makffm.jpg|১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ এখন অট্টোমান জুলফিকাৰ পতাকা
চিত্ৰ:Bangkalan_Zulfiqar.jpg|১৯ শতিকাৰ মাদুৰেজ জুলফিকাৰ পতাকা
চিত্ৰ:Sidayu_Zulfiqar.jpg|কাদিপাতেন চেদায়ুৰ পতাকা
চিত্ৰ:Sword_and_shield_reproduction_from_Bab_al_Nasr_gate_Cairo_Egypt.jpg|দশম শতিকাৰ জুলফিকাৰৰ ফাতিমিদী সংস্কৰণৰ অংকন; ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন দৃশ্যগত চিত্ৰণ, যিটো কায়ৰোৰ অন্যতম দুৱাৰ বাব আল-নাছৰত খোদিত কৰা হৈছে।
চিত্ৰ:BarbarosSancagi.svg|[[Hayreddin Barbarossa]] ৰ পতাকা
চিত্ৰ:Zulfiqar_flag_at_Guruslău_(1601).svg|''গুৰুছলাউ যুদ্ধৰ সময়ত বন্দী অট্টোমান জুলফিকাৰ পতাকা (১৬০১), কাৰোলি চেৰ্নাৰ পিছত অংকন কৰা, ট্ৰেন্সিলভেনিয়ান আৰু তুৰ্কীৰ পতাকা (১৮৯৮)''
চিত্ৰ:Shah_Jahan_and_his_son,_Dara_Shikoh,_c17th_century.jpg|[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল সম্ৰাট]] শ্বাহজাহানে মোগল সেনাবাহিনীক নেতৃত্ব দি, ওপৰৰ বাওঁফালে যুদ্ধৰ হাতীবোৰে কিংবদন্তি জুলফিকাৰৰ প্ৰতীক বহন কৰে (১৭ শতিকা)
চিত্ৰ:Flag_of_Mahmut_Pasha_Bushatli_-_1796.svg|কাৰা মাহমুদ পাছাৰ পতাকা (অট্টোমান আলবেনিয়া, ১৭৯৬)।
চিত্ৰ:Zulfiqr_(split-bladed_sword),_India,_blade_perhaps_1800s_-_Higgins_Armory_Museum_-_DSC05551.JPG|হিগিন্স সংগ্ৰহত ৰখা ১৯ শতিকাৰ ভাৰতত নিৰ্মিত &quot;জুলফিকাৰ&quot; তৰোৱালৰ কটাৰী দাঁতযুক্ত আৰু খাঁজযুক্ত বিন্দুৰ ক্ল'জআপ (এক্সেছন নং ২২৪০); প্ৰায় ১৮০০ চন।
চিত্ৰ:Khalili_Collection_Hajj_and_Arts_of_Pilgrimage_mss_1270_swords.jpg|[[চীন]]ৰ ইছলামিক স্ক্ৰলত দুখন জুলফিকাৰ তৰোৱাল, ১৮৪৫ চন
&lt;/gallery&gt;

== শেহতীয়া উন্নয়ন ==
২০২৫ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত [[ছুইজাৰলেণ্ড]]ৰ বাতৰি প্ৰতিষ্ঠান প্ৰেছপৰ্টেল শ্বুইজে [https://www.presseportal-schweiz.ch/pressemeldungen/eine-antike-arabische-waffe-oder-ein-schwert-hoechster-historischer-bedeutsamkeit &quot;এটা প্ৰাচীন আৰব অস্ত্ৰ নে মহান ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য্যৰ তৰোৱাল?&quot;], শেহতীয়াকৈ উত্থাপিত তৰোৱালখনেই মূল জুলফিকাৰ হ'ব পাৰে বুলি মূল প্ৰমাণ দাঙি ধৰিছে। এই লেখাটোৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমৰ বিতৰ্কৰ সূচনা কৰে।

২০২৫ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত আবুধাবিস্থিত কাকত দ্য নেচনেলে সমালোচনাত্মক প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি &quot;চুইছ কালেক্টৰে জুলফিকাৰক বিচাৰি পোৱা বুলি দাবী কৰে, কিন্তু বিশেষজ্ঞসকল সন্দেহবাদী&quot; শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;https://www.thenationalnews.com&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত আন ১০০ৰো অধিক সংবাদ মাধ্যমে এই কাহিনী আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;https://drive.google.com/file/d/1dIJhOe9HzosZwbpsvKX8PuSPdO2lqPmT/view&lt;/ref&gt;

সমালোচনাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰক্ষামূলকভাৱে দুটা প্ৰকাশনে—''চৌদি আৰৱৰ আই অৱ ৰিয়াদ'',&lt;ref&gt;https://www.eyeofriyadh.com/news/details/evival-of-the-sword-of-the-prophet-zulfiqar-amid-unexpected-reactions&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজী ভাষাৰ ''ইউ এ ই ট্ৰিবিউনে''&lt;ref&gt;https://uaetribune.com/&lt;/ref&gt;—২০২৫ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ''পইণ্ট-বাই-পইণ্ট'' খণ্ডন আগবঢ়োৱা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত অতিৰিক্ত ২০৪টা প্ৰকাশনেও প্ৰকাশ কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে।&lt;ref&gt;https://drive.google.com/file/d/1r-AFvDldqLRe0NHE2M34SZjp0lp0kgIN/view?usp=sharing&lt;/ref&gt;

প্ৰশ্ন কৰা তৰোৱালখন ইয়াৰ পূৰ্বে ২০০৭ চনত লিথুৱেনিয়াৰ চৰকাৰী ট্ৰাকাই হিষ্ট’ৰিক্যাল মিউজিয়ামৰ [https://drive.google.com/file/d/11USOvhpqdZAacoDaeZnvmtC3wdUVxJI9/view কেটেলগত] প্ৰকাশ পাইছিল, য’ত তেতিয়া ইয়াক প্ৰতিৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। গৱেষণামূলক প্ৰচেষ্টাত অধ্যাপক জে চেনভাইটিয়েনেৰ নেতৃত্বত লিথুৱেনিয়াৰ পি গুডিনাছ পুনৰুদ্ধাৰ কেন্দ্ৰৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ লগতে শ্ৰীমতী এছ ট্ৰইচাৰ (ছুইজাৰলেণ্ড), অধ্যাপক এ বুলাখ (আমেৰিকা), অধ্যাপক জে ক্লিভাৰ (অষ্ট্ৰিয়া), অধ্যাপক এ লুচটানাছ (লিথুৱেনিয়া), আৰু ইউক্ৰেইনৰ পণ্ডিত অধ্যাপক এ মিনজুলিন আৰু অধ্যাপক জি হেৰিখ।

== তথ্যসমূহ ==
{{reflist}}{{Commons}}

[[শ্ৰেণী:ছুন্নী ইছলাম]]
[[শ্ৰেণী:ছিয়া ইছলাম]]
[[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]]
[[শ্ৰেণী:অস্ত্ৰ]]</text>
      <sha1>qtgvq4y6j44w72v8yxql500wfumnxci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মিনামি হামাবে</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131627</id>
    <revision>
      <id>616107</id>
      <parentid>581306</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T17:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13609" sha1="9uh6fqkdf0wqex0f1qzcwnxrvsx9mlf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মিনামি হামাবে
| image = Hamabe Minami from &quot;Godzilla Minus One&quot; at Red Carpet of the Tokyo International Film Festival 2023 (53347905526) (cropped).jpg
| image_upright = 1.15
| alt = 
| caption = হামাবে ২০২৩ চনৰ টকিঅ' ইণ্টাৰনেচনেল ফিল্ম ফেষ্টিভেলত
| native_name = 浜辺 美波
| native_name_lang = ja
| birth_date = {{Birth date and age|2000|8|29}}
| birth_place = ইছিকাৱা প্ৰিফেকচাৰ, [[জাপান]]
| education = হৰিকোশী হাইস্কুল
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years_active = ২০১১–বৰ্তমান
| agent = তহো এণ্টাৰপ্ৰাইছ
| website = {{URL|https://minami-hamabe.net/|minami-hamabe.net}}
}}
'''মিনামি হামাবে''' ([[জাপানী]]: 浜辺 美波; জন্ম ২৯ আগষ্ট, ২০০০) এগৰাকী জাপানী অভিনেত্ৰী। কিশোৰ অৱস্থাৰপৰা বিভিন্ন ''ব্লকবাষ্টাৰ'' আৰু জনপ্ৰিয় টেলিভিছন শ্ব'ত অভিনয় কৰি, তেওঁ জাপানৰ আধুনিক বিনোদন জগতৰ এগৰাকী প্ৰমুখ্য ব্যক্তিত্বৰূপে পৰিচিত। 

২০১১ চনৰ টোহো চিণ্ডেৰেলা অডিচনত হামাবেই নিউ জেনেৰেচন বঁটা লাভ কৰে আৰু তাৰ পিছত পিছৰ বছৰত তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। টিভি ধাৰাবাহিক ''আনোহানা'' (২০১৫) ৰ লাইভ-একচন সংস্কৰণত ''মেইকো হনমা''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ খ্যাতি অৰ্জন কৰে, আৰু পিছলৈ ৰোমাঞ্চ ছবি ''লেট মি ইট ইউৰ পেনক্ৰিয়াছ'' (২০১৭) ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁৰ ব্ৰেকথ্ৰু লাভ কৰে; ৪১সংখ্যক জাপান একাডেমী বঁটাত বছৰৰ নৱাগত বঁটা লাভ কৰে। তাৰ পিছত হামাবেই ''দ্য গ্ৰেট ৱাৰ অৱ আৰ্কিমিডিছ'' (২০১৯), ''কাৰ্ছড ইন লাভ'', ''দ্য প্ৰমিজড নেভাৰলেণ্ড'' (দুয়োটা ২০২০), ''কাকেগুৰুই – কম্পলচিভ জ্যাম্বলাৰ পাৰ্ট ২'' (২০২১), আৰু ''ৱান ডে, ইউ উইল ৰিচ দ্য ছি'' (২০২২)ত অভিনয় কৰে। ২০২৩ চনত তেওঁ ৰ্যুনোছুকে কামিকিৰ সৈতে টেলিভিছন নাটক ''ৰেনমান'' আৰু তাকাছি ইয়ামাজাকিৰ কাইজু মহাকাব্য ''গডজিলা মাইনাছ ৱান''ত অভিনয় কৰে। ''শ্বিন কামেন ৰাইডাৰ''ৰ সৈতে ''গডজিলা মাইনাছ ৱান''ত তেওঁৰ অভিনয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে আৰু ৬৬সংখ্যক ব্লু ৰিবন বঁটাত তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ সন্মান লাভ কৰে। 

==জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ আৰম্ভণি==
হামাবেই ২০০০ চনৰ ২৯ আগষ্টত জাপানৰ ইশিকাৱা প্ৰিফেক্চাৰত জন্ম গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ এটা কনিষ্ঠ ভাই আছে, যাৰ বয়স তেওঁতকৈ সাত বছৰ কম। ২০১৯ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰী, হামাবেই তেওঁৰ হোৰিকোশি উচ্চ বিদ্যালয়ৰ স্নাতক হৈছাৰ খবৰ শ্বেয়াৰ কৰে। 

[[File:小沼雄一監督作品＆浜辺美波主演『咲-Saki-』.jpg|thumb|left|Young Hamabe (front row, second from right)|231x231px]]

তেওঁৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হয় ৭ম টোহো চিণ্ডেৰেলা অডিচনত ''নিউ জেনেৰেচন বঁটা'' লাভ কৰি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.toho-ent.co.jp/actress/profile.php?id=7310|script-title=ja:浜辺美波|accessdate=August 6, 2016|publisher=Toho Entertainment|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913025528/https://www.toho-ent.co.jp/actress/profile.php?id=7310|archive-date=September 13, 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছৰপৰা তেওঁ বহু চলচ্চিত্ৰ আৰু নাটকত অভিনয় কৰে, যাৰ ভিতৰত বহুতো জনপ্ৰিয় মাংগা আৰু ভিডিঅ’ গেমৰ লাইভ-একচন ৰূপান্তৰ। 

হামাবেই জাপানত খ্যাতি অৰ্জন কৰে ''আনোহানা'' (লাইভ-একচন) চলচ্চিত্ৰত মেইকো হনমাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি, য’ত এটা অন্তিম ৰোগত আক্ৰান্ত ছোৱালীৰ আৰু তেওঁৰ অন্তৰ্মুখী ছাত্ৰ সহপাঠীৰ সম্পৰ্ক দেখোৱা হয়। চলচ্চিত্ৰটো ২০১৭ চনত জাপানত পঞ্চম সৰ্বাধিক আয় কৰা চলচ্চিত্ৰ হয়। হামাবেই এই চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ''বছৰৰ নৱাগত অভিনেত্ৰী'' বঁটা লাভ কৰে, আৰু চলচ্চিত্ৰটো স্বয়ং চিত্ৰৰ বৰ্ষৰ বাবে মনোনীত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.eiren.org/boxoffice_e/2017.html|title=MOVIES WITH BOX OFFICE GROSS RECEIPTS EXCEEDING 1 BILLION YEN 2017|access-date= August 30, 2021}}&lt;/ref&gt;

[[File:浜辺美波 2019年金沢マラソン (cropped-3).jpg|thumb|right|Hamabe in October 2019|231x231px]] 

২০১৯ চনত হামাবেই অভিনয় কৰে ''দ্য গ্ৰেট ৱাৰ অৱ আৰ্কিমিডিছ''ত। চলচ্চিত্ৰটো জাপানত ১.৯ বিলিয়ন য়েনৰ ওপৰ আয় কৰে আৰু ২০১৯ চনৰ সৰ্বাধিক আয় কৰা চলচ্চিত্ৰৰ ভিতৰত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eiren.org/boxoffice_e/2019.html|title=MOVIES WITH BOX OFFICE GROSS RECEIPTS EXCEEDING 1 BILLION YEN 2019|access-date= August 30, 2021}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত হামাবেই ৰিউসেই ইউকোহামা আৰু ইউকিনো কিশিৰ সৈতে মাংগাৰ লাইভ-একচন ৰূপ ''কাৰ্ছড ইন লাভ''ত অভিনয় কৰে। তেওঁ ২০২০ চনত ''মাৰ্ডাৰছ এট দ্য হাউচ অৱ ডেথ''তো অভিনয় কৰে। চলচ্চিত্ৰটোৱে ১ বিলিয়ন য়েনৰ ওপৰ আয় কৰে আৰু সেই বছৰৰ জাপানৰ ২০তম সৰ্বাধিক আয় কৰা চলচ্চিত্ৰ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eiren.org/boxoffice_e/2020.html|title=MOVIES WITH BOX OFFICE GROSS RECEIPTS EXCEEDING 1 BILLION YEN 2020|access-date= August 30, 2021}}&lt;/ref&gt;

ডিচেম্বৰ ২০২০ত হামাবেই অভিনয় কৰে ''দ্য প্ৰমিজড নেভাৰলেণ্ড''ত। চলচ্চিত্ৰটোৱে ২.১ বিলিয়ন য়েনৰ ওপৰ আয় কৰে, ২০২১ চনত জাপানৰ সৰ্বাধিক আয় কৰা চলচ্চিত্ৰৰ ভিতৰত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eiren.org/boxoffice_e/index.html|title=MOVIES WITH BOX OFFICE GROSS RECEIPTS EXCEEDING 1 BILLION YEN 2021|access-date= January 30, 2022}}&lt;/ref&gt; হামাবেই ২০২২ চনত ''ড° হোৱাইট'' নাটকত অভিনয় কৰে, যি শিন কিবা’য়াশি লিখা কিতাবৰ আধাৰত নিৰ্মিত। এছপি নাটক ''ছেইটো গা জিনছে ৱো ইয়াৰিনাওচেৰু গাক্ক’''ত শো হিৰানোৰ সৈতে উপস্থিত থাকে। হামাবেই পুনৰ ইউকিনো কিশিৰ সৈতে ২০২২ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ ''ৱান ডে, ইউ উইল ৰিচ দ্য ছি''ত অভিনয় কৰে। 

হামাবেইক NHK নিৰ্বাচন কৰে, আৰু তেওঁ ১০৮তম ''আছাদৰা'' নায়িকা হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ ৰ্যুনোছুকে কামিকিৰ সৈতে কামিকিৰ চৰিত্ৰৰ পত্নী হিচাপে অভিনয় কৰে। ''আছাদৰা''ৰ নাম ''ৰেনমান'' (らんまん), শৰত ২০২৩ত চিত্ৰায়িত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://natalie.mu/eiga/news/477044|title=&quot;浜辺美波が来春朝ドラ「らんまん」ヒロインに、&quot;敬愛する大先輩&quot;神木隆之介の妻役&quot;|access-date=May 10, 2022}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত, তেওঁ দুইখন মুখ্য চলচ্চিত্ৰত উপস্থিত হয়: ''শ্বিন কামেন ৰাইডাৰ'' আৰু ''গডজিলা মাইনাছ ৱান''। 

==ব্যক্তিগত জীৱন==
হামাবেৰ এটা পোমেৰেনিয়ান কুকুৰ আছে, যাক তেওঁ &quot;পপঙ-চান&quot; বুলি কয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://twitter.com/MINAMI373HAMABE/status/1430457160560005120 |title=Minami Hamabe Twitter |accessdate=August 10, 2015}}&lt;/ref&gt; তেওঁ তেওঁৰ সহকৰ্মী অভিনেতা/অভিনেত্ৰীহঁতৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ বন্ধু, যেনে তাকুমি কিটামুৰা, কন্না হাশিমোতো, আৰু এলাইজা ইকেদা।&lt;ref name=eiga&gt;{{cite web|url=http://eiga.com/person/91143/|script-title=ja:浜辺美波|accessdate=August 6, 2016|publisher=eiga.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=浜辺美波 恋の相談相手は橋本環奈＆池田エライザ！ドラマ以上？の超豪華布陣/デイリースポーツ online|url=https://www.daily.co.jp/gossip/2021/08/16/0014596587.shtml|website=デイリースポーツ online|date=2025-11-30|access-date=2025-11-30|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20230820171509/https://www.daily.co.jp/gossip/2021/08/16/0014596587.shtml|archive-date=2023-08-20|trans-title=Minami Hamabe's love confidants are Kanna Hashimoto and Elaiza Ikeda! A super luxurious lineup that's even better than the drama?}}&lt;/ref&gt; ''টোহো সিনডেৰেল্লা অডিশ্বন''ত বিজয়ী হোৱা আৰু বিনোদন জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে, তেওঁ প্ৰথমে দন্ত চিকিৎসক হ'বলৈ ইচ্ছা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=浜辺美波、まるで本物の“シンデレラ”主演「君の膵臓をたべたい」２８日公開！|url=http://www.hochi.co.jp/entertainment/20170720-OHT1T50124.html|website=スポーツ報知|date=2017-07-22|access-date=2025-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008133625/http://www.hochi.co.jp/entertainment/20170720-OHT1T50124.html|archive-date=2017-10-08|language=ja-JP|trans-title=Minami Hamabe, like a real-life Cinderella, stars in ''মই তোমাৰ পেংক্ৰিয়াছ খাব বিচাৰোঁ'', opening on the 28th!|archivedate=2017-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171008133625/http://www.hochi.co.jp/entertainment/20170720-OHT1T50124.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category-inline|Minami Hamabe}}
* {{URL|https://www.toho-ent.co.jp/actor/1087|Minami Hamabe}} at [[Toho|Toho Ent.]] {{in lang|ja}}
* {{URL|https://tver.jp/talents/t037377|Minami Hamabe}} at [[TVer (streaming service)|TVer]] {{in lang|ja}}
* {{IMDb name|4947538}}

[[শ্ৰেণী:জাপানী অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>9uh6fqkdf0wqex0f1qzcwnxrvsx9mlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মৃণালিনী ৰবি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135060</id>
    <revision>
      <id>616126</id>
      <parentid>602636</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14111" sha1="hgd299s6ceivc0xhvwulknla0avhdv8" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মৃণালিনী ৰবি
| caption = ২০২৪ চনত মৃণালিনী
| image = Mirnalini_Ravi.jpg
| other_names = মৃণালিনী, নলিনী ৰবি
| birth_date = 
| birth_place = [[পণ্ডিচেৰী]], [[ভাৰত]]
| education = 
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years_active = ২০১৯–বৰ্তমান
}}

'''মৃণালিনী ৰবি''' (লগতে, '''মৃণালিনী ৰবি''') এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী যিয়ে [[তামিল]] আৰু [[তেলুগু]] চলচ্চিত্ৰত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=India |first=Aaj |date=2024-10-15 |title=Mirnalini Ravi: Early Life, Education, Relationship, Movies &amp; TV Shows |url=https://aajindia.com/en/entertainment/mirnalini-ravi-life-education-relationship-movies-shows/ |access-date=2024-10-18 |website=Aaj India |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ২০১৯ চনৰ তামিল ছবি ''ছুপাৰ ডিল্যাক্স''ৰ জৰিয়তে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। মৃণালিনীয়ে তাৰ পিছত ''চেম্পিয়ন'' (২০১৯) ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ বাবে তেওঁ এছআইআইএমএ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা অভিষেক – তামিল বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে। 

মৃণালিনীয়ে ''গাড্ডালাকোণ্ডা গণেশ'' (২০১৯) ছবিৰ জৰিয়তে তেলেগু চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু এছআইআইএমএ শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী – তেলেগু বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''এনিমি'', ''জাংগো'' (দুয়োখন ২০২১ চনৰ) আৰু ''ক’ব্ৰা'' (২০২২) ছবিত অভিনয় কৰিছে। 

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্ম ==
মৃণালিনীৰ জন্ম [[পণ্ডিচেৰী]]ৰ এটা [[তামিল]] পৰিয়ালত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusive! Birthday beauty Mirnalini Ravi talks about her mom on Mother's Day 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/exclusive-birthday-beauty-mirnalini-ravi-talks-about-her-mom-on-mothers-day-2020/articleshow/75649415.cms |access-date=7 September 2021 |website=The Times of India |date=10 May 2020}}&lt;/ref&gt; তেওঁ বাংগালোৰৰ ইষ্ট পইণ্ট কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড টেকন’লজীৰপৰা ইলেক্ট্ৰনিক্স এণ্ড কমিউনিকেচন বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ বাংগালোৰত আইবিএম কোম্পানীত ছফ্টৱেৰ পেছাদাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 June 2019 |title=Trust and responsibility. Earned and practiced daily. |url=https://www.ibm.com/blogs/corporate-social-responsibility/2019/06/trust-and-responsibility-earned-and-practiced-daily/ |access-date=30 December 2022 |website=IBM Impact |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123031933/https://www.ibm.com/blogs/corporate-social-responsibility/2019/06/trust-and-responsibility-earned-and-practiced-daily/ |archive-date=23 January 2023}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পূৰ্ণকালীন অভিনয় জীৱনৰ বাবে চাকৰি ত্যাগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Interview - Mirnalini Ravi: I'm comfortable playing lively characters |work=Cinema Express |url=https://m.cinemaexpress.com/tamil/interviews/2021/nov/10/mirnalini-ravi-interview-27761.amp |access-date=10 November 2021}}&lt;/ref&gt; মৃণালিনীয়ে টিকটক আৰু ডাবস্মেছ ভিডিঅ' আপলোড কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, যিবোৰ ভাইৰেল হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;h&quot; /&gt;

== কৰ্মজীৱন ==
পৰিচালক ত্যাগৰাজন কুমাৰৰাজাই মৃণালিনীৰ এটা ভিডিঅ' দেখি তেওঁক ২০১৯ চনৰ তামিল ছবি ''ছুপাৰ ডিল্যাক্স''ৰ অডিচনৰ বাবে মাতিছিল আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁৰ অভিনয় জীৱন আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁ বিজয় ৰামৰ বিপৰীতে এগৰাকী ভিনগ্ৰহৰ প্ৰাণীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=S |first=Srivatsan |date=13 October 2018 |title='Super Deluxe' defies genre, says director Thiagarajan Kumararaja |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thiagarajan-kumararajas-super-deluxe/article25214564.ece |url-status=live |access-date=30 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731124033/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thiagarajan-kumararajas-super-deluxe/article25214564.ece |archive-date=31 July 2021}}&lt;/ref&gt; সেই একে বছৰতে মৃণালিনীয়ে অথৰ্বৰ বিপৰীতে ''গাড্ডালাকোণ্ডা গণেশ''ৰ জৰিয়তে [[তেলুগু]] চলচ্চিত্ৰ আৰু মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;h&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mirnalini-ravi-to-debut-in-telugu-cinema-with-valmiki/article29390847.ece |title=Mirnalini Ravi to make her debut in Telugu cinema with 'Valmiki' |access-date=11 April 2019 |first=Y Sunita |last=Chowdary |work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ''টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ই উল্লেখ কৰিছে যে মৃণালিনীয়ে তেওঁৰ সীমিত পৰ্দাৰ সময়ৰ ভিতৰতে এক আকৰ্ষণীয় অভিনয় আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ বিশ্বৰ বিপৰীতে ''চেম্পিয়ন''ত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/100919/i-fought-with-my-parents-for-a-year-mirnalini-ravi.html |title=I fought with my parents for a year: Mirnalini Ravi |last=Adivi |first=Sashidhar |work=Deccan Chronicle |date=10 September 2019}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনত মৃণালিনীৰ তিনিখন ছবি মুক্তি পাইছিল, ইয়াৰে দুখন একেদিনাই মুক্তি পাইছিল। তেওঁ ''এনিমি''ত বিশালৰ বিপৰীতে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anand Shankar's next with Vishal titled 'Enemy', Arya to play the antagonist |url=https://www.thenewsminute.com/article/anand-shankar-s-next-vishal-titled-enemy-arya-play-antagonist-138488 |access-date=12 February 2020 |work=The News Minute |date=26 November 2020}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত তেওঁ এম শশীকুমাৰৰ বিপৰীতে ''এমজিআৰ মগন''ত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;Magan&quot;&gt;{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/sasikumars-mgr-magan-has-mirnalini-as-the-heroine/articleshow/71277388.cms |last=Menon |first=Thinkal |date=25 September 2019 |title=Sasikumar's MGR Magan has Mirnalini as the heroine |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ''জাংগো''ত সতীশ কুমাৰৰ বিপৰীতে এগৰাকী সাংবাদিকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁ মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Jango&quot;&gt;{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/teaser-of-cv-kumars-jango-to-released-soon/articleshow/73835393.cms |title=Teaser of CV Kumar's 'Jango' to released soon! |work=The Times of India |date=11 February 2020}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনত তেওঁ বিক্ৰমৰ বিপৰীতে ''ক’ব্ৰা''ত এগৰাকী আগশাৰীৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 October 2019 |title=Vikram-58 starts rolling from October 4 |url=https://www.sify.com/movies/vikram-58-starts-rolling-from-october-4-news-tamil-tkcjdlgidfejb.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704193417/https://www.sify.com/movies/vikram-58-starts-rolling-from-october-4-news-tamil-tkcjdlgidfejb.html |archive-date=4 July 2020 |access-date=28 May 2022 |website=Sify}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cobra box office collection Day 2: Chiyaan Vikram's film sees a huge drop |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/cobra-box-office-collection-day-2-chiyaan-vikram-s-film-sees-a-huge-drop-1995463-2022-09-02 |access-date=2 September 2022 |website=India Today}}&lt;/ref&gt; ''ইণ্ডিয়া টুডে''য়ে তেওঁৰ অভিনয়ক &quot;পৰ্যাপ্ত&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cobra Movie Review: Chiyaan Vikram film hisses and misses |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/cobra-movie-review-chiyaan-vikram-and-irfan-pathan-film-hisses-and-misses-1994636-2022-08-31 |access-date=31 August 2022 |website=India Today |archive-date=31 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831084030/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/cobra-movie-review-chiyaan-vikram-and-irfan-pathan-film-hisses-and-misses-1994636-2022-08-31 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনত তেওঁ চোহেলৰ বিপৰীতে ''অৰ্গেনিক মামা হাইব্ৰিড আল্লুদু''ত নায়িকা হিচাপে অভিনয় কৰে। ''টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ মতে, &quot;মৃণালিনী ৰবিয়ে তেওঁৰ চৰিত্ৰটো সুন্দৰকৈ ফুটাই তুলিছে।&quot;&lt;ref name=&quot;MRSA&quot;&gt;{{Cite web |work=Cinema Express |url=https://m.cinemaexpress.com/telugu/news/2023/feb/28/organic-mama-hybrid-alludu-trailer-out-40495.amp |author=Abhilasha Cherukuri |title=Organic Mama Hybrid Alludu Trailer Out! |access-date=20 March 2023 |archivedate=3 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230503142632/https://m.cinemaexpress.com/telugu/news/2023/feb/28/organic-mama-hybrid-alludu-trailer-out-40495.amp |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/organic-mama-hybrid-alludu/amp_movie_review/98391819.cms |title=Organic Mama Hybrid Alludu Movie Review: Typical family entertainer; lacks novelty |access-date=22 March 2023}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত মৃণালিনীক সুধীৰ বাবুৰ সৈতে ''মামা মাচিন্দ্ৰ''ত দেখা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 May 2022 |title=Sudheer Babu and Mirnalini Ravi papped post shooting for Mama Mascheendra in Hyderabad |url=https://english.tupaki.com/photogallery/actress/Sudheer-babu-Mirnalini-Ravi-Papped-post-shooting-for-mama-mascheendra-in-hyd/25847 |access-date=15 September 2022 |website=Tupaki.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== সংবাদ মাধ্যমৰ ভাবমূৰ্তি ==
''এনিমি'' (২০২১) ছবিৰ &quot;টুম টুম&quot; গীতটোৰ সফলতাৰ পিছত ''দ্য হিন্দু''ৰ গৌতম সুন্দৰে মৃণালিনীক &quot;আধুনিক যুগৰ এগৰাকী তাৰকাৰ সংজ্ঞা&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Mirnalini Ravi: The 'Super Deluxe' alien who is winning hearts with 'Tum Tum' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mirnalini-ravi-the-super-deluxe-alien-who-is-winning-hearts-with-tum-tum/article37537567.ece |access-date=19 November 2022 |website=The Hindu |author=Gautam Sunder |date=17 November 2021}}&lt;/ref&gt; তেওঁ শিৱা বল্লী বিলাস জুৱেলাৰ্ছ আৰু প্লেটিনাম ইভাৰাৰ দৰে ব্ৰেণ্ডৰ চেলিব্ৰিটী এণ্ডোৰ্চাৰ (বিজ্ঞাপনদাতা)। ইয়াৰ উপৰি মৃণালিনী প্লেটিনাম ইভাৰাৰ #VeryRareVeryYou অভিযানৰো অংশ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Platinum Evara rolls out its #VeryRareVeryYou campaign |url=https://www.financialexpress.com/business/brandwagon-platinum-evara-rolls-out-its-veryrareveryyou-campaign-2925752/lite/ |access-date=26 December 2022 |website=The Financial Express |date=25 December 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;


== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|10584760}}
* {{instagram|mirnaliniravi}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>hgd299s6ceivc0xhvwulknla0avhdv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শুভেন্দু অধিকাৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136789</id>
    <revision>
      <id>616140</id>
      <parentid>613328</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T01:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15532" sha1="l83pj36yl93207kw2uhozwfx7lii6yk" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = শুভেন্দু অধিকাৰী
| image =File:Suvendu Adhikari May 2026 (cropped).jpg
| image_size = 250px
| caption = ২০২৬ চনত শুভেন্দু অধিকাৰী
| office              = পশ্চিম বংগৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী
| term_start          = ৯ মে ২০২৬
| governor            = আৰ এন ৰবি
| predecessor         = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]]
| office1 = পশ্চিম বংগ বিধান সভাৰ সদস্য
| term_start1 = ৪ মে ২০২৬
| term_end1 = 
| constituency1 = ভৱনীপুৰ
| predecessor1 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]]
| office2 = 
| term_start2 = ১১ মে ২০১৬
| term_end2 = ১৪ মে ২০২৬
| constituency2 = [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি|নন্দিগ্ৰাম]]
| predecessor2 = ফিৰোজা বিবি
| successor2 = 
| office3 = 
| term_start3 = ১১ মে' ২০০৬
| term_end3 = ১৬ মে ২০০৯
| constituency3 = কণ্ঠী দক্ষিণ
| predecessor3 = শিশিৰ অধিকাৰী
| successor3 = দিব্যেন্দু অধিকাৰী
| office4 = বিৰোধী দলপতি
| governor4 = [[জগদীপ ধানখাড়]]&lt;br/&gt;লা গণেশান&lt;br/&gt;চি.ভি. আনন্দ বসু&lt;br/&gt; আৰ এন ৰবি
| deputy4 = মিহিৰ গোস্বামী
| predecessor4 = আব্দুল মান্নান
| term_start4 = ১৩ মে ২০২১
| term_end4 = ৯ মে ২০২৬
| status = 
| office5 = মৰাপাট নিগমৰ অধ্যক্ষ
| 1blankname5 = বস্ত্ৰ মন্ত্ৰী
| 1namedata5 = [[স্মৃতি ইৰাণী]]
| predecessor5 = অজয় কুমাৰ জল্লী
| term_start5 = ৩১ ডিচেম্বৰ ২০২০&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Podder|first=Debasish|date=31 December 2020|title=জুট কৰ্পোৰেশন অফ ইণ্ডিয়াৰ চেয়াৰম্যান হচ্ছেন শুভেন্দু অধিকাৰী, নতুন বছৰেই নিয়োগ|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|url-status=dead|archive-date=31 December 2020|access-date=31 December 2020|work=Hindustan Times|language=bn|archivedate=31 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| term_end5 = ২ মাৰ্চ ২০২১&lt;ref&gt;{{cite news |title=BJP leader Suvendu Adhikari likely to step down as Chairperson of Jute Corporation of India |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/bjp-leader-suvendu-adhikari-likely-to-step-down-as-chairperson-of-jute-corporation-of-india20210302170152/ |work=ANI News |date=2 March 2021 |access-date=29 May 2022}}&lt;/ref&gt;
| office6 = পৰিৱেশ মন্ত্ৰী
| term_start6 = ২০১৮
| term_end6 = ২০২০
| 1blankname6 = মুখ্য মন্ত্ৰী
| 1namedata6 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]]
| predecessor6 = শোভন চেটাৰ্জী
| successor6 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]]&lt;ref name=&quot;r&quot;/&gt;
| office7 = পৰিবহণ বিভাগৰ মন্ত্ৰী
| term_start7 = ২৭ মে ২০১৬
| term_end7 = ২৭ নৱেম্বৰ ২০২০
| 1blankname7 = মুখ্য মন্ত্ৰী
| 1namedata7 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]]
| predecessor7 = অৰূপ বিশ্বাস
| successor7 = ফিৰহাদ হাকিম&lt;ref name=&quot;r&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mamata-banerjee-to-keep-transport-portfolio-following-suvendu-adhikaris-resignation-2331328|title=CM Banerjee to retain transport portfolio following Suvendu Adhikari's resignation|newspaper=[[NDTV]]|date=28 November 2020}}&lt;/ref&gt;
| office8 = লোকসভাৰ সাংসদ
| term_start8 = ১৬ মে' ২০০৯
| term_end8 = ১৯ মে' ২০১৬
| constituency8 = তামূলক লোক সভা সমষ্টি
| predecessor8 = লক্ষ্মণ চন্দ্ৰ শেঠ
| successor8 = দিব্যেন্দু অধিকাৰী
| birth_place = কোণ্টাই, পশ্চিমবংগ, ভাৰত
| birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}}
| spouse = 
| party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] {{small|(২০২০ চনৰ পৰা)}}
| alma_mater = ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়&lt;ref&gt;{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url= https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ
| profession = ৰাজনীতিক
| father = শিশিৰ অধিকাৰী
| relatives = দিব্যেন্দু অধিকাৰী (ভ্ৰাতৃ) &lt;br/&gt; সৌমেন্দু অধিকাৰী (ভ্ৰাতৃ)
| signature  = Signature of Suvendu Adhikari (English).png
| website = 
| footnotes = 
| otherparty = * [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] {{small|(১৯৯৫–২০০০)}}
* [[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] {{small|(২০০০–২০২০)}}
}}{{Expand article}}

'''শুভেন্দু অধিকাৰী''' (জন্ম:- ১৫ ডিচেম্বৰ ১৯৭০) হৈছে এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] ৰাজনীতিক। তেওঁ ২০২৬ চনৰ ৯ মে’ৰ পৰা পশ্চিম বংগৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিব। অধিকাৰী ২০২১ চনৰ মে' মাহৰপৰা পশ্চিম বংগত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ বিৰোধী দলৰ নেতা আৰু [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] শাখাৰ নেতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। অধিকাৰীয়ে ২০১৬ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ পশ্চিম বংগ চৰকাৰৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰ্যালয়ত কৰ্মৰত হৈছিল। ২০১৬ আৰু ২০২১ চনত নন্দিগ্ৰামৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য (এম এল এ) হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০০৫ চনত তেওঁ দক্ষিণ কণ্টাইৰ বাবে আৰু ২০০৯ আৰু ২০১৪ চনত তামলুকৰপৰা [[লোকসভা]]ৰ সংসদ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়।।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mamata banerjee challenges Suvendu Adhikari |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=17 June 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

অধিকাৰী ২০১৬ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ পৰিবহণ মন্ত্ৰী, ২০১৮ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ জলসিঞ্চন আৰু জলসম্পদ মন্ত্ৰী হিচাপে পশ্চিম বংগ চৰকাৰত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনৰপৰা ২০১৬ চনলৈ তামলুকৰপৰা লোকসভাৰ সদস্য আৰু ২০২০ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈ ভাৰতীয় [[মৰাপাট]] নিগমৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। 

অধিকাৰী ১৯৯৮ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] আৰু ১৯৯৫ চনৰপৰা ১৯৯৮ চনলৈ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ [[মনমোহন সিং]] চৰকাৰৰ সাংসদ সদস্য তথা প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় গ্ৰামোন্নয়ন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী শিশিৰ অধিকাৰীৰ পুত্ৰ।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Ravik |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=23 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | title = Suvendu Adhikari -Profile | access-date = 20 June 2009 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | archive-date = 29 October 2010 | df = dmy-all | archivedate = 29 October 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result &amp; Vote Share - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |work=OneIndia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE - Nandigram Vidhan Sabha Election Results|url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|work=Times Now|access-date=29 May 2022|archivedate=12 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210612225129/https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা ==
১৯৭০ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত পশ্চিমবংগৰ পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলাৰ কাৰ্কুলীত শিশিৰ অধিকাৰী আৰু গায়ত্ৰী অধিকাৰীৰ ঘৰত বঙালী ৰহী ব্ৰাহ্মণ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=At Nandigram, Site of Historic Land Movement, a Battle to See Who the 'Real' Brahmin Is |url=https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |access-date=2026-05-06 |website=The Wire |language=en}}&lt;/ref&gt; পৰিয়ালত অধিকাৰীৰ জন্ম হয়। শিশিৰ অধিকাৰী এজন ৰাজনীতিবিদ, আৰু দ্বিতীয় মনমোহন সিং মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰাক্তন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী৷ তেওঁ ২০১৯ চনত কান্থী সমষ্টিৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;LS&quot;&gt;{{cite web |title=Adhikari, Shri Suvendu |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4501 |publisher=Lok Sabha |access-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AN&quot;&gt;{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Kajari |date=31 March 2018 |title=Nandigram: Trinamool's stronghold, one family's stranglehold |url=https://newsable.asianetnews.com/india/west-bengal-polls-nandigram-subhendu-adhikari |work=Asianet Newsable |access-date=11 May 2025}}&lt;/ref&gt; শুভেন্দু অধিকাৰী অবিবাহিত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ভাইৰা বিয়ে কৰলেও অকৃতদাৰ তিনি, জানুন কেমন শুভেন্দূৰ সংসাৰ |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/former-wb-minister-suvendu-adhikary-explained-why-he-unmarried-255166-2020-12-16 |access-date=28 May 2023 |work=Aaj Tak বাংলা |date=16 December 2020 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

শুভেন্দুৰ অন্যতম ভাতৃ সৌমেণ্ডু কান্থী পৌৰ নিগমৰ অধ্যক্ষ আছিল, যি এতিয়া ১৮ নং লোকসভাত কান্তী লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;AN&quot;/&gt; ২০১৯ চনত তামলুক সমষ্টিৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হোৱা দিব্যেন্দু অধিকাৰীও তেওঁৰ ভাতৃ।

অধিকাৰীয়ে ২০১১ চনত [[ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf |work=[[Election Commission of India]] |access-date=25 April 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|30em}}

[[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:লোকসভাৰ সাংসদ]]
[[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ৰাজ্যিক কেবিনেট মন্ত্ৰীসকল]]</text>
      <sha1>l83pj36yl93207kw2uhozwfx7lii6yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ববনাম মোগাদ্দামী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136992</id>
    <revision>
      <id>616141</id>
      <parentid>612353</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T01:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37241" sha1="o55usxcfuahhef92dvhmxcktzumcm4e" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = শ্ববনাম মোগাদ্দামী
| image = Shabnam Moghadami tasnim producer.jpg
| caption = ২০১৯ চনত মোগাদ্দামী
| birth_name = 
| native_name = شبنم مقدمی
| birth_date = {{birth date and age|1972|3|23}}
| birth_place = [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]]
| death_date = 
| death_place = 
| occupation = অভিনেত্ৰী
| spouse = {{marriage|আলীৰিজা আৰা|2004}}
| children = 
| website = 
}}

'''শ্ববনাম মোগাদ্দামী''' (জন্ম: ২৩ মাৰ্চ, ১৯৭২) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ দুটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা, তিনিটা হাফেজ বঁটা আৰু ইৰানৰ ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ’চিয়েচন বঁটা আদিকে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ সন্মান লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;ilnair&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ilna.ir|title=The audio version of &quot;چراغها را من خاموش میکنم&quot; (I Turn Off the Lights) with the voice of Shabnam Moghaddami.|date=June 26, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smtnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://smtnews.ir|title=Complete Biography of Shabnam Moghaddami, Beloved Actress + Images|date=July 11, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aryanews&quot;&gt;{{Cite web|url=http://aryanews.com/|title=Biography of Shabnam Moghaddami + Images of Shabnam Moghaddami|date=September 7, 2019|access-date=May 23, 2026|archivedate=February 7, 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260207230548/https://www.aryanews.com/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
শ্ববনাম মোগাদ্দামীৰ জন্ম ১৯৭২ চনৰ ২৩ মাৰ্চত তেহৰানৰ এক সাংস্কৃতিক, কলা আৰু সাহিত্যিক পটভূমি থকা পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন ইলেক্ট্ৰিকেল ইঞ্জিনিয়াৰ আছিল আৰু মাতৃ তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এগৰাকী উচ্চ পদস্থ কৰ্মচাৰী আছিল। মোগাদ্দামীৰ বেহনাম নামৰ এজন অনুজ ভ্ৰাতৃও আছে। ২০০৪ চনত তেওঁ আলীৰিজা আৰাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যি বৰ্তমানলৈকে তেওঁৰ জীৱন-সংগী হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;aryanews&quot;/&gt;

শৈশৱৰেপৰাই তেওঁ অভিনয়ৰ ক্লাছত নাম ভৰ্তি কৰিছিল আৰু হাইস্কুলত পঢ়ি থকাৰ সময়তে চিলড্ৰেনছ ৰেডিঅ’ গ্ৰুপৰ সৈতে পৰিচিত হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁ কিছুমান সৰু চৰিত্ৰত অভিনয়ো কৰিছিল। অৱশ্যে মোগাদ্দামীয়ে পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান বিষয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পাৰ্চী সাহিত্যত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;smtnews&quot;/&gt;

তথাপি অভিনয়ৰ প্ৰতি থকা তীব্ৰ হেঁপাহৰ বাবেই তেওঁ প্ৰখ্যাত প্ৰশিক্ষকসকলৰ তত্ত্বাৱধানত ইচলামিক ৰিপাব্লিকৰ আৰ্টিষ্টিক চেক্টৰ এখন চিত্ৰনাট্য লিখন বিদ্যালয়ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আমিন তাৰোখ এক্টিং স্কুলত অভিনয়ৰ পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰি জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰে।&lt;ref name=&quot;theater.ir&quot;&gt;{{Cite web|url=https://theater.ir/fa/artists/672/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%DB%8C|title=Iranian Artists Database, Shabnam Moghaddami|date=February 14, 2009}}&lt;/ref&gt;

== কৰ্মজীৱন ==

=== নাট্যশালা/থিয়েটাৰ ===
[[চিত্ৰ:Shabnam Moghadami Portrait.jpg|thumb|২০১২ চনত মোগাদ্দামী]]

শ্ববনাম মোগাদ্দামীয়ে ১৯৯০-ৰ দশকৰ শেষৰফালে &quot;শায়া থিয়েটাৰ গ্ৰুপ&quot;ৰ সদস্য হৈ নিজৰ পেছাদাৰী নাট্য জীৱনৰ সূচনা কৰে। শ্বাহৰাম কাৰামীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''দ্য পেপাৰ হাউচ'' নাটকত কৰা অভিনয়েৰে তেওঁৰ নাট্য যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;theater.ir&quot;/&gt;

তেতিয়াৰেপৰা মোগাদ্দামীয়ে মুখ্য আৰু সহকাৰী দুয়ো ধৰণৰ চৰিত্ৰতে বিভিন্ন ধৰণৰ নাট্য প্ৰযোজনাত অংশগ্ৰহণ কৰিছে। তেওঁৰ অভিনয় তালিকাত ধ্ৰুপদী আৰু আধুনিক নাটকৰ লগতে ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যিক কৃতিৰ চৰিত্ৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। তেওঁৰ অভিনয় ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহোৎসৱসমূহত প্ৰদৰ্শিত হৈছে, যাৰ ফলত এগৰাকী থিয়েটাৰ শিল্পী হিচাপে তেওঁৰ সুনাম সুপ্ৰতিষ্ঠিত হৈছে। নিজৰ কেৰিয়াৰত তেওঁ হামিদ আমজাদ, মহম্মদ ৰহমানিয়ান, মাছউদ ৰায়েগান আৰু কিয়ুমাৰ্চ মোৰাদীৰ দৰে বিখ্যাত পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে।

থিয়েটাৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁ বহুতো মনোনয়ন আৰু বঁটা লাভ কৰিছে, যাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ২০০৬ চনত ইৰান থিয়েটাৰ ফ’ৰামৰ তৃতীয় এক্টৰ চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু ইৰান থিয়েটাৰ ফ’ৰামৰ ষষ্ঠ এক্টৰ্চ চেলিব্ৰেশ্যনত অভিনেত্ৰী শাখাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। তেওঁৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অভিনয়ৰ ভিতৰত ''পিলগ্ৰিম'', ''দ্য ব্ৰিজ'', ''উইদাউট মিল্ক এণ্ড চুগাৰ'', ''চাইলেন্স ইজ মাই হেৰিটেজ'', ''টাৰ্মিনেল'', ''ডেথ গাৰ্ডেন'', ''লেটাৰ্চ টু টেব''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://theater.ir/fa/21910 |title=&quot;Shabnam Moghaddami&quot; and her presence in &quot;Namehayi Be Tab&quot; (Letters to Teb) with more than one role |date=December 22, 2010}}&lt;/ref&gt;, ''মাৰ্চিলেচ কিলাৰ, হেচ কাৰ্লছন'', ''ইষ্ট ইজ ইষ্ট!'', ''টানেল'' আৰু ''মাই ছিগাল'' অন্যতম।

=== ৰেডিঅ’ ===
মোগাদ্দামীয়ে থিয়েটাৰৰ সমান্তৰালভাৱে ৰেডিঅ’ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগতো সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল।&lt;ref name=&quot;theater.ir&quot;/&gt; তেওঁ বিভিন্ন ৰেডিঅ’ অনুষ্ঠানত উপস্থাপক আৰু অভিনেত্ৰী হিচাপে কাম কৰিছে। পাৰ্চী সাহিত্যৰ শৈক্ষিক পটভূমি থকাৰ বাবে তেওঁ বিশেষকৈ সাহিত্যিক অনুষ্ঠানসমূহৰ সফল আঁত ধৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;aryanews&quot;/&gt; তেওঁ ৰেডিঅ’ জাভান, ৰেডিঅ’ ইৰান আৰু ৰেডিঅ’ ফাৰহাং আদি ৰেডিঅ’ ষ্টেচনত অৰিহণা যোগাইছে। তেওঁৰ কিছুমান পৰিচিত ৰেডিঅ’ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত ''হাফ্ট শ্বানবে'' (ছেভেন চাটুৰ্ডে), ''চেচানবে খাত-খাতি'' (ক্ৰছৱৰ্ড টিউচডে), ''চেদায়ে ইব্ৰাত'' (ভইচ অৱ উইজডম) আৰু ''হাফ্ট তাৰানেহ'' (ছেভেন চংছ) অন্যতম, যিবোৰে ইৰানৰ ৰেডিঅ’ দৰ্শকৰ মাজত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=moghaddami |first1=shabnam |title=Haft Shanbeh Gathering of Iranian Girls and Boys on Radio, A Simple Gathering |url=https://www.magiran.com/article/1491023 |work=fatemeh rahimi |agency=Etemad newspaper |publisher=Etemad newspaper |date=27 September 2007}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি মোগাদ্দামীয়ে ''ৰেডিঅ’ চেভিনা'' (দৃষ্টিহীনসকলৰ বাবে বিশেষ চিনেমা)ৰ সৈতেও সহযোগিতা কৰিছে।

=== চলচ্চিত্ৰ আৰু পৰ্দা ===
[[চিত্ৰ:Shabnam Moghadami Portrait 2.jpg|thumb|২০১৩ চনত নেপথ্যত মোগাদ্দামী]]
চলচ্চিত্ৰ জগতত শ্ববনাম মোগাদ্দামীৰ প্ৰৱেশ ঘটিছিল ১৯৯০-ৰ দশকৰ শেষৰফালে কামৰান কাদাকচিয়ানৰ ''জাখমি'' (আঘাতপ্ৰাপ্ত) ছবিৰ জৰিয়তে।&lt;ref name=&quot;aryanews&quot;/&gt; অৱশ্যে ইব্ৰাহিম হাতামিকীয়াৰ ''বে নামে পেদৰ'' (ইন দ্য নেম অৱ দ্য ফাদাৰ) ছবিত কৰা অভিনয়েহে তেওঁলৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে আৰু ই তেওঁৰ অভিনয় দক্ষতাক প্ৰদৰ্শন কৰি কেৰিয়াৰত অধিক প্ৰত্যাহ্বানমূলক চৰিত্ৰ লাভৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cinematicket.org/person/388 |title=Shabnam Moghaddami's biography and movies |access-date=2026-05-23 |archivedate=2024-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241127121419/https://cinematicket.org/person/388 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; নিজৰ কৰ্মজীৱনত তেওঁ আছগৰ ফাৰহাদী, ইৰাজ কাৰীমি, চাইৰাছ মোগাদ্দাম, ৰেজা মিৰকাৰীমি, মাজিয়াৰ মীৰি, হামিদ আমজাদ, জাফৰ পানাহী, ইব্ৰাহিম হাতামিকীয়া, কামাল তাব্ৰিজী, ছাইদ ৰৌষ্টায়ী আৰু আব্বাছ কিয়াৰোষ্টামীৰ দৰে প্ৰসিদ্ধ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। 

এগৰাকী বহুমুখী অভিনেত্ৰী হিচাপে মোগাদ্দামীয়ে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁ অতি সহজে বিভিন্ন ধৰণৰ ধাৰা যেনে ড্ৰামা, কমেডী, ঐতিহাসিক চৰিত্ৰ আদিৰ মাজত নিজৰ অভিনয় সলনি কৰিব পাৰে। তেওঁৰ নিপুণ অভিনয়ৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ উদ্যোগটোৰ ভিতৰত বহুতো বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। তেওঁ চিনেমা জগতত লাভ কৰা সফলতাৰ বাবে দুটা মৰ্যাদাপূৰ্ণ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰানিয়ান ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ’চিয়েচনৰপৰাও তেওঁ কেইবাটাও বঁটা আৰু প্ৰশংসা লাভ কৰিছে, যিয়ে এগৰাকী প্ৰতিভাশালী আৰু সফল অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ সুনাম বৃদ্ধি কৰিছে। তদুপৰি তেওঁ ইৰানিয়ান এলায়েন্স অৱ মোচন পিকচাৰ (হাউচ অৱ চিনেমা)ৰ ভিতৰত থকা এক্টৰ্চ এছ’চিয়েচনৰ এগৰাকী স্থায়ী সদস্য।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/asnaf/anjomanbazigaran/members-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1 |title=the Iranian Alliance of Motion Picture, Actors Association |access-date=2026-05-23 |archivedate=2024-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241225082722/https://www.khanehcinema.ir/fa/asnaf/anjomanbazigaran/members-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 

তেওঁৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য ছবিৰ ভিতৰত ''ফাৰ্ছ-এ ইৰানী'' (ইৰানীয়ান কাৰ্পেট), ''গোজীৰেশ-এ য়েক জাশ্বন'' (এ ৰিপোৰ্ট অৱ এ ফিষ্ট), ''পাদাশ-এ চোকুট'' (দ্য ৰিৱাৰ্ড অৱ চাইলেন্স), ''ফাৰজান্দে খাক'' (চাইল্ড অৱ দ্য আৰ্থ), ''হামিশে পায়ে য়েক জান দাৰ মিয়ান আষ্ট'' (দেয়াৰ ইজ অলৱেজ এ ওমেন ইন বিটুইন), ''কুদাক ভা ফেৰেশতেহ'' (চাইল্ড এণ্ড এঞ্জেল), ''জিৰ-এ আব'' (দ্য হাউচ আণ্ডাৰ দ্য ৱাটাৰ), ''এমৰুজ'' (টুডে), ''নাফাচ'' (ব্ৰেথ), ''জাপাচ'' (স্পেয়াৰ), ''আবাদ ভা য়েক ৰুজ'' (লাইফ এণ্ড এ ডে), ''আবাজান'', ''খেজালাত নাকেশ'' (ডণ্ট বি এম্বাৰেচড), ''শাবি কে মাহ কামেল চদ'' (হোৱেন দ্য মুন ৱাজ ফুল) আৰু ''শ্বিৰিন'' অন্যতম।

