অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1525 616414 610285 2026-07-09T10:59:53Z KhiLanTzi 23530 /* */ 616414 wikitext text/x-wiki {{for|মধ্যযুগৰ ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্য}} {{for|ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰদেশখন|অসম প্ৰদেশ}} {{Infobox state <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = অসম | native_name = | native_name_lang = | official_name = | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | image1 = Beauty of Kaziranga National Park.jpg | caption1 = [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ [[এশিঙীয়া গঁড়]] | image2 = Gargaon'r Kareng Ghor.JPG | caption2 = [[গড়গাঁও]]ৰ [[কাৰেংঘৰ]] | image3 = Rangghar Assam.JPG | caption3 = [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[ৰংঘৰ]] | image4 = Kamakhya Temple - DEV 8829.jpg | caption4 = [[কামাখ্যা মন্দিৰ]] | image5 = Majuli - The largest river island.jpg | caption5 = [[মাজুলী]] | image6 = MAIDAM1.JPG | caption6 = [[মৈদাম|ফ্ৰাং-মৈ-দাম]] [[চৰাইদেউ]] | image7 = A tea garden in Dibrugarh.jpg | caption7 = [[অসম চাহ]] [[চাহ বাগিচা|বাগিচা]] }} | image_seal = Seal of Assam.svg | size = | position =center | seal_alt = | image_map = India Assam locator map.svg | map_alt = | map_caption = [[ভাৰত]]ত অসমৰ অৱস্থান | image_map1 = Assam locator map.svg | map_caption1 = অসমৰ মানচিত্ৰ | latd = 26.14 | longd = 91.77 | coor_pinpoint = [[দিছপুৰ]] | coordinates_type = region:IN-AS_type:adm1st | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = IN-AS | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[Regions of India|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[উত্তৰ পূব ভাৰত]] | established_title = স্থাপিত | established_date = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দ'ন চ'ন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜓𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫 𑜁𑜪)]] ([[অসম দিৱস]] ৰ দিনা){{Start date and years ago|df=yes|1228|12|2}})<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <br/>১৯১২ (অসম প্ৰদেশ - ব্ৰিটিশ শাসিত ভাৰত), {{Start date and years ago|df=yes|1947|8|15}} <br/>(অসম- স্বাধীন ভাৰত) | parts_type = [[List of Indian districts|জিলাসমূহ]] | parts_style = para | p1 = ৩৫ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[দিছপুৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম চহৰ <br /> বৃহত্তম মেট্ৰ | seat1 = [[গুৱাহাটী]] | government_footnotes = {{ref|leg|[*]}} | governing_body = {{nowrap|[[অসম চৰকাৰ]]}} | leader_title = [[Governors of Assam|ৰাজ্যপাল]] | leader_name = [[লক্ষ্মণ আচাৰ্য]] | leader_title1 = [[Chief Ministers of Assam|মুখ্য&nbsp; মন্ত্ৰী]] | leader_name1 = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা|ড॰ হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]) | leader_title2 = [[অসম বিধানসভা|বিধান সভা]] | leader_name2 = [[একসদনবাদ|একসদনীয়]] (১২৬খন আসন) | leader_title3 = [[ভাৰতীয় সংসদ|সংসদীয় সমষ্টি]] | leader_name3 = [[ৰাজ্যসভা]] (৭খন আসন)<ref>{{Cite web |title=STATE WISE LIST OF MEMBERS (WITH ADDRESSES)AS ON :- Tuesday, March 8, 2022 |url=https://rajyasabha.nic.in/rsnew/member_site/stateaddlist.aspx |archive-url=http://web.archive.org/web/20220308093856/https://rajyasabha.nic.in/rsnew/member_site/stateaddlist.aspx |archive-date=2022-03-08 |access-date=2025-12-31 |website=rajyasabha.nic.in}}</ref><br />[[লোকসভা]] (১৪খন আসন)<ref>{{Cite web |title=List of Lok Sabha Constituencies in Assam |url=https://mdoner.gov.in/contentimages/files/Assam_1.pdf |archive-url=http://web.archive.org/web/20251006043755/https://mdoner.gov.in/contentimages/files/Assam_1.pdf |archive-date=2025-10-06 |access-date=2025-12-31 |website=mdoner.gov.in}}</ref> | leader_title4 = [[High Courts of India|উচ্চ ন্যায়ালয়]] | leader_name4 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]] | unit_pref = মেট্ৰিক<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = ৭৮৪৩৮ | area_note = | area_rank = ১৭^তম | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = ৩১১৬৯২৭২ | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ১৫ | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা. মা. স.]] | utc_offset1 = +০৫:৩০ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank_name_sec1 = [[মানব বিকাশ সূচাংক|মা বি সূ]] | blank_info_sec1 = {{increase}} ০.৫৩৪ (মধ্যম) | blank1_name_sec1 = মা বি সূ স্থান | blank1_info_sec1 = ২২^তম (২০০৫) | blank_name_sec2 = [[Literacy in India|সাক্ষৰ]] | blank_info_sec2 = ৭৩.১৮% (২৬^তম)<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/state/assam.html |title=Assam Population Sex Ratio in Assam Literacy rate data |publisher=Census2011.co.in |date= |accessdate=2012-09-22}}</ref> | blank1_name_sec2 = আধিকাৰিক ভাষা | blank1_info_sec2 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]],<br/>[[বঙালী ভাষা|বঙালী]], <br/>[[বড়ো ভাষা|বড়ো]] ''{{nowrap|( [[Bodoland Territorial Area Districts|বড়োভূমি]]ত)}}'' <br/> আৰু [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]])<ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam recognises Manipuri as associate official language in four districts|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-recognises-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts-101708770769105.html|access-date=2024-02-24|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-gives-nod-to-recognise-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts/article67881260.ece|access-date=2024-02-24|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/assam-cabinet-recognise-manipuri-associate-official-language-four-districts-9178285/|access-date=2024-02-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ''{{nowrap|([[বৰাক উপত্যকা]]ত)}}'' | website = [http://assam.gov.in/ assam.gov.in] | footnotes = {{note|leg|[*]}} ১৯৩৭ চনৰ পৰা অসমত বিধায়িনী দল আছে  {{note|leg|[*]}} অসম ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্যতম আদি প্ৰদেশ }} <!