=== টেলিভিছন ===
চলচ্চিত্ৰ জগতত অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ পাছত, শ্ববনাম মোগাদ্দামীয়ে ২০০০-ৰ দশকত পুনৰ টেলিভিছনলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰে। ২০০৬ চনত তেওঁ জনপ্ৰিয় ধাৰাবাহিক ''জিৰ-এ টিঘ'' (আণ্ডাৰ দ্য ব্লেড)ত পাৰভিজ পাৰাস্তুই, ফাতেমেহ মতামেদ-আৰ্য আৰু আটিলা পেচিয়ানীৰ দৰে বিখ্যাত অভিনেতাৰ সৈতে অভিনয় কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০০৮ চনত ''পাচ আজ চালহা'' (আফটাৰ ইয়াৰ্চ) টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;smtnews&quot;/&gt; ২০১৪ চনত তেওঁৰ প্ৰথম ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰাৰ পাছত,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://banifilmonline.ir|title=All the female roles that have won Crystal Simorgh in the past decade|date=February 1, 2023|access-date=July 14, 2023|archive-date=July 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230715100438/https://banifilmonline.ir/%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; মোগাদ্দামীয়ে টেলিভিছনৰ কামত অধিক গুৰুত্ব দিয়ে আৰু তিনিখন ধাৰাবাহিকত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিভিছনৰ বাবে ''হাফ্ট চং'' আৰু ''মদিনা'' ধাৰাবাহিকৰ উপৰি হোম ভিডিঅ' ষ্ট্ৰীমিং নেটৱৰ্কৰ বাবে কামাল তাব্ৰিজীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''আব্লাহ'' (দ্য ফুল) ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://irna.ir/xj8gZf|title=Shabnam Moghaddami's opinion about her role in the series 'Abaleh|date=December 30, 2014}}&lt;/ref&gt; 

মোগাদ্দামীয়ে টেলিভিছনত কমেডী আৰু ড্ৰামা দুয়োবিধ ধাৰাতে নিজৰ প্ৰতিভা আৰু বহুমুখী অভিনয় শৈলী প্ৰদৰ্শন কৰি একাধিক হাফেজ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ উপৰি সৰু পৰ্দালৈ আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অৱদানৰ বাবে তেওঁক জাম-এ-জাম টেলিভিছন ফেষ্টিভেলৰ তৰফৰপৰাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়। তেওঁ অভিনয় কৰা উল্লেখযোগ্য টিভি ধাৰাবাহিকসমূহৰ ভিতৰত ''হায়োলা'' (দ্য মনষ্টাৰ), ''খাতুন'' (ৱান্স আপোন এ টাইম ইন ইৰান), ''বিগোনাহ'' (ইনচেণ্ট), ''মৰ্দম-এ মামুলী'' (অৰ্ডিনাৰী পিপল) আৰু ''শাবাকেহ-এ মাখফি-য়ে জানান'' (ওমেনচ্ চক্ৰেট নেটৱৰ্ক) অন্যতম। 

=== কণ্ঠ অভিনয় ===
ৰেডিঅ’ জগতত বহু বছৰৰ অভিজ্ঞতা আৰু ৰেডিঅ’ নাটকৰ পটভূমি থকাৰ বাবে শ্ববনাম মোগাদ্দামীয়ে কণ্ঠ অভিনয়ৰ ক্ষেত্ৰতো এক শক্তিশালী পৰিচয় গঢ়ি তুলিছে। ২০০৫ চনত ৰেজা ফায়াজীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''য়েকি বুদ, য়েকি নাবুদ'' টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত তেওঁ এটা পুটলা চৰিত্ৰৰ বাবে কণ্ঠদান কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;theater.ir&quot;/&gt; ইয়াৰ উপৰি ৰেজা মীৰ-কাৰীমিৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত চাৰিটা খণ্ডৰ এনিমেটেড ধাৰাবাহিক ''নামহা''ৰ তৃতীয়টো খণ্ডত তেওঁ হাছান বাঘেৰীৰ পত্নী পাৰভিন দায়ীপুৰৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://isna.ir/xdN9Sq|title=Afshin Hashemi and Shabnam Moghaddami in the roles of Martyr Hassan Bagheri and his wife|date=January 19, 2023}}&lt;/ref&gt; 

শেহতীয়া বছৰবোৰত মোগাদ্দামীয়ে এই ক্ষেত্ৰত নিজৰ কাৰ্যকলাপ অধিক সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। তেওঁ জয়া পিৰজাদৰ ''চেৰাঘঁহা ৰা মান খামোচ মিকনাম'' (আই টাৰ্ন অফ দ্য লাইটচ)।&lt;ref name=&quot;ilnair&quot;/&gt; আৰু মেহদী আজাৰ ইয়াজদীৰ ''ঘেচ্ছেহা-য়ে শ্বেখ আত্তাৰ'' (শ্বেখ আত্তাৰৰ গল্প— ভাল ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে ভাল গল্প সংকলনৰ পৰা)।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fidibo.com|title=The audiobook of Sheikh Attar's Stories}}&lt;/ref&gt; আদি কেইবাখনো বিশিষ্ট গ্ৰন্থৰ অডিঅ' সংস্কৰণৰ বাবে কণ্ঠ দিছে। তদুপৰি তেওঁ মাৰ্গাৰেট মিচেলৰ গ্ৰন্থৰ আধাৰত ভিক্টৰ ফ্লেমিঙৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰ ''গন উইথ দ্য উইণ্ড'' আৰু আলী হাতামীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''দিলশোদাগান'' (লাভ-ষ্ট্ৰীকেন) ছবিত পাৰ্চী ভাষাৰ কণ্ঠ সংযোগ (voice-overs) কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://fna.ir/f040vg|title=The special edition of the film &quot;Delshodegan&quot; (Love-stricken) with the voice of Shabnam Moghaddami for the visually impaired has been released|date=October 9, 2020}}&lt;/ref&gt; এই কাম তেওঁ বিশেষভাৱে ''ৰেডিঅ’ চেভিনা'' (দৃষ্টিহীনসকলৰ বাবে বিশেষ চিনেমা)ৰ বাবে কৰিছিল, য’ত প্ৰতি মাহে শিল্পীসকলৰ ধাৰাভাষ্যৰ সৈতে দুখনকৈ স্মৰণীয় ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

=== সফলতা আৰু খ্যাতি ===
[[চিত্ৰ:Media conference of Abajan at Fajr festival-1.jpg|thumb|৩৫সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাতেমেহ মতামেদ-আৰ্যৰ সৈতে শ্ববনাম মোগাদ্দামী]]
২০০০-ৰ দশকজুৰি থিয়েটাৰৰ মঞ্চত ধাৰাবাহিক উপস্থিতি আৰু এই মাধ্যমত বঁটা লাভ কৰা সত্ত্বেও,&lt;ref name=&quot;theater.ir&quot;/&gt; ২০১০-ৰ দশকটোক শ্ববনাম মোগাদ্দামীৰ কেৰিয়াৰৰ সৰ্বোচ্চ শিখৰ বুলি গণ্য কৰিব পাৰি। ২০১৪ চনত ৩২সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ''এমৰুজ'' (টুডে) চলচ্চিত্ৰত আগবঢ়োৱা শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে জীৱনৰ প্ৰথমটো ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰি তেওঁ বিশেষভাৱে চৰ্চালৈ আহে।&lt;ref name=&quot;mehrnewse&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mehrnews.com/xpZH8|title=The winners of the 32nd Fajr Film Festival were announced|date=February 11, 2014}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ই তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মোড় আছিল, যিয়ে সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰাৰ লগতে চলচ্চিত্ৰ জগতত তেওঁক এগৰাকী প্ৰতিভাশালী অভিনেত্ৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। 

তেওঁৰ এই সফলতা ২০১৬ চনতো অব্যাহত থাকে, য’ত তেওঁ ৩৪সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ''নাফাচ'' (ব্ৰেথ) আৰু ''জাপাচ'' (স্পেয়াৰ) চলচ্চিত্ৰত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/252924/Standing-in-the-Dust-wins-best-film-award-at-Fajr-festival|title=&quot;Standing in the Dust&quot; wins best film award at Fajr festival|date=February 13, 2016}}&lt;/ref&gt; 

পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত চিনেমা জগতলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে মোগাদ্দামীয়ে ধাৰাবাহিকভাৱে মনোনয়ন আৰু বঁটা লাভ কৰি আহিছে। ২০১৭ চনত অনুষ্ঠিত ৩৫সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ''আবাজান'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ মনোনয়ন লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;ilnaa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-456863|title=The winners of the 35th Fajr Film Festival were announced and introduced|date=February 9, 2017}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি ২০১৮ চনত ''খেজালাত নাকেশ'' (ডণ্ট বি এম্বাৰেচড) চলচ্চিত্ৰত মুখ্য চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/426173/Iran-Cinema-Celebration-announces-nominees|title=&quot;When the Moon Was Full&quot; leads nominations at Iran critics' celebration|date=August 5, 2018}}&lt;/ref&gt; 

২০১০ আৰু ২০২০-ৰ দশকজুৰি এই &quot;সহস্ৰ মুখৰ অভিনেত্ৰী&quot; গৰাকীয়ে,&lt;ref name=&quot;smtnews&quot;/&gt; নিজৰ চৰিত্ৰ আৰু অভিনয়ৰ জৰিয়তে ধাৰাবাহিকভাৱে সমালোচকৰ উচ্চ প্ৰশংসা বুটলি আহিছে। ইৰানিয়ান ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ’চিয়েচন আদিকে ধৰি কেইবাটাও মৰ্যাদাপূৰ্ণ সংগঠনে তেওঁৰ প্ৰতিভা আৰু অৱদানক ব্যাপকভাৱে স্বীকৃতি দিছে। তেওঁ ''আবাদ ভা য়েক ৰুজ'' (লাইফ এণ্ড এ ডে), ''এমৰুজ'' (টুডে), ''খেজালাত নাকেশ'' (ডণ্ট বি এম্বাৰেচড), ''আবাজান'' আৰু ''শাবি কে মাহ কামেল চদ'' (হোৱেন দ্য মুন ৱাজ ফুল) আদি ছবিত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে এই সংগঠনটোৰপৰা একাধিক মনোনয়ন আৰু বঁটা লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/443566/When-the-Moon-Was-Full-leads-nominations-at-Iran-critics-celebration|title=Iran Cinema Celebration announces nominees|date=December 30, 2019}}&lt;/ref&gt; 

শ্ববনাম মোগাদ্দামী ইৰানীয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এক বিশিষ্ট আৰু প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিত্ব। তেওঁ অতি গভীৰতা আৰু সততাৰে চৰিত্ৰসমূহ ৰূপায়ণ কৰাত সিদ্ধহস্ত, যাৰ বাবে তেওঁ দেশখনৰ উদীয়মান অভিনয় শিল্পীসকলৰ বাবে এক অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস হৈ পৰিছে।

== পৰোপকাৰী আৰু সামাজিক কাৰ্যকলাপ ==
অভিনয়ৰ উপৰি মোগাদ্দামীয়ে সামাজিক আৰু পৰোপকাৰী কাৰ্যকলাপৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। তেওঁ হৈছে সেইসকল শিল্পীৰ ভিতৰত অন্যতম যিয়ে সুবিধাবঞ্চিত মহিলা, কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত শিশু আৰু ভূমিকম্পৰ কৱলত পৰা লোকসকলক সহায় কৰিবলৈ মঞ্চ পঠন (staged readings) মাধ্যমটোক ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰাকত চেৰিটি ফাউণ্ডেশ্যনৰ এগৰাকী সদস্য হিচাপে তেওঁ আৰ্তজনৰ বাবে মঞ্চ পঠনৰ আয়োজন কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছে।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=moghadami |first1=shabnam |title=Shabnam Moghaddami's philanthropic activities |url=https://www.magiran.com/article/2773867 |issue=5412 |publisher=Iran newspaper |date=13 July 2013}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ এটা টেড টক (TEDx) অনুষ্ঠানতো ভাষণ প্ৰদান কৰিছে, য’ত তেওঁ নিজৰ ব্যক্তিগত আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক অভিজ্ঞতাৰ কথা মুকলিকৈ প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে অনুৰূপ বাধা-বিঘিনিৰ সন্মুখীন হোৱা আন লোকসকলক দিক্‌দৰ্শন দিছে। তেওঁৰ এই ভাষণৰ উদ্দেশ্য হৈছে মানুহৰ মনত আশাৰ সঞ্চাৰ কৰা আৰু জীৱনত এটা অৰ্থপূৰ্ণ পথ বিচাৰি পোৱাত সহায় কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ted.com/tedx/events/39006|title=TEDxOmidWomen|date=December 31, 2020}}&lt;/ref&gt;

তদুপৰি তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত সজাগতা সৃষ্টি কৰিবলৈ নিজৰ সামাজিক মঞ্চ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে আৰু জনসাধাৰণক অৱগত কৰিবলৈ নিজৰ কণ্ঠ উজাৰি দিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁ হৈছে ইউক্ৰেইনৰ এখন যাত্ৰীবাহী বিমান দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ প্ৰাণ হেৰুওৱা যাত্ৰীসকলৰ মৰ্মান্তিক মৃত্যুত সামাজিক মাধ্যমৰ পোষ্টযোগে সমবেদনা জ্ঞাপন কৰা ইৰানৰ অন্যতম সাংস্কৃতিক ব্যক্তিত্ব আৰু চলচ্চিত্ৰ কৰ্মী।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444066/Iranian-cultural-figures-organizations-condole-death-of-Ukrainian|title=Iranian cultural figures, organizations condole death of Ukrainian jetliner passengers |date=January 12, 2020}}&lt;/ref&gt;

== বিতৰ্ক ==
মোগাদ্দামীয়ে তেওঁৰ সমগ্ৰ কেৰিয়াৰত কিছু বিতৰ্কৰো সন্মুখীন হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০২১ চনত ''হমৰফীগ'' নামৰ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত ''বোমৰানী'' সংগীত গোষ্ঠীৰ সৈতে একেলগে গান গোৱাৰ এক স্বতঃস্ফূৰ্ত প্ৰস্তাৱে তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ পৰিণতিত কোনো ধৰণৰ স্পষ্টীকৰণ নিদিয়াকৈয়ে ''নামাভা'' প্লেটফৰ্মৰপৰা তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰা খণ্ডটো হঠাতে আঁতৰাই দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444066/Iranian-cultural-figures-organizations-condole-death-of-Ukrainian|title=Did Shabnam Moghaddami's collaboration with the music group lead to her removal from &quot;Hamrafigh&quot; program?|date=February 8, 2021}}&lt;/ref&gt;

তদুপৰি, ২০২২ চনত কম চহৰৰ ধৰ্মীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে শ্ববনাম মোগাদ্দামীকে ধৰি ১৫ গৰাকী ইৰানীয় অভিনেত্ৰীৰ বিৰুদ্ধে এক গোচৰ ৰুজু কৰিছিল। ৰাজহুৱা স্থান, বিভিন্ন সমাৱেশ আৰু তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত [[ইনষ্টাগ্ৰাম]] পেজত পৰিধান কৰা পোছাকৰ বাবে অভিনেত্ৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে ৰাজহুৱা শালীনতা ভংগ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই গোচৰে ছচিয়েল মিডিয়া আৰু সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। অৱশ্যে অৱশেষত ন্যায়পালিকাই এই অভিযোগ ভিত্তিহীন বুলি ঘোষণা কৰে আৰু জড়িত অভিনেত্ৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ বন্ধ কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-853962|title=The collective complaint from seminary students and certain groups in Qom against female actors and celebrities was dismissed|date=August 23, 2022}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name|2544899}}
* [https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112210424 Shabnam Moghaddami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250911003159/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112210424 |date=2025-09-11 }} On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian)
* {{Instagram|shabnammoghaddami}}

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>o55usxcfuahhef92dvhmxcktzumcm4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আয-যুখৰুফ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137062</id>
    <revision>
      <id>616189</id>
      <parentid>611552</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>অনুবাদ</comment>
      <origin>616189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27750" sha1="8z7tk4qdac1lfdpx0i9itssuipwsb05" xml:space="preserve">{{infobox surah
| number = ৪৩
| number-3 = ০৪৩
| name = আয-যুখৰুফ
| name-ar = الزخرف
| name-en = সোণৰ অলংকাৰ
| prev_sura = [[আশ-শুৰা|কোৰআন ৪২]]
| next_sura = [[আদ-দুখান|কোৰআন ৪৪]]
| classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]]
| othernames-ar = &lt;!-- alternate Arabic names --&gt;
| othernames =
| juz = ২৫
| rukus = ৭
| verses = ৮৯
| words = ৯৩৯
| letters = ৩৫৪৯
| muqattaat = 	হা মিম حم 
| sajdahs = &lt;!-- only if applicable --&gt;
| audio = Chapter 43, Az-Zukhruf (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3
}}
{{Quran}}
'''আয-যুখৰুফ'''&lt;ref name = &quot;Quran 4 U&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/043%20Zukhruf.htm |title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Al Zukhruf |work=Quran 4 U|author= Ibn Kathir|author-link= Ibn Kathir|access-date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt; ({{langx|ar|الزخرف}}, &quot;সোণৰ অলংকাৰ, বিলাসিতা&quot;) হৈছে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ মূল [[ধৰ্মগ্ৰন্থ]] [[কোৰআন]]ৰ ৪৩তম অধ্যয় ([[ছূৰা]])। ইয়াৰ ৮৯টা শ্লোক ([[আয়াত]]) আছে। 

৩৫ নং [[আয়াত]] আৰু ৫৩ নং আয়াতত স্বীকৃতি পোৱা সোণৰ অলংকাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ছূৰাখন [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ]] [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ আগৰ দ্বিতীয় [[মক্কা]] যুগৰ। ছূৰাসমূহৰ ''নল্ডেক কালক্ৰম'' অনুসৰি ''সোণৰ অলংকাৰ'' অৱতীৰ্ণ হোৱা ৬১সংখ্যক [[ছূৰা]] আছিল।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 77.&lt;/ref&gt; ষ্টেণ্ডাৰ্ড মিচৰীয় কালক্ৰমত অৱশ্যে ৬৩ নং ছূৰাত প্ৰকাশ পোৱাৰ দৰে এই কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 73.&lt;/ref&gt; এই ছূৰাখন যি স্থানত অৱতীৰ্ণ নহওক কিয়, এইটো স্পষ্ট যে এই ছূৰাখন দ্বিতীয় মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যি সময়ত [[মুহাম্মাদ]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ক্ৰমান্বয়ে [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। 

[[আত-তৌবাহ|আত-তাওবাহ]]ৰ বাহিৰে কোৰআনৰ সকলো ছূৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সোণৰ অলংকাৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] বা মানক আয়াতৰপৰা আৰম্ভ হয় ‘আল্লাহৰ নামত, দয়াৰ প্ৰভু, দয়াদাতা। ’&lt;ref name=316MAS/&gt;

সোণৰ অলংকাৰ হৈছে এনে এখন [[ছূৰা]] যিয়ে [[মুমিন|বিশ্বাসীস]]কলক সোঁৱৰাই দিয়াৰ দৰে কাম কৰে যে ধন-সম্পত্তি আৰু বস্তুগত শক্তিৰ ভিতৰত [[আল্লাহ]]ৰ মঙ্গল পোৱা নাযায়। ছূৰাত [[কাফিৰ]]সকলৰ দাবী নাকচ কৰা হৈছে যে [[নবী]], নেতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিসকলক তেওঁলোকৰ ধন-সম্পত্তিৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা উচিত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকক প্ৰলোভন, ভোগ আৰু বিক্ষিপ্ততাৰপৰা বিৰত থাকিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। [[ছূৰা]]টোৱে [[কাফিৰ]]সকলক সতৰ্ক কৰি দিয়ে যিসকলে ভয়ংকৰ আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক পৰলোকৰ “এই জীৱনৰ কেৱল উপভোগ” (কোৰআন ৪৩:'''১৭''') &lt;ref name=316MAS&gt;[[Haleem, M.A.S. Abdel]]. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 316&lt;/ref&gt; ওচৰত বলি হয় আৰু ই বিশ্বাসীসকলক ধন-সম্পত্তিত নহয়, আল্লাহৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস আৰু প্ৰেমত আনন্দ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে। ছূৰাত এই কথাটোও বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে যে ফেৰেস্তাসকল আল্লাহৰ কন্যা নহয় বৰঞ্চ তেওঁৰ বিশ্বাসী বান্দা (কোৰআন ৪৩:'''১৯''')।&lt;ref name=317MAS&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317.&lt;/ref&gt; [[যীশু|যীচু]] আল্লাহৰ আক্ষৰিক পুত্ৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও '''৬৩-৬৪''' পদৰ ভিতৰত নাকচ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 319.&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==
*'''১-৩''' [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত আছে আৰু ইয়াক [[আল্লাহ|আলাহে]] মাষ্টাৰ ৰেকৰ্ডত সংৰক্ষণ কৰিছে
*'''৪-৭''' পূৰ্বৰ জাতিসমূহেও [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰ দৰে [[নবী]]সকলক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল
*'''৮-১৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে [[আল্লাহ]]ক সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে, তথাপি সেই সৃষ্টিক পূজা কৰে
*'''১৫-১৮''' আৰবসকলে মাইকী সন্তানক ঘৃণা কৰে, আৰু তথাপি তেনেকুৱাক [[আল্লাহ]]ৰ বুলি কয়
*'''১৯-২৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ [[ধৰ্ম]] পালন কৰিম বুলি বৃথাই নিজৰ অবিশ্বাসৰ অজুহাত দেখুৱায়
*'''২৫-২৭''' [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহিমে]] নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূৰ্তিপূজাক অগ্ৰাহ্য কৰিলে
*'''২৮-২৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] মূৰ্তিপূজক [[কুৰাইশ্ব]]সকলক এজন [[নবী]] অহালৈকে সমৃদ্ধিশালী কৰিলে, আৰু এতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক অগ্ৰাহ্য কৰে
*'''৩০-৩১''' [[কাফিৰ]]সকলে তিৰস্কাৰ কৰিলে যে তেওঁলোকে কোনোবা মহান ব্যক্তিৰপৰা [[কোৰআন]] লাভ কৰিলেহেঁতেন
*'''৩২-৩৪''' দৰিদ্ৰতাই মানুহক মূৰ্তিপূজাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে অনুমতি দিয়া হৈছিল
*'''৩৫-৩৮''' [[চয়তান]]ক [[কাফিৰ]]ৰ সংগী হিচাপে গঠিত হয়, যিয়ে তেওঁলোকক ধ্বংসৰ দিশে লৈ যায়
*'''৩৯-৪৪''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] নিজৰ দেশবাসীৰ অবিশ্বাস সত্ত্বেও বিশ্বাসত অটল থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল
*'''৪৫-৫৬''' [[মুছা]]য়ে [[ফাৰাও|ফেৰাউণ]] আৰু মিচৰীয়াসকলে অৱজ্ঞাৰে অগ্ৰাহ্য কৰিলে, যিসকলে ডুব গ’ল
*'''৫৭-৫৮''' আৰব মূৰ্তিপূজকসকলে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে [[যীশু|যীচু]]ৰ উপাসনাৰ উল্লেখ কৰি নিজৰ মূৰ্তিপূজাক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল
*'''৫৯-৬৪''' কিন্তু [[যীশু|যীচু]]ৱে তেওঁক [[দেৱতা]] বুলি কোৱা নাছিল, কিন্তু [[আল্লাহ]]ৰ দাস আৰু ভাববাদী আছিল
*'''৬৫-৬৭''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]]সকলে বিচাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল
*'''৬৮-৭৩''' [[মুমিন]] আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীৰ বাবে সংৰক্ষিত [[জান্নাত]]ৰ আনন্দ
*'''৭৪-৭৮''' অভিশপ্ত লোকে বিনাশত অসাৰভাৱে সকাহ বিচাৰিব
*'''৭৯-৮০''' [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলে [[কাফিৰ]]ৰ গোপন ষড়যন্ত্ৰ লিপিবদ্ধ কৰে
*'''৮১-৮২''' যদি [[আল্লাহ]]ৰ পুত্ৰ থাকিলহেঁতেন তেন্তে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] প্ৰথমে তেওঁক পূজা কৰিলেহেঁতেন
*'''৮৩-৮৭''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[মূৰ্তিপূজা|মূৰ্তিপূজ]]কসকলৰ মূৰ্খামি জানে
*'''৮৮-৮৯''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিলে &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;

==থিম==
===প্ৰকাশৰ দৃঢ়তা===
[[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিতে [[ওহী|ওহাই]]ৰ শক্তিশালী দৃঢ়তা দিয়া হৈছে। '''২-৪''' [[আয়াত]]ত শাস্ত্ৰক “স্পষ্ট” আৰু “সঁচাকৈয়ে উচ্চ আৰু কৰ্তৃত্বশীল” বুলি জোৰ দিয়া হৈছে।&lt;ref name=316MAS/&gt; এই [[আয়াত]]বোৰত [[ওহী|ওহাই]]ৰ সত্যতা আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণা উপস্থাপন কৰা হৈছে আৰু লগতে গোটেই [[ছূৰা]]খনত &quot;[[কোৰআন]]&quot; শব্দটো বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দুবাৰৰ ভিতৰত প্ৰথমটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটো মাত্ৰ ৭০ বাৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত এটা মৌখিক বিশেষ্য যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘পাঠ কৰা। ’ এই [[ছূৰা]]ৰ ৩ আৰু ৩১ নং [[আয়াত]]ত দেখা পোৱাৰ দৰে ই [[কোৰআন]]ক মৌখিক [[ওহী]] হিচাপে নিশ্চিত কৰিছে, [[মুহাম্মাদ]]ক পঢ়া [[আল্লাহ]]ৰ কথিত বাক্য। উদাহৰণস্বৰূপে ‘কিতাব’ ([[কিতাপ]]) শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটোৱে [[কোৰআন]]ৰ লিখিত নহয় বৰঞ্চ আবৃত্তি কৰা, কথিত আৰু মৌখিক স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 108.&lt;/ref&gt;

===আল্লাহৰ উচ্চতা আৰু কোৰআনৰ ঐশ্বৰিকতা===
[[আল্লাহ]]ৰ প্ৰশংসা আৰু উচ্চতাৰ ফুলনিৰে সোণৰ অলংকাৰৰ অন্ত পৰে। “যি [[জান্নাত|স্বৰ্গত]] [[আল্লাহ]] আৰু [[পৃথিৱী]]ত [[আল্লাহ]], তেওঁ সৰ্বজ্ঞানী” ('''৮৪''')।&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 320.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ফলত ছূৰাখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডৰ মাজত সমান্তৰালতা সৃষ্টি হয় কাৰণ ইয়াত ঈশ্বৰক “সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বজ্ঞানী” ('''৯'''),&lt;ref name=316MAS/&gt; হিচাপেও উন্নীত কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াত ঈশ্বৰৰ বাক্য আৰু জ্ঞানক চূড়ান্ত সত্য হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে।

===Debate between the believers and disbelievers===

The surah continues with a debate between the believers and the disbelievers. These debates, or “polemical utterances… against listeners who do not comply with the behavioral norms of the cult,” are an essential element in the structure of the surahs of the Quran.&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;/&gt; In verses 5-19 there occurs a debate between the believers and the disbelievers in which the disbelievers are reprimanded for mocking the revelations and the prophets that have generously been sent down to them by God.&lt;ref name=316MAS/&gt;

===Afterlife===

The afterlife, the resurrection of the dead, and [[Judgement Day]] are topics of great importance throughout the Qur'an, and they received memorable treatment, particularly in the early Meccan surahs.&quot;&lt;ref&gt;Ernst, Carl W. (2011). How to Read the Qur'an: A New Guide, with Select Translations. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 83.&lt;/ref&gt; In the Ornaments of Gold, verses 57 through 89 declare the imminent Judgment Day. “This Quran is knowledge for the Hour: do not doubt it, Follow Me for this is the right path” ('''61''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This section tells of an afterlife for the believers that is full “dishes and goblets of gold” ('''71'''),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; joy and a garden of bountiful fruit to eat ('''73''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; It affirms that believers and their spouses will “enter Paradise” ('''70''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; Disbelievers, on the other hand, “will suffer the torment of a grievous day” ('''65''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This section can be identified as an eschatological prophecy, a common pattern throughout the surahs of the Quran, including The Ornaments of Gold, that “juxtapose[s] the situation of the believers in the garden of paradise with that of the disbelievers or evildoers suffering in the tribulations of the fire of hell.&quot;&lt;ref&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 104.&lt;/ref&gt;

===Angels as daughters===

Another main theme addressed throughout this surah is the role of the angels as God's servants and not God's daughters. Verses 15-19 discuss the ungrateful disbelievers who consider the angels to be more than just servants of God. &quot;The Meccan pagans considered the angels to be daughters of God, yet they were dismissive of their own daughters&quot;.&lt;ref name=316MAS/&gt; Verses 15-19 reject any familial ties between God and the angels.

The theme of the angels as Gods servants arises again in verses 57–60. Here, the surah once again rejects the pagans who worship the angels as daughters of God and see them as superior to Jesus, whom they believed to be the Christian's Son of God.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 318.&lt;/ref&gt; The angels are merely servants of God and the surah denounces the disbelievers who argue otherwise just to challenge believers.&lt;ref&gt;This has been taken up in a critical vein by Andreas Dorschel, ''Die Verstocktheit der Ungläubigen.'' In: ''Merkur'' 71 (2017), no. 2, pp. 85–92. [https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ Vorschau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925220008/https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ |date=2018-09-25 }}&lt;/ref&gt;

==Textual notes==
===Jesus as the Word of God===
Verse 60 reads “if it had been Our will, We could have made you angels, succeeding one another one earth.”&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This once again affirms angels are God's mere servants, subject completely to his command, but it also evokes another important theme- God as the creator. This verse suggests that God has the power to make angels. He has the power to create a human servant who has just a mother and no father, just as [[Jesus]] had. It implies that Jesus is not the Son of God but was the creation of the one, true God. Verses 63-64 additionally discuss Jesus, denouncing the divinity he is given as the son of God and emphasizing him as a special servant who was born by the miraculous word of God. “When Jesus came with clear signs he said, ‘I have brought you wisdom; I have come to clear up some of your differences for you. Be mindful of God and obey me: God is my Lord and your Lord. Serve Him: this is the straight path’” ('''63-64''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;

===Source of Scripture===
This relates back to the beginning of the surah where the Quran is identified as the “Source of Scripture” ('''4''') &lt;ref name=316MAS/&gt; which can also literally be translated into ‘mother of the Scripture. ’ The Haleem translation of the Qur'an includes that this phrase is also referring to the ‘Preserved Tablet’ that is referenced in [[Quran 13:39]]&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 156.&lt;/ref&gt; and '''22''' &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 416.&lt;/ref&gt; as well. This subtle reinterpretation suggests that the Qur'an is the ‘mother’ of and therefore superior to all of the books revelation. It suggests that the Quran is more reliable and possesses more truth than the [[Torah]] and the [[Gospels]] and it suggests that the Quran should be revered above all revelations that came before it. One interpretation is that this represents a pronounced declaration of the truth and certainty of the revelation and implies that the Quran is not to be worshipped as divine only orally, but also as it is ascribed on the tablets or written on the pages of the Quran. This interpretation suggests that the Quran is a heavenly book, not a human book. The way it was written is to be revered as the true word of God.

Another interpretation of this verse is that the Quran is a unique phenomenon in human history that exists beyond the mundane sphere as the eternal and immutable word of God. Through this interpretation, the Quran is considered an earthly book whose history is intimately linked human life and the history of humanity.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;&gt;[[Mahmoud M. Ayoub|Ayoub, Mahmoud M.]], Afra Jalabi, Vincent J. Cornell, Abdullah Saeed, Mustansir Mir and Bruce Fudge. &quot;Qurʿān.&quot; In The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online. 30-Oct-2013. &lt;http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121040252/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 |date=2008-11-21 }}&gt;.&lt;/ref&gt; It is regarded as “a glorious Qurʿān [preserved] in a well-guarded tablet” ('''21–22''')&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt; and is believed to transcend time and space.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;/&gt;

===You and Your Spouses===
While many Quranic chapters of the Early Meccan periods make references to wide-eyed maidens upon arrival into Paradise, surah 43 explicitly states, &quot;Enter Paradise, you and your spouses: you will be filled with joy&quot; '''70''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qurʼan: A Contemporary Approach to a Veiled Text. Washington, D.C.: Georgetown UP, 2003. 88-89.&lt;/ref&gt; The inclusion of verse 43:70 indicates that this surah was revealed in the later Meccan period at which point there existed an emphasis on family. At the time of this surah's revelation, there was less of a concern convincing Meccan pagans to convert and more of a concern developing a law-abiding community centered upon worshipping God's will.&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;/&gt;

===The Most Merciful===
The divine names Allah and Ar-rahman ('the Most-merciful) occur eight times throughout this surah. Patterns show that these names were absent from the earliest revelations and were introduced and most prominently used during the Second Meccan period. After the Second Meccan period, Ar-rahman was subsequently dropped and the term Allah was used with increasing frequency. This pattern emerges because in the earliest of revelations, God was referred to as Muhammad's Lord (Arabic Rabb). The names Allah and Ar-rahman were introduced when Muhammad began to preach publicly, but the names were both problematic as many pagans of the time believed not only in God but in lesser deities such as the three goddesses whom they regarded as his daughters (43:15-19).&lt;ref name=316MAS/&gt; Furthermore, belief in Allah during this time period was not accompanied by any moral demands and it was therefore difficult to convince the pagans that Allah was the only God and that they must obey His command.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 90-92.&lt;/ref&gt;

Additionally, inscriptional evidence has been verified there were monotheists in Palmyra and the Yemen who regarded God as ar-Rahmn but there is no evidence that the name was known in Mecca.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 92.&lt;/ref&gt;

==Biblical references==
===Abraham===
Verses 20-80 of this surah introduce [[Abraham]] by way of a narrative of salvation history- a narrative that presents “excerpts of messages from the ‘book’ which, in turn, is clearly understood to be a corpus of literature apart from the rest of the known stories currently available through known tradition.&quot;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 106.&lt;/ref&gt; Narratives of salvation history can be clearly identified by their distinct linguistic styles, new messages of imminent catastrophe, and their unique structure, which reflects that of a monotheistic liturgical service centered around the reading of the scriptures.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;

This salvation history introduces Abraham as having rejected the way his father and his people worshipped and embraced the truth of God. Those who rejected the message of God were consumed with “golden ornaments… mere enjoyments of this life” (43:35).&lt;ref name=317MAS/&gt; The disbelievers of the narrative pose the question, “why was this Qur’an not sent down to a powerful [wealthy] man, from either of the two cities?” (43:31).&lt;ref name=317MAS/&gt; The surah continues to affirm that God preferred to deliver His message to those who He taught Himself and who believed in Him, not to those who had material wealth. If wealth and power were of real value and the true reward, God would not have bestowed them upon the disbelievers and hypocrites. This narrative of salvation history also speaks of the rewards and punishments earned by the believers and disbelievers that God reserves for them in the “next life” (43:35),&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317-318.&lt;/ref&gt; referring to the Hereafter or the Judgment Day.

===Moses===
Another narrative of salvation history is marked by lines 46-80 which introduce [[Moses]] as a messenger and servant of God bearing no “gold bracelets” (43:53)&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; and possessing no verifiable power and who attempts to enlighten the Pharaoh and the Kingdom of Egypt to the right path to God. Neither the people nor the Pharaoh were persuaded by a poor and powerless Moses and as they rejected God, they were punished and drowned and made into a lesson for following disbelievers. This narrative of salvation history reveals that worldly gains are not proof of a righteous or unrighteous life and that wealth is more often blinding and harmful than it is helpful. The narrative suggests that these riches are bestowed upon humanity as a test for which they will ultimately be questioned for come [[Judgment Day]]. This is structured very similarly to a lesson as one would hear in a [[monotheistic]] liturgical service and additionally addresses the coming of the Hour (43:63),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; or the Judgment Day.

==তথ্যসমূহ==
{{Reflist}}

==বাজ্যিক লিংক==
*{{Wikisource-inline|list=
**[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Ornaments of Gold|Ornaments of Gold]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall
**[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/43. Gold|43. Gold]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali
}}
*[https://quran.com/43 Quran 43], 2020 [[Clear Quran translation|Khattab]] translation
*[https://www.islamawakened.com/quran/43/35/ Q43:35], a verse-by-verse comparison of various translations

{{Al-Quran's Suras}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]]
[[শ্ৰেণী:কোৰআন]]</text>
      <sha1>8z7tk4qdac1lfdpx0i9itssuipwsb05</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616190</id>
      <parentid>616189</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>অনুবাদ</comment>
      <origin>616190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28250" sha1="8tofwamb3lv5rhzfy4mqyjcbifyasmc" xml:space="preserve">{{infobox surah
| number = ৪৩
| number-3 = ০৪৩
| name = আয-যুখৰুফ
| name-ar = الزخرف
| name-en = সোণৰ অলংকাৰ
| prev_sura = [[আশ-শুৰা|কোৰআন ৪২]]
| next_sura = [[আদ-দুখান|কোৰআন ৪৪]]
| classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]]
| othernames-ar = &lt;!-- alternate Arabic names --&gt;
| othernames =
| juz = ২৫
| rukus = ৭
| verses = ৮৯
| words = ৯৩৯
| letters = ৩৫৪৯
| muqattaat = 	হা মিম حم 
| sajdahs = &lt;!-- only if applicable --&gt;
| audio = Chapter 43, Az-Zukhruf (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3
}}
{{Quran}}
'''আয-যুখৰুফ'''&lt;ref name = &quot;Quran 4 U&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/043%20Zukhruf.htm |title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Al Zukhruf |work=Quran 4 U|author= Ibn Kathir|author-link= Ibn Kathir|access-date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt; ({{langx|ar|الزخرف}}, &quot;সোণৰ অলংকাৰ, বিলাসিতা&quot;) হৈছে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ মূল [[ধৰ্মগ্ৰন্থ]] [[কোৰআন]]ৰ ৪৩তম অধ্যয় ([[ছূৰা]])। ইয়াৰ ৮৯টা শ্লোক ([[আয়াত]]) আছে। 

৩৫ নং [[আয়াত]] আৰু ৫৩ নং আয়াতত স্বীকৃতি পোৱা সোণৰ অলংকাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ছূৰাখন [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ]] [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ আগৰ দ্বিতীয় [[মক্কা]] যুগৰ। ছূৰাসমূহৰ ''নল্ডেক কালক্ৰম'' অনুসৰি ''সোণৰ অলংকাৰ'' অৱতীৰ্ণ হোৱা ৬১সংখ্যক [[ছূৰা]] আছিল।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 77.&lt;/ref&gt; ষ্টেণ্ডাৰ্ড মিচৰীয় কালক্ৰমত অৱশ্যে ৬৩ নং ছূৰাত প্ৰকাশ পোৱাৰ দৰে এই কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 73.&lt;/ref&gt; এই ছূৰাখন যি স্থানত অৱতীৰ্ণ নহওক কিয়, এইটো স্পষ্ট যে এই ছূৰাখন দ্বিতীয় মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যি সময়ত [[মুহাম্মাদ]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ক্ৰমান্বয়ে [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। 

[[আত-তৌবাহ|আত-তাওবাহ]]ৰ বাহিৰে কোৰআনৰ সকলো ছূৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সোণৰ অলংকাৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] বা মানক আয়াতৰপৰা আৰম্ভ হয় ‘আল্লাহৰ নামত, দয়াৰ প্ৰভু, দয়াদাতা। ’&lt;ref name=316MAS/&gt;

সোণৰ অলংকাৰ হৈছে এনে এখন [[ছূৰা]] যিয়ে [[মুমিন|বিশ্বাসীস]]কলক সোঁৱৰাই দিয়াৰ দৰে কাম কৰে যে ধন-সম্পত্তি আৰু বস্তুগত শক্তিৰ ভিতৰত [[আল্লাহ]]ৰ মঙ্গল পোৱা নাযায়। ছূৰাত [[কাফিৰ]]সকলৰ দাবী নাকচ কৰা হৈছে যে [[নবী]], নেতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিসকলক তেওঁলোকৰ ধন-সম্পত্তিৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা উচিত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকক প্ৰলোভন, ভোগ আৰু বিক্ষিপ্ততাৰপৰা বিৰত থাকিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। [[ছূৰা]]টোৱে [[কাফিৰ]]সকলক সতৰ্ক কৰি দিয়ে যিসকলে ভয়ংকৰ আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক পৰলোকৰ “এই জীৱনৰ কেৱল উপভোগ” (কোৰআন ৪৩:'''১৭''') &lt;ref name=316MAS&gt;[[Haleem, M.A.S. Abdel]]. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 316&lt;/ref&gt; ওচৰত বলি হয় আৰু ই বিশ্বাসীসকলক ধন-সম্পত্তিত নহয়, আল্লাহৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস আৰু প্ৰেমত আনন্দ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে। ছূৰাত এই কথাটোও বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে যে ফেৰেস্তাসকল আল্লাহৰ কন্যা নহয় বৰঞ্চ তেওঁৰ বিশ্বাসী বান্দা (কোৰআন ৪৩:'''১৯''')।&lt;ref name=317MAS&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317.&lt;/ref&gt; [[যীশু|যীচু]] আল্লাহৰ আক্ষৰিক পুত্ৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও '''৬৩-৬৪''' পদৰ ভিতৰত নাকচ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 319.&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==
*'''১-৩''' [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত আছে আৰু ইয়াক [[আল্লাহ|আলাহে]] মাষ্টাৰ ৰেকৰ্ডত সংৰক্ষণ কৰিছে
*'''৪-৭''' পূৰ্বৰ জাতিসমূহেও [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰ দৰে [[নবী]]সকলক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল
*'''৮-১৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে [[আল্লাহ]]ক সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে, তথাপি সেই সৃষ্টিক পূজা কৰে
*'''১৫-১৮''' আৰবসকলে মাইকী সন্তানক ঘৃণা কৰে, আৰু তথাপি তেনেকুৱাক [[আল্লাহ]]ৰ বুলি কয়
*'''১৯-২৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ [[ধৰ্ম]] পালন কৰিম বুলি বৃথাই নিজৰ অবিশ্বাসৰ অজুহাত দেখুৱায়
*'''২৫-২৭''' [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহিমে]] নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূৰ্তিপূজাক অগ্ৰাহ্য কৰিলে
*'''২৮-২৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] মূৰ্তিপূজক [[কুৰাইশ্ব]]সকলক এজন [[নবী]] অহালৈকে সমৃদ্ধিশালী কৰিলে, আৰু এতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক অগ্ৰাহ্য কৰে
*'''৩০-৩১''' [[কাফিৰ]]সকলে তিৰস্কাৰ কৰিলে যে তেওঁলোকে কোনোবা মহান ব্যক্তিৰপৰা [[কোৰআন]] লাভ কৰিলেহেঁতেন
*'''৩২-৩৪''' দৰিদ্ৰতাই মানুহক মূৰ্তিপূজাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে অনুমতি দিয়া হৈছিল
*'''৩৫-৩৮''' [[চয়তান]]ক [[কাফিৰ]]ৰ সংগী হিচাপে গঠিত হয়, যিয়ে তেওঁলোকক ধ্বংসৰ দিশে লৈ যায়
*'''৩৯-৪৪''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] নিজৰ দেশবাসীৰ অবিশ্বাস সত্ত্বেও বিশ্বাসত অটল থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল
*'''৪৫-৫৬''' [[মুছা]]য়ে [[ফাৰাও|ফেৰাউণ]] আৰু মিচৰীয়াসকলে অৱজ্ঞাৰে অগ্ৰাহ্য কৰিলে, যিসকলে ডুব গ’ল
*'''৫৭-৫৮''' আৰব মূৰ্তিপূজকসকলে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে [[যীশু|যীচু]]ৰ উপাসনাৰ উল্লেখ কৰি নিজৰ মূৰ্তিপূজাক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল
*'''৫৯-৬৪''' কিন্তু [[যীশু|যীচু]]ৱে তেওঁক [[দেৱতা]] বুলি কোৱা নাছিল, কিন্তু [[আল্লাহ]]ৰ দাস আৰু ভাববাদী আছিল
*'''৬৫-৬৭''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]]সকলে বিচাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল
*'''৬৮-৭৩''' [[মুমিন]] আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীৰ বাবে সংৰক্ষিত [[জান্নাত]]ৰ আনন্দ
*'''৭৪-৭৮''' অভিশপ্ত লোকে বিনাশত অসাৰভাৱে সকাহ বিচাৰিব
*'''৭৯-৮০''' [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলে [[কাফিৰ]]ৰ গোপন ষড়যন্ত্ৰ লিপিবদ্ধ কৰে
*'''৮১-৮২''' যদি [[আল্লাহ]]ৰ পুত্ৰ থাকিলহেঁতেন তেন্তে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] প্ৰথমে তেওঁক পূজা কৰিলেহেঁতেন
*'''৮৩-৮৭''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[মূৰ্তিপূজা|মূৰ্তিপূজ]]কসকলৰ মূৰ্খামি জানে
*'''৮৮-৮৯''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিলে &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;

==থিম==
===প্ৰকাশৰ দৃঢ়তা===
[[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিতে [[ওহী|ওহাই]]ৰ শক্তিশালী দৃঢ়তা দিয়া হৈছে। '''২-৪''' [[আয়াত]]ত শাস্ত্ৰক “স্পষ্ট” আৰু “সঁচাকৈয়ে উচ্চ আৰু কৰ্তৃত্বশীল” বুলি জোৰ দিয়া হৈছে।&lt;ref name=316MAS/&gt; এই [[আয়াত]]বোৰত [[ওহী|ওহাই]]ৰ সত্যতা আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণা উপস্থাপন কৰা হৈছে আৰু লগতে গোটেই [[ছূৰা]]খনত &quot;[[কোৰআন]]&quot; শব্দটো বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দুবাৰৰ ভিতৰত প্ৰথমটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটো মাত্ৰ ৭০ বাৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত এটা মৌখিক বিশেষ্য যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘পাঠ কৰা। ’ এই [[ছূৰা]]ৰ ৩ আৰু ৩১ নং [[আয়াত]]ত দেখা পোৱাৰ দৰে ই [[কোৰআন]]ক মৌখিক [[ওহী]] হিচাপে নিশ্চিত কৰিছে, [[মুহাম্মাদ]]ক পঢ়া [[আল্লাহ]]ৰ কথিত বাক্য। উদাহৰণস্বৰূপে ‘কিতাব’ ([[কিতাপ]]) শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটোৱে [[কোৰআন]]ৰ লিখিত নহয় বৰঞ্চ আবৃত্তি কৰা, কথিত আৰু মৌখিক স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 108.&lt;/ref&gt;

===আল্লাহৰ উচ্চতা আৰু কোৰআনৰ ঐশ্বৰিকতা===
[[আল্লাহ]]ৰ প্ৰশংসা আৰু উচ্চতাৰ ফুলনিৰে সোণৰ অলংকাৰৰ অন্ত পৰে। “যি [[জান্নাত|স্বৰ্গত]] [[আল্লাহ]] আৰু [[পৃথিৱী]]ত [[আল্লাহ]], তেওঁ সৰ্বজ্ঞানী” ('''৮৪''')।&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 320.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ফলত ছূৰাখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডৰ মাজত সমান্তৰালতা সৃষ্টি হয় কাৰণ ইয়াত ঈশ্বৰক “সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বজ্ঞানী” ('''৯'''),&lt;ref name=316MAS/&gt; হিচাপেও উন্নীত কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াত ঈশ্বৰৰ বাক্য আৰু জ্ঞানক চূড়ান্ত সত্য হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে।

===[[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক===

ছূৰাত [[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে। এই বিতৰ্ক বা “বিতৰ্কমূলক উচ্চাৰণ... কাল্টৰ আচৰণৰ নীতি-নিয়ম মানি নচলা শ্ৰোতাৰ বিৰুদ্ধে” [[কোৰআনৰ ছূৰাসমূহৰ তালিকা|কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]ৰ গঠনৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;/&gt; ৫-১৯ [[আয়াত]]ত মুমিন আৰু কাফিৰৰ মাজত বিতৰ্ক ঘটিছে য'ত কাফিৰসকলে [[ওহী]] আৰু আল্লাহে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ উদাৰতাৰে পঠোৱা [[নবী|নবীসকল]]ক উপহাস কৰাৰ বাবে ধমক দিয়া হয়।&lt;ref name=316MAS/&gt;

===Afterlife===

The afterlife, the resurrection of the dead, and [[Judgement Day]] are topics of great importance throughout the Qur'an, and they received memorable treatment, particularly in the early Meccan surahs.&quot;&lt;ref&gt;Ernst, Carl W. (2011). How to Read the Qur'an: A New Guide, with Select Translations. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 83.&lt;/ref&gt; In the Ornaments of Gold, verses 57 through 89 declare the imminent Judgment Day. “This Quran is knowledge for the Hour: do not doubt it, Follow Me for this is the right path” ('''61''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This section tells of an afterlife for the believers that is full “dishes and goblets of gold” ('''71'''),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; joy and a garden of bountiful fruit to eat ('''73''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; It affirms that believers and their spouses will “enter Paradise” ('''70''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; Disbelievers, on the other hand, “will suffer the torment of a grievous day” ('''65''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This section can be identified as an eschatological prophecy, a common pattern throughout the surahs of the Quran, including The Ornaments of Gold, that “juxtapose[s] the situation of the believers in the garden of paradise with that of the disbelievers or evildoers suffering in the tribulations of the fire of hell.&quot;&lt;ref&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 104.&lt;/ref&gt;

===Angels as daughters===

Another main theme addressed throughout this surah is the role of the angels as God's servants and not God's daughters. Verses 15-19 discuss the ungrateful disbelievers who consider the angels to be more than just servants of God. &quot;The Meccan pagans considered the angels to be daughters of God, yet they were dismissive of their own daughters&quot;.&lt;ref name=316MAS/&gt; Verses 15-19 reject any familial ties between God and the angels.

The theme of the angels as Gods servants arises again in verses 57–60. Here, the surah once again rejects the pagans who worship the angels as daughters of God and see them as superior to Jesus, whom they believed to be the Christian's Son of God.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 318.&lt;/ref&gt; The angels are merely servants of God and the surah denounces the disbelievers who argue otherwise just to challenge believers.&lt;ref&gt;This has been taken up in a critical vein by Andreas Dorschel, ''Die Verstocktheit der Ungläubigen.'' In: ''Merkur'' 71 (2017), no. 2, pp. 85–92. [https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ Vorschau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925220008/https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ |date=2018-09-25 }}&lt;/ref&gt;

==Textual notes==
===Jesus as the Word of God===
Verse 60 reads “if it had been Our will, We could have made you angels, succeeding one another one earth.”&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This once again affirms angels are God's mere servants, subject completely to his command, but it also evokes another important theme- God as the creator. This verse suggests that God has the power to make angels. He has the power to create a human servant who has just a mother and no father, just as [[Jesus]] had. It implies that Jesus is not the Son of God but was the creation of the one, true God. Verses 63-64 additionally discuss Jesus, denouncing the divinity he is given as the son of God and emphasizing him as a special servant who was born by the miraculous word of God. “When Jesus came with clear signs he said, ‘I have brought you wisdom; I have come to clear up some of your differences for you. Be mindful of God and obey me: God is my Lord and your Lord. Serve Him: this is the straight path’” ('''63-64''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;

===Source of Scripture===
This relates back to the beginning of the surah where the Quran is identified as the “Source of Scripture” ('''4''') &lt;ref name=316MAS/&gt; which can also literally be translated into ‘mother of the Scripture. ’ The Haleem translation of the Qur'an includes that this phrase is also referring to the ‘Preserved Tablet’ that is referenced in [[Quran 13:39]]&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 156.&lt;/ref&gt; and '''22''' &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 416.&lt;/ref&gt; as well. This subtle reinterpretation suggests that the Qur'an is the ‘mother’ of and therefore superior to all of the books revelation. It suggests that the Quran is more reliable and possesses more truth than the [[Torah]] and the [[Gospels]] and it suggests that the Quran should be revered above all revelations that came before it. One interpretation is that this represents a pronounced declaration of the truth and certainty of the revelation and implies that the Quran is not to be worshipped as divine only orally, but also as it is ascribed on the tablets or written on the pages of the Quran. This interpretation suggests that the Quran is a heavenly book, not a human book. The way it was written is to be revered as the true word of God.

Another interpretation of this verse is that the Quran is a unique phenomenon in human history that exists beyond the mundane sphere as the eternal and immutable word of God. Through this interpretation, the Quran is considered an earthly book whose history is intimately linked human life and the history of humanity.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;&gt;[[Mahmoud M. Ayoub|Ayoub, Mahmoud M.]], Afra Jalabi, Vincent J. Cornell, Abdullah Saeed, Mustansir Mir and Bruce Fudge. &quot;Qurʿān.&quot; In The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online. 30-Oct-2013. &lt;http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121040252/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 |date=2008-11-21 }}&gt;.&lt;/ref&gt; It is regarded as “a glorious Qurʿān [preserved] in a well-guarded tablet” ('''21–22''')&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt; and is believed to transcend time and space.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;/&gt;

===You and Your Spouses===
While many Quranic chapters of the Early Meccan periods make references to wide-eyed maidens upon arrival into Paradise, surah 43 explicitly states, &quot;Enter Paradise, you and your spouses: you will be filled with joy&quot; '''70''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qurʼan: A Contemporary Approach to a Veiled Text. Washington, D.C.: Georgetown UP, 2003. 88-89.&lt;/ref&gt; The inclusion of verse 43:70 indicates that this surah was revealed in the later Meccan period at which point there existed an emphasis on family. At the time of this surah's revelation, there was less of a concern convincing Meccan pagans to convert and more of a concern developing a law-abiding community centered upon worshipping God's will.&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;/&gt;

===The Most Merciful===
The divine names Allah and Ar-rahman ('the Most-merciful) occur eight times throughout this surah. Patterns show that these names were absent from the earliest revelations and were introduced and most prominently used during the Second Meccan period. After the Second Meccan period, Ar-rahman was subsequently dropped and the term Allah was used with increasing frequency. This pattern emerges because in the earliest of revelations, God was referred to as Muhammad's Lord (Arabic Rabb). The names Allah and Ar-rahman were introduced when Muhammad began to preach publicly, but the names were both problematic as many pagans of the time believed not only in God but in lesser deities such as the three goddesses whom they regarded as his daughters (43:15-19).&lt;ref name=316MAS/&gt; Furthermore, belief in Allah during this time period was not accompanied by any moral demands and it was therefore difficult to convince the pagans that Allah was the only God and that they must obey His command.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 90-92.&lt;/ref&gt;

Additionally, inscriptional evidence has been verified there were monotheists in Palmyra and the Yemen who regarded God as ar-Rahmn but there is no evidence that the name was known in Mecca.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 92.&lt;/ref&gt;

==Biblical references==
===Abraham===
Verses 20-80 of this surah introduce [[Abraham]] by way of a narrative of salvation history- a narrative that presents “excerpts of messages from the ‘book’ which, in turn, is clearly understood to be a corpus of literature apart from the rest of the known stories currently available through known tradition.&quot;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 106.&lt;/ref&gt; Narratives of salvation history can be clearly identified by their distinct linguistic styles, new messages of imminent catastrophe, and their unique structure, which reflects that of a monotheistic liturgical service centered around the reading of the scriptures.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;

This salvation history introduces Abraham as having rejected the way his father and his people worshipped and embraced the truth of God. Those who rejected the message of God were consumed with “golden ornaments… mere enjoyments of this life” (43:35).&lt;ref name=317MAS/&gt; The disbelievers of the narrative pose the question, “why was this Qur’an not sent down to a powerful [wealthy] man, from either of the two cities?” (43:31).&lt;ref name=317MAS/&gt; The surah continues to affirm that God preferred to deliver His message to those who He taught Himself and who believed in Him, not to those who had material wealth. If wealth and power were of real value and the true reward, God would not have bestowed them upon the disbelievers and hypocrites. This narrative of salvation history also speaks of the rewards and punishments earned by the believers and disbelievers that God reserves for them in the “next life” (43:35),&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317-318.&lt;/ref&gt; referring to the Hereafter or the Judgment Day.

===Moses===
Another narrative of salvation history is marked by lines 46-80 which introduce [[Moses]] as a messenger and servant of God bearing no “gold bracelets” (43:53)&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; and possessing no verifiable power and who attempts to enlighten the Pharaoh and the Kingdom of Egypt to the right path to God. Neither the people nor the Pharaoh were persuaded by a poor and powerless Moses and as they rejected God, they were punished and drowned and made into a lesson for following disbelievers. This narrative of salvation history reveals that worldly gains are not proof of a righteous or unrighteous life and that wealth is more often blinding and harmful than it is helpful. The narrative suggests that these riches are bestowed upon humanity as a test for which they will ultimately be questioned for come [[Judgment Day]]. This is structured very similarly to a lesson as one would hear in a [[monotheistic]] liturgical service and additionally addresses the coming of the Hour (43:63),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; or the Judgment Day.

==তথ্যসমূহ==
{{Reflist}}

==বাজ্যিক লিংক==
*{{Wikisource-inline|list=
**[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Ornaments of Gold|Ornaments of Gold]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall
**[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/43. Gold|43. Gold]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali
}}
*[https://quran.com/43 Quran 43], 2020 [[Clear Quran translation|Khattab]] translation
*[https://www.islamawakened.com/quran/43/35/ Q43:35], a verse-by-verse comparison of various translations

{{Al-Quran's Suras}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]]
[[শ্ৰেণী:কোৰআন]]</text>
      <sha1>8tofwamb3lv5rhzfy4mqyjcbifyasmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616193</id>
      <parentid>616190</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>অনুবাদ</comment>
      <origin>616193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29630" sha1="alijlf0226j93h8439g9p67nkswk8u9" xml:space="preserve">{{infobox surah
| number = ৪৩
| number-3 = ০৪৩
| name = আয-যুখৰুফ
| name-ar = الزخرف
| name-en = সোণৰ অলংকাৰ
| prev_sura = [[আশ-শুৰা|কোৰআন ৪২]]
| next_sura = [[আদ-দুখান|কোৰআন ৪৪]]
| classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]]
| othernames-ar = &lt;!-- alternate Arabic names --&gt;
| othernames =
| juz = ২৫
| rukus = ৭
| verses = ৮৯
| words = ৯৩৯
| letters = ৩৫৪৯
| muqattaat = 	হা মিম حم 
| sajdahs = &lt;!-- only if applicable --&gt;
| audio = Chapter 43, Az-Zukhruf (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3
}}
{{Quran}}
'''আয-যুখৰুফ'''&lt;ref name = &quot;Quran 4 U&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/043%20Zukhruf.htm |title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Al Zukhruf |work=Quran 4 U|author= Ibn Kathir|author-link= Ibn Kathir|access-date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt; ({{langx|ar|الزخرف}}, &quot;সোণৰ অলংকাৰ, বিলাসিতা&quot;) হৈছে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ মূল [[ধৰ্মগ্ৰন্থ]] [[কোৰআন]]ৰ ৪৩তম অধ্যয় ([[ছূৰা]])। ইয়াৰ ৮৯টা শ্লোক ([[আয়াত]]) আছে। 

৩৫ নং [[আয়াত]] আৰু ৫৩ নং আয়াতত স্বীকৃতি পোৱা সোণৰ অলংকাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ছূৰাখন [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ]] [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ আগৰ দ্বিতীয় [[মক্কা]] যুগৰ। ছূৰাসমূহৰ ''নল্ডেক কালক্ৰম'' অনুসৰি ''সোণৰ অলংকাৰ'' অৱতীৰ্ণ হোৱা ৬১সংখ্যক [[ছূৰা]] আছিল।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 77.&lt;/ref&gt; ষ্টেণ্ডাৰ্ড মিচৰীয় কালক্ৰমত অৱশ্যে ৬৩ নং ছূৰাত প্ৰকাশ পোৱাৰ দৰে এই কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 73.&lt;/ref&gt; এই ছূৰাখন যি স্থানত অৱতীৰ্ণ নহওক কিয়, এইটো স্পষ্ট যে এই ছূৰাখন দ্বিতীয় মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যি সময়ত [[মুহাম্মাদ]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ক্ৰমান্বয়ে [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। 

[[আত-তৌবাহ|আত-তাওবাহ]]ৰ বাহিৰে কোৰআনৰ সকলো ছূৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সোণৰ অলংকাৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] বা মানক আয়াতৰপৰা আৰম্ভ হয় ‘আল্লাহৰ নামত, দয়াৰ প্ৰভু, দয়াদাতা। ’&lt;ref name=316MAS/&gt;

সোণৰ অলংকাৰ হৈছে এনে এখন [[ছূৰা]] যিয়ে [[মুমিন|বিশ্বাসীস]]কলক সোঁৱৰাই দিয়াৰ দৰে কাম কৰে যে ধন-সম্পত্তি আৰু বস্তুগত শক্তিৰ ভিতৰত [[আল্লাহ]]ৰ মঙ্গল পোৱা নাযায়। ছূৰাত [[কাফিৰ]]সকলৰ দাবী নাকচ কৰা হৈছে যে [[নবী]], নেতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিসকলক তেওঁলোকৰ ধন-সম্পত্তিৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা উচিত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকক প্ৰলোভন, ভোগ আৰু বিক্ষিপ্ততাৰপৰা বিৰত থাকিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। [[ছূৰা]]টোৱে [[কাফিৰ]]সকলক সতৰ্ক কৰি দিয়ে যিসকলে ভয়ংকৰ আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক পৰলোকৰ “এই জীৱনৰ কেৱল উপভোগ” (কোৰআন ৪৩:'''১৭''') &lt;ref name=316MAS&gt;[[Haleem, M.A.S. Abdel]]. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 316&lt;/ref&gt; ওচৰত বলি হয় আৰু ই বিশ্বাসীসকলক ধন-সম্পত্তিত নহয়, আল্লাহৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস আৰু প্ৰেমত আনন্দ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে। ছূৰাত এই কথাটোও বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে যে ফেৰেস্তাসকল আল্লাহৰ কন্যা নহয় বৰঞ্চ তেওঁৰ বিশ্বাসী বান্দা (কোৰআন ৪৩:'''১৯''')।&lt;ref name=317MAS&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317.&lt;/ref&gt; [[যীশু|যীচু]] আল্লাহৰ আক্ষৰিক পুত্ৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও '''৬৩-৬৪''' পদৰ ভিতৰত নাকচ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 319.&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==
*'''১-৩''' [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত আছে আৰু ইয়াক [[আল্লাহ|আলাহে]] মাষ্টাৰ ৰেকৰ্ডত সংৰক্ষণ কৰিছে
*'''৪-৭''' পূৰ্বৰ জাতিসমূহেও [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰ দৰে [[নবী]]সকলক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল
*'''৮-১৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে [[আল্লাহ]]ক সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে, তথাপি সেই সৃষ্টিক পূজা কৰে
*'''১৫-১৮''' আৰবসকলে মাইকী সন্তানক ঘৃণা কৰে, আৰু তথাপি তেনেকুৱাক [[আল্লাহ]]ৰ বুলি কয়
*'''১৯-২৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ [[ধৰ্ম]] পালন কৰিম বুলি বৃথাই নিজৰ অবিশ্বাসৰ অজুহাত দেখুৱায়
*'''২৫-২৭''' [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহিমে]] নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূৰ্তিপূজাক অগ্ৰাহ্য কৰিলে
*'''২৮-২৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] মূৰ্তিপূজক [[কুৰাইশ্ব]]সকলক এজন [[নবী]] অহালৈকে সমৃদ্ধিশালী কৰিলে, আৰু এতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক অগ্ৰাহ্য কৰে
*'''৩০-৩১''' [[কাফিৰ]]সকলে তিৰস্কাৰ কৰিলে যে তেওঁলোকে কোনোবা মহান ব্যক্তিৰপৰা [[কোৰআন]] লাভ কৰিলেহেঁতেন
*'''৩২-৩৪''' দৰিদ্ৰতাই মানুহক মূৰ্তিপূজাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে অনুমতি দিয়া হৈছিল
*'''৩৫-৩৮''' [[চয়তান]]ক [[কাফিৰ]]ৰ সংগী হিচাপে গঠিত হয়, যিয়ে তেওঁলোকক ধ্বংসৰ দিশে লৈ যায়
*'''৩৯-৪৪''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] নিজৰ দেশবাসীৰ অবিশ্বাস সত্ত্বেও বিশ্বাসত অটল থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল
*'''৪৫-৫৬''' [[মুছা]]য়ে [[ফাৰাও|ফেৰাউণ]] আৰু মিচৰীয়াসকলে অৱজ্ঞাৰে অগ্ৰাহ্য কৰিলে, যিসকলে ডুব গ’ল
*'''৫৭-৫৮''' আৰব মূৰ্তিপূজকসকলে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে [[যীশু|যীচু]]ৰ উপাসনাৰ উল্লেখ কৰি নিজৰ মূৰ্তিপূজাক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল
*'''৫৯-৬৪''' কিন্তু [[যীশু|যীচু]]ৱে তেওঁক [[দেৱতা]] বুলি কোৱা নাছিল, কিন্তু [[আল্লাহ]]ৰ দাস আৰু ভাববাদী আছিল
*'''৬৫-৬৭''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]]সকলে বিচাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল
*'''৬৮-৭৩''' [[মুমিন]] আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীৰ বাবে সংৰক্ষিত [[জান্নাত]]ৰ আনন্দ
*'''৭৪-৭৮''' অভিশপ্ত লোকে বিনাশত অসাৰভাৱে সকাহ বিচাৰিব
*'''৭৯-৮০''' [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলে [[কাফিৰ]]ৰ গোপন ষড়যন্ত্ৰ লিপিবদ্ধ কৰে
*'''৮১-৮২''' যদি [[আল্লাহ]]ৰ পুত্ৰ থাকিলহেঁতেন তেন্তে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] প্ৰথমে তেওঁক পূজা কৰিলেহেঁতেন
*'''৮৩-৮৭''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[মূৰ্তিপূজা|মূৰ্তিপূজ]]কসকলৰ মূৰ্খামি জানে
*'''৮৮-৮৯''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিলে &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;

==থিম==
===প্ৰকাশৰ দৃঢ়তা===
[[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিতে [[ওহী|ওহাই]]ৰ শক্তিশালী দৃঢ়তা দিয়া হৈছে। '''২-৪''' [[আয়াত]]ত শাস্ত্ৰক “স্পষ্ট” আৰু “সঁচাকৈয়ে উচ্চ আৰু কৰ্তৃত্বশীল” বুলি জোৰ দিয়া হৈছে।&lt;ref name=316MAS/&gt; এই [[আয়াত]]বোৰত [[ওহী|ওহাই]]ৰ সত্যতা আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণা উপস্থাপন কৰা হৈছে আৰু লগতে গোটেই [[ছূৰা]]খনত &quot;[[কোৰআন]]&quot; শব্দটো বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দুবাৰৰ ভিতৰত প্ৰথমটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটো মাত্ৰ ৭০ বাৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত এটা মৌখিক বিশেষ্য যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘পাঠ কৰা। ’ এই [[ছূৰা]]ৰ ৩ আৰু ৩১ নং [[আয়াত]]ত দেখা পোৱাৰ দৰে ই [[কোৰআন]]ক মৌখিক [[ওহী]] হিচাপে নিশ্চিত কৰিছে, [[মুহাম্মাদ]]ক পঢ়া [[আল্লাহ]]ৰ কথিত বাক্য। উদাহৰণস্বৰূপে ‘কিতাব’ ([[কিতাপ]]) শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটোৱে [[কোৰআন]]ৰ লিখিত নহয় বৰঞ্চ আবৃত্তি কৰা, কথিত আৰু মৌখিক স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 108.&lt;/ref&gt;

===আল্লাহৰ উচ্চতা আৰু কোৰআনৰ ঐশ্বৰিকতা===
[[আল্লাহ]]ৰ প্ৰশংসা আৰু উচ্চতাৰ ফুলনিৰে সোণৰ অলংকাৰৰ অন্ত পৰে। “যি [[জান্নাত|স্বৰ্গত]] [[আল্লাহ]] আৰু [[পৃথিৱী]]ত [[আল্লাহ]], তেওঁ সৰ্বজ্ঞানী” ('''৮৪''')।&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 320.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ফলত ছূৰাখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডৰ মাজত সমান্তৰালতা সৃষ্টি হয় কাৰণ ইয়াত ঈশ্বৰক “সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বজ্ঞানী” ('''৯'''),&lt;ref name=316MAS/&gt; হিচাপেও উন্নীত কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াত ঈশ্বৰৰ বাক্য আৰু জ্ঞানক চূড়ান্ত সত্য হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে।

===[[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক===

ছূৰাত [[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে। এই বিতৰ্ক বা “বিতৰ্কমূলক উচ্চাৰণ... কাল্টৰ আচৰণৰ নীতি-নিয়ম মানি নচলা শ্ৰোতাৰ বিৰুদ্ধে” [[কোৰআনৰ ছূৰাসমূহৰ তালিকা|কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]ৰ গঠনৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;/&gt; ৫-১৯ [[আয়াত]]ত মুমিন আৰু কাফিৰৰ মাজত বিতৰ্ক ঘটিছে য'ত কাফিৰসকলে [[ওহী]] আৰু আল্লাহে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ উদাৰতাৰে পঠোৱা [[নবী|নবীসকল]]ক উপহাস কৰাৰ বাবে ধমক দিয়া হয়।&lt;ref name=316MAS/&gt;

===মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন===

পৰলোক, মৃতকৰ পুনৰুত্থান আৰু [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]] সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় আৰু বিশেষকৈ [[মক্কা]]ৰ আৰম্ভণিৰ ছূৰাসমূহত ইয়াৰদ্বাৰা স্মৰণীয় ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&quot; &lt;ref&gt;Ernst, Carl W. (2011). How to Read the Qur'an: A New Guide, with Select Translations. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 83.&lt;/ref&gt; ছূৰাখনত ৫৭ৰপৰা ৮৯ আয়াতলৈকে অচিৰেই বিচাৰৰ দিন ঘোষণা কৰা হৈছে। ''“এই কোৰআন হ’ল কিয়ামতৰ বাবে জ্ঞান: সন্দেহ নকৰিবা, মোক অনুসৰণ কৰক কাৰণ এইটোৱেই সঠিক পথ”'' ('''৬১''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; এই খণ্ডত বিশ্বাসীসকলৰ বাবে এটা পৰলোক জীৱনৰ কথা কোৱা হৈছে যিটো ভৰ-পূৰ “সোণৰ বাচন আৰু পাত্ৰ” ('''৭১'''),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; আনন্দ আৰু খাবলৈ প্ৰচুৰ ফলৰ বাগিছা ('''৭৩''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; ইয়াত বিশ্বাসী আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে “[[জান্নাত]] প্ৰৱেশ কৰিব” বুলি দৃঢ়তাৰে কয় ('''৭০''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; আনহাতে কাফিৰসকলে “এটা দুখজনক দিনৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰিব” ('''৬৫''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; এই খণ্ডটোক এটা অন্তকালীন ভৱিষ্যদ্বাণী হিচাপে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যিটো দ্য অৰ্নামেণ্টছ অৱ গোল্ডকে ধৰি কোৰআনৰ সমগ্ৰ ছূৰাসমূহৰ এটা সাধাৰণ আৰ্হি, যিয়ে “জান্নাতৰ বাগিছাত থকা বিশ্বাসীসকলৰ পৰিস্থিতিক নৰকৰ জুইৰ যন্ত্ৰণাত ভুগি থকা কাফিৰ বা দুষ্টকৰ্মীসকলৰ পৰিস্থিতিৰ সৈতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী কৰি ৰাখে।”&lt;ref&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 104.&lt;/ref&gt;

===Angels as daughters===

Another main theme addressed throughout this surah is the role of the angels as God's servants and not God's daughters. Verses 15-19 discuss the ungrateful disbelievers who consider the angels to be more than just servants of God. &quot;The Meccan pagans considered the angels to be daughters of God, yet they were dismissive of their own daughters&quot;.&lt;ref name=316MAS/&gt; Verses 15-19 reject any familial ties between God and the angels.

The theme of the angels as Gods servants arises again in verses 57–60. Here, the surah once again rejects the pagans who worship the angels as daughters of God and see them as superior to Jesus, whom they believed to be the Christian's Son of God.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 318.&lt;/ref&gt; The angels are merely servants of God and the surah denounces the disbelievers who argue otherwise just to challenge believers.&lt;ref&gt;This has been taken up in a critical vein by Andreas Dorschel, ''Die Verstocktheit der Ungläubigen.'' In: ''Merkur'' 71 (2017), no. 2, pp. 85–92. [https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ Vorschau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925220008/https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ |date=2018-09-25 }}&lt;/ref&gt;

==Textual notes==
===Jesus as the Word of God===
Verse 60 reads “if it had been Our will, We could have made you angels, succeeding one another one earth.”&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This once again affirms angels are God's mere servants, subject completely to his command, but it also evokes another important theme- God as the creator. This verse suggests that God has the power to make angels. He has the power to create a human servant who has just a mother and no father, just as [[Jesus]] had. It implies that Jesus is not the Son of God but was the creation of the one, true God. Verses 63-64 additionally discuss Jesus, denouncing the divinity he is given as the son of God and emphasizing him as a special servant who was born by the miraculous word of God. “When Jesus came with clear signs he said, ‘I have brought you wisdom; I have come to clear up some of your differences for you. Be mindful of God and obey me: God is my Lord and your Lord. Serve Him: this is the straight path’” ('''63-64''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;

===Source of Scripture===
This relates back to the beginning of the surah where the Quran is identified as the “Source of Scripture” ('''4''') &lt;ref name=316MAS/&gt; which can also literally be translated into ‘mother of the Scripture. ’ The Haleem translation of the Qur'an includes that this phrase is also referring to the ‘Preserved Tablet’ that is referenced in [[Quran 13:39]]&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 156.&lt;/ref&gt; and '''22''' &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 416.&lt;/ref&gt; as well. This subtle reinterpretation suggests that the Qur'an is the ‘mother’ of and therefore superior to all of the books revelation. It suggests that the Quran is more reliable and possesses more truth than the [[Torah]] and the [[Gospels]] and it suggests that the Quran should be revered above all revelations that came before it. One interpretation is that this represents a pronounced declaration of the truth and certainty of the revelation and implies that the Quran is not to be worshipped as divine only orally, but also as it is ascribed on the tablets or written on the pages of the Quran. This interpretation suggests that the Quran is a heavenly book, not a human book. The way it was written is to be revered as the true word of God.

Another interpretation of this verse is that the Quran is a unique phenomenon in human history that exists beyond the mundane sphere as the eternal and immutable word of God. Through this interpretation, the Quran is considered an earthly book whose history is intimately linked human life and the history of humanity.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;&gt;[[Mahmoud M. Ayoub|Ayoub, Mahmoud M.]], Afra Jalabi, Vincent J. Cornell, Abdullah Saeed, Mustansir Mir and Bruce Fudge. &quot;Qurʿān.&quot; In The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online. 30-Oct-2013. &lt;http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121040252/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 |date=2008-11-21 }}&gt;.&lt;/ref&gt; It is regarded as “a glorious Qurʿān [preserved] in a well-guarded tablet” ('''21–22''')&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt; and is believed to transcend time and space.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;/&gt;

===You and Your Spouses===
While many Quranic chapters of the Early Meccan periods make references to wide-eyed maidens upon arrival into Paradise, surah 43 explicitly states, &quot;Enter Paradise, you and your spouses: you will be filled with joy&quot; '''70''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qurʼan: A Contemporary Approach to a Veiled Text. Washington, D.C.: Georgetown UP, 2003. 88-89.&lt;/ref&gt; The inclusion of verse 43:70 indicates that this surah was revealed in the later Meccan period at which point there existed an emphasis on family. At the time of this surah's revelation, there was less of a concern convincing Meccan pagans to convert and more of a concern developing a law-abiding community centered upon worshipping God's will.&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;/&gt;

===The Most Merciful===
The divine names Allah and Ar-rahman ('the Most-merciful) occur eight times throughout this surah. Patterns show that these names were absent from the earliest revelations and were introduced and most prominently used during the Second Meccan period. After the Second Meccan period, Ar-rahman was subsequently dropped and the term Allah was used with increasing frequency. This pattern emerges because in the earliest of revelations, God was referred to as Muhammad's Lord (Arabic Rabb). The names Allah and Ar-rahman were introduced when Muhammad began to preach publicly, but the names were both problematic as many pagans of the time believed not only in God but in lesser deities such as the three goddesses whom they regarded as his daughters (43:15-19).&lt;ref name=316MAS/&gt; Furthermore, belief in Allah during this time period was not accompanied by any moral demands and it was therefore difficult to convince the pagans that Allah was the only God and that they must obey His command.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 90-92.&lt;/ref&gt;

Additionally, inscriptional evidence has been verified there were monotheists in Palmyra and the Yemen who regarded God as ar-Rahmn but there is no evidence that the name was known in Mecca.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 92.&lt;/ref&gt;

==Biblical references==
===Abraham===
Verses 20-80 of this surah introduce [[Abraham]] by way of a narrative of salvation history- a narrative that presents “excerpts of messages from the ‘book’ which, in turn, is clearly understood to be a corpus of literature apart from the rest of the known stories currently available through known tradition.&quot;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 106.&lt;/ref&gt; Narratives of salvation history can be clearly identified by their distinct linguistic styles, new messages of imminent catastrophe, and their unique structure, which reflects that of a monotheistic liturgical service centered around the reading of the scriptures.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;

This salvation history introduces Abraham as having rejected the way his father and his people worshipped and embraced the truth of God. Those who rejected the message of God were consumed with “golden ornaments… mere enjoyments of this life” (43:35).&lt;ref name=317MAS/&gt; The disbelievers of the narrative pose the question, “why was this Qur’an not sent down to a powerful [wealthy] man, from either of the two cities?” (43:31).&lt;ref name=317MAS/&gt; The surah continues to affirm that God preferred to deliver His message to those who He taught Himself and who believed in Him, not to those who had material wealth. If wealth and power were of real value and the true reward, God would not have bestowed them upon the disbelievers and hypocrites. This narrative of salvation history also speaks of the rewards and punishments earned by the believers and disbelievers that God reserves for them in the “next life” (43:35),&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317-318.&lt;/ref&gt; referring to the Hereafter or the Judgment Day.

===Moses===
Another narrative of salvation history is marked by lines 46-80 which introduce [[Moses]] as a messenger and servant of God bearing no “gold bracelets” (43:53)&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; and possessing no verifiable power and who attempts to enlighten the Pharaoh and the Kingdom of Egypt to the right path to God. Neither the people nor the Pharaoh were persuaded by a poor and powerless Moses and as they rejected God, they were punished and drowned and made into a lesson for following disbelievers. This narrative of salvation history reveals that worldly gains are not proof of a righteous or unrighteous life and that wealth is more often blinding and harmful than it is helpful. The narrative suggests that these riches are bestowed upon humanity as a test for which they will ultimately be questioned for come [[Judgment Day]]. This is structured very similarly to a lesson as one would hear in a [[monotheistic]] liturgical service and additionally addresses the coming of the Hour (43:63),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; or the Judgment Day.

==তথ্যসমূহ==
{{Reflist}}

==বাজ্যিক লিংক==
*{{Wikisource-inline|list=
**[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Ornaments of Gold|Ornaments of Gold]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall
**[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/43. Gold|43. Gold]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali
}}
*[https://quran.com/43 Quran 43], 2020 [[Clear Quran translation|Khattab]] translation
*[https://www.islamawakened.com/quran/43/35/ Q43:35], a verse-by-verse comparison of various translations

{{Al-Quran's Suras}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]]
[[শ্ৰেণী:কোৰআন]]</text>
      <sha1>alijlf0226j93h8439g9p67nkswk8u9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616195</id>
      <parentid>616193</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>অনুবাদ</comment>
      <origin>616195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31287" sha1="4oix1ufvtsi11si7skbrcnyj65byb74" xml:space="preserve">{{infobox surah
| number = ৪৩
| number-3 = ০৪৩
| name = আয-যুখৰুফ
| name-ar = الزخرف
| name-en = সোণৰ অলংকাৰ
| prev_sura = [[আশ-শুৰা|কোৰআন ৪২]]
| next_sura = [[আদ-দুখান|কোৰআন ৪৪]]
| classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]]
| othernames-ar = &lt;!-- alternate Arabic names --&gt;
| othernames =
| juz = ২৫
| rukus = ৭
| verses = ৮৯
| words = ৯৩৯
| letters = ৩৫৪৯
| muqattaat = 	হা মিম حم 
| sajdahs = &lt;!-- only if applicable --&gt;
| audio = Chapter 43, Az-Zukhruf (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3
}}
{{Quran}}
'''আয-যুখৰুফ'''&lt;ref name = &quot;Quran 4 U&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/043%20Zukhruf.htm |title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Al Zukhruf |work=Quran 4 U|author= Ibn Kathir|author-link= Ibn Kathir|access-date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt; ({{langx|ar|الزخرف}}, &quot;সোণৰ অলংকাৰ, বিলাসিতা&quot;) হৈছে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ মূল [[ধৰ্মগ্ৰন্থ]] [[কোৰআন]]ৰ ৪৩তম অধ্যয় ([[ছূৰা]])। ইয়াৰ ৮৯টা শ্লোক ([[আয়াত]]) আছে। 

৩৫ নং [[আয়াত]] আৰু ৫৩ নং আয়াতত স্বীকৃতি পোৱা সোণৰ অলংকাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ছূৰাখন [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ]] [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ আগৰ দ্বিতীয় [[মক্কা]] যুগৰ। ছূৰাসমূহৰ ''নল্ডেক কালক্ৰম'' অনুসৰি ''সোণৰ অলংকাৰ'' অৱতীৰ্ণ হোৱা ৬১সংখ্যক [[ছূৰা]] আছিল।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 77.&lt;/ref&gt; ষ্টেণ্ডাৰ্ড মিচৰীয় কালক্ৰমত অৱশ্যে ৬৩ নং ছূৰাত প্ৰকাশ পোৱাৰ দৰে এই কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 73.&lt;/ref&gt; এই ছূৰাখন যি স্থানত অৱতীৰ্ণ নহওক কিয়, এইটো স্পষ্ট যে এই ছূৰাখন দ্বিতীয় মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যি সময়ত [[মুহাম্মাদ]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ক্ৰমান্বয়ে [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। 

[[আত-তৌবাহ|আত-তাওবাহ]]ৰ বাহিৰে কোৰআনৰ সকলো ছূৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সোণৰ অলংকাৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] বা মানক আয়াতৰপৰা আৰম্ভ হয় ‘আল্লাহৰ নামত, দয়াৰ প্ৰভু, দয়াদাতা। ’&lt;ref name=316MAS/&gt;

সোণৰ অলংকাৰ হৈছে এনে এখন [[ছূৰা]] যিয়ে [[মুমিন|বিশ্বাসীস]]কলক সোঁৱৰাই দিয়াৰ দৰে কাম কৰে যে ধন-সম্পত্তি আৰু বস্তুগত শক্তিৰ ভিতৰত [[আল্লাহ]]ৰ মঙ্গল পোৱা নাযায়। ছূৰাত [[কাফিৰ]]সকলৰ দাবী নাকচ কৰা হৈছে যে [[নবী]], নেতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিসকলক তেওঁলোকৰ ধন-সম্পত্তিৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা উচিত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকক প্ৰলোভন, ভোগ আৰু বিক্ষিপ্ততাৰপৰা বিৰত থাকিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। [[ছূৰা]]টোৱে [[কাফিৰ]]সকলক সতৰ্ক কৰি দিয়ে যিসকলে ভয়ংকৰ আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক পৰলোকৰ “এই জীৱনৰ কেৱল উপভোগ” (কোৰআন ৪৩:'''১৭''') &lt;ref name=316MAS&gt;[[Haleem, M.A.S. Abdel]]. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 316&lt;/ref&gt; ওচৰত বলি হয় আৰু ই বিশ্বাসীসকলক ধন-সম্পত্তিত নহয়, আল্লাহৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস আৰু প্ৰেমত আনন্দ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে। ছূৰাত এই কথাটোও বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে যে ফেৰেস্তাসকল আল্লাহৰ কন্যা নহয় বৰঞ্চ তেওঁৰ বিশ্বাসী বান্দা (কোৰআন ৪৩:'''১৯''')।&lt;ref name=317MAS&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317.&lt;/ref&gt; [[যীশু|যীচু]] আল্লাহৰ আক্ষৰিক পুত্ৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও '''৬৩-৬৪''' পদৰ ভিতৰত নাকচ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 319.&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==
*'''১-৩''' [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত আছে আৰু ইয়াক [[আল্লাহ|আলাহে]] মাষ্টাৰ ৰেকৰ্ডত সংৰক্ষণ কৰিছে
*'''৪-৭''' পূৰ্বৰ জাতিসমূহেও [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰ দৰে [[নবী]]সকলক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল
*'''৮-১৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে [[আল্লাহ]]ক সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে, তথাপি সেই সৃষ্টিক পূজা কৰে
*'''১৫-১৮''' আৰবসকলে মাইকী সন্তানক ঘৃণা কৰে, আৰু তথাপি তেনেকুৱাক [[আল্লাহ]]ৰ বুলি কয়
*'''১৯-২৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ [[ধৰ্ম]] পালন কৰিম বুলি বৃথাই নিজৰ অবিশ্বাসৰ অজুহাত দেখুৱায়
*'''২৫-২৭''' [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহিমে]] নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূৰ্তিপূজাক অগ্ৰাহ্য কৰিলে
*'''২৮-২৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] মূৰ্তিপূজক [[কুৰাইশ্ব]]সকলক এজন [[নবী]] অহালৈকে সমৃদ্ধিশালী কৰিলে, আৰু এতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক অগ্ৰাহ্য কৰে
*'''৩০-৩১''' [[কাফিৰ]]সকলে তিৰস্কাৰ কৰিলে যে তেওঁলোকে কোনোবা মহান ব্যক্তিৰপৰা [[কোৰআন]] লাভ কৰিলেহেঁতেন
*'''৩২-৩৪''' দৰিদ্ৰতাই মানুহক মূৰ্তিপূজাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে অনুমতি দিয়া হৈছিল
*'''৩৫-৩৮''' [[চয়তান]]ক [[কাফিৰ]]ৰ সংগী হিচাপে গঠিত হয়, যিয়ে তেওঁলোকক ধ্বংসৰ দিশে লৈ যায়
*'''৩৯-৪৪''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] নিজৰ দেশবাসীৰ অবিশ্বাস সত্ত্বেও বিশ্বাসত অটল থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল
*'''৪৫-৫৬''' [[মুছা]]য়ে [[ফাৰাও|ফেৰাউণ]] আৰু মিচৰীয়াসকলে অৱজ্ঞাৰে অগ্ৰাহ্য কৰিলে, যিসকলে ডুব গ’ল
*'''৫৭-৫৮''' আৰব মূৰ্তিপূজকসকলে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে [[যীশু|যীচু]]ৰ উপাসনাৰ উল্লেখ কৰি নিজৰ মূৰ্তিপূজাক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল
*'''৫৯-৬৪''' কিন্তু [[যীশু|যীচু]]ৱে তেওঁক [[দেৱতা]] বুলি কোৱা নাছিল, কিন্তু [[আল্লাহ]]ৰ দাস আৰু ভাববাদী আছিল
*'''৬৫-৬৭''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]]সকলে বিচাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল
*'''৬৮-৭৩''' [[মুমিন]] আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীৰ বাবে সংৰক্ষিত [[জান্নাত]]ৰ আনন্দ
*'''৭৪-৭৮''' অভিশপ্ত লোকে বিনাশত অসাৰভাৱে সকাহ বিচাৰিব
*'''৭৯-৮০''' [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলে [[কাফিৰ]]ৰ গোপন ষড়যন্ত্ৰ লিপিবদ্ধ কৰে
*'''৮১-৮২''' যদি [[আল্লাহ]]ৰ পুত্ৰ থাকিলহেঁতেন তেন্তে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] প্ৰথমে তেওঁক পূজা কৰিলেহেঁতেন
*'''৮৩-৮৭''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[মূৰ্তিপূজা|মূৰ্তিপূজ]]কসকলৰ মূৰ্খামি জানে
*'''৮৮-৮৯''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিলে &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;

==থিম==
===প্ৰকাশৰ দৃঢ়তা===
[[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিতে [[ওহী|ওহাই]]ৰ শক্তিশালী দৃঢ়তা দিয়া হৈছে। '''২-৪''' [[আয়াত]]ত শাস্ত্ৰক “স্পষ্ট” আৰু “সঁচাকৈয়ে উচ্চ আৰু কৰ্তৃত্বশীল” বুলি জোৰ দিয়া হৈছে।&lt;ref name=316MAS/&gt; এই [[আয়াত]]বোৰত [[ওহী|ওহাই]]ৰ সত্যতা আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণা উপস্থাপন কৰা হৈছে আৰু লগতে গোটেই [[ছূৰা]]খনত &quot;[[কোৰআন]]&quot; শব্দটো বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দুবাৰৰ ভিতৰত প্ৰথমটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটো মাত্ৰ ৭০ বাৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত এটা মৌখিক বিশেষ্য যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘পাঠ কৰা। ’ এই [[ছূৰা]]ৰ ৩ আৰু ৩১ নং [[আয়াত]]ত দেখা পোৱাৰ দৰে ই [[কোৰআন]]ক মৌখিক [[ওহী]] হিচাপে নিশ্চিত কৰিছে, [[মুহাম্মাদ]]ক পঢ়া [[আল্লাহ]]ৰ কথিত বাক্য। উদাহৰণস্বৰূপে ‘কিতাব’ ([[কিতাপ]]) শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটোৱে [[কোৰআন]]ৰ লিখিত নহয় বৰঞ্চ আবৃত্তি কৰা, কথিত আৰু মৌখিক স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 108.&lt;/ref&gt;

===আল্লাহৰ উচ্চতা আৰু কোৰআনৰ ঐশ্বৰিকতা===
[[আল্লাহ]]ৰ প্ৰশংসা আৰু উচ্চতাৰ ফুলনিৰে সোণৰ অলংকাৰৰ অন্ত পৰে। “যি [[জান্নাত|স্বৰ্গত]] [[আল্লাহ]] আৰু [[পৃথিৱী]]ত [[আল্লাহ]], তেওঁ সৰ্বজ্ঞানী” ('''৮৪''')।&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 320.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ফলত ছূৰাখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডৰ মাজত সমান্তৰালতা সৃষ্টি হয় কাৰণ ইয়াত ঈশ্বৰক “সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বজ্ঞানী” ('''৯'''),&lt;ref name=316MAS/&gt; হিচাপেও উন্নীত কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াত ঈশ্বৰৰ বাক্য আৰু জ্ঞানক চূড়ান্ত সত্য হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে।

===[[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক===

ছূৰাত [[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে। এই বিতৰ্ক বা “বিতৰ্কমূলক উচ্চাৰণ... কাল্টৰ আচৰণৰ নীতি-নিয়ম মানি নচলা শ্ৰোতাৰ বিৰুদ্ধে” [[কোৰআনৰ ছূৰাসমূহৰ তালিকা|কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]ৰ গঠনৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।&lt;ref name=&quot;Neuwirth, Angelika 2006&quot;/&gt; ৫-১৯ [[আয়াত]]ত মুমিন আৰু কাফিৰৰ মাজত বিতৰ্ক ঘটিছে য'ত কাফিৰসকলে [[ওহী]] আৰু আল্লাহে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ উদাৰতাৰে পঠোৱা [[নবী|নবীসকল]]ক উপহাস কৰাৰ বাবে ধমক দিয়া হয়।&lt;ref name=316MAS/&gt;

===মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন===

পৰলোক, মৃতকৰ পুনৰুত্থান আৰু [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]] সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় আৰু বিশেষকৈ [[মক্কা]]ৰ আৰম্ভণিৰ ছূৰাসমূহত ইয়াৰদ্বাৰা স্মৰণীয় ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&quot; &lt;ref&gt;Ernst, Carl W. (2011). How to Read the Qur'an: A New Guide, with Select Translations. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 83.&lt;/ref&gt; ছূৰাখনত ৫৭ৰপৰা ৮৯ আয়াতলৈকে অচিৰেই বিচাৰৰ দিন ঘোষণা কৰা হৈছে। ''“এই কোৰআন হ’ল কিয়ামতৰ বাবে জ্ঞান: সন্দেহ নকৰিবা, মোক অনুসৰণ কৰক কাৰণ এইটোৱেই সঠিক পথ”'' ('''৬১''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; এই খণ্ডত বিশ্বাসীসকলৰ বাবে এটা পৰলোক জীৱনৰ কথা কোৱা হৈছে যিটো ভৰ-পূৰ “সোণৰ বাচন আৰু পাত্ৰ” ('''৭১'''),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; আনন্দ আৰু খাবলৈ প্ৰচুৰ ফলৰ বাগিছা ('''৭৩''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; ইয়াত বিশ্বাসী আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে “[[জান্নাত]] প্ৰৱেশ কৰিব” বুলি দৃঢ়তাৰে কয় ('''৭০''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; আনহাতে কাফিৰসকলে “এটা দুখজনক দিনৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰিব” ('''৬৫''')।&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; এই খণ্ডটোক এটা অন্তকালীন ভৱিষ্যদ্বাণী হিচাপে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যিটো দ্য অৰ্নামেণ্টছ অৱ গোল্ডকে ধৰি কোৰআনৰ সমগ্ৰ ছূৰাসমূহৰ এটা সাধাৰণ আৰ্হি, যিয়ে “জান্নাতৰ বাগিছাত থকা বিশ্বাসীসকলৰ পৰিস্থিতিক নৰকৰ জুইৰ যন্ত্ৰণাত ভুগি থকা কাফিৰ বা দুষ্টকৰ্মীসকলৰ পৰিস্থিতিৰ সৈতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী কৰি ৰাখে।”&lt;ref&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 104.&lt;/ref&gt;

===কন্যা হিচাপে ফেৰেস্তা===

এই ছূৰাটোৰ সমগ্ৰ সময়ছোৱাত উল্লেখ কৰা আন এটা মূল বিষয়-বস্তু হৈছে আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে নহয়, আল্লাহৰ বান্দা হিচাপে [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলৰ ভূমিকা। ১৫-১৯ আয়াতত সেই অকৃতজ্ঞ কাফিৰসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক কেৱল আল্লাহৰ দাসতকৈও অধিক বুলি গণ্য কৰে। &quot;মক্কা পৌত্তলিকসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা বুলি গণ্য কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে নিজৰ কন্যাসকলক অৱজ্ঞা কৰিছিল।&quot; &lt;ref name=316MAS/&gt; ১৫-১৯ আয়াতত আল্লাহৰ আৰু ফেৰেস্তাসকলৰ মাজত থকা যিকোনো পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক নাকচ কৰা হৈছে। 

আল্লাহৰ দাস হিচাপে ফেৰেস্তাসকলৰ বিষয়-বস্তু ৫৭–৬০ আয়তত পুনৰ উত্থাপন হৈছে। ইয়াত ছূৰাত আকৌ এবাৰ সেই পৌত্তলিকসকলক নাকচ কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে পূজা কৰে আৰু তেওঁলোকক [[যীশু|যীচু]]তকৈ উচ্চ বুলি ভাবে, যাক তেওঁলোকে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]ৰ আল্লাহৰ পুত্ৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 318.&lt;/ref&gt; ফেৰেস্তাসকল কেৱল আল্লাহৰ দাস আৰু ছূৰাত কাফিৰসকলক নিন্দা কৰা হৈছে যিসকলে কেৱল মুমিনসকলক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ অন্য ধৰণে যুক্তি আগবঢ়ায়।&lt;ref&gt;This has been taken up in a critical vein by Andreas Dorschel, ''Die Verstocktheit der Ungläubigen.'' In: ''Merkur'' 71 (2017), no. 2, pp. 85–92. [https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ Vorschau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925220008/https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ |date=2018-09-25 }}&lt;/ref&gt;

==Textual notes==
===Jesus as the Word of God===
Verse 60 reads “if it had been Our will, We could have made you angels, succeeding one another one earth.”&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; This once again affirms angels are God's mere servants, subject completely to his command, but it also evokes another important theme- God as the creator. This verse suggests that God has the power to make angels. He has the power to create a human servant who has just a mother and no father, just as [[Jesus]] had. It implies that Jesus is not the Son of God but was the creation of the one, true God. Verses 63-64 additionally discuss Jesus, denouncing the divinity he is given as the son of God and emphasizing him as a special servant who was born by the miraculous word of God. “When Jesus came with clear signs he said, ‘I have brought you wisdom; I have come to clear up some of your differences for you. Be mindful of God and obey me: God is my Lord and your Lord. Serve Him: this is the straight path’” ('''63-64''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;

===Source of Scripture===
This relates back to the beginning of the surah where the Quran is identified as the “Source of Scripture” ('''4''') &lt;ref name=316MAS/&gt; which can also literally be translated into ‘mother of the Scripture. ’ The Haleem translation of the Qur'an includes that this phrase is also referring to the ‘Preserved Tablet’ that is referenced in [[Quran 13:39]]&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 156.&lt;/ref&gt; and '''22''' &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 416.&lt;/ref&gt; as well. This subtle reinterpretation suggests that the Qur'an is the ‘mother’ of and therefore superior to all of the books revelation. It suggests that the Quran is more reliable and possesses more truth than the [[Torah]] and the [[Gospels]] and it suggests that the Quran should be revered above all revelations that came before it. One interpretation is that this represents a pronounced declaration of the truth and certainty of the revelation and implies that the Quran is not to be worshipped as divine only orally, but also as it is ascribed on the tablets or written on the pages of the Quran. This interpretation suggests that the Quran is a heavenly book, not a human book. The way it was written is to be revered as the true word of God.

Another interpretation of this verse is that the Quran is a unique phenomenon in human history that exists beyond the mundane sphere as the eternal and immutable word of God. Through this interpretation, the Quran is considered an earthly book whose history is intimately linked human life and the history of humanity.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;&gt;[[Mahmoud M. Ayoub|Ayoub, Mahmoud M.]], Afra Jalabi, Vincent J. Cornell, Abdullah Saeed, Mustansir Mir and Bruce Fudge. &quot;Qurʿān.&quot; In The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online. 30-Oct-2013. &lt;http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121040252/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 |date=2008-11-21 }}&gt;.&lt;/ref&gt; It is regarded as “a glorious Qurʿān [preserved] in a well-guarded tablet” ('''21–22''')&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt; and is believed to transcend time and space.&lt;ref name=&quot;oxfordislamicstudies.com&quot;/&gt;

===You and Your Spouses===
While many Quranic chapters of the Early Meccan periods make references to wide-eyed maidens upon arrival into Paradise, surah 43 explicitly states, &quot;Enter Paradise, you and your spouses: you will be filled with joy&quot; '''70''').&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qurʼan: A Contemporary Approach to a Veiled Text. Washington, D.C.: Georgetown UP, 2003. 88-89.&lt;/ref&gt; The inclusion of verse 43:70 indicates that this surah was revealed in the later Meccan period at which point there existed an emphasis on family. At the time of this surah's revelation, there was less of a concern convincing Meccan pagans to convert and more of a concern developing a law-abiding community centered upon worshipping God's will.&lt;ref name=&quot;Robinson, Neal 2003&quot;/&gt;

===The Most Merciful===
The divine names Allah and Ar-rahman ('the Most-merciful) occur eight times throughout this surah. Patterns show that these names were absent from the earliest revelations and were introduced and most prominently used during the Second Meccan period. After the Second Meccan period, Ar-rahman was subsequently dropped and the term Allah was used with increasing frequency. This pattern emerges because in the earliest of revelations, God was referred to as Muhammad's Lord (Arabic Rabb). The names Allah and Ar-rahman were introduced when Muhammad began to preach publicly, but the names were both problematic as many pagans of the time believed not only in God but in lesser deities such as the three goddesses whom they regarded as his daughters (43:15-19).&lt;ref name=316MAS/&gt; Furthermore, belief in Allah during this time period was not accompanied by any moral demands and it was therefore difficult to convince the pagans that Allah was the only God and that they must obey His command.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 90-92.&lt;/ref&gt;

Additionally, inscriptional evidence has been verified there were monotheists in Palmyra and the Yemen who regarded God as ar-Rahmn but there is no evidence that the name was known in Mecca.&lt;ref&gt;Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 92.&lt;/ref&gt;

==Biblical references==
===Abraham===
Verses 20-80 of this surah introduce [[Abraham]] by way of a narrative of salvation history- a narrative that presents “excerpts of messages from the ‘book’ which, in turn, is clearly understood to be a corpus of literature apart from the rest of the known stories currently available through known tradition.&quot;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;Neuwirth, Angelika. &quot;Structural, Linguistic and Literary Features.&quot; The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 106.&lt;/ref&gt; Narratives of salvation history can be clearly identified by their distinct linguistic styles, new messages of imminent catastrophe, and their unique structure, which reflects that of a monotheistic liturgical service centered around the reading of the scriptures.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;

This salvation history introduces Abraham as having rejected the way his father and his people worshipped and embraced the truth of God. Those who rejected the message of God were consumed with “golden ornaments… mere enjoyments of this life” (43:35).&lt;ref name=317MAS/&gt; The disbelievers of the narrative pose the question, “why was this Qur’an not sent down to a powerful [wealthy] man, from either of the two cities?” (43:31).&lt;ref name=317MAS/&gt; The surah continues to affirm that God preferred to deliver His message to those who He taught Himself and who believed in Him, not to those who had material wealth. If wealth and power were of real value and the true reward, God would not have bestowed them upon the disbelievers and hypocrites. This narrative of salvation history also speaks of the rewards and punishments earned by the believers and disbelievers that God reserves for them in the “next life” (43:35),&lt;ref&gt;Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317-318.&lt;/ref&gt; referring to the Hereafter or the Judgment Day.

===Moses===
Another narrative of salvation history is marked by lines 46-80 which introduce [[Moses]] as a messenger and servant of God bearing no “gold bracelets” (43:53)&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; and possessing no verifiable power and who attempts to enlighten the Pharaoh and the Kingdom of Egypt to the right path to God. Neither the people nor the Pharaoh were persuaded by a poor and powerless Moses and as they rejected God, they were punished and drowned and made into a lesson for following disbelievers. This narrative of salvation history reveals that worldly gains are not proof of a righteous or unrighteous life and that wealth is more often blinding and harmful than it is helpful. The narrative suggests that these riches are bestowed upon humanity as a test for which they will ultimately be questioned for come [[Judgment Day]]. This is structured very similarly to a lesson as one would hear in a [[monotheistic]] liturgical service and additionally addresses the coming of the Hour (43:63),&lt;ref name=&quot;Haleem, M.A.S. Abdel 2005&quot;/&gt; or the Judgment Day.