-- | region = Assam | country = India | motto = জয় আই অসম (Hail mother Assam) | language = [[Assamese language|Assamese]] | literary Society = অসম সাহিত্য সভা (Assam Literary Society) | song = অ' মোৰ আপোনাৰ দেশ (O my endearing motherland) (Adopted in 1927) | dance = [[Bihu]] | animal = Gônr [[One-horned rhinoceros]] | bird = Deohaanh[[White-winged Wood Duck]] | drink = Saah [[Assam Tea]] | flower = Kopou Phul [[Foxtail Orchids]] | tree = Hûlûng ''[[Dipterocarpus macrocarpus]]'' | river = [[Brahmaputra]] | dress = Suriya-Panjabi and [[Gamosa]] (for men), [[Mekhela-chador]] (for women) --> '''অসম''' ({{Lang-en|Assam}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। ইংৰাজে অসম দখল কৰাৰ আগতে অসম এখন স্বতন্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰ আছিল।<ref name="১২">{{cite book | title=প্ৰাচীন কামৰূপৰ ইতিহাস | publisher=powershift | author=বৰুৱা, কনকলাল (অনু: অঞ্জন শৰ্মা) | authorlink=পাতনি | year=২০২০ | pages=৩৮ | isbn=978-93-87494-38-1}}</ref> ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি অসম ইংৰাজৰ হাতলৈ যায়। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ত আন প্ৰদেশৰ নিচিনাকৈ অসমৰ জনসাধাৰণেও গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ভাৰতবৰ্ষ স্বাধীন হোৱাৰ পিছত অসম স্বাধীন ভাৰতৰ এখন অন্তৰংগ প্ৰদেশ হিচাপে গঠিত হয়। ব্ৰিটিছ-শাসিত ভাৰত আৰু আধুনিক কালতো অসম এখন মুখ্য প্ৰদেশ আছিল, কিন্তু পিছলৈ এই অঞ্চল বিভিন্ন ৰাজ্যত বিভক্ত হয়। অসমৰ ৰাজধানী হৈছে [[দিছপুৰ]]। অসম [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] আৰু বৰাক উপত্যকাৰ লগতে [[কাৰ্বি আংলং]] আৰু [[উত্তৰ কাছাৰ]] পৰ্বতক সামৰি ৩০,২৮৫ বৰ্গমাইল (৭৮,৪৩৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ<ref>{{cite web|author=Web.com(india) Pvt. Ltd. |url=http://assam.gov.in/glance.asp |title=Assam at a glance |publisher=Assam.gov.in |date=2007-02-18 |accessdate=2012-12-19}}</ref>) জুৰি আছে। অসমক [[সাত ভনী]]ৰ বাকী ছয়খন ৰাজ্য [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[নাগালেণ্ড]], [[মণিপুৰ]], [[মিজোৰাম]], [[ত্ৰিপুৰা]], আৰু [[মেঘালয়|মেঘালয়ে]] আৱৰি আছে। আনহাতে অন্য এখন ৰাজ্য [[পশ্চিমবংগ]] অসমৰ লগত সংযোগ হৈ আছে। অসম [[ভূটান]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সীমাৰে যুক্ত হৈ দক্ষিণ-পূৱ-এছিয়াৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সমল আহৰণ কৰিছে। [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ [[এশিঙীয়া গঁড়]], [[চাহ]], [[মুগা (ৰেচম)|মুগা]] আদিৰ বাবে অসম পৃথিৱী বিখ্যাত।