==তথ্যসমূহ==
{{Reflist}}

==বাজ্যিক লিংক==
*{{Wikisource-inline|list=
**[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Ornaments of Gold|Ornaments of Gold]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall
**[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/43. Gold|43. Gold]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali
}}
*[https://quran.com/43 Quran 43], 2020 [[Clear Quran translation|Khattab]] translation
*[https://www.islamawakened.com/quran/43/35/ Q43:35], a verse-by-verse comparison of various translations

{{Al-Quran's Suras}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]]
[[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]]
[[শ্ৰেণী:কোৰআন]]</text>
      <sha1>4oix1ufvtsi11si7skbrcnyj65byb74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সেউজ গৃহ গেছ পৰ্যবেক্ষণ উপগ্ৰহ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137780</id>
    <revision>
      <id>616156</id>
      <parentid>615804</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>616156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10312" sha1="4p8ak7bn7lei7ubrpqcta5gtvw1mkjr" xml:space="preserve">{{Infobox spaceflight|auto=all
| name                  = সেউজ গৃহ গেছ পৰ্যবেক্ষণ উপগ্ৰহ
| names_list            = ইবুকি
| image =　JAXA Greenhouse observing satelite 2.jpg
| image_caption         = Model of GOSAT at [[Tsukuba Space Center]] Space Dome
| image_size            = 150px

| mission_type          = Environmental
| operator              = [[JAXA]]
| website               = {{url|http://global.jaxa.jp/projects/sat/gosat/index.html}}
| COSPAR_ID             = 2009-002A
| SATCAT                = 33492
| mission_duration      = 5 years (planned)&lt;br/&gt;Elapsed: {{time interval|23 January 2009 03:54|show=ymd|sep=,}}

| spacecraft_bus        = 
| manufacturer          = [[Mitsubishi Electric]]
| dry_mass              = 
| launch_mass           = {{convert|1750|kg|lb}}&lt;ref name=&quot;gosat-ra&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gosat.nies.go.jp/eng/proposal/download/GOSAT_RA_A_en.pdf|title=Outlines of GOSAT and TANSO Sensor|access-date=26 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205085159/http://www.gosat.nies.go.jp/eng/proposal/download/GOSAT_RA_A_en.pdf|archive-date=5 February 2009|url-status=dead|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303202304/http://www.gosat.nies.go.jp/eng/proposal/download/GOSAT_RA_A_en.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| power                 = 3.8&amp;nbsp;kilowatts&lt;ref name=&quot;gosat-ra&quot;/&gt;

| launch_date           = {{start-date|23 January 2009, 03:54}}&amp;nbsp;UTC
| launch_rocket         = [[H-IIA]]-202 F15
| launch_site           = [[Tanegashima Space Center|Tanegashima]], [[Yoshinobu Launch Complex|Yoshinobu&amp;nbsp;1]]
| launch_contractor     = [[Mitsubishi Heavy Industries]]

| disposal_type         = 
| deactivated           = &lt;!-- {{end-date|[insert date here]}} --&gt;
| decay_date            =

| orbit_epoch           = 25 January 2015, 03:12:11&amp;nbsp;UTC&lt;ref name=&quot;n2yo&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.n2yo.com/satellite/?s=33492 |title=GOSAT (IBUKI) Satellite details 2009-002A NORAD 33492 |publisher=N2YO.com |date=25 January 2015 |access-date=25 January 2015}}&lt;/ref&gt;
| orbit_reference       = [[geocentric orbit|Geocentric]]
| orbit_regime          = [[Low Earth orbit|Low Earth]]&lt;ref&gt;{{cite press release |url=http://www.jaxa.jp/countdown/f15/pdf/20090123_2255_e.pdf |title=Orbit Insertion of the Greenhouse Gases Observing Satellite &quot;IBUKI&quot; (GOSAT) |publisher=[[JAXA]] |access-date=26 January 2009}}&lt;/ref&gt;
| orbit_periapsis       = {{convert|674|km|mi}}&lt;ref name=&quot;n2yo&quot;/&gt;
| orbit_apoapsis        = {{convert|676|km|mi}}&lt;ref name=&quot;n2yo&quot;/&gt;
| orbit_inclination     = 98.06°&lt;ref name=&quot;n2yo&quot;/&gt;
| orbit_period          = 98.12&amp;nbsp;minutes&lt;ref name=&quot;n2yo&quot;/&gt;
| orbit_mean_motion     = 14.68&lt;ref name=&quot;n2yo&quot;/&gt;
| apsis                 = gee

| instruments           = TANSO-FTS - Infrared Fourier Transform Spectrometer&lt;br/&gt;TANSO-CAI - Thermal and Near-Infrared Sensor
| telescope_resolution  = 0.2 cm&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt; (FTS)
| telescope_wavelength  = 12900 - 13200 cm&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;/ 5800 - 6400 cm&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;/ 4800 - 5200 cm&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;/ 700 - 1800 cm&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;(FTS)&lt;ref name=&quot;gosat-ra&quot;/&gt; &lt;!--units should not be cm^-1, from magnitude of values angstroms look more likely--&gt;
| instrument_type       = Instrument
}}
'''সেউজ গৃহ গেছ পৰ্যবেক্ষণ উপগ্ৰহ''' (GOSAT), ইবুক (জাপানী: いぶき, হেপবাৰ্ন: ইবুকি; অৰ্থাৎ &quot;উশাহ&quot;&lt;ref&gt;{{cite press release |url=http://global.jaxa.jp/press/2008/10/20081015_gosat_e.html|title='IBUKI' Chosen as Nickname of the Greenhouse Gases Observing Satellite (GOSAT)|publisher=JAXA|date=15 October 2008|access-date=29 May 2009}}&lt;/ref&gt;) নামেৰেও জনাজাত, হৈছে পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ উপগ্ৰহ আৰু [[সেউজ গৃহ গেছ নিৰীক্ষণ]]ৰ বাবে নিবেদিত বিশ্বৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ।&lt;ref name=AP&gt;{{cite news|title=Japan launches rocket with greenhouse-gas probe|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5i8SEG81tZR548fDRwrx_hTHF4z-wD95SU4CO0|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131180621/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5i8SEG81tZR548fDRwrx_hTHF4z-wD95SU4CO0|url-status=dead|archive-date=31 January 2009|agency=Associated Press|date=23 January 2009|access-date=23 January 2009}}&lt;/ref&gt; ই পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ ৫৬,০০০ স্থানৰপৰা কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু মিথেনৰ ঘনত্ব জুখিব পাৰে।&lt;ref name=Reuters&gt;{{cite news|title=Japan launches satellite to monitor greenhouse gases |url=https://www.reuters.com/article/climate-japan-idUST44020090123|publisher=Reuters|date=23 January 2009|access-date=23 January 2009|first=Chisa|last=Fujioka}}&lt;/ref&gt; [[জাপান মহাকাশ অন্বেষণ সংস্থা]] (JAXA)দ্বাৰা GOSAT বিকশিত কৰা হৈছিল আৰু উৎক্ষেপণ কৰা হৈছিল ২০০৯ চনৰ ২৩ জানুৱাৰীত টানেগাছিমা মহাকাশ কেন্দ্ৰৰপৰা।&lt;ref name=Reuters/&gt; জাপানৰ পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়, আৰু নেচনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ এনভাইৰনমেণ্টেল ষ্টাডিজ (NIES)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nies.go.jp/ |title=国立環境研究所 |publisher=Nies.go.jp |date= |accessdate=2022-04-11}}&lt;/ref&gt; এ এই তথ্যসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি সেউজ গৃহ প্ৰভাৱৰ কাৰণ হোৱা গেছসমূহ অনুসৰণ কৰে আৰু তথ্যসমূহ নাছা আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বৈজ্ঞানিক সংস্থাসমূহৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰে।&lt;ref name=AP/&gt;

==উৎক্ষেপণ==
জাপানৰ প্ৰাথমিক বৃহৎ পৰিসৰৰ ব্যয়যোগ্য উৎক্ষেপণ ব্যৱস্থা H-IIA ব্যৱহাৰ কৰি আন সাতটা পিগিবেক প্ৰ'বৰ সৈতে GOSATক ২০০৯ চনৰ ২৩ জানুৱাৰী UTC তাৰিখে পুৱা ৩:৫৪ বজাত দক্ষিণ জাপানৰ এটা সৰু দ্বীপ Tanegashima ত প্ৰতিকূল বতৰৰ বাবে দুদিনীয়া পলম হোৱাৰ পিছত উৎক্ষেপণ কৰা হয়।&lt;ref name=Reuters/&gt;&lt;ref name=AP/&gt; উৰণৰ প্ৰায় ১৬ মিনিটৰ পিছত ইবুক উৎক্ষেপণ ৰকেটৰপৰা পৃথক হোৱাটো নিশ্চিত কৰা হয়।&lt;ref name=JAXA&gt;{{cite web|title=Greenhouse gases Observing SATellite &quot;IBUKI&quot;(GOSAT)|url=http://www.jaxa.jp/projects/sat/gosat/index_e.html|publisher=[[Japan Aerospace Exploration Agency]]|access-date=23 January 2009|archive-date=4 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404152255/http://www.jaxa.jp/projects/sat/gosat/index_e.html|url-status=dead|archivedate=4 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404152255/http://www.jaxa.jp/projects/sat/gosat/index_e.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==সঁজুলি==
JAXA ৰ মতে ইবুক উপগ্ৰহটোত সেউজ গৃহ গেছ পৰ্যবেক্ষণ চেন্সৰ (TANSO-FTS) আৰু TANSO-FTS ৰ পৰিপূৰক ক্লাউড/এৰ’ছল চেন্সৰ (TANSO-CAI) ​​আছে। ইবুকিৰ সেউজ গৃহ গেছ পৰ্যবেক্ষণ সংবেদকে পৰ্যবেক্ষণৰ সঠিকতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ অতি ৰঙা বেণ্ডৰ ভিতৰত বহুতো তৰংগদৈৰ্ঘ্য (নিকট অতি ৰঙা অঞ্চল–তাপীয় অতি ৰঙা অঞ্চল) পৰ্যবেক্ষণ কৰে।&lt;ref name=JAXA/&gt; উপগ্ৰহটোৱে স্পেকট্ৰ’মিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিভিন্ন মৌল আৰু যৌগবোৰ কিছুমান বিশেষ ধৰণৰ পোহৰৰ প্ৰতি সঁহাৰিৰ ভিত্তিত জুখিব পাৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে উপগ্ৰহটোক &quot;বায়ুমণ্ডলত সেউজ গৃহ গেছৰ ঘনত্ব অতি উচ্চ ৰিজ'লিউচনত&quot; জুখিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://calgaryherald.com/Technology/Alta+scientists+monitor+oilsands+from+space/1203112/story.html|first=Keith|last=Gerein|title=Alta. scientists to track greenhouse gases from space|publisher=[[Calgary Herald]]|date=21 January 2009|access-date=24 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131213032/http://www.calgaryherald.com/Technology/Alta+scientists+monitor+oilsands+from+space/1203112/story.html|archive-date=31 January 2009|df=dmy-all|archivedate=31 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131213032/http://www.calgaryherald.com/Technology/Alta+scientists+monitor+oilsands+from+space/1203112/story.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==গোছাট-২==
[[সেউজ গৃহ গেছ পৰ্যবেক্ষণকাৰী উপগ্ৰহ-২]] টানেগাছিমা মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা এইচ-আই আই এ ৰকেটৰ দ্বাৰা ২০১৮ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত উৎক্ষেপণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Japanese H-IIA launches GOSAT-2 Earth Observation Satellite launch|first=William |last=Graham |date=October 28, 2018|url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/10/japanese-h-iia-gosat-2-earth-observation-satellite/|publisher=nasaspaceflight.com|access-date=12 December 2022}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>4p8ak7bn7lei7ubrpqcta5gtvw1mkjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ফলাফল ভিত্তিক শিক্ষা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137782</id>
    <revision>
      <id>616199</id>
      <parentid>616051</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Psneog</username>
        <id>141</id>
      </contributor>
      <origin>616199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40068" sha1="ka5dtxt38l556vtu3rtdnrr5s0890j1" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=September 2023}}
{{short description|নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি তোলা শিক্ষা ব্যৱস্থা}}
{{distinguish|প্ৰমাণভিত্তিক শিক্ষা}}
&lt;!-- {{pp|small=yes}} --&gt;
[[File:Class in Sinenjongo High School, Joe Slovo Park, Cape Town, South Africa-3341.jpg|thumb|দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীকক্ষ]]

'''ফলাফল ভিত্তিক শিক্ষা''' ({{lang-en|Outcome-based education}} বা {{lang|en|Outcomes-based education}}; সংক্ষেপে '''OBE''') হৈছে এক শিক্ষা পদ্ধতি য'ত শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিটো উপাদান নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্য বা ফলাফল (outcomes)ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হয়। এই পদ্ধতি অনুসৰি, শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ শেষত প্ৰতিজন শিক্ষাৰ্থীয়ে পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত শিক্ষণ-ফলাফলসমূহ অৰ্জন কৰা উচিত। OBE-ত পাঠদান বা মূল্যায়নৰ কোনো একক নিৰ্ধাৰিত পদ্ধতি নাই; বৰঞ্চ শ্ৰেণীকক্ষৰ পাঠদান, শিক্ষণৰ সুযোগ আৰু মূল্যায়ন—এই সকলোবোৰেই শিক্ষাৰ্থীসকলক নিৰ্ধাৰিত ফলাফলসমূহ অৰ্জনত সহায় কৰিব লাগে।&lt;ref name=Spady&gt;{{cite book|last1=Spady|first1=William|title=Outcome-Based Education: Critical Issues and Answers|date=1994|publisher=American Association of School Administrators|location=Arlington, Virginia|isbn=0876521839|url=http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED380910.pdf|access-date=31 October 2014}}&lt;/ref&gt; লক্ষ্য কৰা ফলাফলৰ প্ৰকৃতি অনুসৰি শিক্ষকসকলৰ ভূমিকাও পৰিৱৰ্তিত হয়; তেওঁলোকে প্ৰশিক্ষক, সহায়ক (facilitator) আৰু/অথবা পৰামৰ্শদাতা (mentor) হিচাপেও দায়িত্ব পালন কৰিব পাৰে।

পৃথিৱীৰ বিভিন্ন দেশৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত, বিভিন্ন স্তৰত ফলাফল ভিত্তিক পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ১৯৯০-ৰ দশকৰ পৰা ২০০০-ৰ দশকৰ মাজভাগলৈকে অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাই OBE নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল যদিও, জনসাধাৰণৰ উল্লেখযোগ্য বিৰোধিতাৰ মুখত পিছত সেই নীতি পৰিত্যাগ কৰে।&lt;ref name=Donnelly&gt;{{cite journal|last1=Donnelly|first1=Kevin|title=Australia's adoption of outcomes based education – a critique|journal=Issues in Educational Research|year=2007|url=http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED501707.pdf}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Allais&gt;{{cite journal|last1=Allais|first1=Stephanie|title=Education service delivery: the disastrous case of outcomes-based qualifications frameworks.|journal=Progress in Development Studies|year=2007|volume=7|issue=1|pages=65–78|doi=10.1177/146499340600700106|s2cid=154518108 }}&lt;/ref&gt; আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ১৯৯৪ চনৰ পৰা OBE-ভিত্তিক এক কাৰ্যসূচী প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে, যাক সময়ৰ লগে লগে পৰিমাৰ্জন কৰা হৈছে।&lt;ref name=Austin&gt;{{cite web|last1=Austin|first1=Tammy|title=GOALS 2000--THE CLINTON ADMINISTRATION EDUCATION PROGRAM|url=https://www3.nd.edu/~rbarger/www7/goals200.html|access-date=18 October 2014|archive-date=1 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150901105958/http://www3.nd.edu/~rbarger/www7/goals200.html|url-status=dead|archivedate=1 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150901105958/http://www3.nd.edu/~rbarger/www7/goals200.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=USDE&gt;{{cite web|title=NCLB ESEA Flexibility|url=http://www2.ed.gov/policy/elsec/guid/esea-flexibility/index.html|website=U.S. Department of Education|date=2016-05-12}}&lt;/ref&gt;
২০০৫ চনত হংকঙে ইয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত ফলাফল ভিত্তিক পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=Kennedy&gt;{{cite journal|last1=Kennedy|first1=Kerry|title=Conceptualising quality improvement in higher education: policy, theory and practice for outcomes based learning in Hong Kong.|journal=Journal of Higher Education Policy &amp; Management|year=2011|volume=33|issue=3|pages=205–218|doi=10.1080/1360080X.2011.564995|s2cid=153870737 }}&lt;/ref&gt; ২০০৮ চনত মালয়েছিয়াই ইয়াৰ সকলো ৰাজহুৱা বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত OBE কাৰ্যকৰী কৰে।&lt;ref name=Mohayidin&gt;{{cite journal|last1=Mohayidin|first1=Mohd Ghazali|title=Implementation of Outcome-Based Education in Universiti Putra Malaysia: A Focus on Students' Learning Outcomes|journal=International Education Studies|year=2008|volume=1|issue=4|doi=10.5539/ies.v1n4p147 |url=https://www.researchgate.net/publication/42386062|access-date=23 October 2014|doi-access=free}}{{dead link|date=February 2024|bot=medic}}&lt;/ref&gt; ইউৰোপীয় সংঘই সমগ্ৰ সংঘজুৰি শিক্ষা ব্যৱস্থাক শিক্ষণ-ফলাফলক অধিক গুৰুত্ব দিয়া দিশলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে।&lt;ref name=&quot;EUComm_pressrelease_dec2012&quot;&gt;{{cite web|title=Commission presents new Rethinking Education strategy |publisher=[[European Commission]] |date=2012-11-20 |url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-1233_en.htm |access-date=2013-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119205629/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-1233_en.htm |archive-date=2013-01-19 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত OBE-ভিত্তিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ স্বীকৃতি নিশ্চিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে [[ৱাশ্বিংটন চুক্তি]] (Washington Accord) ১৯৮৯ চনত গঠন কৰা হয়। এই চুক্তি অনুসৰি OBE পদ্ধতিৰে লাভ কৰা স্নাতক পৰ্যায়ৰ অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰীসমূহ পাৰস্পৰিকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়।&lt;ref name=Signatories&gt;{{cite web|title=Washington Accord|url=http://www.washingtonaccord.org/Washington-Accord/signatories.cfm|publisher=International Engineering Alliance|access-date=2 February 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126021804/http://www.washingtonaccord.org/Washington-Accord/signatories.cfm|archive-date=26 January 2012}}&lt;/ref&gt;

==পৰম্পৰাগত শিক্ষা পদ্ধতিৰ সৈতে পাৰ্থক্য==

ফলাফল ভিত্তিক শিক্ষাক (OBE) মূলতঃ পৰম্পৰাগত শিক্ষা পদ্ধতিৰ পৰা তিনিটা দিশত পৃথক কৰিব পাৰি: শিক্ষাতত্ত্ব, শিক্ষাৰ বাবে এক সুসংগঠিত কাঠামো, আৰু পাঠদানৰ এক নিৰ্দিষ্ট পদ্ধতি।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Killen|first=Roy|title=Teaching Strategies for Outcomes-based Education, Second Edition|date=2007|publisher=Juta and Company Ltd|isbn=978-0-7021-7680-7|location=Cape Town|pages=48}}&lt;/ref&gt; এই পদ্ধতিয়ে সমগ্ৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাটো শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তত শিক্ষাৰ্থীয়ে সফলতাৰে কৰিবলগীয়া বুলি বিবেচিত অত্যাৱশ্যকীয় ফলাফলসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি সংগঠিত কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|last1=Uys|first1=Leana|title=Curriculum Development in Nursing: Process and Innovation|last2=Gwele|first2=Nomthandazo|date=2005|publisher=Routledge|isbn=0415346290|location=Oxon|pages=194}}&lt;/ref&gt; এই '''ফলাফল''' (outcome) শব্দটোৱেই মূল ধাৰণা। বহু ক্ষেত্ৰত ইয়াক ''দক্ষতা'' (competency), ''মানদণ্ড'' (standards), ''সূচক'' (benchmarks) আৰু ''অৰ্জন লক্ষ্য'' (attainment targets) আদি শব্দৰ সমাৰ্থক হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; OBE-ত বাস্তৱ কৰ্মক্ষেত্ৰত কাংক্ষিত ফলাফল অৰ্জনৰ বাবে আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা একে পদ্ধতিসমূহৰেই প্ৰয়োগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|last1=Meyer|first1=Salomé M.|title=Nurse Educator in Practice|last2=Niekerk|first2=Susan E. Van|date=2008|publisher=Juta and Company Ltd|isbn=978-0-7021-7299-1|location=Cape Town|pages=25}}&lt;/ref&gt; পাঠ্যক্ৰম আৰু শিক্ষণ-ফলাফল প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত OBE-এ তলৰ দক্ষতাসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে—

* জীৱন দক্ষতা (Life skills);
* মৌলিক দক্ষতা (Basic skills);
* পেছাগত আৰু বৃত্তিমূলক দক্ষতা (Professional and vocational skills);
* বৌদ্ধিক দক্ষতা (Intellectual skills);
* আন্তঃব্যক্তিক আৰু ব্যক্তিগত দক্ষতা (Interpersonal and personal skills)।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

আঞ্চলিক, স্থানীয়, মৌলিক বা পৰম্পৰাগত শিক্ষা ব্যৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলক ইজনে সিজনৰ সৈতে তুলনা কৰি নম্বৰ, গ্ৰেড আৰু স্থান (ranking) প্ৰদান কৰা হয়। পাঠ্যবস্তু আৰু শিক্ষণ-কাৰ্যসম্পাদনৰ মানদণ্ড মূলতঃ পূৰ্বতে একে বয়সৰ (প্ৰায় ১২–১৮ বছৰীয়া) শিক্ষাৰ্থীসকলক কি পঢ়োৱা হৈছিল, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। এই শিক্ষা পদ্ধতিৰ উদ্দেশ্য আছিল পূৰ্বৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ জ্ঞান আৰু দক্ষতা নতুন প্ৰজন্মৰ শিক্ষাৰ্থীসকললৈ হস্তান্তৰ কৰা আৰু তেওঁলোকৰ শিক্ষাগ্ৰহণৰ বাবে এক উপযুক্ত পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা। এই ব্যৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে প্ৰকৃততে পাঠ্যবস্তু আয়ত্ত কৰিলে নে নকৰিলে, সেই বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নহৈছিল (শ্ৰেণীকক্ষৰ শিক্ষকজনৰ বাহিৰে)।&lt;ref&gt;&quot;The Harmful Effects of Algorithms in Grades 1--4&quot;, by Constance Kamii &amp; Ann Dominique in ''The Teaching and Learning of Asymptote in School Mathematics'' (NCTM Yearbook, 1998): &quot;The teaching of algorithms is based on the erroneous assumption that mathematics is a cultural heritage that must be transmitted to the next generation.&quot; (p.132)&lt;/ref&gt;

==OBE-ৰ সুবিধাসমূহ==

===স্পষ্টতা===
শিক্ষণ-ফলাফলৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰাৰ ফলত পাঠ্যক্ৰমৰ শেষত কি অৰ্জন কৰিব লাগিব, সেই বিষয়ে এক স্পষ্ট ধাৰণা সৃষ্টি হয়। শিক্ষাৰ্থীসকলে তেওঁলোকৰ পৰা কি আশা কৰা হৈছে সেয়া বুজি পায় আৰু শিক্ষকসকলেও পাঠ্যক্ৰম চলাকালীন কি শিকাব লাগিব সেয়া স্পষ্টকৈ জানে। বহু বছৰৰ শিক্ষাজীৱনজুৰি, বিশেষকৈ একাধিক শিক্ষকে একেলগে পাঠদান (team teaching) কৰা ক্ষেত্ৰত, এই স্পষ্টতা বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ। প্ৰতিজন শিক্ষক বা প্ৰতিটো শ্ৰেণীস্তৰে কি লক্ষ্য পূৰণ কৰিব লাগিব, সেই বিষয়ে সুস্পষ্ট ধাৰণা থকাৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীসকলে ক্ৰমাগতভাৱে অগ্ৰগতি লাভ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=Tam&gt;{{cite journal|last1=Tam|first1=Maureen|title=Outcomes-based approach to quality assessment and curriculum improvement in higher education.|journal=Quality Assurance in Education|year=2014|volume=22|issue=2|pages=158–168|doi=10.1108/QAE-09-2011-0059}}&lt;/ref&gt; পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত আৰু পৰিকল্পনা কৰাসকলে প্ৰথমে কাংক্ষিত শিক্ষণ-ফলাফল নিৰ্ধাৰণ কৰে আৰু তাৰ পিছত সেই ফলাফল অৰ্জনৰ বাবে কি জ্ঞান আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হ'ব, সেয়া বিপৰীত দিশৰ পৰা (backward planning) পৰিকল্পনা কৰে।&lt;ref name=Butler&gt;{{cite book|last1=Butler|first1=Mollie|title=OUTCOMES BASED/ OUTCOMES FOCUSED EDUCATION OVERVIEW|date=2004}}&lt;/ref&gt;

===নমনীয়তা===
কি অৰ্জন কৰিব লাগিব সেই বিষয়ে স্পষ্ট ধাৰণা থাকিলে শিক্ষকসকলে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি পাঠদানৰ পৰিকল্পনা কৰিব পাৰে। OBE-ত কোনো নিৰ্দিষ্ট পাঠদান পদ্ধতি বাধ্যতামূলক নহয়; সেয়ে শিক্ষকসকলে উপযুক্ত বুলি বিবেচনা কৰা যিকোনো পদ্ধতিৰে পাঠদান কৰিব পাৰে। শ্ৰেণীকক্ষত বিভিন্ন পাঠদান আৰু মূল্যায়ন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতিও গুৰুত্ব দিব পাৰে।&lt;ref name=Tam /&gt; OBE হৈছে এক [[Student-centred learning|শিক্ষাৰ্থী কেন্দ্ৰিক শিক্ষণ]] আৰ্হি। ইয়াত শিক্ষকসকলৰ মূল ভূমিকা হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলক প্ৰয়োজন অনুসৰি দিহা-পৰামৰ্শ আৰু সহায় আগবঢ়োৱা। অধ্যয়ন-নিৰ্দেশিকা (study guides), গোটভিত্তিক অধ্যয়ন (group work) আদি এনে কিছুমান পদ্ধতি, যিবোৰৰ জৰিয়তে শিক্ষকসকলে শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া অধিক ফলপ্ৰসূ কৰি তুলিব পাৰে।&lt;ref name=Malan&gt;{{cite journal|last1=Malan|first1=SPT|title=The 'new paradigm' of outcomes-based education in perspective|journal=Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe|year=2000|volume=28|url=http://reforma.fen.uchile.cl/Papers/The%20new%20paradigm%20of%20outcomes-based%20education%20in%20perspective%20-%20SPT%20Malan.pdf|access-date=20 November 2014|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225210/http://reforma.fen.uchile.cl/Papers/The%20new%20paradigm%20of%20outcomes-based%20education%20in%20perspective%20-%20SPT%20Malan.pdf|url-status=dead|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225210/http://reforma.fen.uchile.cl/Papers/The%20new%20paradigm%20of%20outcomes-based%20education%20in%20perspective%20-%20SPT%20Malan.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===তুলনীয়তা===
OBE-ৰ জৰিয়তে বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাজত শিক্ষণ-ফলাফল তুলনা কৰিব পৰা যায়। ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত, কোনো শিক্ষাৰ্থীয়ে পূৰ্বে কি কি ফলাফল অৰ্জন কৰিছে, তাৰ ভিত্তিত নতুন শিক্ষানুষ্ঠানত তেওঁক কোন স্তৰত স্থান দিব লাগে সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি। আনহাতে, প্ৰতিষ্ঠানসমূহেও ইজনে সিজনৰ সৈতে শিক্ষণ-ফলাফল তুলনা কৰি উমৈহতীয়া দিশসমূহ চিনাক্ত কৰাৰ লগতে আন প্ৰতিষ্ঠানৰ সফলতাৰ ভিত্তিত উন্নতিৰ প্ৰয়োজনীয় ক্ষেত্ৰসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=Tam /&gt; বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাজত সহজে তুলনা কৰিব পৰা হোৱাৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰতিষ্ঠান সলনি কৰাটোও তুলনামূলকভাৱে সহজ হয়। শিক্ষণ-ফলাফলৰ ভিত্তিত নতুন প্ৰতিষ্ঠানে কিমান শিক্ষাগত ক্ৰেডিট (credit) স্বীকৃতি দিব, সেয়াও নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে। সুস্পষ্টভাৱে সংজ্ঞায়িত শিক্ষণ-ফলাফলৰ সহায়ত শিক্ষানুষ্ঠানসমূহে শিক্ষাৰ্থীৰ সাফল্য দ্ৰুতভাৱে মূল্যায়ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীৰ স্থানান্তৰ অধিক সহজ হয়। একেদৰে, বিদ্যালয়ৰ পৰা কৰ্মক্ষেত্ৰলৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ ক্ষেত্ৰতো এই ফলাফলসমূহ উপযোগী। সম্ভাৱ্য নিয়োগকৰ্তাই আবেদনকাৰীৰ শিক্ষণ-ফলাফল পৰ্যালোচনা কৰি তেওঁ চাকৰিটোৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা অৰ্জন কৰিছে নে নাই, সেয়া মূল্যায়ন কৰিব পাৰে।&lt;ref name=Tam /&gt;

===অংশগ্ৰহণ===
OBE-ত শ্ৰেণীকক্ষত শিক্ষাৰ্থীৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান। শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজেই শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ বিষয়বস্তু সম্পূৰ্ণৰূপে বুজি পোৱাটো আশা কৰা হয়। শিক্ষাৰ্থীৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি পালে তেওঁলোকে নিজৰ শিক্ষাৰ দায়িত্ব নিজেই গ্ৰহণ কৰাৰ মানসিকতা গঢ়ি তোলে আৰু স্ব-উদ্যোগী শিক্ষণৰ জৰিয়তে অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে শিকে।&lt;ref name=Malan /&gt; অংশগ্ৰহণৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে অভিভাৱক আৰু স্থানীয় সমাজৰ সম্পৃক্ততা। পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰা বা প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াত পৰিৱৰ্তন সাধন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ মতামত গ্ৰহণ কৰা হয়। OBE-ৰ শিক্ষণ-ফলাফল সাধাৰণতে বিদ্যালয় ব্যৱস্থা বা স্থানীয় পৰ্যায়তে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। কোনো সম্প্ৰদায়ৰ শিক্ষাৰ মান বজাই ৰখা আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলক বিদ্যালয়-জীৱনৰ পিছৰ বাস্তৱ জীৱনৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰাটো নিশ্চিত কৰিবলৈ অভিভাৱক আৰু সমাজৰ সদস্যসকলক এই প্ৰক্ৰিয়াত মতামত আগবঢ়াবলৈ আহ্বান জনোৱা হয়।&lt;ref name=Malan /&gt;

==OBE-ৰ অসুবিধাসমূহ==

===ফলাফলৰ সংজ্ঞা===
নিৰ্ধাৰণ কৰা শিক্ষণ-ফলাফলসমূহৰ সংজ্ঞা সেইসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাসকলৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰম বা আনকি বিভিন্ন শিক্ষকৰ ক্ষেত্ৰতো একেটা ফলাফল ভিন্নভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হ'ব পাৰে, যাৰ ফলত একে ফলাফল অৰ্জন কৰা হৈছে বুলি কোৱা হ'লেও শিক্ষাদানত পাৰ্থক্য দেখা দিব পাৰে।&lt;ref name=Tam /&gt; নিৰ্দিষ্ট শিক্ষণ-ফলাফলসমূহ স্পষ্টভাৱে উল্লেখ কৰাৰ ফলত শিক্ষণৰ সামগ্ৰিক দৃষ্টিভংগী ক্ষুণ্ণ হ'ব পাৰে। তেতিয়া শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া নিৰ্দিষ্ট, পৰিমাপযোগ্য আৰু পৰ্যবেক্ষণযোগ্য বিষয়সমূহলৈ সীমাবদ্ধ হৈ পৰাৰ আশংকা থাকে। ফলস্বৰূপে, শিক্ষণক ধাৰণাগতভাৱে বুজোৱাৰ উপযুক্ত উপায় হিচাপে শিক্ষণ-ফলাফলক এতিয়াও ব্যাপকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হোৱা নাই।&lt;ref name=Tam /&gt;

===মূল্যায়ন-সংক্ৰান্ত সমস্যা===
কোনো শিক্ষণ-ফলাফল অৰ্জন কৰা হৈছে নে নাই, সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ যাওঁতে মূল্যায়ন প্ৰক্ৰিয়া অত্যধিক যান্ত্ৰিক হৈ পৰিব পাৰে আৰু বিভিন্ন পৰিস্থিতিত আহৰিত জ্ঞান ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষমতাৰ মূল্য়ায়নৰ বিপৰীতে কেৱল শিক্ষাৰ্থীয়ে প্ৰয়োজনীয় জ্ঞান আহৰণ কৰিছে নে নাই, তাৰ ওপৰতে হে গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। শিক্ষণ-ফলাফল অৰ্জনৰ ওপৰত অতিমাত্ৰা গুৰুত্ব দিয়াৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীয়ে বিষয়বস্তু গভীৰভাৱে বুজি পোৱা আৰু শিকাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হ'ব পাৰে, কিয়নো তেওঁলোকে আহৰণ কৰা জ্ঞান কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, সেই বিষয়ে পৰ্যাপ্ত দিশ-নিৰ্দেশ নাপাবও পাৰে।&lt;ref name=Tam /&gt; শিক্ষকসকলেও এক বিশেষ প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকে পূৰ্বৰ অভিজ্ঞতাতকৈ মৌলিকভাৱে ভিন্ন হ'ব পৰা এক শিক্ষণ পৰিৱেশ পৰিচালনা কৰিবলৈ শিকিব লাগে। মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰত, তথ্যৰ বিষয়ে শিক্ষাৰ্থীৰ বুজাবুজি বস্তুনিষ্ঠভাৱে প্ৰকাশ কৰিবলৈ সক্ষম, বৈধ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য মূল্যায়ন পদ্ধতি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ তেওঁলোকে যথেষ্ট সময় ব্যয় কৰিবলগীয়া হয়।&lt;ref name=Malan /&gt;

===সাধাৰণীকৰণ===
শিক্ষণ-ফলাফলৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰাৰ ফলত পাঠদান আৰু মূল্যায়নৰ পৰিসৰ সীমিত হৈ পৰিব পাৰে। সৃজনশীলতা, আত্মসন্মান আৰু আনৰ প্ৰতি সন্মান, দায়িত্ববোধ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ দৰে বিস্তৃত গুণসমূহৰ মূল্যায়ন জটিল হৈ পৰে। কোনো শিক্ষাৰ্থীয়ে এই ফলাফলসমূহ অৰ্জন কৰিছে নে নাই, সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ বাবে সহজে পৰিমাপযোগ্য, পৰ্যবেক্ষণযোগ্য বা নিৰ্দিষ্ট কোনো মানদণ্ড নাই। নিৰ্দিষ্ট শিক্ষণ-ফলাফলৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ ফলত OBE-এ বহু দিশত বিকশিত ব্যক্তিত্ব গঢ়ি তোলাৰ নিজস্ব আদৰ্শৰ পৰিপন্থী ফলাফলও সৃষ্টি কৰিব পাৰে।&lt;ref name=Tam /&gt;

===অংশগ্ৰহণ===
সুবিধাসমূহ অংশত উল্লেখ কৰা অভিভাৱক আৰু সমাজৰ সম্পৃক্ততাও কেতিয়াবা অসুবিধাত পৰিণত হ'ব পাৰে। যদি অভিভাৱক বা সমাজৰ সদস্যসকলে শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ মানদণ্ড সম্পৰ্কে নিজৰ মতামত প্ৰকাশ কৰিবলৈ আগ্ৰহী নহয়, তেন্তে ব্যৱস্থাটোৱে উন্নতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ নকৰিব পাৰে আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি পৰিৱৰ্তনো নানিব পাৰে। আনহাতে, অভিভাৱকসকল অত্যধিকভাৱে জড়িত হ'লে আৰু অত্যাধিক পৰিৱৰ্তনৰ দাবী জনালে, বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ উন্নয়নমূলক প্ৰস্তাৱ আন পৰামৰ্শৰ মাজত হেৰাই যাব পাৰে।&lt;ref name=Malan /&gt; শিক্ষকসকলৰ কৰ্মভাৰো বৃদ্ধি পায়। তেওঁলোকে প্ৰথমে প্ৰতিটো শিক্ষণ-ফলাফল ভালদৰে বুজি ল'ব লাগে আৰু তাৰ পিছত সেই অনুসৰি পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰিব লাগে। একাধিক শিক্ষণ-ফলাফল সমানে কাৰ্যকৰী কৰাটো, বিশেষকৈ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় পৰ্যায়ত, কঠিন বুলি বহু শিক্ষকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। যদি শিক্ষকসকলে শিক্ষাৰ্থীৰ সামগ্ৰিক বিকাশ মূল্যায়ন কৰা পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে তেওঁলোকৰ কৰ্মভাৰ আৰু অধিক বৃদ্ধি পায়।&lt;ref name=Donnelly /&gt;


== বিভিন্ন দেশৰ স্থিতি ==
ফলাফল ভিত্তিক শিক্ষা (OBE) বিভিন্ন দেশত ভিন্ন সময়ত প্ৰৱৰ্তন, সংশোধন বা পৰিত্যাগ কৰা হৈছে। অষ্ট্ৰেলিয়াত ১৯৯০-ৰ দশকত ইয়াৰ ব্যাপক প্ৰয়োগ আৰম্ভ হৈছিল যদিও অতিমাত্ৰা শিক্ষণ-ফলাফল, কাৰ্যকৰীকৰণৰ জটিলতা আৰু বিষয়বস্তুৰ অগভীৰ বুজাবুজিৰ সমালোচনাৰ ফলত বহু নীতি OBE-ৰ পৰা আঁতৰি যায়; পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াই ২০০৮ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে এই পদ্ধতি পৰিত্যাগ কৰে। ইউৰোপীয় সংঘই শিক্ষণ-ফলাফল, কৰ্মভিত্তিক শিক্ষণ, বিদেশী ভাষা শিক্ষা আৰু প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি শিক্ষা ব্যৱস্থাক ফলাফলমুখী কৰাৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰিছে। হংকঙে ২০০৫ চনত বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত ফলাফল ভিত্তিক শিক্ষণ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰি প্ৰতিষ্ঠানসমূহক নিজ নিজ আৰ্হি বিকাশৰ স্বাধীনতা দিয়ে। মালয়েছিয়াত ২০০৮ চনৰ পৰা সকলো স্তৰৰ শিক্ষাত, বিশেষকৈ উচ্চ শিক্ষাত, OBE কাৰ্যকৰী কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মানদণ্ড তদাৰক কৰিবলৈ মালয়েছিয়ান কুৱালিফিকেচনছ এজেঞ্চি (MQA) গঠন কৰা হয়। এই উদাহৰণসমূহে দেখুৱায় যে OBE-ৰ প্ৰয়োগ দেশভেদে ভিন্ন হ'লেও, অধিকাংশ ক্ষেত্ৰতে ইয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে শিক্ষাৰ্থীক বাস্তৱ জীৱন আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষণ-ফলাফল অৰ্জনৰ দিশে কেন্দ্ৰিত কৰা।

দক্ষিণ আফ্ৰিকাত বৰ্ণবৈষম্যোত্তৰ চৰকাৰে ১৯৯০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে Curriculum 2005 কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে OBE প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। শিক্ষাৰ গণতান্ত্ৰিকীকৰণ আৰু মানোন্নয়নৰ লক্ষ্যৰে এই নীতি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল যদিও কাংক্ষিত ফলাফল লাভ নোহোৱাৰ বাবে ই ক্ৰমান্বয়ে ব্যৰ্থ বুলি গণ্য হয় আৰু ২০১০ চনত নতুন পাঠ্যক্ৰম সংস্কাৰ কাৰ্যসূচী ঘোষণা কৰা হয়। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ১৯৮০-ৰ দশকৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ ধাৰাবাহিকতাত Goals 2000 আৰু পিছলৈ No Child Left Behind Actৰ জৰিয়তে ফলাফলভিত্তিক শিক্ষা আৰু জবাবদিহিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়; পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক অধিক নমনীয় আৰু উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যে বিভিন্ন সংশোধনী গ্ৰহণ কৰা হয়। শ্ৰীলংকাত ২০০৪ চনৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ গুণগত মান নিশ্চিতকৰণ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে OBE-ৰ ধাৰণা ধাপে ধাপে প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত উচ্চ শিক্ষাৰ পাঠ্যক্ৰম, শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ আৰু মূল্যায়ন ব্যৱস্থাত ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বৰ্তমান দেশখনৰ প্ৰায় সকলো স্নাতক পাঠ্যক্ৰমতে OBE-ৰ নীতি অনুসৰণ কৰা হৈছে।

===ভাৰত===
[[India|ভাৰত]] ২০১৪ চনৰ ১৩ জুন তাৰিখে [[Washington Accord (credentials)|ৱাশ্বিংটন চুক্তি]]ৰ স্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰী সদস্য হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nbaind.org/En/1033-washington-accord.aspx |title=Washington Accord :: NBA |access-date=2014-11-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206071035/http://nbaind.org/En/1033-washington-accord.aspx |archive-date=2015-02-06 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত ভাৰতে ডিপ্ল'মা আৰু স্নাতক পৰ্যায়ৰ কাৰিকৰী শিক্ষাকে ধৰি উচ্চ কাৰিকৰী শিক্ষাত ফলাফল ভিত্তিক শিক্ষা (OBE) কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ২০১৩ চনৰ পৰা [[National Board of Accreditation|ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি পৰিষদ]]ে (NBA) কেৱল OBE-ভিত্তিক কাৰ্যসূচীসমূহকহে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nbaind.org/En/1055-learning-resources.aspx |title=Learning Resources :: NBA |access-date=2016-03-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307172644/http://nbaind.org/En/1055-learning-resources.aspx |archive-date=2016-03-07 |archivedate=7 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307172644/http://nbaind.org/En/1055-learning-resources.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[National Board of Accreditation|ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি পৰিষদ]]ে অভিযান্ত্ৰিক, ফাৰ্মাচী আৰু ব্যৱস্থাপনা বিষয়ৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহত ফলাফল ভিত্তিক শিক্ষাৰ সংস্কৃতি গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। OBE-ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈছে শিক্ষণ-ফলাফলসমূহৰ বিশ্লেষণ, সেই বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ত্ৰুটি চিনাক্তকৰণ আৰু ধাৰাবাহিক উন্নয়ন সাধন। ইয়াৰ বাবে বৃহৎ পৰিমাণৰ তথ্য সংগ্ৰহ, বিশ্লেষণ আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি সহজলভ্য কৰি ৰখাটো প্ৰয়োজনীয়। এই উদ্দেশ্যে বহু প্ৰতিষ্ঠানে স্প্ৰেডশ্বীট-ভিত্তিক অথবা নিজা বা বাণিজ্যিক ছফ্টৱেৰ-ভিত্তিক তথ্য ব্যৱস্থাপনা প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰে।  কিন্তু কাৰো কাৰো মতে, অংশীদাৰসকলে দীৰ্ঘম্যাদী তথ্য (longitudinal data) বিশ্লেষণ কৰিব বিচাৰিলে কেৱল স্প্ৰেডশ্বীট-ভিত্তিক ব্যৱস্থাই সমস্য়াৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

==আৰু চাওক==
* {{annotated link|শিক্ষানবিশি}} (Apprenticeship)
* {{annotated link|পাৰদৰ্শিতাভিত্তিক শিক্ষণ}} (Mastery learning)
* [[ৱাশ্বিংটন চুক্তি]]


== তথ্য়সূত্ৰ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ka5dtxt38l556vtu3rtdnrr5s0890j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জীৱমণ্ডল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137805</id>
    <revision>
      <id>616106</id>
      <parentid>616043</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T17:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46420" sha1="fjcy780zvijuyczdf13pldf13lkpsk8" xml:space="preserve">[[File:Seawifs global biosphere.jpg|thumb|গোলকীয় সাগৰীয় আৰু স্থলজ ফটোঅটোট্ৰফ প্ৰাচুৰ্য্যৰ এটা ভুৱা ৰঙৰ সংমিশ্ৰণ,
২০০১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ২০১৭ চনৰ আগষ্টলৈকে। SeaWiFS প্ৰকল্প, নাছা/গডাৰ্ড মহাকাশ উৰণ কেন্দ্ৰ আৰু ORBIMAGE দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হৈছে।{{citation needed|date=April 2012}}]]

'''জীৱমণ্ডল''' বা '''জৈৱ-মণ্ডল'''(প্ৰাচীন গ্ৰীক βίος (bíos) 'জীৱন' আৰু σφαῖρα (sphaîra) 'গোলক’ৰ পৰা), ইক'স্ফিয়াৰ বুলিও কোৱা হয় (প্ৰাচীন গ্ৰীক οἶκος (oîkos) 'বসতি, ঘৰ' আৰু σφαῖρα (sphaîra) 'গোলক'ৰ পৰা), হৈছে সকলো পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বিশ্বব্যাপী যোগফল। ইয়াক পৃথিৱীৰ জীৱৰ জ’ন বুলিও ক’ব পাৰি। জীৱমণ্ডল (যিটো কাৰিকৰীভাৱে এটা গোলাকাৰ খোলা) পদাৰ্থৰ ক্ষেত্ৰত কাৰ্যতঃ এটা বন্ধ ব্যৱস্থা,&lt;ref name=&quot;ColumbiaEncyc&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20111027194858/http://www.questia.com/library/encyclopedia/biosphere.jsp &quot;Biosphere&quot;] in ''The Columbia Encyclopedia'', 6th ed. (2004) Columbia University Press.&lt;/ref&gt; ন্যূনতম ইনপুট আৰু আউটপুটৰ সৈতে। শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ই এটা মুক্ত ব্যৱস্থা, সালোক সংশ্লেষণে প্ৰায় ১০০ টেৰাৱাট হাৰত সৌৰশক্তি ধৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Nealson|first1=Kenneth H.|last2=Zeki|first2=S.|last3=Conrad|first3=Pamela G.|title=Life: past, present and future|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences|volume=354|issue=1392|year=1999|pages=1923–1939|pmc=1692713|pmid=10670014|doi=10.1098/rstb.1999.0532}}&lt;/ref&gt; অতি সাধাৰণ জৈৱ-শাৰীৰিক সংজ্ঞা অনুসৰি জৈৱ-মণ্ডল হৈছে [[শিলামণ্ডল]], [[ক্ৰাইঅ’স্ফিয়াৰ]], [[জলমণ্ডল]] আৰু [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল|বায়ুমণ্ডল]]ৰ উপাদানসমূহৰ সৈতে ইহঁতৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াকে ধৰি সকলো জীৱ আৰু ইয়াৰ সম্পৰ্কক একত্ৰিত কৰি ৰখা এক বিশ্বব্যাপী পৰিৱেশ ব্যৱস্থা। জৈৱ-মণ্ডলৰ বিৱৰ্তন হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হয়, অন্ততঃ প্ৰায় ৩.৫ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে জৈৱসৃষ্টি (অজৈৱিক পদাৰ্থৰপৰা প্ৰাকৃতিকভাৱে সৃষ্টি হোৱা জীৱন, যেনে সৰল জৈৱিক যৌগ) বা জৈৱিক (জীৱিত পদাৰ্থৰপৰা সৃষ্টি হোৱা জীৱন) প্ৰক্ৰিয়াৰপৰা আৰম্ভ কৰি।&lt;ref name=&quot;Campbell 2006&quot;&gt;{{cite book|last=Campbell|first=Neil A.|author2=Brad Williamson|author3=Robin J. Heyden|title=Biology: Exploring Life|publisher=Pearson Prentice Hall|year=2006|location=Boston, Massachusetts|url=http://www.phschool.com/el_marketing.html|isbn=978-0-13-250882-7|access-date=2008-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102041816/http://www.phschool.com/el_marketing.html|archive-date=2014-11-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20131003&quot;&gt;{{cite news|last=Zimmer|first=Carl|author-link=Carl Zimmer|title=Earth's Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted|url=https://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html|date=3 October 2013|work=The New York Times|access-date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003185748/http://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html|archive-date=3 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

সাধাৰণ অৰ্থত জৈৱ-মণ্ডল হৈছে পৰিৱেশ তন্ত্ৰত থকা যিকোনো বন্ধ, স্ব-নিয়ন্ত্ৰিত ব্যৱস্থা। ইয়াৰ ভিতৰত বায়’স্ফিয়াৰ ২ আৰু বায়’ছ-৩ৰ দৰে কৃত্ৰিম জৈৱ-মণ্ডল আৰু সম্ভাৱ্যভাৱে অন্য গ্ৰহ বা চন্দ্ৰৰ জৈৱ-মণ্ডলো অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;webdictionary.co.uk&quot;&gt;{{cite web|title=Meaning of biosphere|work=WebDictionary.co.uk|url=http://www.webdictionary.co.uk/definition.php?query=biosphere|access-date=2010-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002225222/http://www.webdictionary.co.uk/definition.php?query=biosphere|archive-date=2011-10-02|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==শব্দটোৰ উৎপত্তি আৰু ব্যৱহাৰ==
এই ধাৰণাটোৰ উৎপত্তি ভূতাত্ত্বিক যদিও ই [[চাৰ্লছ ডাৰউইন]] আৰু [[মেথিউ এফ মৌৰী]] দুয়োৰে পৃথিৱী বিজ্ঞানৰ ওপৰত প্ৰভাৱৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref&gt;Suess, E. (1875) ''Die Entstehung Der Alpen'' [''The Origin of the Alps'']. Vienna: W. Braunmuller.&lt;/ref&gt; জৈৱমণ্ডলৰ পৰিৱেশগত প্ৰসংগ ১৯২০ চনৰ পৰা আহিছে, ১৯৩৫ চনত ছাৰ আৰ্থাৰ টেনছলীয়ে &quot;পৰিৱেশ তন্ত্ৰ&quot; শব্দটো প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে। ([[পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ ইতিহাস]] চাওক)। ভাৰ্নাডস্কিয়ে [[পৰিস্থিতি বিজ্ঞান|পৰিৱেশ বিজ্ঞান]]ক জৈৱমণ্ডলৰ বিজ্ঞান বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিছিল। [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান]], [[ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞান]], [[বতৰ বিজ্ঞান]], [[জৈৱভূগোল]], [[ক্ৰমবিকাশ|বিৱৰ্তন]], [[ভূতত্ত্ব]], [[ভূ-ৰসায়ন]], [[জলবিজ্ঞান]] আৰু সাধাৰণতে ক’বলৈ গ’লে সকলো জীৱ আৰু পৃথিৱী বিজ্ঞানক একত্ৰিত কৰাৰ বাবে ই এক আন্তঃশাখা ধাৰণা।
===সংকীৰ্ণ সংজ্ঞা===
ভূ-ৰসায়নবিদসকলে জৈৱমণ্ডলক জীৱিত জীৱৰ মুঠ যোগফল (জীৱবিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশবিদসকলে উল্লেখ কৰা &quot;জৈৱবস্তু&quot; বা &quot;বায়’টা&quot;) বুলি সংজ্ঞায়িত কৰে। এই অৰ্থত জৈৱমণ্ডল ভূ-ৰাসায়নিক আৰ্হিৰ চাৰিটা পৃথক উপাদানৰ ভিতৰত এটা মাত্ৰ, বাকী তিনিটা হ’ল ভূগোল, জলমণ্ডল আৰু বায়ুমণ্ডল। যেতিয়া গোলকৰ এই চাৰিটা উপাদান একত্ৰিত হৈ এটা ব্যৱস্থাত পৰিণত হয়, তেতিয়া ইয়াক [[পৰিৱেশমণ্ডল]] বুলি জনা যায়। এই শব্দটো ১৯৬০ চনৰ ভিতৰত উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল আৰু ই গ্ৰহটোৰ জৈৱিক আৰু ভৌতিক দুয়োটা উপাদানকে সামৰি লৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Möller|first=Detlev|date=December 2010|title=Chemistry of the Climate System|url=https://archive.org/details/chemistryclimate00mlle|url-access=limited|publisher=De Gruyter|pages=[https://archive.org/details/chemistryclimate00mlle/page/n136 118]–119|isbn=978-3-11-022835-9}}&lt;/ref&gt;

বন্ধ জীৱন ব্যৱস্থাৰ দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনে জৈৱমণ্ডলক পৃথিৱীৰ জৈৱমণ্ডলৰ এনালগ আৰু মডেলৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিছিল; অৰ্থাৎ কৃত্ৰিম পৃথিৱীৰ দৰে জৈৱমণ্ডল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bebarta|first=Kailash Chandra|date=2011|title=Dictionary of Forestry and Wildlife Science|publisher=Concept Publishing Company|location=New Delhi|page=45|isbn=978-81-8069-719-7}}&lt;/ref&gt; আন কিছুমানৰ ভিতৰত কৃত্ৰিম অ-পৃথিৱী জৈৱমণ্ডল—যেনে, মানুহকেন্দ্ৰিক জৈৱমণ্ডল বা স্থানীয় মংগল গ্ৰহৰ জৈৱমণ্ডল—জৈৱমণ্ডলৰ বিষয়ৰ অংশ হিচাপে সৃষ্টি কৰাটো অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Nelson |first1=M. |last2=Pechurkin |first2=N. S. |last3=Allen |first3=J. P. |last4=Somova |first4=L. A. |last5=Gitelson |first5=J. I. |chapter=Closed Ecological Systems, Space Life Support and Biospherics |title=Environmental Biotechnology |journal=Handbook of Environmental Engineering |date=2009 |volume=10 |pages=517–565 |doi=10.1007/978-1-60327-140-0_11 |isbn=978-1-58829-166-0 |chapter-url=https://oldsite.ecotechnics.edu/wp-content/uploads/2011/08/Handbook-Envt-Engineering-Closed-system-chapter.pdf}}&lt;/ref&gt;
==পৃথিৱীৰ জৈৱমণ্ডল==
===অৱলোকন===
বৰ্তমান পৃথিৱীত মুঠ জীৱিত কোষৰ সংখ্যা ১০&lt;sup&gt;৩০&lt;/sup&gt; টা বুলি অনুমান কৰা হৈছে; পৃথিৱীৰ আৰম্ভণিৰ পৰা মুঠ সংখ্যা,১০&lt;sup&gt;৪০&lt;/sup&gt;, আৰু বাসযোগ্য পৃথিৱী গ্ৰহৰ সমগ্ৰ সময়ৰ বাবে মুঠ সংখ্যা ১০&lt;sup&gt;৪১&lt;/sup&gt;।&lt;ref name=&quot;NYT-20231201&quot;&gt;{{cite news|last=Overbye|first=Dennis|author-link=Dennis Overbye|title=Exactly How Much Life Is on Earth? – According to a new study, living cells outnumber stars in the universe, highlighting the deep, underrated link between geophysics and biology.|url=https://www.nytimes.com/2023/12/01/science/space/earth-biology-life.html|date=1 December 2023|work=The New York Times|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20231201065236/https://www.nytimes.com/2023/12/01/science/space/earth-biology-life.html|archive-date=1 December 2023|access-date=1 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CB-20231106&quot;&gt;{{cite journal|author=Crockford, Peter W.|display-authors=et al.|title=The geologic history of primary productivity|date=6 November 2023|journal=[[Current Biology]]|volume=33|issue=21|pages=P7741–4750.E5|doi=10.1016/j.cub.2023.09.040|pmid=37827153|bibcode=2023CBio...33E4741C|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
এইটো পৰ্যবেক্ষণযোগ্য বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত আনুমানিক তৰাৰ (আৰু পৃথিৱীৰ দৰে গ্ৰহ) মুঠ সংখ্যাতকৈ বহু বেছি যেনে ১০&lt;sup&gt;২৪&lt;/sup&gt;, পৃথিৱী গ্ৰহৰ সকলো উপকুলৰ বালিৰ দানাতকৈ অধিক সংখ্যা;&lt;ref name=&quot;ESA-2020&quot;&gt;{{cite web|author=Staff|title=How many stars are there in the Universe?|url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Herschel/How_many_stars_are_there_in_the_Universe|date=2020|work=[[European Space Agency]]|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20200117184622/https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Herschel/How_many_stars_are_there_in_the_Universe|archive-date=17 January 2020|access-date=January 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SWIN-20020201&quot;&gt;{{cite web|last=Mackie|first=Glen|title=To see the Universe in a Grain of Taranaki Sand|url=https://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/billions.html|date=1 February 2002|work=[[Swinburne University of Technology]]|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20221228121404/https://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/billions.html|archive-date=28 December 2022|access-date=1 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNET-20150319&quot;&gt;{{cite news|last=Mack|first=Eric|title=There may be more Earth-like planets than grains of sand on all our beaches – New research contends that the Milky Way alone is flush with billions of potentially habitable planets -- and that's just one sliver of the universe.|url=https://www.cnet.com/science/the-milky-way-is-flush-with-habitable-planets-study-says/|date=19 March 2015|work=[[CNET]]|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20231201144523/https://www.cnet.com/science/the-milky-way-is-flush-with-habitable-planets-study-says/|archive-date=1 December 2023|access-date=1 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MNRAS-20150313&quot;&gt;{{cite journal|last1=T. Bovaird|first1=T.|last2=Lineweaver|first2=C.H.|last3=Jacobsen|first3=S.K.|title=Using the inclinations of Kepler systems to prioritize new Titius–Bode-based exoplanet predictions|url=https://academic.oup.com/mnras/article/448/4/3608/970734|date=13 March 2015|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=448|issue=4|pages=3608–3627|doi=10.1093/mnras/stv221|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20231201151205/https://academic.oup.com/mnras/article/448/4/3608/970734|archive-date=1 December 2023|access-date=1 December 2023|doi-access=free|arxiv=1412.6230}}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰ্যবেক্ষণযোগ্য বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত ১০&lt;sup&gt;৮২&lt;/sup&gt; বুলি অনুমান কৰা মুঠ পৰমাণুৰ সংখ্যাতকৈ কম;&lt;ref name=&quot;LS-20210711&quot;&gt;{{cite news|last=Baker|first=Harry|title=How many atoms are in the observable universe?|url=https://www.livescience.com/how-many-atoms-in-universe.html|date=11 July 2021|work=[[Live Science]]|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20231201143640/https://www.livescience.com/how-many-atoms-in-universe.html|archive-date=1 December 2023|access-date=1 December 2023}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাজাগতিক স্ফীতিত (পৰ্যবেক্ষণ কৰা আৰু পৰ্যবেক্ষণ নকৰা) তৰাৰ আনুমানিক মুঠ সংখ্যা ১০&lt;sup&gt;১০০&lt;/sup&gt;।&lt;ref name=&quot;SR-20200203&quot;&gt;{{cite journal|last=Totani|first=Tomonori|title=Emergence of life in an inflationary universe|date=3 February 2020|journal=[[Scientific Reports]]|volume=10|number=1671|article-number=1671|doi=10.1038/s41598-020-58060-0|doi-access=free|pmid=32015390|pmc=6997386|arxiv=1911.08092|bibcode=2020NatSR..10.1671T}}&lt;/ref&gt;
===বয়স===
[[File:Stromatolithe Paléoarchéen - MNHT.PAL.2009.10.1.jpg|thumb|ষ্ট্ৰ’মেট’লাইট জীৱাশ্ম ৩.২–৩.৬ বিলিয়ন বছৰ পুৰণি বুলি অনুমান কৰা হৈছে]]
পৃথিৱীত জীৱৰ প্ৰাচীন প্ৰমাণসমূহ হ’ল পশ্চিম গ্ৰীনলেণ্ডৰ ৩.৭ বিলিয়ন বছৰীয়া পুৰণি মেটাচেডিমেণ্টেৰী শিলত পোৱা জৈৱজেনিক গ্ৰেফাইট&lt;ref name=&quot;NG-20131208&quot;&gt;{{cite journal|title=Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks|journal=[[Nature Geoscience]]|doi=10.1038/ngeo2025|date=8 December 2013|volume=7|issue=1|pages=25–28|bibcode=2014NatGe...7...25O|last1=Ohtomo|first1=Yoko|last2=Kakegawa|first2=Takeshi|last3=Ishida|first3=Akizumi|last4=Nagase|first4=Toshiro|last5=Rosing|first5=Minik T.}}&lt;/ref&gt; আৰু পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৩.৪৮ বিলিয়ন বছৰীয়া বেলেগ বেলেগ বেলেগ শিলত পোৱা [[মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল মেট]] জীৱাশ্ম।&lt;ref name=&quot;AP-20131113&quot;&gt;{{cite news|last=Borenstein|first=Seth|title=Oldest fossil found: Meet your microbial mom|url=http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html|date=13 November 2013|agency=Associated Press|access-date=15 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629230719/http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html|archive-date=29 June 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AST-20131108&quot;&gt;{{cite journal|last1=Noffke|first1=Nora|author1-link=Nora Noffke|last2=Christian|first2=Daniel|last3=Wacey|first3=David|last4=Hazen|first4=Robert M.|title=Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia|date=8 November 2013|journal=[[Astrobiology (journal)|Astrobiology]]|doi=10.1089/ast.2013.1030|pmid=24205812|pmc=3870916|volume=13|issue=12|pages=1103–24|bibcode=2013AsBio..13.1103N}}&lt;/ref&gt; শেহতীয়াকৈ ২০১৫ চনত পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৪.১ বিলিয়ন বছৰীয়া শিলত &quot;জৈৱিক জীৱনৰ অৱশিষ্ট&quot; পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;AP-20151019&quot;&gt;{{cite news|last=Borenstein|first=Seth|title=Hints of life on what was thought to be desolate early Earth|url=http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html|date=19 October 2015|work=[[Excite (web portal)|Excite]]|location=Yonkers, NY|publisher=[[Mindspark Interactive Network]]|agency=Associated Press|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001171406/http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html|archive-date=1 October 2018|access-date=8 October 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PNAS-20151014-pdf&quot;&gt;{{cite journal|last1=Bell|first1=Elizabeth A.|last2=Boehnike|first2=Patrick|last3=Harrison|first3=T. Mark|last4=Mao|first4=Wendy L.|display-authors=3|date=19 October 2015|title=Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1 billion-year-old zircon|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|doi=10.1073/pnas.1517557112|pmid=26483481|pmc=4664351|volume=112|issue=47|pages=14518–21|bibcode=2015PNAS..11214518B|doi-access=free}} Early edition, published online before print.&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত কানাডাৰ ক্যুবেকৰ নুভভুয়াগিটুক বেল্টত থকা [[হাইড্ৰ’থাৰ্মেল ভেণ্ট]] বৰষুণত কল্পিত জীৱাশ্মযুক্ত অণুজীৱ (বা অণুজীৱাশ্ম) আৱিষ্কাৰ হোৱা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল, যিবোৰ ৪.২৮ বিলিয়ন বছৰ বয়সৰ আছিল, যিটো পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ পুৰণি জীৱনৰ অভিলেখ, যিয়ে ৪.৪ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে সাগৰ গঠনৰ পিছত আৰু ৪.৫৪ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে পৃথিৱী গঠন হোৱাৰ বহুদিন নৌহওঁতেই &quot;জীৱনৰ প্ৰায় তৎক্ষণাত উত্থান&quot;ৰ কথা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;NAT-20170301&quot;&gt;{{cite journal|author=Dodd, Matthew S.|author2=Papineau, Dominic|author3=Grenne, Tor|author4=Slack, John F.|author5=Rittner, Martin|author6=Pirajno, Franco|author7=O'Neil, Jonathan|author8=Little, Crispin T. S.|title=Evidence for early life in Earth's oldest hydrothermal vent precipitates|journal=Nature|volume=343|issue=7643|pages=60–64|date=2 March 2017|doi=10.1038/nature21377|pmid=28252057|bibcode=2017Natur.543...60D|s2cid=2420384|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/112179/1/ppnature21377_Dodd_for%20Symplectic.pdf|access-date=19 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723232142/http://eprints.whiterose.ac.uk/112179/1/ppnature21377_Dodd_for%20Symplectic.pdf|archive-date=23 July 2018|url-status=live|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20170301&quot;&gt;{{cite news|last=Zimmer|first=Carl|author-link=Carl Zimmer|title=Scientists Say Canadian Bacteria Fossils May Be Earth's Oldest|url=https://www.nytimes.com/2017/03/01/science/earths-oldest-bacteria-fossils.html|date=1 March 2017|work=The New York Times|access-date=2 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302042424/https://www.nytimes.com/2017/03/01/science/earths-oldest-bacteria-fossils.html|archive-date=2 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC-20170301&quot;&gt;{{cite web|last=Ghosh|first=Pallab|title=Earliest evidence of life on Earth 'found|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-39117523|publisher=BBC News|date=1 March 2017|access-date=2 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302002134/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-39117523|archive-date=2 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;4.3b oldest&quot;&gt;{{cite news|last1=Dunham|first1=Will|title=Canadian bacteria-like fossils called oldest evidence of life|url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKBN16858B?sp=true|date=1 March 2017|work=Reuters|access-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302114728/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKBN16858B?sp=true|archive-date=2 March 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; জীৱবিজ্ঞানী ষ্টিফেন ব্লেয়াৰ হেজছৰ মতে, &quot;যদি পৃথিৱীত জীৱৰ উত্থান তুলনামূলকভাৱে দ্ৰুতগতিত হয় ... তেন্তে ই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত সাধাৰণ হৈ পৰিব পাৰে।&quot;&lt;ref name=&quot;AP-20151019&quot; /&gt;
==বিস্তৃতি==
[[File:Ruppelsvulture.jpg|thumb|upright|ৰূপেলচ্ ভালচাৰ]]
[[File:XenophyophoreNOAA.jpg|thumb|[[Xenophyophore]], a barophilic organism, from the [[Galápagos hotspot|Galapagos Rift]]]]