<ref name="kipepeo">{{cite web | url=http://www.kipepeo.in/about-assam.php | title=About Assam | publisher=Kipepeo, India | accessdate=April 03, 2012 | archivedate=January 17, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117075359/http://www.kipepeo.in/about-assam.php | deadurl=yes }}</ref><ref name="trip">{{cite web | url=http://www.valuemytrip.com/as_pkg_06_glimpses_of_assam-bhutan-93-details | title=Glimpses of Assam | publisher=Value my trip.com | accessdate=April 03, 2012 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই ৰাজ্যখন এছিয়াৰ ভিতৰত প্ৰথম তেল খননৰ স্থান আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.financialexpress.com/opinion/here-is-indias-oil-story/1153719/ |title=Here is India's oil story |date=3 May 2018 |website=The Financial Express |access-date=21 July 2019 |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721050940/https://www.financialexpress.com/opinion/here-is-indias-oil-story/1153719/ |url-status=live }}</ref> == অসম নামৰ উৎপত্তি == অসমৰ পূৰ্বতে এই ভূখণ্ড [[কামৰূপ]] আৰু [[প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ]] নামে জনা গৈছিল।<ref>"Prior to the thirteenth century the present region was called Kāmarūpa or, alternatively, Prāgjyotiṣapur", Lahiri, Nayanjot., ''Pre-Ahom Assam'' (Delhi 1991) p. 14</ref>ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[আহোম]]সকলে এই ভূখণ্ড জয় কৰাৰ পাছত 'অসম' নামটোৰ প্ৰচলন হয়। ===সাহিত্যত উল্লেখ=== পুৰণি সাহিত্যত অসম শব্দটো অসমীয়া, ইংৰাজী আৰু উৰ্দু ভাষাত আহোম ৰাজ্য, জনগোষ্ঠী বা ভাষাক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। {| class="wikitable" |- ! নাম || উৎস || অৰ্থ || সময় |- | অসম || শঙ্কৰদেৱৰ ভাগৱত<ref>"The Ahoms are here (Bhagavata II v 474) referred to as 'Asama'" (Neog 1980, p. 75)</ref>|| [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম জনগোষ্ঠী]]||প্ৰাৰম্ভিক ১৬ শতিকা |- | অসম || দৰং ৰাজ বংশাৱলী<ref>"In Darrang Rāj Vaṃśabali, a chronicle of the Koch kings by Sũryya Khari Daibajña composed in the sixteenth century, the word Āsām has all through been employed as a term of reference to the conquering Shans." (Kakati 1941:1–2)</ref>|| [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম জনগোষ্ঠী]]|| ১৬ শতিকা |- | আছাম || আইন -ই-আকবৰী || [[আহোম ৰাজ্য]]|||১৬ শতিকাৰ শেষলৈ |- | আসাম, আসম, অসম || শংকৰ চৰিত<ref>In Sankar Carit, by Daityari Thakur of the seventeenth century, the Shans have been variously designated as Āsām, Āsam, Asam. (Kakati 1941:2)</ref>|| [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম জনগোষ্ঠী]]||১৭ শতিকা |- | আছাম ||জন ভান লিনান || [[আহোম ৰাজ্য]]|| ১৬৬১ |- | Aſem ||জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰ || [[আহোম ৰাজ্য]]|| ১৬৭৮ |- | আছাম (Acham) ||বংগ উপসাগৰৰ আশে-পাশে থকা দেশসমূহৰ ভৌগোলিক বিৱৰণ {{en |A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal}} || [[আহোম ৰাজ্য]]|| ১৬৭৯ |- | [[অসমাখৰ]] (Acamakshara) || [[চুৰেম্‌ফা|চুৰেম্‌ফাৰ]] তামৰ ফলি || [[টাই-আহোম লিপি|আহোম লিপি]]|| ১৭৬৪ |- | [[অসমাখৰ]] (Asamkshara) || [[চুণ্যেউফা|চুণ্যেউফাৰ]] তামৰ ফলি || [[টাই-আহোম লিপি|আহোম লিপি]]|| ১৭৭৩ |- | আছাম (Assam) || A Geographical Sketch of Assam<ref>"The Kingdom of Assam, where it is entered from Bengal, commences on the north of the Berhampooter, at the Khonder Chokey, nearly opposite to the picturesque estate of the late Mr Raush at Goalpara; and at the Nagrabaree Hill on the South", Wade, Dr John Peter, (1805) "A Geographical Sketch of Assam" in Asiatic Annual Register, reprinted (Sharma 1972, p. 341)</ref>|| [[আহোম ৰাজ্য]]|| ১৮০৫ |- | আছাম (Assam) || [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]|| [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চল]] ([[ত্ৰিপুৰা]] আৰু [[মণিপুৰ]] এৰি) || ১৮২৬ |} ===গৱেষক সকলৰ মতামত=== অসম শব্দৰ উৎপত্তি হোৱা ভাষা (etymology) অস্পষ্ট যদিও ইয়াৰ সৈতে আহোম জনগোষ্ঠীৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি গৱেষকসকলৰ সহমত আছে। বাণীকান্ত কাকতি আৰু [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] আদি গৱেষক সকলে এই ব্যাখ্যা মানি চলে।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <ref>Sarma, Satyendra Nath ''Assamese Literature'', Harrassowitz, Wiesbaden, 1976</ref> {{Cquote|যদিও শানসকলে নিজৰ পৰিচয় টাই বুলি দিছিল, তেওঁলোকক ৰাজ্যখনৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ]] মাজত আসাম, আসম আৰু কেতিয়াবা অচম হিচাপে জনাজাত আছিল। নতুন অসমীয়া শব্দ আহোম, যাৰ দ্বাৰা আজিৰ টাইসকলক জনা যায়, আসাম অথবা আসমৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা। কালক্ৰমত শাসকসকলৰ কাৰণে প্ৰয়োগ কৰা নাম ৰাজ্যৰ নামলৈ পৰিবৰ্তিত হ'ল। কামৰূপৰ নাম সলনি হৈ প্ৰথমে আসাম আৰু পিছলৈ সংস্কৃতকৰণৰ ফলত অসম হয় গৈ যাৰ অৰ্থ হ'ল "অসমকক্ষ, অসমান বা অসমান্তৰাল" ― [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]}}<ref name="Kakati"/> সংখ্যালঘু কিছু গৱেষকে অসম নামৰ উৎপত্তি অসমান <ref name="travelogue">{{cite web | url=http://www.indiatravelogue.com/dest/nest/nest.html | title=Assam Overview | publisher=indiatravelogue.com | accessdate=April 03, 2012}}</ref> [[বড়ো ভাষা|বড়ো শব্দ ৰ]] ''ছো-ছাম'' (অৰ্থ:নিম্নভূমি বা সমভূমি) পৰা আহিছে বুলি মত পোষণ কৰে।<ref>[http://www.archive.org/details/indianvillagecom00bade The Indian village community Baden-Powell, B. H. (Baden Henry), 1841-1901]</ref> === নতুন নামকৰণ === অসম ইংৰাজৰ হাতলৈ যোৱাৰ পাছৰ পৰা ''আছাম'' আৰু ''আসাম'' শব্দ দুটা প্ৰচলিত হৈ পৰে আৰু শেষত এই ভূখণ্ড ''অসম'' আৰু ইয়াত বাস কৰা অধিবাসীসকলক ''অসমীয়া'' বোলা হ'ল। ইংৰাজসকলেই ''অসম'' বা ''আসাম''ক ইংৰাজীলৈ ''Assam'' বুলি লিপ্যন্তৰ কৰে।<ref name="autogenerated1"/> বৰ্তমান অসম বানানটো ইংৰাজীত ''Axom'' বা ''Asom'' বুলি লিখা হয় যদিও ''Assam'' বানানটোও প্ৰচলিত।