গ্ৰহটোৰ প্ৰতিটো অংশ, বৰফাবৃত [[পৃথিৱীৰ মেৰু অঞ্চল| মেৰুমূৰৰ]]পৰা বিষুৱৰেখালৈকে, কিছুমান জীৱনৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰকাশিত হৈছে। 
শেহতীয়া অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অগ্ৰগতিৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত হৈছে যে অণুজীৱ পৃথিৱীৰ স্থলজ পৃষ্ঠৰ গভীৰতম অংশত বাস কৰে আৰু তথাকথিত &quot;অবাসযোগ্য অঞ্চল&quot;ত অণুজীৱৰ মুঠ ভৰ জৈৱবস্তুৰ ক্ষেত্ৰত পৃষ্ঠৰ সকলো প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ জীৱনক অতিক্ৰম কৰিব পাৰে। 
পৃথিৱীৰ জৈৱ-মণ্ডলৰ প্ৰকৃত গাঢ়তা জুখিব পৰাটো কঠিন। চৰাইবোৰে সাধাৰণতে ১,৮০০ মিটাৰ (৫,৯০০ ফুট; ১.১ মাইল) উচ্চতাত উৰি যায় আৰু মাছবোৰে পুয়েৰ্টো ৰিকো খাদত পানীৰ তলত ৮,৩৭২ মিটাৰ (২৭,৪৬৭ ফুট; ৫.২০২ মাইল) পৰ্যন্ত বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;Campbell 2006&quot; /&gt;

গ্ৰহটোত জীৱৰ বাবে অধিক চৰম উদাহৰণ আছে: ৰুপেলৰ শগুণটো ১১,৩০০ মিটাৰ (৩৭,১০০ ফুট; ৭.০ মাইল) উচ্চতাত পোৱা গৈছে; [[ধৃতিৰাজ]] হাঁহবোৰে কমেও ৮,৩০০ মিটাৰ (২৭,২০০ ফুট; ৫.২ মাইল) উচ্চতাত প্ৰব্ৰজন কৰে; ইয়াক সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫,৪০০ মিটাৰ (১৭,৭০০ ফুট; ৩.৪ মাইল) উচ্চতাত বাস কৰে; [[পাহাৰীয়া ছাগলী]] ৩,০৫০ মিটাৰ (১০,০১০ ফুট; ১.৯০ মাইল) পৰ্যন্ত বাস কৰে।{{cn}} এই উচ্চতাত থকা তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰ [[লাইকেন]], [[ঘাঁহ]] আৰু [[বনৌষধি]]ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। 

মাটি, উষ্ণ জলধাৰা, মাটিৰ তলৰ কমেও ১৯ কিলোমিটাৰ (১২ মাইল) গভীৰ শিলৰ ভিতৰত আৰু বায়ুমণ্ডলত কমেও ৬৪ কিলোমিটাৰ (৪০ মাইল) উচ্চতাকে ধৰি পৃথিৱীৰ জৈৱ-মণ্ডলৰ প্ৰতিটো অংশতে জীৱ-জন্তু বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;SD-19980625-UG&quot;&gt;{{cite web|publisher=University of Georgia|title=First-Ever Scientific Estimate of Total Bacteria on Earth Shows Far Greater Numbers Than Ever Known Before|url=https://www.sciencedaily.com/releases/1998/08/980825080732.htm|date=25 August 1998|work=[[Science Daily]]|access-date=10 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110162101/https://www.sciencedaily.com/releases/1998/08/980825080732.htm|archive-date=10 November 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABM-20150112&quot;&gt;{{cite web|last=Hadhazy|first=Adam|title=Life Might Thrive a Dozen Miles Beneath Earth's Surface|url=http://www.astrobio.net/extreme-life/life-might-thrive-dozen-miles-beneath-earths-surface/|date=12 January 2015|work=[[Astrobiology Magazine]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312065614/http://www.astrobio.net/extreme-life/life-might-thrive-dozen-miles-beneath-earths-surface/|archive-date=12 March 2017|url-status=usurped}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC-20151124&quot;&gt;{{cite web|last=Fox-Skelly|first=Jasmin|title=The Strange Beasts That Live in Solid Rock Deep Underground|url=http://www.bbc.com/earth/story/20151124-meet-the-strange-creatures-that-live-in-solid-rock-deep-underground|date=24 November 2015|publisher=[[BBC Online]]|access-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125013248/http://www.bbc.com/earth/story/20151124-meet-the-strange-creatures-that-live-in-solid-rock-deep-underground|archive-date=25 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; বিশ্ব মহাসাগৰৰ গভীৰতম অংশত বহু ৰূপৰ সাগৰীয় জীৱ পোৱা গৈছে আনহাতে গভীৰ সাগৰৰ বহু অংশ অন্বেষণ কৰিবলগীয়া আছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Briand |first1=F. |last2=Snelgrove |first2=P. |date=2003 |title=Mare Incognitum? An overview |journal=CIESM Workshop Monographs |volume=23 |pages=5–27}}[https://www.researchgate.net/publication/365871261]&lt;/ref&gt;

কিছুমান পৰীক্ষাৰ পৰিস্থিতিত অণুজীৱবোৰে মহাকাশৰ শূন্যতাত জীয়াই থকা দেখা গৈছে।&lt;ref name=Dose&gt;{{cite journal|title=ERA-experiment &quot;space biochemistry&quot;|journal=Advances in Space Research|first1=K. Dose|author2=A. Bieger-Dose|author3=R. Dillmann|author4=M. Gill|author5=O. Kerz|others=A. Klein, H. Meinert, T. Nawroth, S. Risi, C. Stride|volume=16|issue=8|year=1995|pages=119–129|doi=10.1016/0273-1177(95)00280-R|last1=Zhang|pmid=11542696|bibcode=1995AdSpR..16h.119D}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Horneck'&gt;{{cite journal|title=Biological responses to space: results of the experiment &quot;Exobiological Unit&quot; of ERA on EURECA I|journal=Adv. Space Res.|year=1995|author1=Horneck G|author2=Eschweiler U|author3=Reitz G|author4=Wehner J|author5=Willimek R|author6=Strauch K.|volume=16|issue=8|pages=105–18|pmid=11542695|bibcode=1995AdSpR..16h.105H|doi=10.1016/0273-1177(95)00279-N}}&lt;/ref&gt; মাটি আৰু ভূ-গৰ্ভৰ তলৰ [[বেক্টেৰিয়া]]ৰ [[কাৰ্বন]]ৰ মুঠ পৰিমাণ ৫ × ১০১৭ গ্ৰাম বুলি অনুমান কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;SD-19980625-UG&quot; /&gt; প্ৰ’কেৰিয়াম অণুজীৱৰ ভৰ—য’ত বেক্টেৰিয়া আৰু আৰ্কিয়া অন্তৰ্ভুক্ত, কিন্তু নিউক্লিয়াটযুক্ত ইউকেৰিয়াম অণুজীৱ নহয়— ০.৮ ট্ৰিলিয়ন টন কাৰ্বন (মুঠ জৈৱ-মণ্ডলৰ ভৰৰ, ১ৰপৰা ৪ ট্ৰিলিয়ন টনৰ ভিতৰত বুলি অনুমান কৰা হৈছে) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;AGCI-2014&quot;&gt;{{cite web|author=Staff|title=The Biosphere|url=http://www.agci.org/classroom/biosphere/index.php|date=2014|publisher=[[The Given Institute|Aspen Global Change Institute]]|access-date=10 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110164609/http://www.agci.org/classroom/biosphere/index.php|archive-date=10 November 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; পৃথিৱীৰ মহাসাগৰৰ আটাইতকৈ গভীৰ স্থান [[মাৰিয়ানা খাদ]]ত ১০,০০০ মিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল)তকৈ অধিক গভীৰতাত বেৰ’ফিলিক সাগৰীয় অণুজীৱ পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Takamia|display-authors=etal|year=1997|title=Microbial flora in the deepest sea mud of the Mariana Trench|journal=FEMS Microbiology Letters|volume=152|issue=2|pages=279–285|doi=10.1111/j.1574-6968.1997.tb10440.x|pmid=9231422|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; দৰাচলতে [[মাৰিয়ানা খাদ]]ৰ আটাইতকৈ গভীৰ অংশত, চেলেঞ্জাৰ ডিপৰদ্বাৰা, ১১,০৩৪ মিটাৰ (৩৬,২০১ ফুট; ৬.৮৫৬ মাইল) গভীৰতাত [[এককোষী জীৱ]]ৰূপ পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/02/0203_050203_deepest.html|title=National Geographic, 2005|access-date=2012-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120822121902/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/02/0203_050203_deepest.html|archive-date=2012-08-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LS-20130317&quot;&gt;{{cite web|last=Choi|first=Charles Q.|title=Microbes Thrive in Deepest Spot on Earth|url=http://www.livescience.com/27954-microbes-mariana-trench.html|date=17 March 2013|publisher=[[LiveScience]]|access-date=17 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130402234623/http://www.livescience.com/27954-microbes-mariana-trench.html|archive-date=2 April 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NG-20130317&quot;&gt;{{cite journal|last1=Glud|first1=Ronnie|last2=Wenzhöfer|first2=Frank|last3=Middelboe|first3=Mathias|last4=Oguri|first4=Kazumasa|last5=Turnewitsch|first5=Robert|last6=Canfield|first6=Donald E.|last7=Kitazato|first7=Hiroshi|title=High rates of microbial carbon turnover in sediments in the deepest oceanic trench on Earth|doi=10.1038/ngeo1773|date=17 March 2013|journal=[[Nature Geoscience]]|volume=6|issue=4|pages=284–288|bibcode=2013NatGe...6..284G}}&lt;/ref&gt; আন গৱেষকসকলে আনুষংগিক অধ্যয়নত ৰিপৰ্ট কৰিছে যে উত্তৰ-পশ্চিম আমেৰিকাৰ উপকূলৰ ২,৫৯০ মিটাৰ (৮,৫০০ ফুট; ১.৬১ মাইল) সাগৰৰ তলত সাগৰৰ তলৰ ৫৮০ মিটাৰ (১,৯০০ ফুট; ০.৩৬ মাইল) পৰ্যন্ত শিলৰ ভিতৰত অণুজীৱই লাভৱান হয়,&lt;ref name=&quot;LS-20130317&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;LS-20130314&quot;&gt;{{cite web|last=Oskin|first=Becky|title=Intraterrestrials: Life Thrives in Ocean Floor|url=http://www.livescience.com/27899-ocean-subsurface-ecosystem-found.html|date=14 March 2013|publisher=[[LiveScience]]|access-date=17 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130402235647/http://www.livescience.com/27899-ocean-subsurface-ecosystem-found.html|archive-date=2 April 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; লগতে জাপানৰ সাগৰৰ তলৰ ২,৪০০ মিটাৰ (৭,৯০০ ফুট; ১.৫ মাইল) তলত।&lt;ref name=&quot;BBC-20141215-RM&quot;&gt;{{cite news|last=Morelle|first=Rebecca|author-link=Rebecca Morelle|title=Microbes discovered by deepest marine drill analysed|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-30489814|date=15 December 2014|publisher=BBC News|access-date=15 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216185424/http://www.bbc.com/news/science-environment-30489814|archive-date=16 December 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ছুইডেনত পৃথিৱীৰ খোলাত ৫,০০০ মিটাৰ (১৬,০০০ ফুট; ৩.১ মাইল)তকৈ অধিক দূৰত্বত খনন কৰা খনিৰ পৰা,&lt;ref name=&quot;Szewzyketal1994&quot;&gt;{{cite journal|last1=Szewzyk|first1=U|last2=Szewzyk|first2=R|last3=Stenstrom|first3=TR.|year=1994|title=Thermophilic, anaerobic bacteria isolated from a deep borehole in granite in Sweden|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA|volume=91|issue=5|pages=1810–1813|doi=10.1073/pnas.91.5.1810|pmid=11607462|pmc=43253|bibcode=1994PNAS...91.1810S|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ৬৫–৭৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৪৯–১৬৭ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ ভিতৰৰ শিলৰপৰা কৃষিযোগ্য তাপপ্ৰিয় অণুজীৱ উলিওৱা হৈছে। পৃথিৱীৰ খোলাটোৰ গভীৰতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে তাপমাত্ৰা বৃদ্ধি পায়। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ হাৰ বহু কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, য’ত খোলাৰ প্ৰকাৰ (মহাদেশীয় বনাম সাগৰীয়), শিলৰ প্ৰকাৰ, ভৌগোলিক অৱস্থান আদি। সম্ভৱতঃ &quot;গভীৰ জৈৱ-মণ্ডল&quot;ত জীৱনৰ সীমা নিৰপেক্ষ গভীৰতাৰ পৰিৱৰ্তে উষ্ণতাৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।{{cn}} ২০১৪ চনৰ ২০ আগষ্টত বিজ্ঞানীসকলে [[এণ্টাৰ্কটিকা]]ৰ বৰফৰপৰা ৮০০ মিটাৰ (২,৬০০ ফুট; ০.৫০ মাইল) তলত বাস কৰা অণুজীৱৰ অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰে।&lt;ref name=&quot;NAT-20140820&quot;&gt;{{cite journal|last=Fox|first=Douglas|title=Lakes under the ice: Antarctica's secret garden|date=20 August 2014|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=512|issue=7514|pages=244–246|doi=10.1038/512244a|bibcode=2014Natur.512..244F|pmid=25143097|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FRB-20140820&quot;&gt;{{cite web|last=Mack|first=Eric|title=Life Confirmed Under Antarctic Ice; Is Space Next?|url=https://www.forbes.com/sites/ericmack/2014/08/20/life-confirmed-under-antarctic-ice-is-space-next/|date=20 August 2014|work=[[Forbes]]|access-date=21 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140822002442/http://www.forbes.com/sites/ericmack/2014/08/20/life-confirmed-under-antarctic-ice-is-space-next/|archive-date=22 August 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

পৃথিৱীৰ জৈৱ-মণ্ডল কেইবাটাও বায়’মত বিভক্ত, য’ত মোটামুটি একেধৰণৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ বাসস্থান। স্থলভাগত বায়’মসমূহ মূলতঃ অক্ষাংশৰদ্বাৰা পৃথক কৰা হয়। [[আৰ্কটিক]] আৰু [[এণ্টাৰ্কটিক]] বৃত্তৰ ভিতৰত পৰি থকা স্থলজ বায়’মবোৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ জীৱনৰপৰা তুলনামূলকভাৱে বন্যাৰ্ত। ইয়াৰ বিপৰীতে অধিক জনবহুল বায়’মৰ বেছিভাগেই বিষুৱৰেখাৰ ওচৰতে অৱস্থান কৰি আছে।
===বাৰ্ষিক তাৰতম্য===
[[File:Mollweide Cycle.gif|center|স্থলভাগত গছ-গছনি বাদামী (কম গছ-গছনি)ৰ পৰা গাঢ় সেউজীয়া (গধুৰ গছ-গছনি)লৈকে স্কেলত দেখা দিয়ে; সাগৰৰ পৃষ্ঠত ফাইটোপ্লাংকটনক বেঙুনীয়া (নিম্ন)ৰ পৰা হালধীয়া (উচ্চ)লৈকে স্কেলত দেখুওৱা হৈছে।
এই দৃশ্যায়ন SeaWiFS সহ উপগ্ৰহৰ তথ্য, আৰু NASA/NOAA ভিজিবল ইনফ্ৰাৰেড ইমেজিং ৰেডিঅ'মিটাৰ ছুইট আৰু মধ্যমীয়া ৰিজ'লিউচন ইমেজিং স্পেকট্ৰ'ৰেডিঅ'মিটাৰকে ধৰি যন্ত্ৰৰ সহায়ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।]]
==কৃত্ৰিম জৈৱমণ্ডল==
===জৈৱমণ্ডল ২===
[[File:Biosphere 2 4888964549.jpg|thumb|alt=Biosphere 2|এৰিজোনাৰ বায়’স্ফিয়াৰ ২]]
পৰিৱেশ তন্ত্ৰ আৰু পৃথিৱীৰ বাহিৰৰ জীৱক সমৰ্থন কৰাৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিবলৈ পৰীক্ষামূলক জৈৱমণ্ডল, যাক [[বন্ধ পৰিৱেশ ব্যৱস্থা]] বুলিও কোৱা হয়, সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত মহাকাশযান আৰু তলত উল্লেখ কৰা স্থলজ পৰীক্ষাগাৰসমূহো আছে:

*আমেৰিকাৰ এৰিজোনাৰ বায়’স্ফিয়াৰ ২, ৩.১৫ একৰ (১৩,০০০ মিটাৰ বৰ্গফুট)।
*তেতিয়াৰ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ চাইবেৰিয়াৰ ক্ৰাছনোয়াৰ্স্কৰ বায়’ফিজিক্স ইনষ্টিটিউটত বায়’ছ-১, বায়’ছ-২ আৰু বায়’ছ-৩।&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=BioScience|date=Oct 1997|volume=47|issue=9|pages=575–85|title=Bios-3: Siberian experiments in bioregenerative life support|author=Salisbury FB|author2=[[Josef Gitelson|Gitelson JI]]|author3=Lisovsky GM|doi=10.2307/1313164|pmid=11540303|jstor=1313164|doi-access=free |bibcode=1997BiSci..47..575S }}&lt;/ref&gt;
*বায়’স্ফিয়াৰ জে (CEEF, ক্ল’জড ইক’লজি এক্সপেৰিমেণ্ট ফেচিলিটিজ), জাপানত কৰা এক পৰীক্ষা।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Nakano|year=1998|title=Dynamic Simulation of Pressure Control System for the Closed Ecology Experiment Facility|url=http://ci.nii.ac.jp/naid/110002396764/|journal=Transactions of the Japan Society of Mechanical Engineers B|volume=64|issue=617|pages=107–114|doi=10.1299/kikaib.64.107|display-authors=etal|access-date=2009-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318080342/http://ci.nii.ac.jp/naid/110002396764/|archive-date=2012-03-18|url-status=live|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ies.or.jp/index_e.html|title=Institute for Environmental Sciences|publisher=Ies.or.jp|access-date=2011-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20111108174355/http://www.ies.or.jp/index_e.html|archive-date=2011-11-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
*বাৰ্চিলোনাৰ স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়ত মাইক্ৰ’-ইক’লজিকেল লাইফ চাপৰ্ট চিষ্টেম বিকল্প (MELiSSA)।

===অপাৰ্থিৱ জৈৱমণ্ডল===
পৃথিৱীৰ সিপাৰে কোনো জৈৱমণ্ডল ধৰা পৰা নাই; সেয়েহে অপাৰ্থিৱ জৈৱমণ্ডলৰ অস্তিত্ব কাল্পনিক হৈয়েই আছে। [[বিৰল পৃথিৱীৰ অনুমান |বিৰল পৃথিৱীৰ অনুমানে]] প্ৰকাশ কৰে যে ইহঁত অতি বিৰল হ’ব লাগে, কেৱল অণুজীৱৰ জীৱৰে গঠিত জীৱৰ বাহিৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Ward|first1=Peter D.|last2=Brownlee|first2=Donald|title=Rare earth: why complex life is uncommon in the universe|date=2004|publisher=Copernicus|location=New York|isbn=978-0-387-95289-5|edition=2nd rev.|title-link=Rare Earth (book)}}&lt;/ref&gt; আনহাতে, বৃহৎ সংখ্যক গ্ৰহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ক্ষুদ্ৰপথৰ তাৰকাৰাজ্যত অন্ততঃ পৃথিৱীৰ অনুৰূপ যথেষ্ট সংখ্যক হ’ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Choi|first1=Charles Q.|title=New Estimate for Alien Earths: 2 Billion in Our Galaxy Alone|url=https://www.space.com/11188-alien-earths-planets-sun-stars.html|access-date=25 September 2017|work=Space.com|date=21 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20170824002233/https://www.space.com/11188-alien-earths-planets-sun-stars.html|archive-date=24 August 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[TRAPPIST-1]] ক প্ৰদক্ষিণ কৰা আৱিষ্কৃত তিনিটা গ্ৰহত সম্ভৱতঃ জৈৱমণ্ডল থাকিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Rees|first1=Sir Martin|title=These new worlds are just the start. There are many more life-supporting planets out there waiting to be discovered|url=https://www.telegraph.co.uk/science/2017/02/22/many-life-supporting-planets-soon-will-see-clearly/|access-date=25 September 2017|work=The Telegraph|date=22 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170925175603/http://www.telegraph.co.uk/science/2017/02/22/many-life-supporting-planets-soon-will-see-clearly/|archive-date=25 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; অজৈৱজন্মৰ বিষয়ে সীমিত বুজাবুজিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বৰ্তমান এই গ্ৰহবোৰৰ কিমান শতাংশই প্ৰকৃততে জৈৱমণ্ডল বিকশিত কৰে সেয়া জনা নাযায়।

[[কেপলাৰ মহাকাশ টেলিস্কোপ]]ৰ দলৰ পৰ্যবেক্ষণৰ ভিত্তিত গণনা কৰা হৈছে যে যদিহে অজৈৱজন্মৰ সম্ভাৱনা ১ৰ পৰা ১০০০তকৈ বেছি হয়, তেন্তে আটাইতকৈ ওচৰৰ অন্যগ্ৰহৰ জৈৱমণ্ডল পৃথিৱীৰ পৰা ১০০ আলোকবৰ্ষৰ ভিতৰত থাকিব লাগে।&lt;ref&gt;Amri Wandel, [https://www.researchgate.net/publication/269116658_On_the_abundance_of_extraterrestrial_life_after_the_Kepler_mission On the abundance of extraterrestrial life after the Kepler mission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180817225423/https://www.researchgate.net/publication/269116658_On_the_abundance_of_extraterrestrial_life_after_the_Kepler_mission |date=2018-08-17 }}&lt;/ref&gt;

ভৱিষ্যতে কৃত্ৰিম জৈৱমণ্ডলৰ সৃষ্টি হোৱাটোও সম্ভৱ, উদাহৰণস্বৰূপে মংগল গ্ৰহৰ টেৰাফৰ্মিঙৰ সৈতে।&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Zubrin, Robert|author2=Wagner, Richard|title=The Case for Mars: The Plan to Settle the Red Planet and Why We Must|date=2011|publisher=Simon &amp; Schuster|isbn=978-1-4516-0811-3|title-link=The Case for Mars}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান]]
[[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>fjcy780zvijuyczdf13pldf13lkpsk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>খাচী জনগোষ্ঠী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137818</id>
    <revision>
      <id>616096</id>
      <timestamp>2026-07-07T14:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;খাচী জনগোষ্ঠী&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গ...</comment>
      <origin>616096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="n3ltdjmi65ujgou5q5kskglw5e2vdgn" xml:space="preserve">&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;খাচী জনগোষ্ঠী&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে। ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।</text>
      <sha1>n3ltdjmi65ujgou5q5kskglw5e2vdgn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616098</id>
      <parentid>616096</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>616098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="fiks4k8bk29jetsi29e6vtf3jpka889" xml:space="preserve">'''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে। ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।</text>
      <sha1>fiks4k8bk29jetsi29e6vtf3jpka889</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616099</id>
      <parentid>616098</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>616099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="ovme9z3mwpwroxpkpjahnwgr30gqypb" xml:space="preserve">'''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে। ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>ovme9z3mwpwroxpkpjahnwgr30gqypb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616100</id>
      <parentid>616099</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>616100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1583" sha1="qt86pqi8pbitu4cm5d3yvmwevf79fhs" xml:space="preserve">'''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে। ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]
[[শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>qt86pqi8pbitu4cm5d3yvmwevf79fhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616101</id>
      <parentid>616100</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>616101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2663" sha1="juenfct44q81wmhwm443si9n5k17sh9" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = খাচী
| native_name      = Hynñiewtrep
| native_name_lang = kha
| image = Khasi women in traditional dress.jpg
| image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত খাচী মহিলা
| population= ১,৫১২,৮৩১
| pop1 = ১,৪২৭,৭১১
| region1 = {{IND}} 
| region2 = [[মেঘালয়]]
| pop2 = ১,৩৮২,২৭৮
| region3 = [[অসম]]
| pop3 = ৩৪,৫৫৮
| region4 = {{BAN}}
| pop4 = ৩০,০০০
| languages = [[খাচী ভাষা]]
| religions = সংখ্যাগৰিষ্ঠ:
* [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] (কেথলিক আৰু প্ৰটেষ্টাণ্ট)
উল্লেখযোগ্য:
* [[কা নিয়াম খাচী]]
সংখ্যালঘু:
* [[হিন্দুধৰ্ম]]
* [[বৌদ্ধধৰ্ম]]
* [[ইছলাম]]
| related   = [[প্নাৰ জনগোষ্ঠী]] আৰু অন্যান্য [[মন-খমেৰ জনগোষ্ঠী]]
}}
'''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে। ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]
[[শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>juenfct44q81wmhwm443si9n5k17sh9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616102</id>
      <parentid>616101</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>616102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2661" sha1="0d6calvysuq44fwrupa9mqdcyhjw4r4" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = খাচী
| native_name      = Hynñiewtrep
| native_name_lang = kha
| image = Khasi women in traditional dress.jpg
| image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত খাচী মহিলা
| population= ১,৫১২,৮৩১
| pop1 = ১,৪২৭,৭১১
| region1 = {{IND}} 
| region2 = [[মেঘালয়]]
| pop2 = ১,৩৮২,২৭৮
| region3 = [[অসম]]
| pop3 = ৩৪,৫৫৮
| region4 = {{BAN}}
| pop4 = ৩০,০০০
| languages = [[খাচী ভাষা]]
| religions = সংখ্যাগৰিষ্ঠ: * [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] (কেথলিক আৰু প্ৰটেষ্টাণ্ট)
উল্লেখযোগ্য:* [[কা নিয়াম খাচী]]
সংখ্যালঘু:* [[হিন্দুধৰ্ম]] * [[বৌদ্ধধৰ্ম]] * [[ইছলাম]]
| related   = [[প্নাৰ জনগোষ্ঠী]] আৰু অন্যান্য [[মন-খমেৰ জনগোষ্ঠী]]
}}
'''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে। ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]
[[শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>0d6calvysuq44fwrupa9mqdcyhjw4r4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শিলামণ্ডল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137819</id>
    <revision>
      <id>616108</id>
      <timestamp>2026-07-07T17:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="b4szq8p74ppbxy26gaje3sfopfir8q7" xml:space="preserve">'''শিলামণ্ডল'''[1] হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।</text>
      <sha1>b4szq8p74ppbxy26gaje3sfopfir8q7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616109</id>
      <parentid>616108</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T17:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1261" sha1="h6jw11y8i4kdwqg6q3ce5o2gaihfmrs" xml:space="preserve">'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।</text>
      <sha1>h6jw11y8i4kdwqg6q3ce5o2gaihfmrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616110</id>
      <parentid>616109</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T17:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1541" sha1="1e5mkiews5wckynlt06lob9itc0vczi" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|The tectonic plates of the lithosphere on Earth]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|Earth cutaway from center to surface, the lithosphere comprising the crust and [[lithospheric mantle]] (detail not to scale)]]
'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।</text>
      <sha1>1e5mkiews5wckynlt06lob9itc0vczi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616111</id>
      <parentid>616110</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T17:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1584" sha1="7l8xax72camcm5quggca5p3xw3dhbao" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|Earth cutaway from center to surface, the lithosphere comprising the crust and [[lithospheric mantle]] (detail not to scale)]]
'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।</text>
      <sha1>7l8xax72camcm5quggca5p3xw3dhbao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616112</id>
      <parentid>616111</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T17:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1733" sha1="dph52ad2dn5k6dwc7nkuvhgy26rvf7d" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।</text>
      <sha1>dph52ad2dn5k6dwc7nkuvhgy26rvf7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616113</id>
      <parentid>616112</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T17:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="8s7s9r6he007153vcnryux3nnganc2l" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>8s7s9r6he007153vcnryux3nnganc2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616114</id>
      <parentid>616113</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4590" sha1="hurrag3y49oaz3bxhntipj3xyvrxx1p" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।[2] অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।[3]

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>hurrag3y49oaz3bxhntipj3xyvrxx1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616115</id>
      <parentid>616114</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল */</comment>
      <origin>616115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5219" sha1="joubescrif871g3q8tc1p0052rbamcz" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>joubescrif871g3q8tc1p0052rbamcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616117</id>
      <parentid>616115</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল */</comment>
      <origin>616117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7626" sha1="f5mo02i7aqnhzd4bd310qevwwhycve8" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।[4][5][6][7] এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব।
এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।[8] ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>f5mo02i7aqnhzd4bd310qevwwhycve8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616118</id>
      <parentid>616117</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ধাৰণাটোৰ ইতিহাস */</comment>
      <origin>616118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8672" sha1="c6ykjqc51kyalq8iecxh2utdil5pgib" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>c6ykjqc51kyalq8iecxh2utdil5pgib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616119</id>
      <parentid>616118</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ধাৰণাটোৰ ইতিহাস */</comment>
      <origin>616119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9757" sha1="p7nuhmae6a3w5hfvn2574fmpfgsncfk" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}
===প্ৰকাৰ===
শিলামণ্ডলক সাগৰীয় আৰু মহাদেশীয় শিলামণ্ডলত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল সাগৰীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৯ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.১০ পাউণ্ড) আৰু ই সাগৰীয় অৱবাহিকাত বিদ্যমান। মহাদেশীয় শিলামণ্ডল মহাদেশীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৭ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.০৯৮ পাউণ্ড) আৰু ই মহাদেশ আৰু মহাদেশীয় শ্বেলফৰ তলত।[9]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>p7nuhmae6a3w5hfvn2574fmpfgsncfk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616120</id>
      <parentid>616119</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:14:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰকাৰ */</comment>
      <origin>616120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10012" sha1="13hrt0t3b7iudl2jmxgmrsakmdr6nwe" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}
===প্ৰকাৰ===
শিলামণ্ডলক সাগৰীয় আৰু মহাদেশীয় শিলামণ্ডলত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল সাগৰীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৯ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.১০ পাউণ্ড) আৰু ই সাগৰীয় অৱবাহিকাত বিদ্যমান। মহাদেশীয় শিলামণ্ডল মহাদেশীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৭ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.০৯৮ পাউণ্ড) আৰু ই মহাদেশ আৰু মহাদেশীয় শ্বেলফৰ তলত।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Philpotts|first1=Anthony R.|last2=Ague|first2=Jay J.|title=Principles of igneous and metamorphic petrology|date=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, UK|isbn=9780521880060|pages=2–4, 29|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>13hrt0t3b7iudl2jmxgmrsakmdr6nwe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616121</id>
      <parentid>616120</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰকাৰ */</comment>
      <origin>616121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10146" sha1="5yifpeprzewwhorim6mjp5cg6vlvdk6" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}
===প্ৰকাৰ===
[[File:Subduction-en.svg|right|thumb|upright=1.35|বেলেগ বেলেগ প্ৰকাৰৰ শিলামণ্ডল]]
শিলামণ্ডলক সাগৰীয় আৰু মহাদেশীয় শিলামণ্ডলত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল সাগৰীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৯ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.১০ পাউণ্ড) আৰু ই সাগৰীয় অৱবাহিকাত বিদ্যমান। মহাদেশীয় শিলামণ্ডল মহাদেশীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৭ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.০৯৮ পাউণ্ড) আৰু ই মহাদেশ আৰু মহাদেশীয় শ্বেলফৰ তলত।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Philpotts|first1=Anthony R.|last2=Ague|first2=Jay J.|title=Principles of igneous and metamorphic petrology|date=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, UK|isbn=9780521880060|pages=2–4, 29|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>5yifpeprzewwhorim6mjp5cg6vlvdk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616122</id>
      <parentid>616121</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰকাৰ */</comment>
      <origin>616122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10211" sha1="l2e5ea0nqeeyipgyvgxyrsnldpflga8" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}
===প্ৰকাৰ===
[[File:Subduction-en.svg|right|thumb|upright=1.35|বেলেগ বেলেগ প্ৰকাৰৰ শিলামণ্ডল]]
শিলামণ্ডলক সাগৰীয় আৰু মহাদেশীয় শিলামণ্ডলত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল সাগৰীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৯ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.১০ পাউণ্ড) আৰু ই সাগৰীয় অৱবাহিকাত বিদ্যমান। মহাদেশীয় শিলামণ্ডল মহাদেশীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৭ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.০৯৮ পাউণ্ড) আৰু ই মহাদেশ আৰু মহাদেশীয় শ্বেলফৰ তলত।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Philpotts|first1=Anthony R.|last2=Ague|first2=Jay J.|title=Principles of igneous and metamorphic petrology|date=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, UK|isbn=9780521880060|pages=2–4, 29|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;
===মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল===

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>l2e5ea0nqeeyipgyvgxyrsnldpflga8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616125</id>
      <parentid>616122</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:18:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল */</comment>
      <origin>616125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12382" sha1="b58dc5psl8scsrb1mq8r5x6vqtybmc7" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}
===প্ৰকাৰ===
[[File:Subduction-en.svg|right|thumb|upright=1.35|বেলেগ বেলেগ প্ৰকাৰৰ শিলামণ্ডল]]
শিলামণ্ডলক সাগৰীয় আৰু মহাদেশীয় শিলামণ্ডলত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল সাগৰীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৯ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.১০ পাউণ্ড) আৰু ই সাগৰীয় অৱবাহিকাত বিদ্যমান। মহাদেশীয় শিলামণ্ডল মহাদেশীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৭ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.০৯৮ পাউণ্ড) আৰু ই মহাদেশ আৰু মহাদেশীয় শ্বেলফৰ তলত।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Philpotts|first1=Anthony R.|last2=Ague|first2=Jay J.|title=Principles of igneous and metamorphic petrology|date=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, UK|isbn=9780521880060|pages=2–4, 29|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;
===মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল===
মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল প্ৰধানকৈ মেফিক খোলা আৰু আল্ট্ৰামেফিক মেণ্টেল (পেৰিড'টাইট)ৰে গঠিত আৰু ই মহাদেশীয় শিলামণ্ডলতকৈ ঘন। মধ্য সাগৰীয় শিখৰত পোৱা নতুন সাগৰীয় শিলামণ্ডল খোলাতকৈ ডাঠ নহয় যদিও সাগৰীয় শিলামণ্ডল বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে ডাঠ হৈ মধ্য সাগৰীয় শিখৰৰ পৰা আঁতৰি যায়। আটাইতকৈ পুৰণি সাগৰীয় শিলামণ্ডল সাধাৰণতে প্ৰায় ১৪০ কিলোমিটাৰ (৮৭ মাইল) ডাঠ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot; /&gt; এই ঘনকৰণ পৰিবাহী শীতলতাৰ দ্বাৰা হয়, যিয়ে গৰম এষ্টেনোস্ফিয়াৰক লিথ’স্ফেৰিক মেণ্টেললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আৰু বয়সৰ লগে লগে সাগৰীয় শিলামণ্ডল ক্ৰমান্বয়ে ডাঠ আৰু ঘন হৈ পৰে। আচলতে সাগৰীয় শিলামণ্ডল হৈছে তৰপত সংবহন&lt;ref name=&quot;Turcotte_Schubert&quot;&gt;{{cite book | title=Geodynamics | publisher=Cambridge University Press | first1=Donald L. | last1=Turcotte | first2=Gerald | last2=Schubert | date=25 March 2002 | page=456}}&lt;/ref&gt;ৰ বাবে এটা তাপীয় সীমা স্তৰ। সাগৰীয় শিলামণ্ডলৰ মেণ্টেল অংশৰ ডাঠতাক সময়ৰ বৰ্গমূল হিচাপে ডাঠ হোৱা তাপীয় সীমা স্তৰ হিচাপে আনুমানিক কৰিব পাৰি।{{cn}}
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt; h \, \sim \, 2\, \sqrt{ \kappa t } &lt;/math&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>b58dc5psl8scsrb1mq8r5x6vqtybmc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616127</id>
      <parentid>616125</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল */</comment>
      <origin>616127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15189" sha1="ttpfaoxeep1vddyklwso12bn41g1n1y" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}
===প্ৰকাৰ===
[[File:Subduction-en.svg|right|thumb|upright=1.35|বেলেগ বেলেগ প্ৰকাৰৰ শিলামণ্ডল]]
শিলামণ্ডলক সাগৰীয় আৰু মহাদেশীয় শিলামণ্ডলত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল সাগৰীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৯ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.১০ পাউণ্ড) আৰু ই সাগৰীয় অৱবাহিকাত বিদ্যমান। মহাদেশীয় শিলামণ্ডল মহাদেশীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৭ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.০৯৮ পাউণ্ড) আৰু ই মহাদেশ আৰু মহাদেশীয় শ্বেলফৰ তলত।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Philpotts|first1=Anthony R.|last2=Ague|first2=Jay J.|title=Principles of igneous and metamorphic petrology|date=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, UK|isbn=9780521880060|pages=2–4, 29|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;
===মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল===
মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল প্ৰধানকৈ মেফিক খোলা আৰু আল্ট্ৰামেফিক মেণ্টেল (পেৰিড'টাইট)ৰে গঠিত আৰু ই মহাদেশীয় শিলামণ্ডলতকৈ ঘন। মধ্য সাগৰীয় শিখৰত পোৱা নতুন সাগৰীয় শিলামণ্ডল খোলাতকৈ ডাঠ নহয় যদিও সাগৰীয় শিলামণ্ডল বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে ডাঠ হৈ মধ্য সাগৰীয় শিখৰৰ পৰা আঁতৰি যায়। আটাইতকৈ পুৰণি সাগৰীয় শিলামণ্ডল সাধাৰণতে প্ৰায় ১৪০ কিলোমিটাৰ (৮৭ মাইল) ডাঠ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot; /&gt; এই ঘনকৰণ পৰিবাহী শীতলতাৰ দ্বাৰা হয়, যিয়ে গৰম এষ্টেনোস্ফিয়াৰক লিথ’স্ফেৰিক মেণ্টেললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আৰু বয়সৰ লগে লগে সাগৰীয় শিলামণ্ডল ক্ৰমান্বয়ে ডাঠ আৰু ঘন হৈ পৰে। আচলতে সাগৰীয় শিলামণ্ডল হৈছে তৰপত সংবহন&lt;ref name=&quot;Turcotte_Schubert&quot;&gt;{{cite book | title=Geodynamics | publisher=Cambridge University Press | first1=Donald L. | last1=Turcotte | first2=Gerald | last2=Schubert | date=25 March 2002 | page=456}}&lt;/ref&gt;ৰ বাবে এটা তাপীয় সীমা স্তৰ। সাগৰীয় শিলামণ্ডলৰ মেণ্টেল অংশৰ ডাঠতাক সময়ৰ বৰ্গমূল হিচাপে ডাঠ হোৱা তাপীয় সীমা স্তৰ হিচাপে আনুমানিক কৰিব পাৰি।{{cn}}
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt; h \, \sim \, 2\, \sqrt{ \kappa t } &lt;/math&gt;

(------)

কেইবা লাখ লাখ বছৰ ধৰি মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ কম ঘন হয় যদিও ইয়াৰ পিছত এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ ক্ৰমান্বয়ে ঘন হৈ পৰে।ৰাসায়নিকভাৱে পৃথক সাগৰীয় খোলা এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ পাতল হ’লেও মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰৰ তাপীয় সংকোচনে ইয়াক এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ ঘন কৰি তোলে। পৰিপক্ক সাগৰীয় শিলামণ্ডলৰ মহাকৰ্ষণীয় অস্থিৰতাৰ প্ৰভাৱ পৰে যে ছাবডাকচন জ'নত সাগৰীয় শিলামণ্ডল নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে অতিক্ৰম কৰা শিলামণ্ডলৰ তলত ডুব যায়, যিটো সাগৰীয় বা মহাদেশীয় হ'ব পাৰে। মধ্য সাগৰীয় শিখৰত নতুন সাগৰীয় শিলামণ্ডল অহৰহ উৎপন্ন হৈ থাকে আৰু ছাবডাকচন জ’নত পুনৰ মেণ্টেললৈ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ফলত মহাদেশীয় শিলামণ্ডলতকৈ সাগৰীয় শিলামণ্ডল বহু কম বয়সীয়া: আটাইতকৈ পুৰণি সাগৰীয় শিলামণ্ডল প্ৰায় ১৭ কোটি বছৰ পুৰণি, আনহাতে মহাদেশীয় শিলামণ্ডলৰ কিছু অংশ কোটি কোটি বছৰ পুৰণি।&lt;ref name=&quot;Composition and development of the&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1038/274544a0|title=Composition and development of the continental tectosphere|date=1978|last1=Jordan|first1=Thomas H.|authorlink1=Thomas H. Jordan|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=274|issue=5671|pages=544–548|bibcode=1978Natur.274..544J|s2cid=4286280}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Doilithos&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1016/j.lithos.2009.04.028|title=Ultradeep continental roots and their oceanic remnants: A solution to the geochemical &quot;mantle reservoir&quot; problem?|date=2009|last1=O'Reilly|first1=Suzanne Y.|last2=Zhang|first2=Ming|last3=Griffin|first3=William L.|last4=Begg|first4=Graham|last5=Hronsky|first5=Jon|journal=[[Lithos (journal)|Lithos]]|volume=112|pages=1043–1054|bibcode=2009Litho.112.1043O}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>ttpfaoxeep1vddyklwso12bn41g1n1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616128</id>
      <parentid>616127</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T18:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ভূতত্ত্ব]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>616128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15238" sha1="4ys3cn2pje78bgc7hstg1y1cijh6rpx" xml:space="preserve">[[File:Plates tect2 en.svg|thumb|upright=1.35|পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডলৰ টেকটনিক প্লেট]]
[[File:Earth cutaway schematic-en.svg|thumb|upright=1.35|কেন্দ্ৰৰ পৰা পৃষ্ঠলৈ পৃথিৱীৰ কাটিব পৰা ঠাই, শিলামণ্ডলত খোলা আৰু শিলামণ্ডলৰ তৰপ। (বিস্তাৰিত স্কেল নহয়)]]

'''শিলামণ্ডল'''&lt;ref&gt;({{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|λίθος}}'' ({{grc-transl|λίθος}})|rocky||''{{wikt-lang|grc|σφαίρα}}'' ({{grc-transl|σφαίρα}})|sphere}}), {{cite book|last1=Skinner|first1=B. J.|last2=Porter|first2=S. C.|title=Physical Geology|page=17|chapter=The Earth: Inside and Out|year=1987|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0-471-05668-5}}&lt;/ref&gt; হৈছে কোনো স্থলজ গ্ৰহ বা প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ কঠিন শিলৰ খোলা। পৃথিৱীত ই খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় মেণ্টেলৰদ্বাৰা গঠিত, যিটো ওপৰৰ আৱৰণৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ অংশ যিয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময়ৰ মাপকাঠিত স্থিতিস্থাপকভাৱে আচৰণ কৰে। ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু খনিজ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিত খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ পাৰ্থক্য কৰা হয়।
==পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল==
পৃথিৱীৰ শিলামণ্ডল, যিয়ে পৃথিৱীৰ কঠিন আৰু বাহিৰৰ কঠিন উলম্ব স্তৰ গঠন কৰে, ইয়াৰ ভিতৰত খোলা আৰু শিলামণ্ডলীয় তৰপ (বা মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰ) অন্তৰ্ভুক্ত, এই সৰ্বোচ্চ অংশটো সংবহন নহয়। শিলামণ্ডলৰ তলৰ স্তৰটোক এষ্টেন’স্ফিয়াৰ বোলা হয়, যিটো অংশ হৈছে ওপৰৰ আৱৰণৰ তুলনাত দুৰ্বল, গৰম আৰু গভীৰ, এই অংশটো সংবহন কৰিবলৈ সক্ষম। শিলামণ্ডল–এষ্টেন’স্ফিয়াৰৰ সীমা চাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পাৰ্থক্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। শিলামণ্ডল ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ অতি দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে কঠিন হৈ থাকে য'ত ই স্থিতিস্থাপকভাৱে আৰু ভংগুৰ বিফলতাৰ দ্বাৰা বিকৃতি হয়, আনহাতে এষ্টেন’স্ফিয়াৰ আঠাযুক্তভাৱে বিকৃতি হয় আৰু প্লাষ্টিক বিকৃতিৰ জৰিয়তে শক্তি গ্ৰহণ কৰে।{{cn}}

শিলামণ্ডল– এষ্টেন’স্ফিয়াৰ সীমাৰ এই সংজ্ঞাৰ বাবে শিলামণ্ডলৰ বেধক ভংগুৰ আৰু আঠাযুক্ত আচৰণৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত সমতাপলৈকে গভীৰতা বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Parsons|first1=B.|last2=McKenzie|first2=D.|name-list-style=amp|year=1978|title=Mantle Convection and the thermal structure of the plates|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|url=http://www.earth.ox.ac.uk/~johne/teaching/pdfs/parsons-mckenzie78.pdf|volume=83|issue=B9|page=4485|bibcode=1978JGR....83.4485P|doi=10.1029/JB083iB09p04485|citeseerx=10.1.1.708.5792}}&lt;/ref&gt; অলিভাইন নমনীয় হোৱা উষ্ণতা (~১,০০০ °C বা ১,৮৩০ °F) এই সমতাপ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ অলিভাইন সাধাৰণতে ওপৰৰ তৰপৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল খনিজ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot;&gt;{{cite web|last=Pasyanos|first=M. E.|date=15 May 2008|title=Lithospheric Thickness Modeled from Long Period Surface Wave Dispersion|url=https://e-reports-ext.llnl.gov/pdf/361453.pdf|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt;

শিলামণ্ডলক প্ৰায়ে অন্য প্লেটৰ পৰা জমা হোৱা টেৰেন অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অনুভূমিকভাৱে টেকটনিক প্লেটত বিভক্ত কৰা হয়।{{cn}}
===ধাৰণাটোৰ ইতিহাস===
পৃথিৱীৰ শক্তিশালী বাহ্যিক স্তৰ হিচাপে শিলামণ্ডলৰ ধাৰণাটো ইংৰাজ গণিতজ্ঞ এ ই এইচ লাভে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯১১ চনত তেওঁৰ মনোগ্ৰাফ &quot;Some problems of Geodynamics&quot; ত লিখিছিল আৰু এই ধাৰণাটোৰ বিষয়ে ধাৰাবাহিক গৱেষণা পত্ৰ লিখা আৰু &quot;লিথ'স্ফিয়াৰ&quot; শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা আমেৰিকান ভূতত্ত্ববিদ জোচেফ বেৰেলে অধিক বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30056401|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=289–314|doi=10.1086/622155|issue=4|bibcode=1914JG.....22..289B|s2cid=118354240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067162|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=441–468|doi=10.1086/622163|issue=5|bibcode=1914JG.....22..441B|s2cid=224833672}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30060774|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=655–683|doi=10.1086/622181|issue=7|bibcode=1914JG.....22..655B|s2cid=224832862}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=30067883|last=Barrell|first=J.|date=1914|title=The strength of the Earth's crust|journal=[[Journal of Geology]]|volume=22|pages=537–555|doi=10.1086/622170|issue=6|bibcode=1914JG.....22..537B|s2cid=128955134}}&lt;/ref&gt;  এই ধাৰণাটো মহাদেশীয় খোলাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বিজুতিৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে বৈ যাব পৰা দুৰ্বল স্তৰৰ ওপৰত এটা শক্তিশালী, কঠিন ওপৰৰ স্তৰ (যাক তেওঁ শিলামণ্ডল বুলি কয়) থাকিব লাগিব। এই ধাৰণাসমূহ কানাডাৰ ভূতত্ত্ববিদ ৰেজিনাল্ড এলডৱৰ্থ ডেলিয়ে ১৯৪০ চনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ &quot;ষ্ট্ৰেংথ এণ্ড ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ দ্য আৰ্থ&quot;ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত কৰে।&lt;ref&gt;Daly, R. (1940) ''Strength and structure of the Earth''. New York: Prentice-Hall.&lt;/ref&gt; ভূতত্ত্ববিদ আৰু ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে। দুৰ্বল এষ্টেনোস্ফিয়াৰৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা শক্তিশালী শিলামণ্ডলৰ এই ধাৰণাসমূহ প্লেট টেকটনিক্স তত্ত্বৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।{{cn}}
===প্ৰকাৰ===
[[File:Subduction-en.svg|right|thumb|upright=1.35|বেলেগ বেলেগ প্ৰকাৰৰ শিলামণ্ডল]]
শিলামণ্ডলক সাগৰীয় আৰু মহাদেশীয় শিলামণ্ডলত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল সাগৰীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৯ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.১০ পাউণ্ড) আৰু ই সাগৰীয় অৱবাহিকাত বিদ্যমান। মহাদেশীয় শিলামণ্ডল মহাদেশীয় খোলাৰ সৈতে জড়িত (যাৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ২.৭ গ্ৰাম বা প্ৰতি ঘন ইঞ্চিত ০.০৯৮ পাউণ্ড) আৰু ই মহাদেশ আৰু মহাদেশীয় শ্বেলফৰ তলত।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Philpotts|first1=Anthony R.|last2=Ague|first2=Jay J.|title=Principles of igneous and metamorphic petrology|date=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, UK|isbn=9780521880060|pages=2–4, 29|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;
===মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল===
মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল প্ৰধানকৈ মেফিক খোলা আৰু আল্ট্ৰামেফিক মেণ্টেল (পেৰিড'টাইট)ৰে গঠিত আৰু ই মহাদেশীয় শিলামণ্ডলতকৈ ঘন। মধ্য সাগৰীয় শিখৰত পোৱা নতুন সাগৰীয় শিলামণ্ডল খোলাতকৈ ডাঠ নহয় যদিও সাগৰীয় শিলামণ্ডল বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে ডাঠ হৈ মধ্য সাগৰীয় শিখৰৰ পৰা আঁতৰি যায়। আটাইতকৈ পুৰণি সাগৰীয় শিলামণ্ডল সাধাৰণতে প্ৰায় ১৪০ কিলোমিটাৰ (৮৭ মাইল) ডাঠ।&lt;ref name=&quot;lithothick&quot; /&gt; এই ঘনকৰণ পৰিবাহী শীতলতাৰ দ্বাৰা হয়, যিয়ে গৰম এষ্টেনোস্ফিয়াৰক লিথ’স্ফেৰিক মেণ্টেললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আৰু বয়সৰ লগে লগে সাগৰীয় শিলামণ্ডল ক্ৰমান্বয়ে ডাঠ আৰু ঘন হৈ পৰে। আচলতে সাগৰীয় শিলামণ্ডল হৈছে তৰপত সংবহন&lt;ref name=&quot;Turcotte_Schubert&quot;&gt;{{cite book | title=Geodynamics | publisher=Cambridge University Press | first1=Donald L. | last1=Turcotte | first2=Gerald | last2=Schubert | date=25 March 2002 | page=456}}&lt;/ref&gt;ৰ বাবে এটা তাপীয় সীমা স্তৰ। সাগৰীয় শিলামণ্ডলৰ মেণ্টেল অংশৰ ডাঠতাক সময়ৰ বৰ্গমূল হিচাপে ডাঠ হোৱা তাপীয় সীমা স্তৰ হিচাপে আনুমানিক কৰিব পাৰি।{{cn}}
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt; h \, \sim \, 2\, \sqrt{ \kappa t } &lt;/math&gt;

(------)

কেইবা লাখ লাখ বছৰ ধৰি মহাসাগৰীয় শিলামণ্ডল এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ কম ঘন হয় যদিও ইয়াৰ পিছত এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ ক্ৰমান্বয়ে ঘন হৈ পৰে।ৰাসায়নিকভাৱে পৃথক সাগৰীয় খোলা এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ পাতল হ’লেও মেণ্টেল লিথ’স্ফিয়াৰৰ তাপীয় সংকোচনে ইয়াক এষ্টেন’স্ফিয়াৰতকৈ ঘন কৰি তোলে। পৰিপক্ক সাগৰীয় শিলামণ্ডলৰ মহাকৰ্ষণীয় অস্থিৰতাৰ প্ৰভাৱ পৰে যে ছাবডাকচন জ'নত সাগৰীয় শিলামণ্ডল নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে অতিক্ৰম কৰা শিলামণ্ডলৰ তলত ডুব যায়, যিটো সাগৰীয় বা মহাদেশীয় হ'ব পাৰে। মধ্য সাগৰীয় শিখৰত নতুন সাগৰীয় শিলামণ্ডল অহৰহ উৎপন্ন হৈ থাকে আৰু ছাবডাকচন জ’নত পুনৰ মেণ্টেললৈ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ফলত মহাদেশীয় শিলামণ্ডলতকৈ সাগৰীয় শিলামণ্ডল বহু কম বয়সীয়া: আটাইতকৈ পুৰণি সাগৰীয় শিলামণ্ডল প্ৰায় ১৭ কোটি বছৰ পুৰণি, আনহাতে মহাদেশীয় শিলামণ্ডলৰ কিছু অংশ কোটি কোটি বছৰ পুৰণি।&lt;ref name=&quot;Composition and development of the&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1038/274544a0|title=Composition and development of the continental tectosphere|date=1978|last1=Jordan|first1=Thomas H.|authorlink1=Thomas H. Jordan|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=274|issue=5671|pages=544–548|bibcode=1978Natur.274..544J|s2cid=4286280}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Doilithos&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1016/j.lithos.2009.04.028|title=Ultradeep continental roots and their oceanic remnants: A solution to the geochemical &quot;mantle reservoir&quot; problem?|date=2009|last1=O'Reilly|first1=Suzanne Y.|last2=Zhang|first2=Ming|last3=Griffin|first3=William L.|last4=Begg|first4=Graham|last5=Hronsky|first5=Jon|journal=[[Lithos (journal)|Lithos]]|volume=112|pages=1043–1054|bibcode=2009Litho.112.1043O}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:ভূতত্ত্ব]]</text>
      <sha1>4ys3cn2pje78bgc7hstg1y1cijh6rpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰাজাবিল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137820</id>
    <revision>
      <id>616142</id>
      <timestamp>2026-07-08T03:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rakesh Modak</username>
        <id>42466</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1648" sha1="25yotd1dhifdwllcgksipggt2cq7un4" xml:space="preserve">{{Under construction}}
{{Infobox settlement
| name = ৰাজাবিল 
| other_name = 
| native_name = 
| native_name_lang = 
| settlement_type = গাওঁ
| etymology = 
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_map_caption = Map of Assam
| coordinates = 
| coordinates_footnotes = 
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[বাক্সা জিলা]]
| subdivision_type3 = [[অঞ্চল]]
| subdivision_name3 = বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ(BTR)
| established_title = 
| established_date = 
| founder = 
| seat_type = 
| seat = 
| leader_party = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 = 
| elevation_m = 
| population_as_of = ২০১১
| population_total = ১৮৯১
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]][[বড়ো ভাষা]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = পষ্টেল কোড
| postal_code = ৭৮১৩২০
| area_code_type = [[Telephone numbers in India|STD Code]]
| area_code = ০৩৬৬৬
| blank_name_sec1 = [[Census of India|Census]] code
| blank_info_sec1 = 
| footnotes = 
| pushpin_map_alt = বাক্সা জিলা 
| area_total_ha = 
| registration_plate = AS-28
}}</text>
      <sha1>25yotd1dhifdwllcgksipggt2cq7un4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616143</id>
      <parentid>616142</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T03:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rakesh Modak</username>
        <id>42466</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2113" sha1="1kq5abt0y0rcpfi6g4u5kuopz831c74" xml:space="preserve">{{Under construction}}
{{Infobox settlement
| name = ৰাজাবিল 
| other_name = 
| native_name = 
| native_name_lang = 
| settlement_type = গাওঁ
| etymology = 
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_map_caption = Map of Assam
| coordinates = 
| coordinates_footnotes = 
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[বাক্সা জিলা]]
| subdivision_type3 = [[অঞ্চল]]
| subdivision_name3 = বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ(BTR)
| established_title = 
| established_date = 
| founder = 
| seat_type = 
| seat = 
| leader_party = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 = 
| elevation_m = 
| population_as_of = ২০১১
| population_total = ১৮৯১
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]][[বড়ো ভাষা]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = পষ্টেল কোড
| postal_code = ৭৮১৩২০
| area_code_type = [[Telephone numbers in India|STD Code]]
| area_code = ০৩৬৬৬
| blank_name_sec1 = [[Census of India|Census]] code
| blank_info_sec1 = 
| footnotes = 
| pushpin_map_alt = বাক্সা জিলা 
| area_total_ha = 
| registration_plate = AS-28
}}
ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত বাক্সা জিলাৰ এখন লোকপিয়ল গাঁও '''ৰাজাবিল'''। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজাবিল গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৮৯১ জন, তাৰে পুৰুষ ৯৩৯ জন আৰু মহিলা ৯৫২জনী আছে।</text>
      <sha1>1kq5abt0y0rcpfi6g4u5kuopz831c74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616144</id>
      <parentid>616143</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T03:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rakesh Modak</username>
        <id>42466</id>
      </contributor>
      <comment>(edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>616144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2345" sha1="kctneolnr69if63kt2s9xrehj98a9hg" xml:space="preserve">{{Under construction}}
{{Infobox settlement
| name = ৰাজাবিল 
| other_name = 
| native_name = 
| native_name_lang = 
| settlement_type = গাওঁ
| etymology = 
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_map_caption = Map of Assam
| coordinates = 
| coordinates_footnotes = 
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[বাক্সা জিলা]]
| subdivision_type3 = [[অঞ্চল]]
| subdivision_name3 = বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ(BTR)
| established_title = 
| established_date = 
| founder = 
| seat_type = 
| seat = 
| leader_party = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 = 
| elevation_m = 
| population_as_of = ২০১১
| population_total = ১৮৯১
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]][[বড়ো ভাষা]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = পষ্টেল কোড
| postal_code = ৭৮১৩২০
| area_code_type = [[Telephone numbers in India|STD Code]]
| area_code = ০৩৬৬৬
| blank_name_sec1 = [[Census of India|Census]] code
| blank_info_sec1 = 
| footnotes = 
| pushpin_map_alt = বাক্সা জিলা 
| area_total_ha = 
| registration_plate = AS-28
}}
ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত বাক্সা জিলাৰ এখন লোকপিয়ল গাঁও '''ৰাজাবিল'''। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজাবিল গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৮৯১ জন, তাৰে পুৰুষ ৯৩৯ জন আৰু মহিলা ৯৫২জনী আছে।&lt;ref name=&quot;Information&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.onefivenine.com/india/census/village/Baksa/Sarupeta-_3aPt_4a/Rajabil | title=Rajabil | publisher=Onefivenine.com | accessdate=8 July 2026}}&lt;/ref&gt;


==তথ্যসুত্ৰ==</text>
      <sha1>kctneolnr69if63kt2s9xrehj98a9hg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616145</id>
      <parentid>616144</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T03:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rakesh Modak</username>
        <id>42466</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2555" sha1="c40ne20r0zi5jzfduy9mxxk44zald3s" xml:space="preserve">{{Under construction}}
{{Infobox settlement
| name = ৰাজাবিল 
| other_name = 
| native_name = 
| native_name_lang = 
| settlement_type = গাওঁ
| etymology = 
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_map_caption = Map of Assam
| coordinates = 
| coordinates_footnotes = 
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[বাক্সা জিলা]]
| subdivision_type3 = [[অঞ্চল]]
| subdivision_name3 = বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ(BTR)
| established_title = 
| established_date = 
| founder = 
| seat_type = 
| seat = 
| leader_party = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 = 
| elevation_m = 
| population_as_of = ২০১১
| population_total = ১৮৯১
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]][[বড়ো ভাষা]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = পষ্টেল কোড
| postal_code = ৭৮১৩২০
| area_code_type = [[Telephone numbers in India|STD Code]]
| area_code = ০৩৬৬৬
| blank_name_sec1 = [[Census of India|Census]] code
| blank_info_sec1 = 
| footnotes = 
| pushpin_map_alt = বাক্সা জিলা 
| area_total_ha = 
| registration_plate = AS-28
}}
ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত বাক্সা জিলাৰ এখন লোকপিয়ল গাঁও '''ৰাজাবিল'''&lt;ref name=&quot;Info&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.mapsofindia.com/villages/assam/barpeta/sarupeta/rajabil.html | title=ৰাজাবিল গাওঁ | publisher=Mapsofindia.com | accessdate=8 July 2026}}&lt;/ref&gt;। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজাবিল গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৮৯১ জন, তাৰে পুৰুষ ৯৩৯ জন আৰু মহিলা ৯৫২জনী আছে।&lt;ref name=&quot;Information&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.onefivenine.com/india/census/village/Baksa/Sarupeta-_3aPt_4a/Rajabil | title=Rajabil | publisher=Onefivenine.com | accessdate=8 July 2026}}&lt;/ref&gt;


==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>c40ne20r0zi5jzfduy9mxxk44zald3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616146</id>
      <parentid>616145</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T04:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rakesh Modak</username>
        <id>42466</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3145" sha1="3d897ubffu8y0mznjqucg379vam2kys" xml:space="preserve">{{Under construction}}
{{Infobox settlement
| name = ৰাজাবিল 
| other_name = 
| native_name = 
| native_name_lang = 
| settlement_type = গাওঁ
| etymology = 
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_map_caption = Map of Assam
| coordinates = 
| coordinates_footnotes = 
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[বাক্সা জিলা]]
| subdivision_type3 = [[অঞ্চল]]
| subdivision_name3 = বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ(BTR)
| established_title = 
| established_date = 
| founder = 
| seat_type = 
| seat = 
| leader_party = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 = 
| elevation_m = 
| population_as_of = ২০১১
| population_total = ১৮৯১
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]][[বড়ো ভাষা]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = পষ্টেল কোড
| postal_code = ৭৮১৩২০
| area_code_type = [[Telephone numbers in India|STD Code]]
| area_code = ০৩৬৬৬
| blank_name_sec1 = [[Census of India|Census]] code
| blank_info_sec1 = 
| footnotes = 
| pushpin_map_alt = বাক্সা জিলা 
| area_total_ha = 
| registration_plate = AS-28
}}
ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত বাক্সা জিলাৰ এখন লোকপিয়ল গাঁও '''ৰাজাবিল'''&lt;ref name=&quot;Info&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.mapsofindia.com/villages/assam/barpeta/sarupeta/rajabil.html | title=ৰাজাবিল গাওঁ | publisher=Mapsofindia.com | accessdate=8 July 2026}}&lt;/ref&gt;। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজাবিল গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৮৯১ জন, তাৰে পুৰুষ ৯৩৯ জন আৰু মহিলা ৯৫২জনী আছে।&lt;ref name=&quot;Information&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.onefivenine.com/india/census/village/Baksa/Sarupeta-_3aPt_4a/Rajabil | title=Rajabil | publisher=Onefivenine.com | accessdate=8 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==নিকটৱৰ্তী শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ==
* [[ৰূপহী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (বাক্সা)]]
* [[ৰূপহী কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় (বাক্সা)]]
* [[শালবাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]]
* [[শালবাৰী মহাবিদ্যালয়]]
* শালবাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়(পূৰ্বে বালিকা)
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>3d897ubffu8y0mznjqucg379vam2kys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Women's Premier League (cricket)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137821</id>
    <redirect title="মহিলাৰ প্ৰিমিয়াৰ লীগ" />
    <revision>
      <id>616147</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[মহিলাৰ প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="apjlgwrlnrlezqkk3uzt5b78oml2ww3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[মহিলাৰ প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]</text>
      <sha1>apjlgwrlnrlezqkk3uzt5b78oml2ww3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fever</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137822</id>
    <redirect title="জ্বৰ" />
    <revision>
      <id>616148</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[জ্বৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="1j150m2pno24wm0p06ptxz17myax0c4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[জ্বৰ]]</text>
      <sha1>1j150m2pno24wm0p06ptxz17myax0c4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maryam Mirzakhani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137823</id>
    <redirect title="মাৰিয়াম মিৰ্জাখানী" />
    <revision>
      <id>616149</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[মাৰিয়াম মিৰ্জাখানী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="hz0kx99qzh3n4zwlcr1tsrqzvs27uli" xml:space="preserve">#REDIRECT [[মাৰিয়াম মিৰ্জাখানী]]</text>
      <sha1>hz0kx99qzh3n4zwlcr1tsrqzvs27uli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tharavath Ammalu Amma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137824</id>
    <redirect title="থাৰাৱথ আম্মালু আম্মা" />
    <revision>
      <id>616150</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[থাৰাৱথ আম্মালু আম্মা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="qn1zfqxa5c7735w6r5nbppzbevzavqt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[থাৰাৱথ আম্মালু আম্মা]]</text>
      <sha1>qn1zfqxa5c7735w6r5nbppzbevzavqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>July 9</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137825</id>
    <redirect title="৯ জুলাই" />
    <revision>
      <id>616151</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[৯ জুলাই]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="ckut2zjqot1zh5ixp60fm0cqz3xsi2l" xml:space="preserve">#REDIRECT [[৯ জুলাই]]</text>
      <sha1>ckut2zjqot1zh5ixp60fm0cqz3xsi2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>July 10</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137826</id>
    <redirect title="১০ জুলাই" />
    <revision>
      <id>616152</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[১০ জুলাই]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="1p0s5baifvpdekqq3d7mqxuz5wd517z" xml:space="preserve">#REDIRECT [[১০ জুলাই]]</text>
      <sha1>1p0s5baifvpdekqq3d7mqxuz5wd517z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>July 11</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137827</id>
    <redirect title="১১ জুলাই" />
    <revision>
      <id>616153</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[১১ জুলাই]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="7tvjxe5mbplblkxn3tqg5wihpd7d6i3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[১১ জুলাই]]</text>
      <sha1>7tvjxe5mbplblkxn3tqg5wihpd7d6i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>July 12</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137828</id>
    <redirect title="১২ জুলাই" />
    <revision>
      <id>616154</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[১২ জুলাই]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="oeoi4rbx40i6aviqilnjll5gnqmnqq7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[১২ জুলাই]]</text>
      <sha1>oeoi4rbx40i6aviqilnjll5gnqmnqq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overton window</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137829</id>
    <redirect title="অভাৰট&#039;ন খিৰিকী" />
    <revision>
      <id>616155</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[অভাৰট'ন খিৰিকী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="80f6ql1ha95lgc6knc422oh7of1osnw" xml:space="preserve">#REDIRECT [[অভাৰট'ন খিৰিকী]]</text>
      <sha1>80f6ql1ha95lgc6knc422oh7of1osnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ka (Indic)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137830</id>
    <redirect title="ক (ইণ্ডিক)" />
    <revision>
      <id>616157</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[ক (ইণ্ডিক)]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="1uvnb7sltoh0l0nlekmr64flbvo4dmm" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ক (ইণ্ডিক)]]</text>
      <sha1>1uvnb7sltoh0l0nlekmr64flbvo4dmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anne Applebaum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137831</id>
    <redirect title="এন এপলবাম" />
    <revision>
      <id>616158</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[এন এপলবাম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="rvgzb5ruqo6cxw983f9q1bh7n456x7v" xml:space="preserve">#REDIRECT [[এন এপলবাম]]</text>
      <sha1>rvgzb5ruqo6cxw983f9q1bh7n456x7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anne Elizabeth Applebaum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137832</id>
    <redirect title="এন এপলবাম" />
    <revision>
      <id>616159</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[এন এপলবাম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="rvgzb5ruqo6cxw983f9q1bh7n456x7v" xml:space="preserve">#REDIRECT [[এন এপলবাম]]</text>
      <sha1>rvgzb5ruqo6cxw983f9q1bh7n456x7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>National Highway 53 (India, old numbering)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137833</id>
    <redirect title="৫৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (ভাৰত)" />
    <revision>
      <id>616160</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[৫৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (ভাৰত)]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hj2llzon2iuq0kavwu30grunxft31rq" xml:space="preserve">#REDIRECT [[৫৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (ভাৰত)]]</text>
      <sha1>hj2llzon2iuq0kavwu30grunxft31rq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biosphere</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137834</id>
    <redirect title="জীৱমণ্ডল" />
    <revision>
      <id>616161</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[জীৱমণ্ডল]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="olelhk15tndrypuqv6kjp3zv0gqoprk" xml:space="preserve">#REDIRECT [[জীৱমণ্ডল]]</text>
      <sha1>olelhk15tndrypuqv6kjp3zv0gqoprk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Withania somnifera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137835</id>
    <redirect title="অশ্বগন্ধা" />
    <revision>
      <id>616162</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[অশ্বগন্ধা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="4me0cgjl8yhpoywdfdslnrmk2hbcqvl" xml:space="preserve">#REDIRECT [[অশ্বগন্ধা]]</text>
      <sha1>4me0cgjl8yhpoywdfdslnrmk2hbcqvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ashwagandha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137836</id>
    <redirect title="অশ্বগন্ধা" />
    <revision>
      <id>616163</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dipankar Das</username>
        <id>36094</id>
      </contributor>
      <comment>[[অশ্বগন্ধা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="4me0cgjl8yhpoywdfdslnrmk2hbcqvl" xml:space="preserve">#REDIRECT [[অশ্বগন্ধা]]</text>
      <sha1>4me0cgjl8yhpoywdfdslnrmk2hbcqvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দ্য অডিচি (২০২৬)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137837</id>
    <revision>
      <id>616170</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox film | image          = The Odyssey (2026 film) poster.jpg | alt            = Film poster showing Odysseus (Matt Damon) standing in a battle position, facing the giant armored Laestrygonians in a forest. | caption        = Theatrical release poster | director       = [[Christopher Nolan]] | screenplay     = Christopher Nolan | based_on       = ''[[Odyssey]]'' by [[Homer]]&lt;!--WGA credit: &quot;Based on the Epic Poem by Homer&quot;; Please do not use the &quot;Base...</comment>
      <origin>616170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4551" sha1="45zfa8btcayxrnliwu38yflhem9dssg" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = The Odyssey (2026 film) poster.jpg
| alt            = Film poster showing Odysseus (Matt Damon) standing in a battle position, facing the giant armored Laestrygonians in a forest.
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = ''[[Odyssey]]'' by [[Homer]]&lt;!--WGA credit: &quot;Based on the Epic Poem by Homer&quot;; Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per billing block--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Samantha Morton]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|6|London|2026|7|17|United States and United Kingdom}}
| runtime        = 173 minutes&lt;!--Theatrical runtime: 172:53--&gt;&lt;ref name=&quot;Runtime&quot;&gt;{{Cite web |date=July 7, 2026 |title=''The Odyssey'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260707184002/https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |archive-date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = {{Plainlist|
* United States
* United Kingdom
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}

'''''The Odyssey''''' is a 2026 [[Epic film|epic]] [[fantasy action film]]&lt;!--Do not add other genres, this is described as a &quot;mythic action epic&quot;.--&gt; written and directed by [[Christopher Nolan]]. An adaptation of [[Homer]]'s [[ancient Greek]] epic the ''[[Odyssey]]'', the film stars [[Matt Damon]] as [[Odysseus]], the Greek king of [[Homer's Ithaca|Ithaca]], and chronicles his long and perilous journey home after the [[Trojan War]] and his encounters with mythical beings as he attempts to reunite with his wife, [[Penelope]], portrayed by [[Anne Hathaway]]. The [[ensemble cast]] includes [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Samantha Morton]], [[Zendaya]], and [[Charlize Theron]]. Nolan and his wife [[Emma Thomas]] produced the film through their production company, [[Syncopy Inc.|Syncopy]].

Nolan began writing ''The Odyssey'' in March 2024, secured the project with [[Universal Pictures]] by October, and the film was announced in December. Casting occurred from late 2024 through early 2025, and Damon was confirmed for the lead role in February 2025. Nolan studied several [[Translations of the Odyssey|translations of the ''Odyssey'']]. He depicted a realistic interpretation of [[Greek mythology]], drawing inspiration from the epic historical films ''[[Andrei Rublev (film)|Andrei Rublev]]'' (1966) and ''[[Ran (film)|Ran]]'' (1985), as well as the films of special effects artist [[Ray Harryhausen]]. Filming took place from February to August 2025 in [[Morocco]], [[Greece]], [[Italy]], [[Scotland]], [[Iceland]], [[Western Sahara]], and [[Malta]], as well as at the [[Universal Studios Lot]] in Los Angeles. With an estimated budget of $250&amp;nbsp;million, the film is among the most expensive of [[Christopher Nolan filmography|Nolan's career]], and the first to be shot entirely on [[IMAX]]'s [[70 mm film#IMAX|70 mm film]] cameras. Leading up to the film's release, &lt;!--Do not remove as this is well-covered by multiple reliable sources below and the lead should summarize the entire article!--&gt;the costume and production designs, accents, dialogue, and casting choices sparked critical discussion regarding historical accuracy to the source material and the setting depicted.&lt;!--Do not remove as this is well-covered by multiple reliable sources below and the lead should summarize the entire article!--&gt;

''The Odyssey'' premiered on July 6, 2026, in London, ahead of a theatrical release by Universal Pictures on July 17 in the United States and the United Kingdom. The film will be available in IMAX and multiple [[premium large format]]s.</text>
      <sha1>45zfa8btcayxrnliwu38yflhem9dssg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616172</id>
      <parentid>616170</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T07:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>616172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4586" sha1="goxd52iwvxbcit42aj7scauukphvrqm" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = দ্য অডিচি (২০২৬)ৰ পোষ্টাৰ.jpg
| alt            = Film poster showing Odysseus (Matt Damon) standing in a battle position, facing the giant armored Laestrygonians in a forest.
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = ''[[Odyssey]]'' by [[Homer]]&lt;!--WGA credit: &quot;Based on the Epic Poem by Homer&quot;; Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per billing block--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Samantha Morton]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|6|London|2026|7|17|United States and United Kingdom}}
| runtime        = 173 minutes&lt;!--Theatrical runtime: 172:53--&gt;&lt;ref name=&quot;Runtime&quot;&gt;{{Cite web |date=July 7, 2026 |title=''The Odyssey'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260707184002/https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |archive-date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = {{Plainlist|
* United States
* United Kingdom
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}

'''''The Odyssey''''' is a 2026 [[Epic film|epic]] [[fantasy action film]]&lt;!--Do not add other genres, this is described as a &quot;mythic action epic&quot;.--&gt; written and directed by [[Christopher Nolan]]. An adaptation of [[Homer]]'s [[ancient Greek]] epic the ''[[Odyssey]]'', the film stars [[Matt Damon]] as [[Odysseus]], the Greek king of [[Homer's Ithaca|Ithaca]], and chronicles his long and perilous journey home after the [[Trojan War]] and his encounters with mythical beings as he attempts to reunite with his wife, [[Penelope]], portrayed by [[Anne Hathaway]]. The [[ensemble cast]] includes [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Samantha Morton]], [[Zendaya]], and [[Charlize Theron]]. Nolan and his wife [[Emma Thomas]] produced the film through their production company, [[Syncopy Inc.|Syncopy]].

Nolan began writing ''The Odyssey'' in March 2024, secured the project with [[Universal Pictures]] by October, and the film was announced in December. Casting occurred from late 2024 through early 2025, and Damon was confirmed for the lead role in February 2025. Nolan studied several [[Translations of the Odyssey|translations of the ''Odyssey'']]. He depicted a realistic interpretation of [[Greek mythology]], drawing inspiration from the epic historical films ''[[Andrei Rublev (film)|Andrei Rublev]]'' (1966) and ''[[Ran (film)|Ran]]'' (1985), as well as the films of special effects artist [[Ray Harryhausen]]. Filming took place from February to August 2025 in [[Morocco]], [[Greece]], [[Italy]], [[Scotland]], [[Iceland]], [[Western Sahara]], and [[Malta]], as well as at the [[Universal Studios Lot]] in Los Angeles. With an estimated budget of $250&amp;nbsp;million, the film is among the most expensive of [[Christopher Nolan filmography|Nolan's career]], and the first to be shot entirely on [[IMAX]]'s [[70 mm film#IMAX|70 mm film]] cameras. Leading up to the film's release, &lt;!--Do not remove as this is well-covered by multiple reliable sources below and the lead should summarize the entire article!--&gt;the costume and production designs, accents, dialogue, and casting choices sparked critical discussion regarding historical accuracy to the source material and the setting depicted.&lt;!--Do not remove as this is well-covered by multiple reliable sources below and the lead should summarize the entire article!--&gt;

''The Odyssey'' premiered on July 6, 2026, in London, ahead of a theatrical release by Universal Pictures on July 17 in the United States and the United Kingdom. The film will be available in IMAX and multiple [[premium large format]]s.</text>
      <sha1>goxd52iwvxbcit42aj7scauukphvrqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616178</id>
      <parentid>616172</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T09:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>616178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4604" sha1="bgatbi6xpz28whaamo9wteu7je7b0b4" xml:space="preserve">{{edit conflict}}
{{Infobox film
| image          = দ্য অডিচি (২০২৬)ৰ পোষ্টাৰ.jpg
| alt            = Film poster showing Odysseus (Matt Damon) standing in a battle position, facing the giant armored Laestrygonians in a forest.
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = ''[[Odyssey]]'' by [[Homer]]&lt;!--WGA credit: &quot;Based on the Epic Poem by Homer&quot;; Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per billing block--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Samantha Morton]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|6|London|2026|7|17|United States and United Kingdom}}
| runtime        = 173 minutes&lt;!--Theatrical runtime: 172:53--&gt;&lt;ref name=&quot;Runtime&quot;&gt;{{Cite web |date=July 7, 2026 |title=''The Odyssey'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260707184002/https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |archive-date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = {{Plainlist|
* United States
* United Kingdom
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}

'''''The Odyssey''''' is a 2026 [[Epic film|epic]] [[fantasy action film]]&lt;!--Do not add other genres, this is described as a &quot;mythic action epic&quot;.--&gt; written and directed by [[Christopher Nolan]]. An adaptation of [[Homer]]'s [[ancient Greek]] epic the ''[[Odyssey]]'', the film stars [[Matt Damon]] as [[Odysseus]], the Greek king of [[Homer's Ithaca|Ithaca]], and chronicles his long and perilous journey home after the [[Trojan War]] and his encounters with mythical beings as he attempts to reunite with his wife, [[Penelope]], portrayed by [[Anne Hathaway]]. The [[ensemble cast]] includes [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Samantha Morton]], [[Zendaya]], and [[Charlize Theron]]. Nolan and his wife [[Emma Thomas]] produced the film through their production company, [[Syncopy Inc.|Syncopy]].

Nolan began writing ''The Odyssey'' in March 2024, secured the project with [[Universal Pictures]] by October, and the film was announced in December. Casting occurred from late 2024 through early 2025, and Damon was confirmed for the lead role in February 2025. Nolan studied several [[Translations of the Odyssey|translations of the ''Odyssey'']]. He depicted a realistic interpretation of [[Greek mythology]], drawing inspiration from the epic historical films ''[[Andrei Rublev (film)|Andrei Rublev]]'' (1966) and ''[[Ran (film)|Ran]]'' (1985), as well as the films of special effects artist [[Ray Harryhausen]]. Filming took place from February to August 2025 in [[Morocco]], [[Greece]], [[Italy]], [[Scotland]], [[Iceland]], [[Western Sahara]], and [[Malta]], as well as at the [[Universal Studios Lot]] in Los Angeles. With an estimated budget of $250&amp;nbsp;million, the film is among the most expensive of [[Christopher Nolan filmography|Nolan's career]], and the first to be shot entirely on [[IMAX]]'s [[70 mm film#IMAX|70 mm film]] cameras. Leading up to the film's release, &lt;!--Do not remove as this is well-covered by multiple reliable sources below and the lead should summarize the entire article!--&gt;the costume and production designs, accents, dialogue, and casting choices sparked critical discussion regarding historical accuracy to the source material and the setting depicted.&lt;!--Do not remove as this is well-covered by multiple reliable sources below and the lead should summarize the entire article!--&gt;

''The Odyssey'' premiered on July 6, 2026, in London, ahead of a theatrical release by Universal Pictures on July 17 in the United States and the United Kingdom. The film will be available in IMAX and multiple [[premium large format]]s.</text>
      <sha1>bgatbi6xpz28whaamo9wteu7je7b0b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চিত্ৰ:দ্য অডিচি (২০২৬)ৰ পোষ্টাৰ.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>137838</id>
    <revision>
      <id>616171</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>http://www.impawards.com/2026/odyssey_ver4.html</comment>
      <origin>616171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="nlu1ashy7umdbhtorbc0cxdjsbmhyuf" xml:space="preserve">== সাৰাংশ ==
http://www.impawards.com/2026/odyssey_ver4.html
== অনুজ্ঞাপত্ৰ ==
{{Non-free poster}}</text>
      <sha1>nlu1ashy7umdbhtorbc0cxdjsbmhyuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লিউ ইফেই</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137839</id>
    <revision>
      <id>616174</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38753-61</username>
        <id>50701</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: লিউ ইফেই: জীৱন, কৰ্ম আৰু সফলতাৰ এক অনন্য যাত্ৰা  লিউ ইফেই (Liu Yifei) আধুনিক চীনা চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় আৰু সফল অভিনেত্ৰী। অভিনয়, সংগীত, মডেলিং আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত তেওঁ...</comment>
      <origin>616174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18236" sha1="a3mx13roe6umhnexf678eqjobidi4vc" xml:space="preserve">লিউ ইফেই: জীৱন, কৰ্ম আৰু সফলতাৰ এক অনন্য যাত্ৰা

লিউ ইফেই (Liu Yifei) আধুনিক চীনা চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় আৰু সফল অভিনেত্ৰী। অভিনয়, সংগীত, মডেলিং আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অসামান্য অৱদানে তেওঁক বিশ্বজুৰি বিশেষ পৰিচিতি প্ৰদান কৰিছে। সৌন্দৰ্য, মেধা, পৰিশ্ৰম আৰু আত্মবিশ্বাসৰ এক সুন্দৰ সমন্বয় হিচাপে লিউ ইফেইক বহুতে আদৰ্শ ব্যক্তিত্ব হিচাপে গণ্য কৰে। চীনৰ বিনোদন জগতৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ জগতলৈকে তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰ ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছে। তেওঁৰ জীৱনসংগ্ৰাম, কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু সাফল্যৰ কাহিনীয়ে লাখ লাখ অনুৰাগীক অনুপ্ৰাণিত কৰি আহিছে।

জন্ম আৰু শৈশৱ

লিউ ইফেইৰ জন্ম ১৯৮৭ চনৰ ২৫ আগষ্টত চীনৰ Wuhan চহৰত হয়। তেওঁৰ জন্মনাম আছিল আন ফেং (An Feng)। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাকৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰি লিউ ইফেই নাম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ পিতৃ এজন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী। সেয়েহে সৰুৰে পৰাই তেওঁ সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষামূলক পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হয়।

লিউ ইফেইৰ শৈশৱ যথেষ্ট সৃষ্টিশীল আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ আছিল। তেওঁ সৰুৰে পৰা সংগীত, নৃত্য, অভিনয় আৰু সাহিত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰাৰ সময়তে তেওঁ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু নিজৰ প্ৰতিভাৰ পৰিচয় দিছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক শিল্প-সংস্কৃতিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰি তোলাত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

বিদেশত শিক্ষা

লিউ ইফেই প্ৰায় দহ বছৰ বয়সত মাতৃৰ সৈতে আমেৰিকালৈ যায়। তাত তেওঁ কিছু বছৰ অধ্যয়ন কৰে আৰু নতুন পৰিৱেশত নিজকে খাপ খুৱাই লয়। আমেৰিকাত থাকি তেওঁ ইংৰাজী ভাষা শিকে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে পৰিচিত হয়। এই অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ অভিনয় জীৱনত যথেষ্ট সহায় কৰে।

বিদেশত অধ্যয়ন কৰিলেও তেওঁ নিজৰ দেশৰ সংস্কৃতি আৰু ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্ক অটুট ৰাখে। এই দুয়োটা সাংস্কৃতিক অভিজ্ঞতাৰ সমন্বয়ে তেওঁৰ ব্যক্তিত্ব অধিক সমৃদ্ধ কৰি তোলে।

অভিনয় জীৱনৰ আৰম্ভণি

কৈশোৰ অৱস্থাতেই লিউ ইফেই চীনলৈ উভতি আহে আৰু অভিনয়ৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়িবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁ চীনৰ অন্যতম সন্মানীয় অভিনয় শিক্ষানুষ্ঠান Beijing Film Academy-ত ভৰ্তি হয়। অতি কম বয়সতে সেই প্ৰতিষ্ঠানত ভৰ্তি হোৱাটো তেওঁৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ এক প্ৰমাণ।

অভিনয় শিক্ষাৰ লগতে তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় আৰম্ভ কৰে। প্ৰথম দিশৰ অভিনয়সমূহেই দৰ্শকৰ মন আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তেওঁৰ স্বাভাৱিক অভিনয়, মধুৰ ব্যক্তিত্ব আৰু মনোমোহা উপস্থিতিয়ে তেওঁক দ্ৰুত জনপ্ৰিয়তা প্ৰদান কৰে।

টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত সফলতা

লিউ ইফেইয়ে বহু জনপ্ৰিয় চীনা ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছে। বিশেষকৈ The Story of a Noble Family, Chinese Paladin আৰু The Return of the Condor Heroes ধাৰাবাহিকসমূহে তেওঁক অসীম জনপ্ৰিয়তা প্ৰদান কৰে।

এই ধাৰাবাহিকসমূহত তেওঁ অভিনয় কৰা চৰিত্ৰসমূহ দৰ্শকৰ মাজত অত্যন্ত জনপ্ৰিয় হৈছিল। বিশেষকৈ “দ্য ৰিটাৰ্ণ অৱ দ্য কণ্ডৰ হিৰ’জ” ধাৰাবাহিকত তেওঁ অভিনয় কৰা ‘শিয়াওলংনু’ চৰিত্ৰটো এতিয়াও স্মৰণীয়। এই চৰিত্ৰৰ বাবে তেওঁক “ফেয়াৰী ছিষ্টাৰ” উপাধি দিয়া হয়। তেওঁৰ স্নিগ্ধ সৌন্দৰ্য আৰু শান্ত ব্যক্তিত্ব এই উপাধিৰ সৈতে সুন্দৰভাৱে খাপ খায়।

চলচ্চিত্ৰ জগতত পদাৰ্পণ

টেলিভিছনত সফলতা লাভ কৰাৰ পিছত লিউ ইফেই চলচ্চিত্ৰ জগতলৈ আগবাঢ়ে। তেওঁ বিভিন্ন ধৰণৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি নিজৰ বহুমুখী প্ৰতিভাৰ পৰিচয় দিয়ে। ৰোমান্টিক, ঐতিহাসিক, একচন আৰু কল্পবিজ্ঞানধৰ্মী চলচ্চিত্ৰত তেওঁ সমান দক্ষতাৰে অভিনয় কৰে।

চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত তেওঁ কেৱল সৌন্দৰ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি অভিনয় দক্ষতাৰ জৰিয়তে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। সমালোচকসকলেও তেওঁৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচিতি

লিউ ইফেইৰ কৰ্মজীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায় হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ জগতত তেওঁৰ প্ৰৱেশ। তেওঁ চীনৰ বাহিৰেও বহু দেশত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। তেওঁৰ ইংৰাজী ভাষাজ্ঞান, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিজ্ঞতা আৰু পেছাদাৰী মনোভাৱে তেওঁক বিশ্বমঞ্চত সফল হোৱাত সহায় কৰে।

বিশ্বজুৰি বহু অনুৰাগীয়ে তেওঁৰ অভিনয় আৰু ব্যক্তিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ চীনৰ সংস্কৃতি আৰু শিল্পক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিনিধিত্ব কৰা অন্যতম শিল্পী হিচাপে পৰিগণিত।

মুলান চলচ্চিত্ৰ আৰু বিশ্বব্যাপী খ্যাতি

২০২০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত Mulan চলচ্চিত্ৰই লিউ ইফেইৰ জীৱনত এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰে। এই চলচ্চিত্ৰত তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰ মুলানৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে। মুলান হৈছে সাহস, দেশপ্ৰেম, আত্মত্যাগ আৰু দৃঢ় সংকল্পৰ প্ৰতীক।

চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে তেওঁ কঠোৰ প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰিছিল। ঘোঁৰাত উঠা, তৰোৱাল চালনা, যুদ্ধ কৌশল আৰু শাৰীৰিক অনুশীলনত তেওঁ বিশেষ মনোযোগ দিছিল। তেওঁৰ নিষ্ঠা আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰম চলচ্চিত্ৰখনত স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হয়।

মুলান চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে তেওঁ বিশ্বব্যাপী পৰিচিতি লাভ কৰে। বহু সমালোচকে তেওঁৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু তেওঁক চীনৰ অন্যতম সফল অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিহিত কৰে।

সংগীত জগতত অৱদান

অভিনয়ৰ উপৰিও লিউ ইফেই এগৰাকী প্ৰতিভাশালী গায়িকা। তেওঁ বিভিন্ন সংগীত এলবাম আৰু গীত প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ কণ্ঠসুৰ কোমল আৰু মধুৰ, যিয়ে সংগীতপ্ৰেমীৰ মন আকৰ্ষণ কৰে।

সংগীত জগতত তেওঁ লাভ কৰা সফলতাই দেখুৱায় যে তেওঁ কেৱল অভিনেত্ৰী নহয়, বহুমুখী প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী এগৰাকী শিল্পী। সংগীত আৰু অভিনয়—দুয়ো ক্ষেত্ৰতে তেওঁ সমানভাৱে সফল।

ব্যক্তিত্ব আৰু জীৱনদৰ্শন

লিউ ইফেইৰ ব্যক্তিত্ব তেওঁৰ অন্যতম শক্তি। তেওঁ অত্যন্ত নম্ৰ, শৃংখলাবদ্ধ আৰু পৰিশ্ৰমী। জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত থাকিও তেওঁ সদায় সংযমী আৰু ভদ্ৰ আচৰণ বজাই ৰাখিছে।

তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে সফলতা লাভ কৰিবলৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰম, ধৈৰ্য আৰু আত্মবিশ্বাসৰ প্ৰয়োজন। বিভিন্ন সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ অধ্যৱসায় আৰু আত্মউন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।

তেওঁৰ জীৱনদৰ্শনে বহু যুৱ-যুৱতীক অনুপ্ৰাণিত কৰে। বিশেষকৈ নিজৰ লক্ষ্যৰ প্ৰতি একাগ্ৰতা আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ মূল্য তেওঁ নিজৰ কৰ্মৰ জৰিয়তে প্ৰমাণ কৰিছে।

সমাজসেৱা আৰু জনহিতকৰ কাম

লিউ ইফেই সমাজসেৱামূলক কাম-কাজতো অংশগ্ৰহণ কৰে। বিভিন্ন দাতব্য কাৰ্যসূচী, শিশু কল্যাণ, শিক্ষা আৰু দুৰ্যোগ সাহায্যৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ সহায় আগবঢ়াইছে।

সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ প্ৰতি তেওঁৰ সচেতনতা সমাজত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলায়। তেওঁ বহু সময়ত নিজৰ জনপ্ৰিয়তাক জনসচেতনতা বৃদ্ধিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছে।

ফেশ্বন আৰু মডেলিং

লিউ ইফেইক আধুনিক ফেশ্বন জগতৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিত্ব হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। বিভিন্ন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফেশ্বন অনুষ্ঠানত তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰিছে আৰু বহু বিখ্যাত ব্ৰেণ্ডৰ সৈতে কাম কৰিছে।

তেওঁৰ পৰিধানশৈলী, আত্মবিশ্বাস আৰু সৌন্দৰ্যৰ বাবে ফেশ্বন সমালোচকসকলেও তেওঁক উচ্চ প্ৰশংসা কৰে। বহু যুৱতীয়ে তেওঁৰ ফেশ্বন শৈলীক অনুসৰণ কৰে।

সফলতাৰ আঁৰৰ পৰিশ্ৰম

বহুতে লিউ ইফেইৰ সফলতা দেখি মুগ্ধ হয়, কিন্তু এই সফলতাৰ আঁৰত আছে বহু বছৰীয়া কঠোৰ পৰিশ্ৰম। অভিনয়, ভাষা শিক্ষা, শাৰীৰিক অনুশীলন আৰু আত্মউন্নয়নৰ বাবে তেওঁ নিৰন্তৰ চেষ্টা চলাই গৈছে।

সফলতাৰ পথ সদায় সহজ নাছিল। বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতা, সমালোচনা আৰু প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ'লেও তেওঁ সাহস হেৰুৱাই নাছিল। নিজৰ লক্ষ্যৰ প্ৰতি দৃঢ় সংকল্পই তেওঁক আগুৱাই লৈ গৈছিল।

যুৱ সমাজৰ বাবে শিক্ষণীয় দিশ

লিউ ইফেইৰ জীৱনৰ পৰা বহু শিক্ষণীয় দিশ লাভ কৰিব পাৰি। প্ৰথমতে, প্ৰতিভাৰ লগতে কঠোৰ পৰিশ্ৰমো সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ। দ্বিতীয়তে, সফলতা লাভ কৰিবলৈ ধৈৰ্য আৰু আত্মবিশ্বাসৰ প্ৰয়োজন। তৃতীয়তে, নিজৰ সংস্কৃতি আৰু মূল্যবোধৰ সৈতে সংযোগ অটুট ৰাখি বিশ্বমঞ্চত সফল হোৱা সম্ভৱ।

তেওঁৰ জীৱনকাহিনীয়ে দেখুৱায় যে সপোন পূৰণৰ বাবে নিষ্ঠা, অধ্যৱসায় আৰু ইতিবাচক মনোভাৱ অতি প্ৰয়োজনীয়।

উপসংহাৰ

লিউ ইফেই আধুনিক যুগৰ এগৰাকী অনন্য শিল্পী। অভিনেত্ৰী, গায়িকা, মডেল আৰু সমাজসেৱিকা হিচাপে তেওঁ অসামান্য সাফল্য লাভ কৰিছে। চীনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বদৰবাৰলৈকে তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাৰ জৰিয়তে সন্মান আৰু খ্যাতি অৰ্জন কৰিছে। তেওঁৰ জীৱনসংগ্ৰাম, কৰ্মনিষ্ঠা আৰু সফলতাই কোটি কোটি মানুহক অনুপ্ৰাণিত কৰে।

আজিৰ বিশ্বত লিউ ইফেই কেৱল এজনী অভিনেত্ৰী নহয়, বৰং অধ্যৱসায়, আত্মবিশ্বাস আৰু সৃষ্টিশীলতাৰ এক উজ্জ্বল প্ৰতীক। তেওঁৰ জীৱন আৰু কৰ্ম ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস হৈ থাকিব।</text>
      <sha1>a3mx13roe6umhnexf678eqjobidi4vc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137840</id>
    <revision>
      <id>616181</id>
      <timestamp>2026-07-08T10:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3517" sha1="m1nu78s0evfc6v7f3m257p06pz77s9x" xml:space="preserve">'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।[1] এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[2][3] ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। 
উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।[4] এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।[4] ট্ৰ'প'পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ'স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।[5] ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।[6] ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।[6]</text>
      <sha1>m1nu78s0evfc6v7f3m257p06pz77s9x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616182</id>
      <parentid>616181</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T10:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3808" sha1="nnbv733gppcvix0w1ptsbn0nt2sonc7" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|[[Afterglow]] of the [[troposphere]] (orange), the '''stratosphere''' (blue) and the [[mesosphere]] (dark), at which [[atmospheric entry]] of objects begins, as in this case of a [[spacecraft]] reentry that leaves [[contrail]]s.]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।[1] এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[2][3] ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। 
উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।[4] এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।[4] ট্ৰ'প'পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ'স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।[5] ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।[6] ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।[6]</text>
      <sha1>nnbv733gppcvix0w1ptsbn0nt2sonc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616183</id>
      <parentid>616182</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T10:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4099" sha1="6bkrx776byzt8xb7xi1jogwsloqrlpr" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।[1] এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[2][3] ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। 
উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।[4] এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।[4] ট্ৰ'প'পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ'স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।[5] ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।[6] ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।[6]</text>
      <sha1>6bkrx776byzt8xb7xi1jogwsloqrlpr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616184</id>
      <parentid>616183</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T10:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5172" sha1="oizsn8znvvli0u2x0vqps3y9jf3iebk" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;</text>
      <sha1>oizsn8znvvli0u2x0vqps3y9jf3iebk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616185</id>
      <parentid>616184</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T10:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6188" sha1="pwdppi04sdl7r0j36tgmkottqldwoew" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।[7]</text>
      <sha1>pwdppi04sdl7r0j36tgmkottqldwoew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616186</id>
      <parentid>616185</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T10:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৱিষ্কাৰ */</comment>
      <origin>616186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6408" sha1="efbzv6qynb3s95msfpra0bncaz0plzt" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>efbzv6qynb3s95msfpra0bncaz0plzt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616187</id>
      <parentid>616186</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৱিষ্কাৰ */</comment>
      <origin>616187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6497" sha1="oatqlv5kq9869xjfi21z89u3zrbweum" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>oatqlv5kq9869xjfi21z89u3zrbweum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616188</id>
      <parentid>616187</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11588" sha1="idz7btrnx0y7xbjd7wt5rox9rpdwhqw" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।[8] আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।[9]

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল বজ্ৰপাতৰ ওপৰত অতিমাত্ৰা সৃষ্টি হোৱাটোৱে অতি স্থানীয় আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>idz7btrnx0y7xbjd7wt5rox9rpdwhqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616196</id>
      <parentid>616188</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* অ’জন স্তৰ */</comment>
      <origin>616196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11529" sha1="ghy5y0ge1zlxhlt5d1d34dqoqq7fb8d" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।[8] আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।[9]

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>ghy5y0ge1zlxhlt5d1d34dqoqq7fb8d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616197</id>
      <parentid>616196</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* অ’জন স্তৰ */</comment>
      <origin>616197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11780" sha1="50dle8mjehoypbbu9qnwu6ffa3i8sld" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|The ozone layer in the stratosphere blocks harmful UV radiation from reaching the surface of the Earth. A gamma-ray burst would deplete the ozone layer, allowing UV radiation through.]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।[8] আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।[9]

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>50dle8mjehoypbbu9qnwu6ffa3i8sld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616198</id>
      <parentid>616197</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* অ’জন স্তৰ */</comment>
      <origin>616198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12077" sha1="994ja1qnmw63b223b8ufvzfb6uz4mnw" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।[8] আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।[9]

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>994ja1qnmw63b223b8ufvzfb6uz4mnw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616200</id>
      <parentid>616198</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* অ’জন স্তৰ */</comment>
      <origin>616200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12829" sha1="bc9w3squw6s06zah5kmdp3iyjejd1ws" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>bc9w3squw6s06zah5kmdp3iyjejd1ws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616201</id>
      <parentid>616200</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* অ’জন স্তৰ */</comment>
      <origin>616201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13414" sha1="f5olesy1r85ajkerkb7z8ct57kmy9tt" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
[[পল জে ক্ৰুটজেন]], [[মাৰিঅ’ জে মলিনা]] আৰু [[এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ড]] তিনিও ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।[10]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>f5olesy1r85ajkerkb7z8ct57kmy9tt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616202</id>
      <parentid>616201</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* গঠন আৰু ধ্বংস */</comment>
      <origin>616202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13596" sha1="skxqp75s9vgjudp6djzz9wmdsy6tgbe" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]

'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
[[পল জে ক্ৰুটজেন]], [[মাৰিঅ’ জে মলিনা]] আৰু [[এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ড]] তিনিও ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>skxqp75s9vgjudp6djzz9wmdsy6tgbe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616203</id>
      <parentid>616202</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13787" sha1="ingpy216pnootn6j0drg847d61bpilo" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|Earth's five primary atmospheric layers: [[exosphere]], [[thermosphere]], [[mesosphere]], stratosphere, and [[troposphere]] (not to scale).]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
[[পল জে ক্ৰুটজেন]], [[মাৰিঅ’ জে মলিনা]] আৰু [[এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ড]] তিনিও ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>ingpy216pnootn6j0drg847d61bpilo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616205</id>
      <parentid>616203</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>616205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14015" sha1="c4szg7o2jwbjenotc40s1dh5e5m0hhg" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
[[পল জে ক্ৰুটজেন]], [[মাৰিঅ’ জে মলিনা]] আৰু [[এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ড]] তিনিও ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>c4szg7o2jwbjenotc40s1dh5e5m0hhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616206</id>
      <parentid>616205</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* গঠন আৰু ধ্বংস */</comment>
      <origin>616206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13990" sha1="d7fevxp3sa1p3qaugtk6i0lejllbse3" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>d7fevxp3sa1p3qaugtk6i0lejllbse3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616207</id>
      <parentid>616206</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>:)</comment>
      <origin>616207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13994" sha1="2epa3pk7fd1f971c408ijc05snln6eq" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>2epa3pk7fd1f971c408ijc05snln6eq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616208</id>
      <parentid>616207</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* গঠন আৰু ধ্বংস */</comment>
      <origin>616208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14027" sha1="i59uu04fvejj758zm5pq77u5dubvj15" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==বিমানৰ উৰণ==

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>i59uu04fvejj758zm5pq77u5dubvj15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616209</id>
      <parentid>616208</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>616209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17793" sha1="gvo4jv802vnhs4ciiljg2wph1re5fbm" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==বিমানৰ উৰণ==
বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত ক্ৰুজ কৰে।[12] ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। 

কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। 

যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। 

২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।[13] ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।[14]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>gvo4jv802vnhs4ciiljg2wph1re5fbm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616210</id>
      <parentid>616209</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিমানৰ উৰণ */</comment>
      <origin>616210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18159" sha1="5d3nkzcd9ckwrsdhnje38qfuz1migj3" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==বিমানৰ উৰণ==
[[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|Aircraft typically cruise at the stratosphere to avoid [[turbulence]] rampant in the [[troposphere]]. The blue beam in this image is the [[ozone layer]], beaming further to the [[mesosphere]].
বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত ক্ৰুজ কৰে।[12] ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। 

কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। 

যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। 

২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।[13] ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।[14]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>5d3nkzcd9ckwrsdhnje38qfuz1migj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616211</id>
      <parentid>616210</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিমানৰ উৰণ */</comment>
      <origin>616211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18161" sha1="exp6ko91cuenvzgbcok9nnj3ja2zr35" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==বিমানৰ উৰণ==
[[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|Aircraft typically cruise at the stratosphere to avoid [[turbulence]] rampant in the [[troposphere]]. The blue beam in this image is the [[ozone layer]], beaming further to the [[mesosphere]].]]
বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত ক্ৰুজ কৰে।[12] ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। 

কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। 

যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। 

২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।[13] ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।[14]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>exp6ko91cuenvzgbcok9nnj3ja2zr35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616212</id>
      <parentid>616211</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিমানৰ উৰণ */</comment>
      <origin>616212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18469" sha1="bxihf0e5grqal2yqbc2pw32eyugftq3" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==বিমানৰ উৰণ==
[[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ক্ৰুজ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ।]]

বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত ক্ৰুজ কৰে।[12] ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। 

কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। 

যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। 

২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।[13] ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।[14]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>bxihf0e5grqal2yqbc2pw32eyugftq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616213</id>
      <parentid>616212</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিমানৰ উৰণ */</comment>
      <origin>616213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19256" sha1="8gthayoqw5yl0j1ktd66okn6370e1op" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==বিমানৰ উৰণ==
[[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}&lt;/ref&gt;]]

বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত ক্ৰুজ কৰে।[12] ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। 

কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। 

যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। 

২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।[13] ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।[14]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>8gthayoqw5yl0j1ktd66okn6370e1op</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616215</id>
      <parentid>616213</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিমানৰ উৰণ */</comment>
      <origin>616215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20182" sha1="evg7lv7b2a8zd39h736wyhpdj2uvk0p" xml:space="preserve">[[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]]
[[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]]
'''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|stratosphere}}&lt;/ref&gt; এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}&lt;/ref&gt; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। 

বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।&lt;ref name=ucarOverview/&gt; ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।&lt;ref name=&quot;nwsJetStream&quot;&gt;{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;&gt;{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;  ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।&lt;ref name=&quot;nasaOzoneWatch&quot;/&gt;
==আৱিষ্কাৰ==
১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}&lt;/ref&gt;
==অ’জন স্তৰ==
[[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]]
*অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]]

অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}&lt;/ref&gt; আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}&lt;/ref&gt;

এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়।
===গঠন আৰু ধ্বংস===
*অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]]
পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==বিমানৰ উৰণ==
[[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}&lt;/ref&gt;]]

বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সম্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। 

কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। 

যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। 

২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>evg7lv7b2a8zd39h736wyhpdj2uvk0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জৰ্জ হাৰ্বাৰ্ট মিড</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137841</id>
    <revision>
      <id>616191</id>
      <timestamp>2026-07-08T11:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355908542|George Herbert Mead]]&quot; পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে</comment>
      <origin>616191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47405" sha1="su62ajuif79jxsa8xx25ukhyhpxr43b" xml:space="preserve">
{{Infobox philosopher|region=[[Western philosophy]]|era=[[20th-century philosophy]]|name=George Herbert Mead|image=George Herbert Mead.jpg|caption=|birth_date={{birth date|1863|2|27|mf=y}}|birth_place=[[South Hadley, Massachusetts]], U.S.|school_tradition=[[Pragmatism]]|institutions={{ubl | [[University of Michigan]] | [[University of Chicago]]}}|main_interests=|notable_ideas=|death_date={{death date|1931|4|26|mf=y}}|death_place=[[Chicago, Illinois]], U.S.}}'''জৰ্জ হাৰ্বাৰ্ট মিড''' (২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৮৬৩ – ২৬ এপ্ৰিল, ১৯৩১) আছিল এজন আমেৰিকান [[দৰ্শন|দাৰ্শনিক]], [[সমাজতত্ত্ব|সমাজতাত্ত্বিক]] আৰু [[মনোবিজ্ঞানী]], তেওঁ মূলতঃ চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত।  অভি়জ্ঞতাবাদৰ বিকাশৰ অন্যতম মূল ব্যক্তি আছিল তেওঁ ৷ তেওঁক 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ'ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে, পৰৱৰ্তী সময়ত 'চিকাগো স্কুল অৱ ছ'চিঅ'লজী' বুলি পৰিচিত হোৱা সমাজতাত্ত্বিক ধাৰাটোৰ ওপৰতো তেওঁৰ এক গভীৰ তথা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ আছিল।