<ref>{{Cite web |title=Assam to fall off the map, turn Asom The Times of India. 28 February 2006. |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-28/india/27810624_1_asom-cabinet-today-state-cabinet |access-date=2011-10-04 |archivedate=2011-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811045320/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-28/india/27810624_1_asom-cabinet-today-state-cabinet |deadurl=yes }}</ref> == ভৌগোলিক তথ্য == {{মূল|অসমৰ ভূগোল}} [[File:Assam Districts.as.jpg|thumb|350px|left|১. তিনিচুকীয়া, ২. ডিব্ৰুগড়, ৩. ধেমাজী, ৪. চৰাইদেও, ৫. শিৱসাগৰ, ৬. লখিমপুৰ, ৭. মাজুলী, ৮. যোৰহাট, ৯. বিশ্বনাথ, ১০. গোলাঘাট, ১১. কাৰ্বি আংলং, ১২. শোণিতপুৰ, ১৩. নগাঁও, ১৪. হোজাই, ১৫. কাৰ্বি আংলং পশ্চিম, ১৬. ডিমা হাচাও, ১৭. কাছাৰ, ১৮. হাইলাকান্দি, ১৯. কৰিমগঞ্জ ২০. মৰিগাঁও, ২১. ওদালগুৰি, ২২. দৰং, ২৩. কামৰূপ মহানগৰ, ২৪. বাক্সা, ২৫. নলবাৰী, ২৬. কামৰূপ, ২৭. বৰপেটা, ২৮. চিৰাং, ২৯. বঙাইগাঁও, ৩০. গোৱালপাৰা, ৩১. কোক্‌ৰাঝাৰ, ৩২. ধুবুৰী, ৩৩. দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ, ৩৪. বজালী, ৩৫. তামোলপুৰ (২০২২ৰ মতে)]] অসমৰ মাটিকালি ৭৮,৪৩৮ বৰ্গ কিল'মিটাৰ।<ref name="১">{{cite web | url=https://forest.assam.gov.in/as/information-services/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%A4-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%B0-%E0%A6%A7%E0%A7%B0%E0%A6%A3-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A3-0 | title=অসমৰ মাটিকালি | accessdate=7 April 2024 | archivedate=6 April 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406183324/https://forest.assam.gov.in/as/information-services/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%A4-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%B0-%E0%A6%A7%E0%A7%B0%E0%A6%A3-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A3-0 | deadurl=yes }}</ref> ই ভাৰতৰ এখন মজলীয়া আকাৰৰ ৰাজ্য। অসমখনক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভৌগোলিক অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি। ৰাজ্যখনৰ উত্তৰ অংশ জুৰি আছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ সমতল আৰু দক্ষিণ অংশত আছে বৰাক সমতল। এই দুখন সমতলৰ মাজত অৰ্থাৎ মাজভাগত এখন উচ্চভূমি অঞ্চল আছে। গুৱাহাটীৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত অৱস্থিত। অসমৰ ৰাজধানী চহৰ দিছপুৰ। ; [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]: পূবে [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ শদিয়া মহকুমাৰপৰা পশ্চিমে [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ [[ধুবুৰী]] মহকুমালৈ এই সমতলখনত ১৮খন প্ৰশাসনিক জিলা আছে। ইয়াৰ বাহিৰেও সমতলখনত ৪খন [[বড়োলেণ্ড]] জনজাতীয় স্বায়ত্তশাসিত জিলা আছে। সেইকেইখন হৈছে [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]], [[ওদালগুৰি জিলা|ওদালগুৰি]], [[বাক্সা]] আৰু [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]]। ই এখন বৃহৎ সমতল। পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৭২০ কিলোমিটাৰ আৰু উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ ই গড়ে ৮০ কিলোমিটাৰমান বহল। সমতলখনৰ এটা মন কৰিবলগীয়া ভূ-প্ৰকৃতি হৈছে এই যে পূবৰপৰা পশ্চিমলৈ ইয়াৰ ঢাল অতি কম। এই সমতলখনেদি উত্তৰৰ [[হিমালয়]] আৰু দক্ষিণৰ নগাপাহাৰ, [[কাৰ্বি আংলং|কাৰ্বিপাহৰ]], [[উত্তৰ কাছাৰ]] পাহাৰ আৰু মেঘালয়ৰপৰা প্ৰায় ৪০খন ডাঙৰ উপনৈ আহি ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰিছেহি। উত্তৰপাৰৰ প্ৰধান উপনৈ হৈছে- [[সোৱণশিৰি]], [[ৰঙানৈ]], [[ডিক্ৰং]], [[বুৰৈ]], [[বৰগাং]], [[জীয়া ভৰলী]], [[গাভৰু]], [[জীয়া ধনশিৰি]], [[বৰনদী]], [[পাগলাদিয়া]], [[মানস নদী|মানাহ]], বেকী, আই,[[চম্পাৱতী]], [[সৰলভাগা]], [[গদাধৰ নদী|গদাধৰ]], [[সোণকোষ]] আদি। দক্ষিণ পাৰৰ ঘাই উপনৈসমূহ হৈছে- [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]], [[ডিগাৰু নদী|ডিগাৰু]], [[দিহিং নদী|বুঢ়ীদিহিং]], [[দিচাং নদী|দিচাং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌ]], [[জাঁজী নদী|জাঁজী]], [[ভোগদৈ নদী|ভোগদৈ]], [[কাকডোঙা নদী|কাকডোঙা]], [[ধনশিৰি নদী|ধনশিৰি]], [[কলং নদী|কলং]], [[কপিলী নদী|কপিলী]], [[কুলসী নদী|কুলসী]], [[দুধনৈ নদী|দুধনৈ]], [[কৃষ্ণাই নদী|কৃষ্ণাই]], [[জিনৰী নদী|জিনৰী]], [[জিঞ্জিৰাম নদী|জিঞ্জিৰাম]] আদি। ; [[বৰাক উপত্যকা]]: ই অসমৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত। [[বৰাক নদী]]ৰ পৰাই ইয়াৰ নামটো আহিছে। বৰাক উপত্যকাৰ মূলতঃ তিনিখন জিলা আছে- [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]], [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]] আৰু [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]]। [[শিলচৰ]] ইয়াৰ মুখ্য নগৰ। বৰাক উপত্যকাত ঘাইকৈ [[বঙালী ভাষা]]ৰ প্ৰচলন আছে। অসমৰ জলবায়ু ঘাইকৈ গৰম আৰু সেমেকা [[মৌচুমী জলবায়ু]]। দাক্ষিণাত্যৰ পশ্চিম উপকূল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] আৰু [[দক্ষিণ আমেৰিকা]]ৰ উপকূল অঞ্চলৰ লগত অসমৰ জলবায়ুৰ মিল আছ। অসমৰ জলবায়ুত জলীয় ভাপৰ মাত্ৰা অধিক। অসমৰ জলবায়ুক (ক) শীত (খ) প্ৰাক মৌচুমী (গ) মৌচুমী আৰু (ঘ) উত্তৰ মৌচুমী এই চাৰিভাগত ভগাব পাৰি। [[নৱেম্বৰ]]-[[জানুৱাৰী]] : শীত, [[ফেব্ৰুৱাৰী]]-[[এপ্ৰিল]] : প্ৰাক মৌচুমী, [[মে']]-[[জুলাই]] : মৌচুমী, [[আগষ্ট]]-[[অক্টোবৰ]] : উত্তৰ মৌচুমী। অসমৰ গৰমৰ মাত্ৰা ভাৰতৰ অন্যান্য স্থানতকৈ তুলনামূলকভাৱে কম। [[বৰষুণ]] আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ বেছি হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web| last = Purdue University| title = The Köppen Classification of Climates| url = http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_04/lec_04.html| accessdate = 25 May 2007| archivedate = 5 June 2007| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070605020325/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/tropical/lecture_04/lec_04.html| deadurl = yes}}</ref> শীতকালতো জাৰৰ মাত্ৰা তীব্ৰ নহয়।