== জীৱনী ==
১৮৬৩ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে মেছাচুচেটছৰ চাউথ হেডলীত জৰ্জ হাৰ্বাট মিডৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ পিতৃ হিৰাম মিড, মাতৃ এলিজাবেথ ষ্টৰছ মিড (যাৰ বিয়াৰ আগৰ উপাধি আছিল বিলিংছ) আৰু ভনীয়েক এলিচৰ সৈতে এটা প্ৰটেষ্টাণ্ট মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ পূৰ্বপুৰুষসকল কৃষক আৰু যাজক আছিল। পিতৃ হিৰাম মিড নিজেও এগৰাকী প্ৰাক্তন কংগ্ৰিগেচনেলিষ্ট যাজক আছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অ'বাৰ্লিন মহাবিদ্যালয়ৰ ধৰ্মতত্ত্ব বিভাগত 'পবিত্ৰ অলংকাৰিক আৰু যাজকীয় ধৰ্মতত্ত্ব'ৰ অধ্যাপকৰ পদৱীত অধিষ্ঠিত হৈছিল। আনহাতে, তেওঁৰ মাতৃ এলিজাবেথে অ'বাৰ্লিন মহাবিদ্যালয়ত দুবছৰ কাল শিক্ষাদান কৰাৰ পিছত ১৮৯০ চনৰ পৰা ১৯০০ চনলৈকে মেছাচুচেটছৰ চাউথ হেডলীৰ মাউণ্ট হোলিয়ক মহাবিদ্যালয়ত অধ্যক্ষা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Baldwin|first1=John|title=George Herbert Mead|publisher=Sage|year=2009|page=[https://archive.org/details/georgeherbertmea00bald/page/7 7]|url=https://archive.org/details/georgeherbertmea00bald|url-access=registration|isbn=978-0-8039-2320-1}}&lt;/ref&gt;

১৮৭৯ চনত জৰ্জ মিদে প্ৰথমতে 'অ'বাৰ্লিন মহাবিদ্যালয়'ৰ অন্তৰ্গত 'অ'বাৰ্লিন একাডেমী'ত নামভৰ্তি কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত মূল মহাবিদ্যালয়খনত অধ্যয়ন কৰিবলৈ লৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, ১৮৮৩ চনত তেওঁ তাৰপৰাই কলা শাখাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://umhistory.dc.umich.edu/history/Faculty_History/M/Mead,_George_Herbert.html|title=George herbert mead|accessdate=2019-02-03|archivedate=2020-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200801011024/http://umhistory.dc.umich.edu/history/Faculty_History/M/Mead,_George_Herbert.html}}&lt;/ref&gt; স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰাৰ পিছত মিদে প্ৰায় চাৰিমাহ কাল এখন বিদ্যালয়ত শিক্ষকতা কৰিছিল। তাৰ পিছত ১৮৮৩ চনৰ শেষৰফালৰ পৰা ১৮৮৭ চনৰ গ্ৰীষ্মকাললৈকে তেওঁ 'উইচকনচিন চেণ্ট্ৰেল ৰেলৱে কোম্পানী'ত এজন জৰীপকাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mead, George Herbert {{!}} Internet Encyclopedia of Philosophy|url=https://iep.utm.edu/mead/|accessdate=2024-03-25|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

১৮৯১ চনত মিডে অ’বেৰলিনত লগ পোৱা বন্ধু হেলেন নৰ্থৰপ কেছল (১৮৬২–১৮৯৫)ৰ ভগ্নী হেলেন কিংছবেৰী কেছল (১৮৬০–১৯২৯)ক বিয়া কৰায়। &lt;ref&gt;{{Cite book|first1=Gary A.|last=Cook|title=George Herbert Mead: the making of a social pragmatist|url=https://books.google.com/books?id=Z1Ki8BMXJRIC&amp;pg=PA4|year=1993|publisher=University of Illinois Press|isbn=978-0-252-06272-8|page=4}}&lt;/ref&gt; নিজৰ গৱেষণাপত্ৰখন কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ কৰি নুঠা সত্ত্বেও, ১৮৯১ চনত মিডে মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত এটা পদ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। সেইখিনি সময়তে তাত মিডৰ চাৰ্লছ হৰ্টন কুলি আৰু জন ডিউয়িৰ সৈতে সাক্ষাৎ হৈছিল আৰু এই দুয়োগৰাকী ব্যক্তিয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ চিন্তা-চৰ্চাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Miller|first1=David|title=George Herbert Mead: Self, Language, and the World|publisher=University of Texas Press|year=2009|pages=xii-xix|isbn=978-0-292-72700-7}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Wallace|first1=David|date=1967|title=Reflections on the Education of George Herbert Mead|url=https://www.jstor.org/stable/2775864|journal=American Journal of Sociology|volume=72|issue=4|pages=396–408|issn=0002-9602}}&lt;/ref&gt; ১৮৯৪ চনত মিডে ডিউয়িৰ সৈতে একেলগে চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়লৈ গুচি যায়, আৰু মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ তাতেই শিক্ষকতা কৰে। ডিউয়িৰ প্ৰভাৱতেই মিডে শিক্ষাতত্ত্বৰ দিশত আগবাঢ়িছিল যদিও, অতি সোনকালেই তেওঁৰ চিন্তা-ধাৰা ডিউয়িৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ এই স্বতন্ত্ৰ চিন্তা-ধাৰাই তেওঁৰ বিখ্যাত মনস্তাত্ত্বিক তত্ত্ব 'মন, সত্তা আৰু সমাজ' (mind, self and society) হিচাপে বিকাশ লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;/ref&gt; {{Rp|352–53}}

তেওঁ চিকাগোৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিমণ্ডলত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল; তেওঁৰ বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ ভিতৰত 'চিটি ক্লাৱ অৱ চিকাগো'ৰ হৈ কৰা কামো আছিল অন্যতম। মিডে বিশ্বাস কৰিছিল যে সামাজিক সমস্যামূহ সমাধান কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিজ্ঞানৰ প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি আৰু সেইবাবেই তেওঁ চিকাগোৰ 'চেটলমেণ্ট হাউচ'ত গৱেষণা চলোৱাৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=George H. Mead|title=The Social Settlement: Its basis and function|journal=University of Chicago Record|year=1907|pages=108–110|url=http://www.brocku.ca/MeadProject/Mead/pubs/Mead_1907g.html}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;/ref&gt; {{Rp|353}}তেওঁ চিকাগোৰ হাল হাউছৰ কোষাধ্যক্ষ হিচাপেও কাম কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of Social Theory|last=Ritzer|first1=George|publisher=SAGE Publications|year=2004|isbn=0-7619-2611-9|place=Thousand Oaks, California|pages=491}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2003|title=George Herbert Mead, Philosophy|url=https://www.lib.uchicago.edu/projects/centcat/centcats/fac/facch12_01.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201124094706/https://www.lib.uchicago.edu/projects/centcat/centcats/fac/facch12_01.html|archivedate=2020-11-24|work=www.lib.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[জেন এডামছ্|জেন এডামছৰ]] সৈতে সামাজিক ন্যায়ৰ বিষয়তো ঘনিষ্ঠভাবে সহযোগিতা কৰিছিল। 

১৯৩১ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত হৃদযন্ত্ৰ বিকল হৈ মিড মৃত্যুমুখত পৰে।  মৰ্টিমাৰ জে. এডলাৰৰ নিযুক্তিক লৈ হোৱা অসন্তুষ্টিৰ বাবে তেওঁ তিনি মাহ পূৰ্বেই চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ত নিজৰ পদত্যাগ পত্ৰ দাখিল কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰাৰ মনস্থ কৰিছিল, কিন্তু সেয়া হৈ উঠাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=New York Times: Prof. George H. Mead, Philosopher, Is Dead|url=https://brocku.ca/MeadProject/NYT/NYT_1931_04_27.html#:~:text=CHICAGO.,Henry%20Mead.|accessdate=2024-03-25|work=brocku.ca}}&lt;/ref&gt;

== তত্ত্বৰাজি ==

=== প্ৰাগমেটিজম আৰু প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ ===
সামাজিক পৰিসৰৰ মাজত সত্তাৰ বিকাশ আৰু পৃথিৱীৰ বস্তুনিষ্ঠতাৰ ওপৰতেই মিডৰ বেছিভাগ কৰ্মৰাজি কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ দৃঢ়তাৰে মত পোষণ কৰিছিল যে, &quot;উমৈহতীয়া অৰ্থৰ আধাৰত আনৰ মনৰ সৈতে গঢ়ি উঠা পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ জৰিয়তেহে কেৱল ব্যক্তি-মনৰ অস্তিত্ব বৰ্তি থাকিব পাৰে।&quot;  {{Rp|5}}মিডৰ কৰ্মৰাজি আৰু সামগ্ৰিকভাৱে 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ'ৰ  দুটা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ মূল ভিত্তি হৈছে 'প্ৰয়োগবাদ'ৰ দৰ্শন আৰু 'সামাজিক আচৰণবাদ'।

সামাজিক আচৰণবাদ (মনস্তাত্ত্বিক আচৰণবাদৰ বিপৰীতে) বুলিলে মূলতঃ মিডৰ সেই ধাৰণাক বুজায় য'ত তেওঁ অংগী-ভংগী আৰু গভীৰ অৰ্থ বহন কৰা সামাজিক বস্তুবোৰক উদ্দীপক হিচাপে অধিক গুৰুত্ব দিছিল। আনহাতে, মনস্তাত্ত্বিক আচৰণবাদীসকলে কেৱল সাধাৰণ ভৌতিক বস্তুবোৰকহে উদ্দীপক বুলি বিবেচনা কৰিছিল। তদুপৰি, জন বি. ৱাটছনে আগবঢ়োৱা আচৰণবাদৰ ধাৰণাকো মিডে কঠোৰ সমালোচনা কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Troyer|first1=William Lewis|date=1946|title=Mead's Social and Functional Theory of Mind|url=https://www.jstor.org/stable/2086709|journal=American Sociological Review|volume=11|issue=2|pages=198–202|doi=10.2307/2086709|jstor=2086709|issn=0003-1224}}&lt;/ref&gt;

প্ৰয়োগবাদ (Pragmatism) হৈছে এক বিস্তৃত দাৰ্শনিক মতবাদ, যাৰ পৰা মিডৰ চিন্তা-চৰ্চাত পৰা প্ৰভাৱৰ বিভিন্ন দিশক চাৰিটা মূল নীতিৰ আধাৰত চিনাক্ত কৰিব পাৰি: 

# প্ৰকৃত সত্য বা বাস্তৱতা বাহিৰৰ পৃথিৱীত স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে বিৰাজ নকৰে, বৰঞ্চ আমি যেতিয়া এই পৃথিৱীখনৰ সৈতে আৰু ইয়াৰ প্ৰতি ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া কৰোঁ, তেতিয়াহে ইয়াৰ সক্ৰিয়ভাৱে সৃষ্টি হয়। ২. মানুহে পৃথিৱীখনৰ বিষয়ে নিজৰ জ্ঞান সেইবোৰ কথাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে গঢ়ি তোলে আৰু মনত ৰাখে, যিবোৰ তেওঁলোকৰ বাবে ব্যৱহাৰিকভাৱে উপযোগী। আনহাতে, যিবোৰ কথা বা ধাৰণাই তেওঁলোকৰ বাবে আৰু &quot;কাম নিদিয়ে&quot; বা প্ৰাসংগিক হৈ নাথাকে, সেইবোৰ তেওঁলোকে সলনি কৰি পেলায়।  ৩. মানুহে পৃথিৱীত সন্মুখীন হোৱা সামাজিক আৰু ভৌতিক &quot;বস্তু&quot; বা উপাদানসমূহক কেৱল নিজৰ প্ৰয়োজন আৰু ব্যৱহাৰৰ ভিত্তিতহে সংজ্ঞায়িত কৰে।  ৪. যদি আমি সমাজৰ ব্যক্তিসকলক (সামাজিক কৰ্তা বা actors) বুজিব বিচাৰোঁ, তেন্তে মানুহে প্ৰকৃততে কি কাম কৰে বা কেনে আচৰণ কৰে, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে আমি আমাৰ ধাৰণা গঢ়ি তুলিব লাগিব।

এই ধাৰণাসমূহৰ ভিতৰত তিনিটা প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ :

* সমাজৰ ব্যক্তি আৰু পৃথিৱীৰ মাজত ঘটা পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা;
* ব্যক্তি আৰু পৃথিৱী — এই দুয়োটাকে স্থিৰ বা অপৰিৱৰ্তনীয় গাঁথনিৰ পৰিৱৰ্তে একোটা গতিশীল প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে গণ্য কৰা; আৰু
* সামাজিক পৃথিৱীখনক নিজৰ দৃষ্টিভংগীৰে ব্যাখ্যা বা বিশ্লেষণ কৰিব পৰা ব্যক্তিৰ সামৰ্থ্য।

সেয়েহে, মিড আৰু প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদীসকলৰ দৃষ্টিভংগীৰে চাবলৈ গ'লে, চেতনা কেতিয়াও মানুহৰ ক্ৰিয়া আৰু আন্তঃক্ৰিয়াৰ পৰা পৃথক নহয়, বৰঞ্চ ই এই দুয়োটাৰে এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। এক প্ৰয়োগবাদী দৰ্শন হিচাপে প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ আছিল পৰৱৰ্তী সময়ৰ 'ট্ৰেনজেকচনেলীজম' বা আদান-প্ৰদানমূলক দৰ্শনৰ মূল ভিত্তি বা পূৰ্বসূৰী।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Phillips|first1=Trevor J.|url=https://www.amazon.com/Transactionalism-Historical-Interpretive-Trevor-Phillips-ebook/dp/B018EOAAPI|title=Transactionalism: An Historical and Interpretive Study|last2=Tibbels|first2=Kirkland|last3=Patterson|first3=John|publisher=Influence Ecology|year=2015|edition=2|page=54|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924094246/https://www.amazon.com/Transactionalism-Historical-Interpretive-Trevor-Phillips-ebook/dp/B018EOAAPI|archivedate=2016-09-24}}&lt;/ref&gt;প্ৰয়োগবাদ আৰু আচৰণবাদৰ ওপৰত আধাৰিত মিডৰ তত্ত্বসমূহ আংশিকভাৱে চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বহুতো স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজলৈ প্ৰসাৰিত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেই গৈ 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ' (symbolic interactionism) প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRitzer2008&quot;&gt;Ritzer, George (2008). &lt;span class=&quot;id-lock-registration&quot; title=&quot;Free registration required&quot;&gt;[[iarchive:sociologicaltheo00ritz|''Sociological Theory'']]&lt;/span&gt;. McGraw-Hill. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0-07-352818-2|&lt;bdi&gt;978-0-07-352818-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; {{Rp|347–50}}

=== সামাজিক দৰ্শন (সামাজিক আচৰণবাদ) ===
বিংশ শতিকাৰ সামাজিক দৰ্শনৰ জগতত মিড আছিল এগৰাকী অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি। তেওঁৰ অন্যতম এক প্ৰভাৱশালী ধাৰণা আছিল— জীৱসমূহৰ মাজত হোৱা পাৰস্পৰিক যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰেই 'মন' আৰু 'সত্তা'ৰ উদ্ভৱ হয়। ১৯৩৪ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'মাইণ্ড, চেল্ফ এণ্ড ছ'চাইটী'ত  এই বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে, যাক 'সামাজিক আচৰণবাদ' বুলিও জনা যায়। &lt;ref name=&quot;Macmillan&quot;&gt;{{Cite book|editor-last=Borchert|editor-first=Donald M.|last=Desmonde|first1=William H|chapter=Mead, George Herbert (1863-1931)|origyear=1967|title=Encyclopedia of Philosophy|volume=6|publisher=Macmillan Reference|year=2006|pages=79–82|isbn=0-02-865786-1}}&lt;/ref&gt; চিহ্ন বা প্ৰতীকৰ জৰিয়তে হোৱা সামাজিক যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰা 'মন' আৰু 'সত্তা'ৰ কেনেদৰে উদ্ভৱ হয়, সেই সম্পৰ্কীয় এই ধাৰণাটোৱেই সমাজতত্ত্বৰ 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদী' চিন্তাধাৰাৰ বা মতবাদৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

বৌদ্ধিকভাৱে হেগেলৰ দ্বন্দ্ববাদ আৰু 'প্ৰক্ৰিয়া দৰ্শন'ৰ ওপৰত আধাৰিত হৈ, মিডে জন ডিউয়িৰ দৰেই এক অধিক বস্তুবাদী প্ৰক্ৰিয়া দৰ্শনৰ বিকাশ ঘটাইছিল। এই দৰ্শন মূলতঃ মানৱীয় ক্ৰিয়া, বিশেষকৈ যোগাযোগমূলক ক্ৰিয়াৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। প্ৰয়োগবাদী দৃষ্টিকোণৰ পৰা চাবলৈ গ'লে, মানৱীয় কাৰ্যকলাপেই হৈছে সত্যৰ মাপকাঠী আৰু এই মানৱীয় কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তেই অৰ্থৰ সৃষ্টি হয়। আমাৰ 'সত্তা'ৰ ধাৰণাটো যোগাযোগমূলক ক্ৰিয়াকে ধৰি অন্যান্য যৌথ কাৰ্যকলাপৰ মাজেৰেই গঢ় লৈ উঠে। মিডৰ সামাজিক আচৰণবাদৰ মূল কথাটোৱেই হ'ল যে— 'মন' কোনো অতীন্দ্ৰিয় জগতত অৱস্থান কৰা পদাৰ্থ নহয়, বা ই কেৱল মানুহৰ শৰীৰবৃত্তীয় গাঁথনিৰ ভিতৰত ঘটা এলানি পৰিঘটনাও নহয়। তেওঁৰ এই দৃষ্টিভংগীয়ে মন আৰু শৰীৰক পৃথক বুলি গণ্য কৰা পৰম্পৰাগত ধাৰণাটোৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। মনৰ উদ্ভৱ মানৱ জীৱ আৰু ইয়াৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ মাজত হোৱা আন্তঃক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। সামাজিক যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ মাজেৰেই ব্যক্তিয়ে অৰ্থপূৰ্ণ প্ৰতীকী আচৰণ— অৰ্থাৎ 'চিন্তা' কৰাৰ নিজৰ সম্ভাৱনাক উপলব্ধি কৰিব পাৰে। মিডৰ মতে, 'মন' হৈছে যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক ব্যক্তিগতকৃত কেন্দ্ৰবিন্দু। ই প্ৰকৃততে ব্যক্তিৰ এক ভাষিক আচৰণহে। সেয়েহে, &quot;ভাষা অবিহনে কোনো মন বা চিন্তাৰ অস্তিত্ব থাকিব নোৱাৰে&quot;; আৰু মনৰ মূল সমল হিচাপে পৰিচিত 'ভাষা' হৈছে কেৱল মাত্ৰ &quot;সামাজিক আন্তঃক্ৰিয়াৰ এক বিকাশ আৰু ফচল&quot;।  {{Rp|191–92}}

মিডৰ মতে, যোগাযোগৰ সামাজিক ক্ৰিয়াৰ পৰাই মনৰ উদ্ভৱ হয়। মিডৰ এই সামাজিক ক্ৰিয়াৰ ধাৰণাটো কেৱল তেওঁৰ মনৰ তত্ত্বৰ লগতেই প্ৰাসংগিক নহয়, বৰঞ্চ ই তেওঁৰ সামাজিক দৰ্শনৰ সকলো দিশৰ লগতেই সমানেই জড়িত। প্ৰকৃততে তেওঁৰ &quot;মন, সত্তা আৰু সমাজ&quot;ৰ তত্ত্বটো হৈছে বহু ব্যক্তিৰ মাজৰ আন্তঃক্ৰিয়াৰে গঠিত এক সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা 'ক্ৰিয়াৰ দৰ্শন'। ঠিক একেদৰেই, তেওঁৰ 'জ্ঞান আৰু প্ৰমূল্যৰ তত্ত্ব'টো হৈছে পৰিৱেশৰ সৈতে আন্তঃক্ৰিয়া কৰা কোনো এজন অনুভৱী ব্যক্তিৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা এক 'ক্ৰিয়াৰ দৰ্শন'। &lt;ref name=&quot;iep&quot;&gt;{{Citation|last=Cronk|first=George|title=The Internet Encyclopedia of Philosophy|year=2005|editor1-last=Fieser|editor1-first=James|contribution=George Herbert Mead|contribution-url=http://www.iep.utm.edu/mead/|editor2-last=Dowden|editor2-first=Bradley}}&lt;/ref&gt; 

কোনো এটা ক্ৰিয়া বা কাৰ্যৰ প্ৰথমটো পৰ্যায় হৈছে 'অংগী-ভংগী' বা ইংগিত। অংগী-ভংগী হৈছে এনে এক প্ৰস্তুতিমূলক সঞ্চালন বা প্ৰক্ৰিয়া, যাৰ জৰিয়তে আন ব্যক্তিয়ে প্ৰথমজনৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে অৱগত হ'ব পাৰে। ইয়াৰ একেবাৰে প্ৰাথমিক অৱস্থাটো হৈছে 'অংগী-ভংগীৰ আদান-প্ৰদান', য'ত প্ৰথমজন ব্যক্তিৰ অংগী-ভংগীয়ে দ্বিতীয়জনৰ মাজত এক প্ৰস্তুতিমূলক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে আৰু তাৰ বিনিময়ত দ্বিতীয়জনৰ অংগী-ভংগীয়ে আকৌ প্ৰথমজনৰ পৰা আন এক প্ৰতিক্ৰিয়া উলিয়াই আনে। কিন্তু এই পৰ্যায়ত প্ৰকৃততে কোনো ধৰণৰ যোগাযোগ স্থাপন নহয়। কাৰণ, ইয়াত কোনো এজন ব্যক্তিয়েই আনজনৰ ওপৰত নিজৰ অংগী-ভংগীয়ে কেনে প্ৰভাৱ পেলাইছে, সেই সম্পৰ্কে সচেতন নাথাকে; অৰ্থাৎ এই অংগী-ভংগীবোৰ তাৎপৰ্যহীন (nonsignificant) হৈ ৰয়। প্ৰকৃত যোগাযোগ স্থাপন হ'বলৈ হ'লে, প্ৰতিজন ব্যক্তিয়েই নিজৰ চলি থকা কাৰ্যৰ প্ৰতি আনজনে কেনে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰিব, সেই সম্পৰ্কে জনাটো অপৰিহাৰ্য। এনে অৱস্থাতহে এই অংগী-ভংগীবোৰ একোটা 'তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীক'লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। &lt;ref name=&quot;Macmillan&quot;&gt;{{Cite book|editor-last=Borchert|editor-first=Donald M.|last=Desmonde|first1=William H|chapter=Mead, George Herbert (1863-1931)|origyear=1967|title=Encyclopedia of Philosophy|volume=6|publisher=Macmillan Reference|year=2006|pages=79–82|isbn=0-02-865786-1}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFDesmonde2006&quot;&gt;Desmonde, William H (2006) [1967]. &quot;Mead, George Herbert (1863-1931)&quot;. In Borchert, Donald M. (ed.). ''Encyclopedia of Philosophy''. Vol.&amp;nbsp;6. Macmillan Reference. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;79–&lt;/span&gt;82. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-02-865786-1|&lt;bdi&gt;0-02-865786-1&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীক হৈছে এনে এক প্ৰকাৰৰ অংগী-ভংগী যি কেৱল মানুহেহে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে। অংগী-ভংগীবোৰ তেতিয়াহে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীক হৈ পৰে, যেতিয়া যিগৰাকী ব্যক্তিলৈ উদ্দেশ্য কৰি এই অংগী-ভংগীবোৰ কৰা হয়, তেওঁৰ পৰা যি ধৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আশা কৰা হয়, ঠিক একেই ধৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া এইবোৰ প্ৰকাশ কৰা ব্যক্তিগৰাকীৰ মনতো জাগ্ৰত হয়। কেৱল এনে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তেহে আমাৰ মাজত প্ৰকৃত যোগাযোগ স্থাপন হোৱাটো সম্ভৱ।&lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRitzer2008&quot;&gt;Ritzer, George (2008). &lt;span class=&quot;id-lock-registration&quot; title=&quot;Free registration required&quot;&gt;[[iarchive:sociologicaltheo00ritz|''Sociological Theory'']]&lt;/span&gt;. McGraw-Hill. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0-07-352818-2|&lt;bdi&gt;978-0-07-352818-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; {{Rp|356–57}} মিডে মানুহৰ উপলব্ধিক এক &quot;ক্ৰিয়া-বন্ধন&quot;ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আমি পৃথিৱীখনক &quot;জীৱন নিৰ্বাহৰ আহিলা&quot; হিচাপেহে উপলব্ধি কৰোঁ। উদাহৰণস্বৰূপে, খাদ্যৰ উপলব্ধি মানেই হৈছে খোৱাৰ উপলব্ধি। ঠিক একেদৰেই, এটা ঘৰৰ উপলব্ধি মানেই হৈছে আশ্ৰয়ৰ উপলব্ধি। অৰ্থাৎ, আমাৰ সকলো উপলব্ধি বা ধাৰণাই মূলতঃ ক্ৰিয়া বা কাৰ্যৰ ওপৰত আধাৰিত। মিডৰ এই উপলব্ধিৰ তত্ত্বটো জে. জে. গিবচনৰ তত্ত্বৰ সৈতেও বহু পৰিমাণে সাদৃশ্যপূৰ্ণ।

=== আত্মাৰ স্বভাৱ ===
মিডৰ সামাজিক তত্ত্বৰ এক চূড়ান্ত অংশ হৈছে 'মন', যি প্ৰকৃততে সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ এক ব্যক্তিগত অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ বা গ্ৰহণ। মিডে উল্লেখ কৰিছে যে &quot;সত্তা হৈছে এক সামাজিক প্ৰক্ৰিয়া&quot;, যাৰ অৰ্থ হ'ল— এজন ব্যক্তিৰ পূৰ্ণাংগ সত্তা গঠন কৰাত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মনৰ ভিতৰত এলানি ক্ৰিয়া বা কাৰ্য অহৰহ চলি থাকে। যেতিয়া কোনো এজন ব্যক্তিয়ে অংগী-ভংগীবোৰ গ্ৰহণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ প্ৰকৃততে এই অংগী-ভংগীৰ ৰূপত আনৰ সামূহিক মনোভাৱ বা দৃষ্টিভংগীসমূহকো গ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আন সুসংগঠিত মনোভাৱৰ জৰিয়তে নিজৰ উপযুক্ত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে।মিডে এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক 'I' (মই) আৰু 'Me' (মোক বা মোৰ সামাজিক ৰূপ) হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে। ইয়াত 'Me' হৈছে ব্যক্তিৰ সামাজিক সত্তা (social self) আৰু 'I' হৈছে এই 'Me'ৰ প্ৰতি প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰতিক্ৰিয়া। অন্য অৰ্থত ক'বলৈ গ'লে, 'I' হৈছে আনৰ মনোভাৱ বা দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি এজন ব্যক্তিয়ে প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰতিক্ৰিয়া; আনহাতে 'Me' হৈছে আনৰ সেই মনোভাৱসমূহৰ এক সুসংগঠিত ৰূপ, যাক ব্যক্তি এজনে নিজৰ মাজত গ্ৰহণ কৰি লয় বা আঁকোৱালি লয়। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Margolis|first1=Joseph|last2=Jacques Catudal|title=The Quarrel between Invariance and Flux|publisher=Pennsylvania State University Press|year=2001|place=Pennsylvania}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; {{Rp|174–86}}

মিডে উইলিয়াম জেমছৰ 'I' (মই) আৰু 'Me' (মোক বা সামাজিক ৰূপ) ৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ ধাৰণাটোক অধিক বিকশিত কৰি তুলিছিল। ইয়াত 'Me' হৈছে &quot;সাধাৰণীকৃত অন্য&quot;ৰ এক পুঞ্জীভূত ধাৰণা— অৰ্থাৎ, এজন ব্যক্তিয়ে সমাজ বা তেওঁৰ গোটটোৱে তেওঁক কেনেদৰে মূল্যায়ন কৰে বুলি ভাবে, তাৰ এক সামগ্ৰিক ৰূপ। আনহাতে, 'I' হৈছে ব্যক্তিৰ নিজস্ব প্ৰবৃত্তি বা স্বতঃস্ফূৰ্ত আৱেগ।'I' হৈছে কর্তা হিচাপে ব্যক্তিৰ সত্তা; আৰু 'Me' হৈছে কৰ্ম বা বিষয় হিচাপে ব্যক্তিৰ সত্তা। 'I' হৈছে জ্ঞাতা বা জানোতা; আৰু 'Me' হৈছে জ্ঞেয় বা জনাৰ বিষয়। মন বা চিন্তাৰ ধাৰা হৈছে প্ৰকৃততে এই 'I' আৰু 'Me' ৰ মাজত ঘটা আন্তঃক্ৰিয়াৰ এক আত্ম-বিশ্লেষণাত্মক বা আত্ম-প্ৰতিফলনমূলক প্ৰক্ৰিয়া। অংগী-ভংগীৰ আদান-প্ৰদানৰ প্ৰাথমিক স্তৰত 'I' বা 'Me' কাৰোৱেই অস্তিত্ব নাথাকে; কিয়নো এই পৰ্যায়ত সমগ্ৰ ক্ৰিয়াটো সম্পন্ন হৈ নুঠে, বৰঞ্চ অংগী-ভংগীৰ এই পৰিসৰৰ মাজত কেৱল পৰৱৰ্তী ক্ৰিয়াৰ প্ৰস্তুতিহে চলে। এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহ বা গতিশীলতা সংকীৰ্ণ অৰ্থত কেৱল সত্তাৰ গণ্ডীতে সীমাবদ্ধ নাথাকি, মানৱ বোধন বা জ্ঞান তত্ত্বৰ এক মূল ভিত্তি গঢ়ি তোলে। মিডৰ মতে, চিন্তা প্ৰক্ৰিয়া হৈছে 'I' আৰু 'Me' ৰ মাজত চলা এক অন্তৰ্নিহিত কথোপকথন বা সংলাপ। মিডে সত্তাৰ &quot;উপলব্ধি আৰু অৰ্থ&quot;ক গভীৰভাৱে আৰু সমাজতাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা &quot;ব্যক্তিসকলৰ উমৈহতীয়া অনুশীলন&quot;ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিটো বিশেষকৈ বিভিন্ন সামাজিক আদান-প্ৰদান বা যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত দেখিবলৈ পোৱা যায়।

'I' আৰু 'Me' ৰ এক সমন্বয় হিচাপে মিডৰ এই 'সত্তা'ৰ ধাৰণাটো সমাজতাত্ত্বিক অস্তিত্বৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে সাঙোৰ খাই থকা দেখা যায়। মিডৰ মতে, ব্যক্তিগত চেতনাতকৈ সমাজ বা সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ব্যক্তিৰ অস্তিত্বৰ স্থান পূৰ্বৱৰ্তী। অৰ্থাৎ, প্ৰথমতে ব্যক্তিয়ে সমাজৰ বিভিন্ন সামাজিক অৱস্থান বা ভূমিকাত অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগিব আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তহে সেই অভিজ্ঞতাৰ আধাৰত আনৰ দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিবলৈ বা বুজিবলৈ সক্ষম হ'ব। আৰু এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোৰ মাজেৰেই ব্যক্তিগৰাকী প্ৰকৃত অৰ্থত 'সচেতন' হৈ উঠে।

== লেখাসমূহ ==
৪০ বছৰতকৈও অধিক সময় জোৰা নিজৰ সুদীৰ্ঘ কৰ্মজীৱনত মিডে প্ৰায় নিৰন্তৰভাৱে লিখা-মেলা কৰিছিল আৰু দৰ্শন তথা মনস্তত্ত্ব— এই দুয়োটা বিষয়ৰ ওপৰতে বহুতো প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল। অৱশ্যে, তেওঁ কেতিয়াও কোনো পূৰ্ণাংগ গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰা নাছিল।তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত, তেওঁৰ কেইগৰাকীমান ছাত্ৰই চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ত মিডে প্ৰদান কৰা সামাজিক মনস্তত্ত্বৰ শ্ৰেণীসমূহৰ নথিপত্ৰ, তেওঁৰ বক্তৃতাসমূহৰ টোকা (যেনে- ১৯৩০ চনত চাৰ্লছ ডব্লিউ. মৰিছৰ দ্বাৰা সম্পাদিত মিডৰ 'কেৰাছ লেকচাৰ্ছ') আৰু তেওঁৰ বহুতো অপ্ৰকাশিত লেখনি একত্ৰিত কৰি চাৰিটা খণ্ডত সম্পাদনা কৰি উলিয়াইছিল।

নিজৰ জীৱনকালত মিডে প্ৰায় ১০০ খনমান গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ, গ্ৰন্থ-সমালোচনা আৰু অন্যান্য আনুষংগিক লেখনি প্ৰকাশ কৰিছিল। কিন্তু এইবোৰৰ বিষয়বস্তুৰ ব্যাপক বৈচিত্ৰ্য আৰু সিঁচৰতি হৈ থকাৰ বাবে, এই লেখনিসমূহ পাঠকৰ বাবে সহজলভ্য নাছিল। এই অসুবিধা দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৬০-ৰ দশকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্পাদনাৰ প্ৰচেষ্টা হাতত লোৱা হয়। ইয়াৰ অংশ হিচাপেই, ১৯৬৪ চনত এণ্ড্ৰু জে. ৰেকে মিডৰ পঁচিশখন প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ একত্ৰিত কৰি 'Selected Writings: George Herbert Mead' নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Selected Writings: George Herbert Mead|publisher=Bobbs-Merrill, The Liberal Arts Press|year=1964}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;iep&quot;&gt;{{Citation|year=2005}}&lt;cite class=&quot;citation cs2&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFCronk2005&quot;&gt;Cronk, George (2005), [http://www.iep.utm.edu/mead/ &quot;George Herbert Mead&quot;], in Fieser, James; Dowden, Bradley (eds.), [[Internet Encyclopedia of Philosophy|''The Internet Encyclopedia of Philosophy'']]&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;ইয়াৰ চাৰি বছৰৰ পাছত, জন ডব্লিউ. পেট্ৰাছে 'George Herbert Mead: Essays on his Social Psychology' নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। পোন্ধৰখন প্ৰবন্ধৰ এক সংকলন হিচাপে প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখনত মিডৰ পূৰ্বতে অপ্ৰকাশিত হৈ থকা বহুতো পাণ্ডুলিপিও সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল।

শেহতীয়াকৈ, মেৰী জো ডিগানে (২০০১) 'এছেজ ইন চ'ছিয়েল চাইক'লজী' নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। প্ৰকৃততে এই গ্ৰন্থ-প্ৰকল্পটো ১৯১০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে মিডে আধৰুৱাকৈ এৰি থৈ গৈছিল।  ২০১০ চনত ফিলিপ কেৰেইৰা ডা চিলভাই মিডৰ ত্ৰিশখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ একত্ৰিত কৰি 'G.H. Mead. A Reader' নামৰ এক সামগ্ৰিক সংকলন সম্পাদনা কৰি উলিয়ায়। উল্লেখযোগ্য যে, ইয়াত সন্নিৱিষ্ট কৰা এই প্ৰবন্ধসমূহৰ ভিতৰত দহখন প্ৰবন্ধই আছিল পূৰ্বতে একেবাৰেই অপ্ৰকাশিত। ঠিক একেদৰেই, টৰন্টোৰ ব্ৰক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'মিড প্ৰকল্প'ই  মিডৰ বাকী ৰৈ যোৱা প্ৰায় ৮০ খনমান অপ্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপিৰ আটাইকেইখনেই প্ৰকাশ কৰাৰ পৰিকল্পনা হাতত লৈছে। 

=== গ্ৰন্থতালিকা ===

==== সংগ্ৰহ কৰা খণ্ডসমূহ (মৰণোত্তৰ) ====

** 1932. ''The Philosophy of the Present''.&lt;ref&gt;Mead, George Herbert. 1932. ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.233688/page/n5|The Philosophy of the Present]]''. [[Open Court Publishing Company|Open Court Publishing]].&lt;/ref&gt;
** 1934. ''[[:en:Mind,_Self_and_Society|Mind, Self, and Society]].''&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;Mead, George Herbert. 1967 [1934]. ''[[Mind, Self and Society|Mind, Self, and Society]]'', edited by [[Charles W. Morris|C. W. Morris]]. Chicago: [[University of Chicago Press]]. {{ISBN|978-0-226-51668-4}}.&lt;/ref&gt;
** 1936. ''Movements of Thought in the Nineteenth Century.''&lt;ref&gt;Mead, George Herbert. 1936. ''Movements of Thought in the Nineteenth Century'', edited by Merritt H. Moore. Chicago: [[University of Chicago Press]].&lt;/ref&gt;
** 1938. ''The Philosophy of the Act.''&lt;ref&gt;Mead, George Herbert. 1938. ''The Philosophy of the Act'', edited by C. W. Morris, et al. Chicago: [[University of Chicago Press]].&lt;/ref&gt;
** 1964. ''Selected Writings''.&lt;ref&gt;[[Andrew J. Reck|Reck, Andrew J.]], ed. 1964. ''Selected Writings: George Herbert Mead''. Chicago: University of Chicago Press. {{ISBN|978-0-226-51671-4}}.&lt;/ref&gt; — This volume collects articles Mead himself prepared for publication.
** 1982. ''The Individual and the Social Self: Unpublished Essays by G. H. Mead''.&lt;ref&gt;Miller, David L., ed. 1982. ''The Individual and the Social Self: Unpublished Essays by G. H. Mead''. Chicago: [[University of Chicago Press]]. {{ISBN|978-0-608-09479-3}}.&lt;/ref&gt;
** 2001. ''Essays in Social Psychology''.&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;Mead, George Herbert. 2001 [c. 1910s]. ''Essays in Social Psychology'', edited by M. J. Deegan. New Brunswick, NJ: [[Transaction Publishers|Transaction]]. {{ISBN|0-765-80082-9}}.&lt;/ref&gt;
** 2010. ''G.H. Mead. A Reader''.&lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;[[Filipe Carreira da Silva|da Silva, Filipe Carreira]], ed. 2010. ''G.H. Mead. A Reader''. London: [[Routledge]].&lt;/ref&gt;

[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]</text>
      <sha1>su62ajuif79jxsa8xx25ukhyhpxr43b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616192</id>
      <parentid>616191</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>616192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47439" sha1="mour6ha3wxts909x9exolqurnteqdg4" xml:space="preserve">
{{Infobox philosopher|region=[[Western philosophy]]|era=[[20th-century philosophy]]|name=George Herbert Mead|image=George Herbert Mead.jpg|caption=|birth_date={{birth date|1863|2|27|mf=y}}|birth_place=[[South Hadley, Massachusetts]], U.S.|school_tradition=[[Pragmatism]]|institutions={{ubl | [[University of Michigan]] | [[University of Chicago]]}}|main_interests=|notable_ideas=|death_date={{death date|1931|4|26|mf=y}}|death_place=[[Chicago, Illinois]], U.S.}}'''জৰ্জ হাৰ্বাৰ্ট মিড''' (২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৮৬৩ – ২৬ এপ্ৰিল, ১৯৩১) আছিল এজন আমেৰিকান [[দৰ্শন|দাৰ্শনিক]], [[সমাজতত্ত্ব|সমাজতাত্ত্বিক]] আৰু [[মনোবিজ্ঞানী]], তেওঁ মূলতঃ চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত।  অভি়জ্ঞতাবাদৰ বিকাশৰ অন্যতম মূল ব্যক্তি আছিল তেওঁ ৷ তেওঁক 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ'ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে, পৰৱৰ্তী সময়ত 'চিকাগো স্কুল অৱ ছ'চিঅ'লজী' বুলি পৰিচিত হোৱা সমাজতাত্ত্বিক ধাৰাটোৰ ওপৰতো তেওঁৰ এক গভীৰ তথা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ আছিল।

== জীৱনী ==
১৮৬৩ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে মেছাচুচেটছৰ চাউথ হেডলীত জৰ্জ হাৰ্বাট মিডৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ পিতৃ হিৰাম মিড, মাতৃ এলিজাবেথ ষ্টৰছ মিড (যাৰ বিয়াৰ আগৰ উপাধি আছিল বিলিংছ) আৰু ভনীয়েক এলিচৰ সৈতে এটা প্ৰটেষ্টাণ্ট মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ পূৰ্বপুৰুষসকল কৃষক আৰু যাজক আছিল। পিতৃ হিৰাম মিড নিজেও এগৰাকী প্ৰাক্তন কংগ্ৰিগেচনেলিষ্ট যাজক আছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অ'বাৰ্লিন মহাবিদ্যালয়ৰ ধৰ্মতত্ত্ব বিভাগত 'পবিত্ৰ অলংকাৰিক আৰু যাজকীয় ধৰ্মতত্ত্ব'ৰ অধ্যাপকৰ পদৱীত অধিষ্ঠিত হৈছিল। আনহাতে, তেওঁৰ মাতৃ এলিজাবেথে অ'বাৰ্লিন মহাবিদ্যালয়ত দুবছৰ কাল শিক্ষাদান কৰাৰ পিছত ১৮৯০ চনৰ পৰা ১৯০০ চনলৈকে মেছাচুচেটছৰ চাউথ হেডলীৰ মাউণ্ট হোলিয়ক মহাবিদ্যালয়ত অধ্যক্ষা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Baldwin|first1=John|title=George Herbert Mead|publisher=Sage|year=2009|page=[https://archive.org/details/georgeherbertmea00bald/page/7 7]|url=https://archive.org/details/georgeherbertmea00bald|url-access=registration|isbn=978-0-8039-2320-1}}&lt;/ref&gt;

১৮৭৯ চনত জৰ্জ মিদে প্ৰথমতে 'অ'বাৰ্লিন মহাবিদ্যালয়'ৰ অন্তৰ্গত 'অ'বাৰ্লিন একাডেমী'ত নামভৰ্তি কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত মূল মহাবিদ্যালয়খনত অধ্যয়ন কৰিবলৈ লৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, ১৮৮৩ চনত তেওঁ তাৰপৰাই কলা শাখাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://umhistory.dc.umich.edu/history/Faculty_History/M/Mead,_George_Herbert.html|title=George herbert mead|accessdate=2019-02-03|archivedate=2020-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200801011024/http://umhistory.dc.umich.edu/history/Faculty_History/M/Mead,_George_Herbert.html}}&lt;/ref&gt; স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰাৰ পিছত মিদে প্ৰায় চাৰিমাহ কাল এখন বিদ্যালয়ত শিক্ষকতা কৰিছিল। তাৰ পিছত ১৮৮৩ চনৰ শেষৰফালৰ পৰা ১৮৮৭ চনৰ গ্ৰীষ্মকাললৈকে তেওঁ 'উইচকনচিন চেণ্ট্ৰেল ৰেলৱে কোম্পানী'ত এজন জৰীপকাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mead, George Herbert {{!}} Internet Encyclopedia of Philosophy|url=https://iep.utm.edu/mead/|accessdate=2024-03-25|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

১৮৯১ চনত মিডে অ’বেৰলিনত লগ পোৱা বন্ধু হেলেন নৰ্থৰপ কেছল (১৮৬২–১৮৯৫)ৰ ভগ্নী হেলেন কিংছবেৰী কেছল (১৮৬০–১৯২৯)ক বিয়া কৰায়। &lt;ref&gt;{{Cite book|first1=Gary A.|last=Cook|title=George Herbert Mead: the making of a social pragmatist|url=https://books.google.com/books?id=Z1Ki8BMXJRIC&amp;pg=PA4|year=1993|publisher=University of Illinois Press|isbn=978-0-252-06272-8|page=4}}&lt;/ref&gt; নিজৰ গৱেষণাপত্ৰখন কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ কৰি নুঠা সত্ত্বেও, ১৮৯১ চনত মিডে মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত এটা পদ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। সেইখিনি সময়তে তাত মিডৰ চাৰ্লছ হৰ্টন কুলি আৰু জন ডিউয়িৰ সৈতে সাক্ষাৎ হৈছিল আৰু এই দুয়োগৰাকী ব্যক্তিয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ চিন্তা-চৰ্চাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Miller|first1=David|title=George Herbert Mead: Self, Language, and the World|publisher=University of Texas Press|year=2009|pages=xii-xix|isbn=978-0-292-72700-7}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Wallace|first1=David|date=1967|title=Reflections on the Education of George Herbert Mead|url=https://www.jstor.org/stable/2775864|journal=American Journal of Sociology|volume=72|issue=4|pages=396–408|issn=0002-9602}}&lt;/ref&gt; ১৮৯৪ চনত মিডে ডিউয়িৰ সৈতে একেলগে চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়লৈ গুচি যায়, আৰু মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ তাতেই শিক্ষকতা কৰে। ডিউয়িৰ প্ৰভাৱতেই মিডে শিক্ষাতত্ত্বৰ দিশত আগবাঢ়িছিল যদিও, অতি সোনকালেই তেওঁৰ চিন্তা-ধাৰা ডিউয়িৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ এই স্বতন্ত্ৰ চিন্তা-ধাৰাই তেওঁৰ বিখ্যাত মনস্তাত্ত্বিক তত্ত্ব 'মন, সত্তা আৰু সমাজ' (mind, self and society) হিচাপে বিকাশ লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;/ref&gt; {{Rp|352–53}}

তেওঁ চিকাগোৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিমণ্ডলত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল; তেওঁৰ বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ ভিতৰত 'চিটি ক্লাৱ অৱ চিকাগো'ৰ হৈ কৰা কামো আছিল অন্যতম। মিডে বিশ্বাস কৰিছিল যে সামাজিক সমস্যামূহ সমাধান কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিজ্ঞানৰ প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি আৰু সেইবাবেই তেওঁ চিকাগোৰ 'চেটলমেণ্ট হাউচ'ত গৱেষণা চলোৱাৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=George H. Mead|title=The Social Settlement: Its basis and function|journal=University of Chicago Record|year=1907|pages=108–110|url=http://www.brocku.ca/MeadProject/Mead/pubs/Mead_1907g.html}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;/ref&gt; {{Rp|353}}তেওঁ চিকাগোৰ হাল হাউছৰ কোষাধ্যক্ষ হিচাপেও কাম কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of Social Theory|last=Ritzer|first1=George|publisher=SAGE Publications|year=2004|isbn=0-7619-2611-9|place=Thousand Oaks, California|pages=491}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2003|title=George Herbert Mead, Philosophy|url=https://www.lib.uchicago.edu/projects/centcat/centcats/fac/facch12_01.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201124094706/https://www.lib.uchicago.edu/projects/centcat/centcats/fac/facch12_01.html|archivedate=2020-11-24|work=www.lib.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[জেন এডামছ্|জেন এডামছৰ]] সৈতে সামাজিক ন্যায়ৰ বিষয়তো ঘনিষ্ঠভাবে সহযোগিতা কৰিছিল। 

১৯৩১ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত হৃদযন্ত্ৰ বিকল হৈ মিড মৃত্যুমুখত পৰে।  মৰ্টিমাৰ জে. এডলাৰৰ নিযুক্তিক লৈ হোৱা অসন্তুষ্টিৰ বাবে তেওঁ তিনি মাহ পূৰ্বেই চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ত নিজৰ পদত্যাগ পত্ৰ দাখিল কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰাৰ মনস্থ কৰিছিল, কিন্তু সেয়া হৈ উঠাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=New York Times: Prof. George H. Mead, Philosopher, Is Dead|url=https://brocku.ca/MeadProject/NYT/NYT_1931_04_27.html#:~:text=CHICAGO.,Henry%20Mead.|accessdate=2024-03-25|work=brocku.ca}}&lt;/ref&gt;

== তত্ত্বৰাজি ==

=== প্ৰাগমেটিজম আৰু প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ ===
সামাজিক পৰিসৰৰ মাজত সত্তাৰ বিকাশ আৰু পৃথিৱীৰ বস্তুনিষ্ঠতাৰ ওপৰতেই মিডৰ বেছিভাগ কৰ্মৰাজি কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ দৃঢ়তাৰে মত পোষণ কৰিছিল যে, &quot;উমৈহতীয়া অৰ্থৰ আধাৰত আনৰ মনৰ সৈতে গঢ়ি উঠা পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ জৰিয়তেহে কেৱল ব্যক্তি-মনৰ অস্তিত্ব বৰ্তি থাকিব পাৰে।&quot;  {{Rp|5}}মিডৰ কৰ্মৰাজি আৰু সামগ্ৰিকভাৱে 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ'ৰ  দুটা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ মূল ভিত্তি হৈছে 'প্ৰয়োগবাদ'ৰ দৰ্শন আৰু 'সামাজিক আচৰণবাদ'।

সামাজিক আচৰণবাদ (মনস্তাত্ত্বিক আচৰণবাদৰ বিপৰীতে) বুলিলে মূলতঃ মিডৰ সেই ধাৰণাক বুজায় য'ত তেওঁ অংগী-ভংগী আৰু গভীৰ অৰ্থ বহন কৰা সামাজিক বস্তুবোৰক উদ্দীপক হিচাপে অধিক গুৰুত্ব দিছিল। আনহাতে, মনস্তাত্ত্বিক আচৰণবাদীসকলে কেৱল সাধাৰণ ভৌতিক বস্তুবোৰকহে উদ্দীপক বুলি বিবেচনা কৰিছিল। তদুপৰি, জন বি. ৱাটছনে আগবঢ়োৱা আচৰণবাদৰ ধাৰণাকো মিডে কঠোৰ সমালোচনা কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Troyer|first1=William Lewis|date=1946|title=Mead's Social and Functional Theory of Mind|url=https://www.jstor.org/stable/2086709|journal=American Sociological Review|volume=11|issue=2|pages=198–202|doi=10.2307/2086709|jstor=2086709|issn=0003-1224}}&lt;/ref&gt;

প্ৰয়োগবাদ (Pragmatism) হৈছে এক বিস্তৃত দাৰ্শনিক মতবাদ, যাৰ পৰা মিডৰ চিন্তা-চৰ্চাত পৰা প্ৰভাৱৰ বিভিন্ন দিশক চাৰিটা মূল নীতিৰ আধাৰত চিনাক্ত কৰিব পাৰি: 

# প্ৰকৃত সত্য বা বাস্তৱতা বাহিৰৰ পৃথিৱীত স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে বিৰাজ নকৰে, বৰঞ্চ আমি যেতিয়া এই পৃথিৱীখনৰ সৈতে আৰু ইয়াৰ প্ৰতি ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া কৰোঁ, তেতিয়াহে ইয়াৰ সক্ৰিয়ভাৱে সৃষ্টি হয়। ২. মানুহে পৃথিৱীখনৰ বিষয়ে নিজৰ জ্ঞান সেইবোৰ কথাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে গঢ়ি তোলে আৰু মনত ৰাখে, যিবোৰ তেওঁলোকৰ বাবে ব্যৱহাৰিকভাৱে উপযোগী। আনহাতে, যিবোৰ কথা বা ধাৰণাই তেওঁলোকৰ বাবে আৰু &quot;কাম নিদিয়ে&quot; বা প্ৰাসংগিক হৈ নাথাকে, সেইবোৰ তেওঁলোকে সলনি কৰি পেলায়।  ৩. মানুহে পৃথিৱীত সন্মুখীন হোৱা সামাজিক আৰু ভৌতিক &quot;বস্তু&quot; বা উপাদানসমূহক কেৱল নিজৰ প্ৰয়োজন আৰু ব্যৱহাৰৰ ভিত্তিতহে সংজ্ঞায়িত কৰে।  ৪. যদি আমি সমাজৰ ব্যক্তিসকলক (সামাজিক কৰ্তা বা actors) বুজিব বিচাৰোঁ, তেন্তে মানুহে প্ৰকৃততে কি কাম কৰে বা কেনে আচৰণ কৰে, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে আমি আমাৰ ধাৰণা গঢ়ি তুলিব লাগিব।

এই ধাৰণাসমূহৰ ভিতৰত তিনিটা প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ :

* সমাজৰ ব্যক্তি আৰু পৃথিৱীৰ মাজত ঘটা পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা;
* ব্যক্তি আৰু পৃথিৱী — এই দুয়োটাকে স্থিৰ বা অপৰিৱৰ্তনীয় গাঁথনিৰ পৰিৱৰ্তে একোটা গতিশীল প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে গণ্য কৰা; আৰু
* সামাজিক পৃথিৱীখনক নিজৰ দৃষ্টিভংগীৰে ব্যাখ্যা বা বিশ্লেষণ কৰিব পৰা ব্যক্তিৰ সামৰ্থ্য।

সেয়েহে, মিড আৰু প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদীসকলৰ দৃষ্টিভংগীৰে চাবলৈ গ'লে, চেতনা কেতিয়াও মানুহৰ ক্ৰিয়া আৰু আন্তঃক্ৰিয়াৰ পৰা পৃথক নহয়, বৰঞ্চ ই এই দুয়োটাৰে এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। এক প্ৰয়োগবাদী দৰ্শন হিচাপে প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ আছিল পৰৱৰ্তী সময়ৰ 'ট্ৰেনজেকচনেলীজম' বা আদান-প্ৰদানমূলক দৰ্শনৰ মূল ভিত্তি বা পূৰ্বসূৰী।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Phillips|first1=Trevor J.|url=https://www.amazon.com/Transactionalism-Historical-Interpretive-Trevor-Phillips-ebook/dp/B018EOAAPI|title=Transactionalism: An Historical and Interpretive Study|last2=Tibbels|first2=Kirkland|last3=Patterson|first3=John|publisher=Influence Ecology|year=2015|edition=2|page=54|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924094246/https://www.amazon.com/Transactionalism-Historical-Interpretive-Trevor-Phillips-ebook/dp/B018EOAAPI|archivedate=2016-09-24}}&lt;/ref&gt;প্ৰয়োগবাদ আৰু আচৰণবাদৰ ওপৰত আধাৰিত মিডৰ তত্ত্বসমূহ আংশিকভাৱে চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বহুতো স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজলৈ প্ৰসাৰিত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেই গৈ 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদ' (symbolic interactionism) প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRitzer2008&quot;&gt;Ritzer, George (2008). &lt;span class=&quot;id-lock-registration&quot; title=&quot;Free registration required&quot;&gt;[[iarchive:sociologicaltheo00ritz|''Sociological Theory'']]&lt;/span&gt;. McGraw-Hill. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0-07-352818-2|&lt;bdi&gt;978-0-07-352818-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; {{Rp|347–50}}

=== সামাজিক দৰ্শন (সামাজিক আচৰণবাদ) ===
বিংশ শতিকাৰ সামাজিক দৰ্শনৰ জগতত মিড আছিল এগৰাকী অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি। তেওঁৰ অন্যতম এক প্ৰভাৱশালী ধাৰণা আছিল— জীৱসমূহৰ মাজত হোৱা পাৰস্পৰিক যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰেই 'মন' আৰু 'সত্তা'ৰ উদ্ভৱ হয়। ১৯৩৪ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'মাইণ্ড, চেল্ফ এণ্ড ছ'চাইটী'ত  এই বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে, যাক 'সামাজিক আচৰণবাদ' বুলিও জনা যায়। &lt;ref name=&quot;Macmillan&quot;&gt;{{Cite book|editor-last=Borchert|editor-first=Donald M.|last=Desmonde|first1=William H|chapter=Mead, George Herbert (1863-1931)|origyear=1967|title=Encyclopedia of Philosophy|volume=6|publisher=Macmillan Reference|year=2006|pages=79–82|isbn=0-02-865786-1}}&lt;/ref&gt; চিহ্ন বা প্ৰতীকৰ জৰিয়তে হোৱা সামাজিক যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰা 'মন' আৰু 'সত্তা'ৰ কেনেদৰে উদ্ভৱ হয়, সেই সম্পৰ্কীয় এই ধাৰণাটোৱেই সমাজতত্ত্বৰ 'প্ৰতীকী আন্তঃক্ৰিয়াবাদী' চিন্তাধাৰাৰ বা মতবাদৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

বৌদ্ধিকভাৱে হেগেলৰ দ্বন্দ্ববাদ আৰু 'প্ৰক্ৰিয়া দৰ্শন'ৰ ওপৰত আধাৰিত হৈ, মিডে জন ডিউয়িৰ দৰেই এক অধিক বস্তুবাদী প্ৰক্ৰিয়া দৰ্শনৰ বিকাশ ঘটাইছিল। এই দৰ্শন মূলতঃ মানৱীয় ক্ৰিয়া, বিশেষকৈ যোগাযোগমূলক ক্ৰিয়াৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। প্ৰয়োগবাদী দৃষ্টিকোণৰ পৰা চাবলৈ গ'লে, মানৱীয় কাৰ্যকলাপেই হৈছে সত্যৰ মাপকাঠী আৰু এই মানৱীয় কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তেই অৰ্থৰ সৃষ্টি হয়। আমাৰ 'সত্তা'ৰ ধাৰণাটো যোগাযোগমূলক ক্ৰিয়াকে ধৰি অন্যান্য যৌথ কাৰ্যকলাপৰ মাজেৰেই গঢ় লৈ উঠে। মিডৰ সামাজিক আচৰণবাদৰ মূল কথাটোৱেই হ'ল যে— 'মন' কোনো অতীন্দ্ৰিয় জগতত অৱস্থান কৰা পদাৰ্থ নহয়, বা ই কেৱল মানুহৰ শৰীৰবৃত্তীয় গাঁথনিৰ ভিতৰত ঘটা এলানি পৰিঘটনাও নহয়। তেওঁৰ এই দৃষ্টিভংগীয়ে মন আৰু শৰীৰক পৃথক বুলি গণ্য কৰা পৰম্পৰাগত ধাৰণাটোৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। মনৰ উদ্ভৱ মানৱ জীৱ আৰু ইয়াৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ মাজত হোৱা আন্তঃক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। সামাজিক যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ মাজেৰেই ব্যক্তিয়ে অৰ্থপূৰ্ণ প্ৰতীকী আচৰণ— অৰ্থাৎ 'চিন্তা' কৰাৰ নিজৰ সম্ভাৱনাক উপলব্ধি কৰিব পাৰে। মিডৰ মতে, 'মন' হৈছে যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক ব্যক্তিগতকৃত কেন্দ্ৰবিন্দু। ই প্ৰকৃততে ব্যক্তিৰ এক ভাষিক আচৰণহে। সেয়েহে, &quot;ভাষা অবিহনে কোনো মন বা চিন্তাৰ অস্তিত্ব থাকিব নোৱাৰে&quot;; আৰু মনৰ মূল সমল হিচাপে পৰিচিত 'ভাষা' হৈছে কেৱল মাত্ৰ &quot;সামাজিক আন্তঃক্ৰিয়াৰ এক বিকাশ আৰু ফচল&quot;।  {{Rp|191–92}}

মিডৰ মতে, যোগাযোগৰ সামাজিক ক্ৰিয়াৰ পৰাই মনৰ উদ্ভৱ হয়। মিডৰ এই সামাজিক ক্ৰিয়াৰ ধাৰণাটো কেৱল তেওঁৰ মনৰ তত্ত্বৰ লগতেই প্ৰাসংগিক নহয়, বৰঞ্চ ই তেওঁৰ সামাজিক দৰ্শনৰ সকলো দিশৰ লগতেই সমানেই জড়িত। প্ৰকৃততে তেওঁৰ &quot;মন, সত্তা আৰু সমাজ&quot;ৰ তত্ত্বটো হৈছে বহু ব্যক্তিৰ মাজৰ আন্তঃক্ৰিয়াৰে গঠিত এক সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা 'ক্ৰিয়াৰ দৰ্শন'। ঠিক একেদৰেই, তেওঁৰ 'জ্ঞান আৰু প্ৰমূল্যৰ তত্ত্ব'টো হৈছে পৰিৱেশৰ সৈতে আন্তঃক্ৰিয়া কৰা কোনো এজন অনুভৱী ব্যক্তিৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা এক 'ক্ৰিয়াৰ দৰ্শন'। &lt;ref name=&quot;iep&quot;&gt;{{Citation|last=Cronk|first=George|title=The Internet Encyclopedia of Philosophy|year=2005|editor1-last=Fieser|editor1-first=James|contribution=George Herbert Mead|contribution-url=http://www.iep.utm.edu/mead/|editor2-last=Dowden|editor2-first=Bradley}}&lt;/ref&gt; 

কোনো এটা ক্ৰিয়া বা কাৰ্যৰ প্ৰথমটো পৰ্যায় হৈছে 'অংগী-ভংগী' বা ইংগিত। অংগী-ভংগী হৈছে এনে এক প্ৰস্তুতিমূলক সঞ্চালন বা প্ৰক্ৰিয়া, যাৰ জৰিয়তে আন ব্যক্তিয়ে প্ৰথমজনৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে অৱগত হ'ব পাৰে। ইয়াৰ একেবাৰে প্ৰাথমিক অৱস্থাটো হৈছে 'অংগী-ভংগীৰ আদান-প্ৰদান', য'ত প্ৰথমজন ব্যক্তিৰ অংগী-ভংগীয়ে দ্বিতীয়জনৰ মাজত এক প্ৰস্তুতিমূলক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে আৰু তাৰ বিনিময়ত দ্বিতীয়জনৰ অংগী-ভংগীয়ে আকৌ প্ৰথমজনৰ পৰা আন এক প্ৰতিক্ৰিয়া উলিয়াই আনে। কিন্তু এই পৰ্যায়ত প্ৰকৃততে কোনো ধৰণৰ যোগাযোগ স্থাপন নহয়। কাৰণ, ইয়াত কোনো এজন ব্যক্তিয়েই আনজনৰ ওপৰত নিজৰ অংগী-ভংগীয়ে কেনে প্ৰভাৱ পেলাইছে, সেই সম্পৰ্কে সচেতন নাথাকে; অৰ্থাৎ এই অংগী-ভংগীবোৰ তাৎপৰ্যহীন (nonsignificant) হৈ ৰয়। প্ৰকৃত যোগাযোগ স্থাপন হ'বলৈ হ'লে, প্ৰতিজন ব্যক্তিয়েই নিজৰ চলি থকা কাৰ্যৰ প্ৰতি আনজনে কেনে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰিব, সেই সম্পৰ্কে জনাটো অপৰিহাৰ্য। এনে অৱস্থাতহে এই অংগী-ভংগীবোৰ একোটা 'তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীক'লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। &lt;ref name=&quot;Macmillan&quot;&gt;{{Cite book|editor-last=Borchert|editor-first=Donald M.|last=Desmonde|first1=William H|chapter=Mead, George Herbert (1863-1931)|origyear=1967|title=Encyclopedia of Philosophy|volume=6|publisher=Macmillan Reference|year=2006|pages=79–82|isbn=0-02-865786-1}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFDesmonde2006&quot;&gt;Desmonde, William H (2006) [1967]. &quot;Mead, George Herbert (1863-1931)&quot;. In Borchert, Donald M. (ed.). ''Encyclopedia of Philosophy''. Vol.&amp;nbsp;6. Macmillan Reference. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;79–&lt;/span&gt;82. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-02-865786-1|&lt;bdi&gt;0-02-865786-1&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীক হৈছে এনে এক প্ৰকাৰৰ অংগী-ভংগী যি কেৱল মানুহেহে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে। অংগী-ভংগীবোৰ তেতিয়াহে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীক হৈ পৰে, যেতিয়া যিগৰাকী ব্যক্তিলৈ উদ্দেশ্য কৰি এই অংগী-ভংগীবোৰ কৰা হয়, তেওঁৰ পৰা যি ধৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আশা কৰা হয়, ঠিক একেই ধৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া এইবোৰ প্ৰকাশ কৰা ব্যক্তিগৰাকীৰ মনতো জাগ্ৰত হয়। কেৱল এনে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তেহে আমাৰ মাজত প্ৰকৃত যোগাযোগ স্থাপন হোৱাটো সম্ভৱ।&lt;ref name=&quot;Ritz&quot;&gt;{{Cite book|last=Ritzer|first1=George|title=Sociological Theory|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-352818-2|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sociologicaltheo00ritz}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRitzer2008&quot;&gt;Ritzer, George (2008). &lt;span class=&quot;id-lock-registration&quot; title=&quot;Free registration required&quot;&gt;[[iarchive:sociologicaltheo00ritz|''Sociological Theory'']]&lt;/span&gt;. McGraw-Hill. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0-07-352818-2|&lt;bdi&gt;978-0-07-352818-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; {{Rp|356–57}} মিডে মানুহৰ উপলব্ধিক এক &quot;ক্ৰিয়া-বন্ধন&quot;ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আমি পৃথিৱীখনক &quot;জীৱন নিৰ্বাহৰ আহিলা&quot; হিচাপেহে উপলব্ধি কৰোঁ। উদাহৰণস্বৰূপে, খাদ্যৰ উপলব্ধি মানেই হৈছে খোৱাৰ উপলব্ধি। ঠিক একেদৰেই, এটা ঘৰৰ উপলব্ধি মানেই হৈছে আশ্ৰয়ৰ উপলব্ধি। অৰ্থাৎ, আমাৰ সকলো উপলব্ধি বা ধাৰণাই মূলতঃ ক্ৰিয়া বা কাৰ্যৰ ওপৰত আধাৰিত। মিডৰ এই উপলব্ধিৰ তত্ত্বটো জে. জে. গিবচনৰ তত্ত্বৰ সৈতেও বহু পৰিমাণে সাদৃশ্যপূৰ্ণ।

=== আত্মাৰ স্বভাৱ ===
মিডৰ সামাজিক তত্ত্বৰ এক চূড়ান্ত অংশ হৈছে 'মন', যি প্ৰকৃততে সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ এক ব্যক্তিগত অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ বা গ্ৰহণ। মিডে উল্লেখ কৰিছে যে &quot;সত্তা হৈছে এক সামাজিক প্ৰক্ৰিয়া&quot;, যাৰ অৰ্থ হ'ল— এজন ব্যক্তিৰ পূৰ্ণাংগ সত্তা গঠন কৰাত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মনৰ ভিতৰত এলানি ক্ৰিয়া বা কাৰ্য অহৰহ চলি থাকে। যেতিয়া কোনো এজন ব্যক্তিয়ে অংগী-ভংগীবোৰ গ্ৰহণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ প্ৰকৃততে এই অংগী-ভংগীৰ ৰূপত আনৰ সামূহিক মনোভাৱ বা দৃষ্টিভংগীসমূহকো গ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আন সুসংগঠিত মনোভাৱৰ জৰিয়তে নিজৰ উপযুক্ত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে।মিডে এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক 'I' (মই) আৰু 'Me' (মোক বা মোৰ সামাজিক ৰূপ) হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে। ইয়াত 'Me' হৈছে ব্যক্তিৰ সামাজিক সত্তা (social self) আৰু 'I' হৈছে এই 'Me'ৰ প্ৰতি প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰতিক্ৰিয়া। অন্য অৰ্থত ক'বলৈ গ'লে, 'I' হৈছে আনৰ মনোভাৱ বা দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি এজন ব্যক্তিয়ে প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰতিক্ৰিয়া; আনহাতে 'Me' হৈছে আনৰ সেই মনোভাৱসমূহৰ এক সুসংগঠিত ৰূপ, যাক ব্যক্তি এজনে নিজৰ মাজত গ্ৰহণ কৰি লয় বা আঁকোৱালি লয়। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Margolis|first1=Joseph|last2=Jacques Catudal|title=The Quarrel between Invariance and Flux|publisher=Pennsylvania State University Press|year=2001|place=Pennsylvania}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; {{Rp|174–86}}

মিডে উইলিয়াম জেমছৰ 'I' (মই) আৰু 'Me' (মোক বা সামাজিক ৰূপ) ৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ ধাৰণাটোক অধিক বিকশিত কৰি তুলিছিল। ইয়াত 'Me' হৈছে &quot;সাধাৰণীকৃত অন্য&quot;ৰ এক পুঞ্জীভূত ধাৰণা— অৰ্থাৎ, এজন ব্যক্তিয়ে সমাজ বা তেওঁৰ গোটটোৱে তেওঁক কেনেদৰে মূল্যায়ন কৰে বুলি ভাবে, তাৰ এক সামগ্ৰিক ৰূপ। আনহাতে, 'I' হৈছে ব্যক্তিৰ নিজস্ব প্ৰবৃত্তি বা স্বতঃস্ফূৰ্ত আৱেগ।'I' হৈছে কর্তা হিচাপে ব্যক্তিৰ সত্তা; আৰু 'Me' হৈছে কৰ্ম বা বিষয় হিচাপে ব্যক্তিৰ সত্তা। 'I' হৈছে জ্ঞাতা বা জানোতা; আৰু 'Me' হৈছে জ্ঞেয় বা জনাৰ বিষয়। মন বা চিন্তাৰ ধাৰা হৈছে প্ৰকৃততে এই 'I' আৰু 'Me' ৰ মাজত ঘটা আন্তঃক্ৰিয়াৰ এক আত্ম-বিশ্লেষণাত্মক বা আত্ম-প্ৰতিফলনমূলক প্ৰক্ৰিয়া। অংগী-ভংগীৰ আদান-প্ৰদানৰ প্ৰাথমিক স্তৰত 'I' বা 'Me' কাৰোৱেই অস্তিত্ব নাথাকে; কিয়নো এই পৰ্যায়ত সমগ্ৰ ক্ৰিয়াটো সম্পন্ন হৈ নুঠে, বৰঞ্চ অংগী-ভংগীৰ এই পৰিসৰৰ মাজত কেৱল পৰৱৰ্তী ক্ৰিয়াৰ প্ৰস্তুতিহে চলে। এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহ বা গতিশীলতা সংকীৰ্ণ অৰ্থত কেৱল সত্তাৰ গণ্ডীতে সীমাবদ্ধ নাথাকি, মানৱ বোধন বা জ্ঞান তত্ত্বৰ এক মূল ভিত্তি গঢ়ি তোলে। মিডৰ মতে, চিন্তা প্ৰক্ৰিয়া হৈছে 'I' আৰু 'Me' ৰ মাজত চলা এক অন্তৰ্নিহিত কথোপকথন বা সংলাপ। মিডে সত্তাৰ &quot;উপলব্ধি আৰু অৰ্থ&quot;ক গভীৰভাৱে আৰু সমাজতাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা &quot;ব্যক্তিসকলৰ উমৈহতীয়া অনুশীলন&quot;ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিটো বিশেষকৈ বিভিন্ন সামাজিক আদান-প্ৰদান বা যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত দেখিবলৈ পোৱা যায়।

'I' আৰু 'Me' ৰ এক সমন্বয় হিচাপে মিডৰ এই 'সত্তা'ৰ ধাৰণাটো সমাজতাত্ত্বিক অস্তিত্বৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে সাঙোৰ খাই থকা দেখা যায়। মিডৰ মতে, ব্যক্তিগত চেতনাতকৈ সমাজ বা সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ব্যক্তিৰ অস্তিত্বৰ স্থান পূৰ্বৱৰ্তী। অৰ্থাৎ, প্ৰথমতে ব্যক্তিয়ে সমাজৰ বিভিন্ন সামাজিক অৱস্থান বা ভূমিকাত অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগিব আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তহে সেই অভিজ্ঞতাৰ আধাৰত আনৰ দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিবলৈ বা বুজিবলৈ সক্ষম হ'ব। আৰু এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোৰ মাজেৰেই ব্যক্তিগৰাকী প্ৰকৃত অৰ্থত 'সচেতন' হৈ উঠে।

== লেখাসমূহ ==
৪০ বছৰতকৈও অধিক সময় জোৰা নিজৰ সুদীৰ্ঘ কৰ্মজীৱনত মিডে প্ৰায় নিৰন্তৰভাৱে লিখা-মেলা কৰিছিল আৰু দৰ্শন তথা মনস্তত্ত্ব— এই দুয়োটা বিষয়ৰ ওপৰতে বহুতো প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল। অৱশ্যে, তেওঁ কেতিয়াও কোনো পূৰ্ণাংগ গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰা নাছিল।তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত, তেওঁৰ কেইগৰাকীমান ছাত্ৰই চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ত মিডে প্ৰদান কৰা সামাজিক মনস্তত্ত্বৰ শ্ৰেণীসমূহৰ নথিপত্ৰ, তেওঁৰ বক্তৃতাসমূহৰ টোকা (যেনে- ১৯৩০ চনত চাৰ্লছ ডব্লিউ. মৰিছৰ দ্বাৰা সম্পাদিত মিডৰ 'কেৰাছ লেকচাৰ্ছ') আৰু তেওঁৰ বহুতো অপ্ৰকাশিত লেখনি একত্ৰিত কৰি চাৰিটা খণ্ডত সম্পাদনা কৰি উলিয়াইছিল।

নিজৰ জীৱনকালত মিডে প্ৰায় ১০০ খনমান গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ, গ্ৰন্থ-সমালোচনা আৰু অন্যান্য আনুষংগিক লেখনি প্ৰকাশ কৰিছিল। কিন্তু এইবোৰৰ বিষয়বস্তুৰ ব্যাপক বৈচিত্ৰ্য আৰু সিঁচৰতি হৈ থকাৰ বাবে, এই লেখনিসমূহ পাঠকৰ বাবে সহজলভ্য নাছিল। এই অসুবিধা দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৬০-ৰ দশকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্পাদনাৰ প্ৰচেষ্টা হাতত লোৱা হয়। ইয়াৰ অংশ হিচাপেই, ১৯৬৪ চনত এণ্ড্ৰু জে. ৰেকে মিডৰ পঁচিশখন প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ একত্ৰিত কৰি 'Selected Writings: George Herbert Mead' নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Selected Writings: George Herbert Mead|publisher=Bobbs-Merrill, The Liberal Arts Press|year=1964}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;iep&quot;&gt;{{Citation|year=2005}}&lt;cite class=&quot;citation cs2&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFCronk2005&quot;&gt;Cronk, George (2005), [http://www.iep.utm.edu/mead/ &quot;George Herbert Mead&quot;], in Fieser, James; Dowden, Bradley (eds.), [[Internet Encyclopedia of Philosophy|''The Internet Encyclopedia of Philosophy'']]&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;ইয়াৰ চাৰি বছৰৰ পাছত, জন ডব্লিউ. পেট্ৰাছে 'George Herbert Mead: Essays on his Social Psychology' নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। পোন্ধৰখন প্ৰবন্ধৰ এক সংকলন হিচাপে প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখনত মিডৰ পূৰ্বতে অপ্ৰকাশিত হৈ থকা বহুতো পাণ্ডুলিপিও সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল।

শেহতীয়াকৈ, মেৰী জো ডিগানে (২০০১) 'এছেজ ইন চ'ছিয়েল চাইক'লজী' নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। প্ৰকৃততে এই গ্ৰন্থ-প্ৰকল্পটো ১৯১০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে মিডে আধৰুৱাকৈ এৰি থৈ গৈছিল।  ২০১০ চনত ফিলিপ কেৰেইৰা ডা চিলভাই মিডৰ ত্ৰিশখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ একত্ৰিত কৰি 'G.H. Mead. A Reader' নামৰ এক সামগ্ৰিক সংকলন সম্পাদনা কৰি উলিয়ায়। উল্লেখযোগ্য যে, ইয়াত সন্নিৱিষ্ট কৰা এই প্ৰবন্ধসমূহৰ ভিতৰত দহখন প্ৰবন্ধই আছিল পূৰ্বতে একেবাৰেই অপ্ৰকাশিত। ঠিক একেদৰেই, টৰন্টোৰ ব্ৰক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'মিড প্ৰকল্প'ই  মিডৰ বাকী ৰৈ যোৱা প্ৰায় ৮০ খনমান অপ্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপিৰ আটাইকেইখনেই প্ৰকাশ কৰাৰ পৰিকল্পনা হাতত লৈছে। 

=== গ্ৰন্থতালিকা ===

==== সংগ্ৰহ কৰা খণ্ডসমূহ (মৰণোত্তৰ) ====

** 1932. ''The Philosophy of the Present''.&lt;ref&gt;Mead, George Herbert. 1932. ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.233688/page/n5|The Philosophy of the Present]]''. [[Open Court Publishing Company|Open Court Publishing]].&lt;/ref&gt;
** 1934. ''[[:en:Mind,_Self_and_Society|Mind, Self, and Society]].''&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;Mead, George Herbert. 1967 [1934]. ''[[Mind, Self and Society|Mind, Self, and Society]]'', edited by [[Charles W. Morris|C. W. Morris]]. Chicago: [[University of Chicago Press]]. {{ISBN|978-0-226-51668-4}}.&lt;/ref&gt;
** 1936. ''Movements of Thought in the Nineteenth Century.''&lt;ref&gt;Mead, George Herbert. 1936. ''Movements of Thought in the Nineteenth Century'', edited by Merritt H. Moore. Chicago: [[University of Chicago Press]].&lt;/ref&gt;
** 1938. ''The Philosophy of the Act.''&lt;ref&gt;Mead, George Herbert. 1938. ''The Philosophy of the Act'', edited by C. W. Morris, et al. Chicago: [[University of Chicago Press]].&lt;/ref&gt;
** 1964. ''Selected Writings''.&lt;ref&gt;[[Andrew J. Reck|Reck, Andrew J.]], ed. 1964. ''Selected Writings: George Herbert Mead''. Chicago: University of Chicago Press. {{ISBN|978-0-226-51671-4}}.&lt;/ref&gt; — This volume collects articles Mead himself prepared for publication.
** 1982. ''The Individual and the Social Self: Unpublished Essays by G. H. Mead''.&lt;ref&gt;Miller, David L., ed. 1982. ''The Individual and the Social Self: Unpublished Essays by G. H. Mead''. Chicago: [[University of Chicago Press]]. {{ISBN|978-0-608-09479-3}}.&lt;/ref&gt;
** 2001. ''Essays in Social Psychology''.&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;Mead, George Herbert. 2001 [c. 1910s]. ''Essays in Social Psychology'', edited by M. J. Deegan. New Brunswick, NJ: [[Transaction Publishers|Transaction]]. {{ISBN|0-765-80082-9}}.&lt;/ref&gt;
** 2010. ''G.H. Mead. A Reader''.&lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;[[Filipe Carreira da Silva|da Silva, Filipe Carreira]], ed. 2010. ''G.H. Mead. A Reader''. London: [[Routledge]].&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]</text>
      <sha1>mour6ha3wxts909x9exolqurnteqdg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1950 Assam–Tibet earthquake</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137842</id>
    <redirect title="১৯৫০ চনৰ অসম-তিব্বত ভূমিকম্প" />
    <revision>
      <id>616194</id>
      <timestamp>2026-07-08T11:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Psneog</username>
        <id>141</id>
      </contributor>
      <comment>[[১৯৫০ চনৰ অসম-তিব্বত ভূমিকম্প]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>616194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="k6wt8ffmcb5g2wpn7iotg6v6m8kb2nk" xml:space="preserve">#REDIRECT [[১৯৫০ চনৰ অসম-তিব্বত ভূমিকম্প]]</text>
      <sha1>k6wt8ffmcb5g2wpn7iotg6v6m8kb2nk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱাশ্বিংটন চুক্তি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137843</id>
    <revision>
      <id>616214</id>
      <timestamp>2026-07-08T11:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Psneog</username>
        <id>141</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী সম্পৰ্কীয় চুক্তি}}  '''ৱাশ্বিংটন চুক্তি''' (Washington Accord) হৈছে স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ স্বীকৃতি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত বৃত্তিগত অভি...</comment>
      <origin>616214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5591" sha1="f8usmw8doswhb93bc0fmlghxe5ms0dz" xml:space="preserve">{{Short description|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী সম্পৰ্কীয় চুক্তি}}

'''ৱাশ্বিংটন চুক্তি''' (Washington Accord) হৈছে স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ স্বীকৃতি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত বৃত্তিগত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ স্নাতক (Undergraduate) আৰু স্নাতকোত্তৰ (Postgraduate) শৈক্ষিক ডিগ্ৰীৰ স্বীকৃতি সম্পৰ্কীয় এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি। ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে ইয়াৰ পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী হৈছে [[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[Bangladesh|বাংলাদেশ]], [[Canada|কানাডা]], [[China|চীন]], [[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]], [[Hong Kong|হংকং]], [[India|ভাৰত]], [[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]], [[Ireland|আয়াৰলেণ্ড]], [[Japan|জাপান]], [[South Korea|কোৰিয়া]], [[Malaysia|মালয়েছিয়া]], [[Mexico|মেক্সিকো]], [[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]], [[Pakistan|পাকিস্তান]], [[Philippines|ফিলিপাইনছ]], [[Peru|পেৰু]], [[Russia|ৰাছিয়া]], [[Singapore|ছিংগাপুৰ]], [[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]], [[Taiwan|টাইৱান]], [[Turkey|তুৰস্ক]], [[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref name=&quot;Signatories&quot;&gt;{{cite web |title=Washington Accord Signatories |url=http://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808085657/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |archive-date=8 August 2023 |access-date=8 August 2023 |publisher=International Engineering Alliance}}&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিয়ে স্বাক্ষৰকাৰী সংস্থাসমূহে স্বীকৃতি দিয়া পাঠ্যক্ৰমসমূহক মূলগতভাৱে সমমানৰ (substantial equivalence) বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। স্বাক্ষৰকাৰী যিকোনো দেশৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ স্নাতকসকলক আন স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহেও অভিযান্ত্ৰিক পেছাত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতা পূৰণ কৰা বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। অৱশ্যে, স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ এই স্বীকৃতি পূৰ্বলক্ষী (retroactive) নহয়; কোনো দেশ স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰা তাৰিখৰ পৰাহে ই কাৰ্যকৰী হয়।

==পৰিসৰ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ আওতাত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ—উভয় স্তৰৰ অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 June 2008 |title=Outcome Based Education |url=http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215150256/http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-date=15 February 2010 |access-date=}}&lt;/ref&gt; [[Engineering technology|অভিযান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তিবিদ্যা]] (Engineering technology) পাঠ্যক্ৰমসমূহ এই চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। এই পাঠ্যক্ৰমসমূহ [[Sydney Accord|ছিডনী চুক্তি]] (Sydney Accord) আৰু [[Dublin Accord|ডাবলিন চুক্তি]] (Dublin Accord)ৰ আওতাত পৰে। কেৱল স্বাক্ষৰকাৰী দেশ বা অঞ্চলটো ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ অংশ হোৱাৰ পিছত প্ৰদান কৰা অৰ্হতাসমূহহে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই চুক্তি পেছাদাৰী অভিযন্তাসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ (licence) প্ৰদান বা চাৰ্টাৰ্ড অভিযন্তাসকলৰ পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰত্যক্ষভাৱে দায়বদ্ধ নহয়; কিন্তু স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতাসমূহ ইয়াৰ আওতাত পৰে।

== তথ্য়সূত্ৰ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>f8usmw8doswhb93bc0fmlghxe5ms0dz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616216</id>
      <parentid>616214</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Psneog</username>
        <id>141</id>
      </contributor>
      <origin>616216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5568" sha1="dppfcd5vxqy744qorh42904wkq2gfp4" xml:space="preserve">{{Short description|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী সম্পৰ্কীয় চুক্তি}}

'''ৱাশ্বিংটন চুক্তি''' (Washington Accord) হৈছে স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ স্বীকৃতি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত বৃত্তিগত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ স্নাতক (Undergraduate) আৰু স্নাতকোত্তৰ (Postgraduate) শৈক্ষিক ডিগ্ৰীৰ স্বীকৃতি সম্পৰ্কীয় এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি। ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে ইয়াৰ পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী হৈছে [[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[Bangladesh|বাংলাদেশ]], [[Canada|কানাডা]], [[China|চীন]], [[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]], [[Hong Kong|হংকং]], [[India|ভাৰত]], [[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]], [[Ireland|আয়াৰলেণ্ড]], [[Japan|জাপান]], [[South Korea|কোৰিয়া]], [[Malaysia|মালয়েছিয়া]], [[Mexico|মেক্সিকো]], [[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]], [[Pakistan|পাকিস্তান]], [[Philippines|ফিলিপাইনছ]], [[Peru|পেৰু]], [[Russia|ৰাছিয়া]], [[Singapore|ছিংগাপুৰ]], [[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]], [[Taiwan|টাইৱান]], [[Turkey|তুৰস্ক]], [[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref name=&quot;Signatories&quot;&gt;{{cite web |title=Washington Accord Signatories |url=http://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808085657/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |archive-date=8 August 2023 |access-date=8 August 2023 |publisher=International Engineering Alliance}}&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিয়ে স্বাক্ষৰকাৰী সংস্থাসমূহে স্বীকৃতি দিয়া পাঠ্যক্ৰমসমূহক মূলগতভাৱে সমমানৰ (substantial equivalence) বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। স্বাক্ষৰকাৰী যিকোনো দেশৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ স্নাতকসকলক আন স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহেও অভিযান্ত্ৰিক পেছাত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতা পূৰণ কৰা বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। অৱশ্যে, স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ এই স্বীকৃতি পূৰ্বলক্ষী (retroactive) নহয়; কোনো দেশ স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰা তাৰিখৰ পৰাহে ই কাৰ্যকৰী হয়।

==পৰিসৰ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ আওতাত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ—উভয় স্তৰৰ অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 June 2008 |title=Outcome Based Education |url=http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215150256/http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-date=15 February 2010 |access-date=}}&lt;/ref&gt; [[অভিযান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তিবিদ্যা]] (Engineering technology) পাঠ্যক্ৰমসমূহ এই চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। এই পাঠ্যক্ৰমসমূহ [[Sydney Accord|ছিডনী চুক্তি]] (Sydney Accord) আৰু [[Dublin Accord|ডাবলিন চুক্তি]] (Dublin Accord)ৰ আওতাত পৰে। কেৱল স্বাক্ষৰকাৰী দেশ বা অঞ্চলটো ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ অংশ হোৱাৰ পিছত প্ৰদান কৰা অৰ্হতাসমূহহে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই চুক্তি পেছাদাৰী অভিযন্তাসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ (licence) প্ৰদান বা চাৰ্টাৰ্ড অভিযন্তাসকলৰ পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰত্যক্ষভাৱে দায়বদ্ধ নহয়; কিন্তু স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতাসমূহ ইয়াৰ আওতাত পৰে।

== তথ্য়সূত্ৰ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>dppfcd5vxqy744qorh42904wkq2gfp4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616217</id>
      <parentid>616216</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Psneog</username>
        <id>141</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্য়সূত্ৰ */</comment>
      <origin>616217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12860" sha1="fyouu8ud8nz72x5qrefvc2260bodpw1" xml:space="preserve">{{Short description|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী সম্পৰ্কীয় চুক্তি}}

'''ৱাশ্বিংটন চুক্তি''' (Washington Accord) হৈছে স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ স্বীকৃতি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত বৃত্তিগত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ স্নাতক (Undergraduate) আৰু স্নাতকোত্তৰ (Postgraduate) শৈক্ষিক ডিগ্ৰীৰ স্বীকৃতি সম্পৰ্কীয় এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি। ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে ইয়াৰ পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী হৈছে [[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[Bangladesh|বাংলাদেশ]], [[Canada|কানাডা]], [[China|চীন]], [[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]], [[Hong Kong|হংকং]], [[India|ভাৰত]], [[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]], [[Ireland|আয়াৰলেণ্ড]], [[Japan|জাপান]], [[South Korea|কোৰিয়া]], [[Malaysia|মালয়েছিয়া]], [[Mexico|মেক্সিকো]], [[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]], [[Pakistan|পাকিস্তান]], [[Philippines|ফিলিপাইনছ]], [[Peru|পেৰু]], [[Russia|ৰাছিয়া]], [[Singapore|ছিংগাপুৰ]], [[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]], [[Taiwan|টাইৱান]], [[Turkey|তুৰস্ক]], [[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref name=&quot;Signatories&quot;&gt;{{cite web |title=Washington Accord Signatories |url=http://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808085657/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |archive-date=8 August 2023 |access-date=8 August 2023 |publisher=International Engineering Alliance}}&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিয়ে স্বাক্ষৰকাৰী সংস্থাসমূহে স্বীকৃতি দিয়া পাঠ্যক্ৰমসমূহক মূলগতভাৱে সমমানৰ (substantial equivalence) বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। স্বাক্ষৰকাৰী যিকোনো দেশৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ স্নাতকসকলক আন স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহেও অভিযান্ত্ৰিক পেছাত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতা পূৰণ কৰা বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। অৱশ্যে, স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ এই স্বীকৃতি পূৰ্বলক্ষী (retroactive) নহয়; কোনো দেশ স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰা তাৰিখৰ পৰাহে ই কাৰ্যকৰী হয়।

==পৰিসৰ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ আওতাত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ—উভয় স্তৰৰ অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 June 2008 |title=Outcome Based Education |url=http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215150256/http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-date=15 February 2010 |access-date=}}&lt;/ref&gt; [[অভিযান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তিবিদ্যা]] (Engineering technology) পাঠ্যক্ৰমসমূহ এই চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। এই পাঠ্যক্ৰমসমূহ [[Sydney Accord|ছিডনী চুক্তি]] (Sydney Accord) আৰু [[Dublin Accord|ডাবলিন চুক্তি]] (Dublin Accord)ৰ আওতাত পৰে। কেৱল স্বাক্ষৰকাৰী দেশ বা অঞ্চলটো ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ অংশ হোৱাৰ পিছত প্ৰদান কৰা অৰ্হতাসমূহহে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই চুক্তি পেছাদাৰী অভিযন্তাসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ (licence) প্ৰদান বা চাৰ্টাৰ্ড অভিযন্তাসকলৰ পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰত্যক্ষভাৱে দায়বদ্ধ নহয়; কিন্তু স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতাসমূহ ইয়াৰ আওতাত পৰে।

==স্বাক্ষৰকাৰী==
[[File:Washington Accord (credentials) signatories.svg|alt=Washington Accord Signatories|center|thumb|691x691px|স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা: (২০২৫){{Legend|#1f78b4|পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী}}{{Legend|#ff7f00|আংশিক স্বাক্ষৰকাৰী}}]]

তলত ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশ আৰু ভূখণ্ড, সংশ্লিষ্ট স্বীকৃতিদানকাৰী সংস্থা আৰু সদস্যপদ লাভৰ বছৰ দিয়া হৈছে:&lt;ref name=&quot;Signatories&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; | পতাকা
!সদস্য ৰাষ্ট্ৰ
!সদস্য সংস্থা
!সদস্যপদ লাভৰ বছৰ
|-
|{{Flagicon|Australia}}
|[[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]]
|[[Engineers Australia|Engineers Australia]] (Engineers Australia)
|1989
|-
|{{Flagicon|Bangladesh}}
|[[Bangladesh|বাংলাদেশ]]
|[[Institution of Engineers, Bangladesh|Institution of Engineers, Bangladesh]] (Institution of Engineers, Bangladesh)
|2023
|-
|{{Flagicon|Canada}}
|[[Canada|কানাডা]]
|[[Engineers Canada|Engineers Canada]] (Engineers Canada)
|1989
|-
|{{Flagicon|China}}
|[[China|চীন]]
|[[China Association for Science and Technology|China Association for Science and Technology]] (China Association for Science and Technology)
|2016
|-
|{{Flagicon|Costa Rica}}
|[[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]]
|[[Association of Engineers and Architects of Costa Rica|Association of Engineers and Architects of Costa Rica]] (Association of Engineers and Architects of Costa Rica)
|2020
|-
|{{Flagicon|Hong Kong}}
|[[Hong Kong|হংকং]]
|[[The Hong Kong Institution of Engineers|The Hong Kong Institution of Engineers]] (The Hong Kong Institution of Engineers)
|1995
|-
|{{Flagicon|India}}
|[[India|ভাৰত]]
|[[National Board of Accreditation|National Board of Accreditation]] (National Board of Accreditation)
|2014
|-
|{{Flagicon|Indonesia}}
|[[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|[[Persatuan Insinyur Indonesia|Persatuan Insinyur Indonesia]] (PII)
|2022
|-
|{{Flagicon|Ireland}}
|[[Republic of Ireland|আয়াৰলেণ্ড]]
|[[Engineers Ireland|Engineers Ireland]] (Engineers Ireland)
|1989
|-
|{{Flagicon|Japan}}
|[[Japan|জাপান]]
|[[Japan Accreditation Board for Engineering Education|Japan Accreditation Board for Engineering Education]] (Japan Accreditation Board for Engineering Education)
|2005
|-
|{{Flagicon|Malaysia}}
|[[Malaysia|মালয়েছিয়া]]
|[[Board of Engineers Malaysia|Board of Engineers Malaysia]] (BEM)
|2009
|-
|{{Flagicon|Mexico}}
|[[Mexico|মেক্সিকো]]
|[[Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería|Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería]] (CACEI)
|2022
|-
|{{Flagicon|New Zealand}}
|[[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]]
|[[Engineering New Zealand|Engineering New Zealand]] (Engineering New Zealand)
|1989
|-
|{{Flagicon|Pakistan}}
|[[Pakistan|পাকিস্তান]]
|[[Pakistan Engineering Council|Pakistan Engineering Council]] (Pakistan Engineering Council)
|2017
|-
|{{Flagicon|Philippines}}
|[[Philippines|ফিলিপাইনছ]]
|[[Philippine Technological Council|Philippine Technological Council]] (Philippine Technological Council)
|2023
|-
|{{Flagicon|Peru}}
|[[Peru|পেৰু]]
|[[ICACIT|ICACIT]] (ICACIT)
|2018
|-
|{{Flagicon|Russia}}
|[[Russia|ৰাছিয়া]]
|[[Association for Engineering Education of Russia|Association for Engineering Education of Russia]] (Association for Engineering Education of Russia)
|2012
|-
|{{Flagicon|Singapore}}
|[[Singapore|ছিংগাপুৰ]]
|[[Institution of Engineers Singapore|Institution of Engineers Singapore]] (Institution of Engineers Singapore)
|2006
|-
|{{Flagicon|South Africa}}
|[[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]
|[[Engineering Council of South Africa|Engineering Council of South Africa]] (Engineering Council of South Africa)
|1999
|-
|{{Flagicon|South Korea}}
|[[South Korea|দক্ষিণ কোৰিয়া]]
|[[Accreditation Board for Engineering Education of Korea|Accreditation Board for Engineering Education of Korea]] (Accreditation Board for Engineering Education of Korea)
|2007
|-
|{{Flagicon|Sri Lanka}}
|[[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]]
|[[Institution of Engineers, Sri Lanka|Institution of Engineers, Sri Lanka]] (Institution of Engineers, Sri Lanka)
|2014
|-
|{{Flagicon|Taiwan}}
|[[Taiwan|টাইৱান]]
|[[Institute of Engineering Education Taiwan|Institute of Engineering Education Taiwan]] (Institute of Engineering Education Taiwan)
|2007
|-
|{{Flagicon|Turkey}}
|[[Turkey|তুৰস্ক]]
|[[MÜDEK|MÜDEK]] (MÜDEK)
|2011
|-
|{{Flagicon|United Kingdom}}
|[[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]]
|[[Engineering Council|Engineering Council]] (Engineering Council)
|1989
|-
|{{Flagicon|USA}}
|[[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
|[[ABET|ABET]]
|1989
|}

তলৰ দেশসমূহৰ অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা আছে আৰু ভৱিষ্যতে পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী সদস্য হ'ব পাৰে:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; | পতাকা
!ৰাষ্ট্ৰ
!সংস্থা
!অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা অনুমোদিত
|-
|{{Flagicon|Chile}}
|[[Chile|চিলি]]
|[[Acredita CI|Acredita CI]] (Acredita CI)
|2018
|-
|{{Flagicon|Kenya}}
|[[Kenya|কেনিয়া]]
|[[Engineers Board of Kenya|Engineers Board of Kenya]] (EBK)
|2025
|-
|{{Flagicon|Mauritius}}
|[[Mauritius|মৰিচাছ]]
|[[Institution of Engineers Mauritius|Institution of Engineers Mauritius]] (IEM)
|2024
|-
|{{Flagicon|Myanmar}}
|[[Myanmar|ম্যানমাৰ]]
|[[Myanmar Engineering Council|Myanmar Engineering Council]] (Myanmar Engineering Council)
|2019
|-
|{{Flagicon|Nigeria}}
|[[Nigeria|নাইজেৰিয়া]]
|[[Council for the Regulation of Engineering in Nigeria|Council for the Regulation of Engineering in Nigeria]]
|2023
|-
|{{Flagicon|Saudi Arabia}}
|[[Saudi Arabia|ছৌদি আৰৱ]]
|[[Education and Training Evaluation Commission|Education and Training Evaluation Commission]] (ETEC)
|2022
|-
|{{Flagicon|Thailand}}
|[[Thailand|থাইলেণ্ড]]
|[[Thailand Accreditation Board of Engineering Education|Thailand Accreditation Board of Engineering Education]] (Thailand Accreditation Board of Engineering Education)
|2019
|}

==এইবোৰো চাওক==
* [[Regulation and licensure in engineering|অভিযান্ত্ৰিক পেছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান]] (Regulation and licensure in engineering)
* [[Seoul Accord|ছিউল চুক্তি]] (Seoul Accord)
* [[European Engineer|ইউৰোপীয় অভিযন্তা]] (European Engineer)
== তথ্য়সূত্ৰ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>fyouu8ud8nz72x5qrefvc2260bodpw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>616218</id>
      <parentid>616217</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T11:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Psneog</username>
        <id>141</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্য়সূত্ৰ */</comment>
      <origin>616218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13388" sha1="quj2s4erauftoojv60zw4i50i17exmh" xml:space="preserve">{{Short description|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী সম্পৰ্কীয় চুক্তি}}

'''ৱাশ্বিংটন চুক্তি''' (Washington Accord) হৈছে স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ স্বীকৃতি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত বৃত্তিগত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ স্নাতক (Undergraduate) আৰু স্নাতকোত্তৰ (Postgraduate) শৈক্ষিক ডিগ্ৰীৰ স্বীকৃতি সম্পৰ্কীয় এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি। ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে ইয়াৰ পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী হৈছে [[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[Bangladesh|বাংলাদেশ]], [[Canada|কানাডা]], [[China|চীন]], [[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]], [[Hong Kong|হংকং]], [[India|ভাৰত]], [[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]], [[Ireland|আয়াৰলেণ্ড]], [[Japan|জাপান]], [[South Korea|কোৰিয়া]], [[Malaysia|মালয়েছিয়া]], [[Mexico|মেক্সিকো]], [[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]], [[Pakistan|পাকিস্তান]], [[Philippines|ফিলিপাইনছ]], [[Peru|পেৰু]], [[Russia|ৰাছিয়া]], [[Singapore|ছিংগাপুৰ]], [[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]], [[Taiwan|টাইৱান]], [[Turkey|তুৰস্ক]], [[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref name=&quot;Signatories&quot;&gt;{{cite web |title=Washington Accord Signatories |url=http://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808085657/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |archive-date=8 August 2023 |access-date=8 August 2023 |publisher=International Engineering Alliance}}&lt;/ref&gt;

==সাৰাংশ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিয়ে স্বাক্ষৰকাৰী সংস্থাসমূহে স্বীকৃতি দিয়া পাঠ্যক্ৰমসমূহক মূলগতভাৱে সমমানৰ (substantial equivalence) বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। স্বাক্ষৰকাৰী যিকোনো দেশৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ স্নাতকসকলক আন স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহেও অভিযান্ত্ৰিক পেছাত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতা পূৰণ কৰা বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। অৱশ্যে, স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ এই স্বীকৃতি পূৰ্বলক্ষী (retroactive) নহয়; কোনো দেশ স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰা তাৰিখৰ পৰাহে ই কাৰ্যকৰী হয়।

==পৰিসৰ==

ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ আওতাত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ—উভয় স্তৰৰ অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 June 2008 |title=Outcome Based Education |url=http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215150256/http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-date=15 February 2010 |access-date=}}&lt;/ref&gt; [[অভিযান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তিবিদ্যা]] (Engineering technology) পাঠ্যক্ৰমসমূহ এই চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। এই পাঠ্যক্ৰমসমূহ [[Sydney Accord|ছিডনী চুক্তি]] (Sydney Accord) আৰু [[Dublin Accord|ডাবলিন চুক্তি]] (Dublin Accord)ৰ আওতাত পৰে। কেৱল স্বাক্ষৰকাৰী দেশ বা অঞ্চলটো ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ অংশ হোৱাৰ পিছত প্ৰদান কৰা অৰ্হতাসমূহহে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই চুক্তি পেছাদাৰী অভিযন্তাসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ (licence) প্ৰদান বা চাৰ্টাৰ্ড অভিযন্তাসকলৰ পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰত্যক্ষভাৱে দায়বদ্ধ নহয়; কিন্তু স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতাসমূহ ইয়াৰ আওতাত পৰে।

==স্বাক্ষৰকাৰী==
[[File:Washington Accord (credentials) signatories.svg|alt=Washington Accord Signatories|center|thumb|691x691px|স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা: (২০২৫){{Legend|#1f78b4|পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী}}{{Legend|#ff7f00|আংশিক স্বাক্ষৰকাৰী}}]]

তলত ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশ আৰু ভূখণ্ড, সংশ্লিষ্ট স্বীকৃতিদানকাৰী সংস্থা আৰু সদস্যপদ লাভৰ বছৰ দিয়া হৈছে:&lt;ref name=&quot;Signatories&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; | পতাকা
!সদস্য ৰাষ্ট্ৰ
!সদস্য সংস্থা
!সদস্যপদ লাভৰ বছৰ
|-
|{{Flagicon|Australia}}
|[[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]]
|[[Engineers Australia|Engineers Australia]] (Engineers Australia)
|1989
|-
|{{Flagicon|Bangladesh}}
|[[Bangladesh|বাংলাদেশ]]
|[[Institution of Engineers, Bangladesh|Institution of Engineers, Bangladesh]] (Institution of Engineers, Bangladesh)
|2023
|-
|{{Flagicon|Canada}}
|[[Canada|কানাডা]]
|[[Engineers Canada|Engineers Canada]] (Engineers Canada)
|1989
|-
|{{Flagicon|China}}
|[[China|চীন]]
|[[China Association for Science and Technology|China Association for Science and Technology]] (China Association for Science and Technology)
|2016
|-
|{{Flagicon|Costa Rica}}
|[[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]]
|[[Association of Engineers and Architects of Costa Rica|Association of Engineers and Architects of Costa Rica]] (Association of Engineers and Architects of Costa Rica)
|2020
|-
|{{Flagicon|Hong Kong}}
|[[Hong Kong|হংকং]]
|[[The Hong Kong Institution of Engineers|The Hong Kong Institution of Engineers]] (The Hong Kong Institution of Engineers)
|1995
|-
|{{Flagicon|India}}
|[[India|ভাৰত]]
|[[National Board of Accreditation|National Board of Accreditation]] (National Board of Accreditation)
|2014
|-
|{{Flagicon|Indonesia}}
|[[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|[[Persatuan Insinyur Indonesia|Persatuan Insinyur Indonesia]] (PII)
|2022
|-
|{{Flagicon|Ireland}}
|[[Republic of Ireland|আয়াৰলেণ্ড]]
|[[Engineers Ireland|Engineers Ireland]] (Engineers Ireland)
|1989
|-
|{{Flagicon|Japan}}
|[[Japan|জাপান]]
|[[Japan Accreditation Board for Engineering Education|Japan Accreditation Board for Engineering Education]] (Japan Accreditation Board for Engineering Education)
|2005
|-
|{{Flagicon|Malaysia}}
|[[Malaysia|মালয়েছিয়া]]
|[[Board of Engineers Malaysia|Board of Engineers Malaysia]] (BEM)
|2009
|-
|{{Flagicon|Mexico}}
|[[Mexico|মেক্সিকো]]
|[[Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería|Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería]] (CACEI)
|2022
|-
|{{Flagicon|New Zealand}}
|[[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]]
|[[Engineering New Zealand|Engineering New Zealand]] (Engineering New Zealand)
|1989
|-
|{{Flagicon|Pakistan}}
|[[Pakistan|পাকিস্তান]]
|[[Pakistan Engineering Council|Pakistan Engineering Council]] (Pakistan Engineering Council)
|2017
|-
|{{Flagicon|Philippines}}
|[[Philippines|ফিলিপাইনছ]]
|[[Philippine Technological Council|Philippine Technological Council]] (Philippine Technological Council)
|2023
|-
|{{Flagicon|Peru}}
|[[Peru|পেৰু]]
|[[ICACIT|ICACIT]] (ICACIT)
|2018
|-
|{{Flagicon|Russia}}
|[[Russia|ৰাছিয়া]]
|[[Association for Engineering Education of Russia|Association for Engineering Education of Russia]] (Association for Engineering Education of Russia)
|2012
|-
|{{Flagicon|Singapore}}
|[[Singapore|ছিংগাপুৰ]]
|[[Institution of Engineers Singapore|Institution of Engineers Singapore]] (Institution of Engineers Singapore)
|2006
|-
|{{Flagicon|South Africa}}
|[[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]
|[[Engineering Council of South Africa|Engineering Council of South Africa]] (Engineering Council of South Africa)
|1999
|-
|{{Flagicon|South Korea}}
|[[South Korea|দক্ষিণ কোৰিয়া]]
|[[Accreditation Board for Engineering Education of Korea|Accreditation Board for Engineering Education of Korea]] (Accreditation Board for Engineering Education of Korea)
|2007
|-
|{{Flagicon|Sri Lanka}}
|[[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]]
|[[Institution of Engineers, Sri Lanka|Institution of Engineers, Sri Lanka]] (Institution of Engineers, Sri Lanka)
|2014
|-
|{{Flagicon|Taiwan}}
|[[Taiwan|টাইৱান]]
|[[Institute of Engineering Education Taiwan|Institute of Engineering Education Taiwan]] (Institute of Engineering Education Taiwan)
|2007
|-
|{{Flagicon|Turkey}}
|[[Turkey|তুৰস্ক]]
|[[MÜDEK|MÜDEK]] (MÜDEK)
|2011
|-
|{{Flagicon|United Kingdom}}
|[[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]]
|[[Engineering Council|Engineering Council]] (Engineering Council)
|1989
|-
|{{Flagicon|USA}}
|[[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
|[[ABET|ABET]]
|1989
|}

তলৰ দেশসমূহৰ অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা আছে আৰু ভৱিষ্যতে পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী সদস্য হ'ব পাৰে:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; | পতাকা
!ৰাষ্ট্ৰ
!সংস্থা
!অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা অনুমোদিত
|-
|{{Flagicon|Chile}}
|[[Chile|চিলি]]
|[[Acredita CI|Acredita CI]] (Acredita CI)
|2018
|-
|{{Flagicon|Kenya}}
|[[Kenya|কেনিয়া]]
|[[Engineers Board of Kenya|Engineers Board of Kenya]] (EBK)
|2025
|-
|{{Flagicon|Mauritius}}
|[[Mauritius|মৰিচাছ]]
|[[Institution of Engineers Mauritius|Institution of Engineers Mauritius]] (IEM)
|2024
|-
|{{Flagicon|Myanmar}}
|[[Myanmar|ম্যানমাৰ]]
|[[Myanmar Engineering Council|Myanmar Engineering Council]] (Myanmar Engineering Council)
|2019
|-
|{{Flagicon|Nigeria}}
|[[Nigeria|নাইজেৰিয়া]]
|[[Council for the Regulation of Engineering in Nigeria|Council for the Regulation of Engineering in Nigeria]]
|2023
|-
|{{Flagicon|Saudi Arabia}}
|[[Saudi Arabia|ছৌদি আৰৱ]]
|[[Education and Training Evaluation Commission|Education and Training Evaluation Commission]] (ETEC)
|2022
|-
|{{Flagicon|Thailand}}
|[[Thailand|থাইলেণ্ড]]
|[[Thailand Accreditation Board of Engineering Education|Thailand Accreditation Board of Engineering Education]] (Thailand Accreditation Board of Engineering Education)
|2019
|}

==এইবোৰো চাওক==
* [[Regulation and licensure in engineering|অভিযান্ত্ৰিক পেছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান]] (Regulation and licensure in engineering)
* [[Seoul Accord|ছিউল চুক্তি]] (Seoul Accord)
* [[European Engineer|ইউৰোপীয় অভিযন্তা]] (European Engineer)
== তথ্য়সূত্ৰ ==
{{reflist}}

==বাহিৰা লিংক==
*[http://ieagreements.org International Engineering Alliance (IEA) official website]
*[http://ieagreements.org/Accords/Washington International Engineering Alliance Washington Accord]
*[http://ieagreements.org/accords/washington/signatories International Engineering Alliance Washington accord signatories]

[[Category:Professional titles and certifications]]
[[Category:Engineering education]]
[[Category:Accreditation organizations]]
[[Category:Professional certification in engineering]]</text>
      <sha1>quj2s4erauftoojv60zw4i50i17exmh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>