<ref>জানানে, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, ২০০৬</ref> == ইতিহাস == {{Main|অসমৰ ইতিহাস}} === প্ৰাগঐতিহাসিক অসম === {{মূল|প্ৰাগঐতিহাসিক অসম}} বিভিন্ন আখ্যান, কিংবদন্তি আৰু সিঁচৰতি হৈ থকা প্ৰাচীন স্মৃতিচিহ্নৰ সম্ভেদ মতে মহীৰংগ দানৱ প্ৰাচীন অসমৰ প্ৰথমজন ৰজা আছিল আৰু পিছলৈ তেওঁৰ বংশৰ (দানৱ বংশ) ক্ৰমে [[হটকাসুৰ]], [[সম্বৰাসুৰ]] আৰু [[ৰত্নাসুৰ]] নামেৰে তিনিজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। দানৱ বংশৰ পাছত [[ঘটকাসুৰ]] সিংহাসনত বহে আৰু এটা নতুন বংশৰ পাতনি মেলে। ঘটকাসুৰক বধ কৰি [[নৰকাসুৰ ৰজা|নৰকাসুৰ]] প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ ৰজা হৈ আছিল। নৰকাসুৰৰ ৰাজ্যৰ সীমা পূ্ৱে ডিক্ৰঙৰ (বৰ্তমান বিহপুৰীয়া উত্তৰ অসম) পৰা পশ্চিমে কৰতোৱালৈকে বিস্তৃত আছিল। নৰকৰ অত্যাচাৰ আৰু দৌৰাত্ম্য বাঢ়ি অহাত [[শ্ৰীকৃষ্ণ]]ই নৰকাসুৰক বধ কৰে আৰু পুত্ৰ [[ভগদত্ত]]ক প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ ৰজা পাতে। ভগদত্তৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ [[বজ্ৰদত্ত]] কামৰূপৰ ৰজা হয়। নৰকাসুৰৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ বংশতেই ১৮ পুৰুষলৈকে প্ৰাগজ্যোতিষত ৰাজত্ব কৰাৰ কথা পোৱা যায়। প্ৰাচীন কালত প্ৰাগজ্যোতিষ ৰাজ্যৰ বাহিৰেও অসমত ডবকা (নগাঁও), কদলি (নগাঁও), [[মণিপুৰ]], [[হিড়িম্বা]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা]] নামৰ কেইখনমান ৰাজ্য থকাৰ কথা পোৱা যায়। পুৰণি অসমত ৰাজত্ব কৰা অন্যান্য ৰজাৰ ভিতৰত কুণ্ডিল্য বা বিদৰ্ভ ৰাজ্যৰ ৰজা ভীষ্মক, [[শোণিতপুৰ]]ৰ [[বাণৰজা]], [[নৰশংকৰ]] বা নাগাক্ষ ৰজা, [[দেৱেশ্বৰ ৰজা|দেৱেশ্বৰ]] অন্যতম।<ref name="autogenerated1">সংক্ষিপ্ত অসমীয়া বিশ্বকোষ (প্ৰথম খণ্ড) শান্তনু কৌশিক বৰুৱা। </ref> কিন্তু উজনি খণ্ডৰ সবিশেষ বিৱৰণ পোৱা নাযায়। উজনিৰ সৌমাৰপীঠত আহোম সকল অহাৰ আগত মৰাণ আৰু বৰাহী সকল বাস কৰিছিল বুলি আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীৰ যোগেদিয়ে তথ্য পোৱা যায় কিন্তু কামৰূপ ৰাজ্যৰ অংগ হিচাপে কোনোধৰণৰ বিৱৰণ পোৱা নাযায়। অসম আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত প্ৰস্তৰ যুগৰ আৰম্ভণিৰে পৰা মানুহৰ বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ১৫০০ৰ পৰা ২০০০ ফুট (৪৬০–৬১৫ মিটাৰ) উচ্চতাৰ পাহাৰসমূহ সম্ভৱতঃ মানুহৰ সুবিধাজনক বাসস্থান আছিল, কাৰণ সা-সঁজুলি নিৰ্মাণৰ বাবে উপযোগী উন্মুক্ত ড'লেৰাইট বেছাল্ট এই ভূখণ্ডত পোৱা গৈছিল।<ref name="HKBarpujariCHOA">{{Citation |last=Sircar |first=D C |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |year=1990 |title=The Comprehensive History of Assam| editor-last = Barpujari| editor-first = H K |volume=I |pages=59–78 |place=Guwahati |publisher=Publication Board, Assam}}</ref> গুৱাহাটীৰ আমবাৰী স্থানত ওপৰলৈ উঠি যোৱা খটখটী আৰু পানীৰ টেংকিকে ধৰি শুংগ-কুশান যুগৰ শিল্পকৰ্ম উন্মোচিত হৈছে, যিটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকাৰ আৰু ২০০০ বছৰ পুৰণি হ’ব পাৰে। বিশেষজ্ঞসকলে অনুমান কৰিছে যে, আমবাৰীত আন এটা উল্লেখযোগ্য আৱিষ্কাৰ হৈছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰ ৰোমান যুগৰ ৰোমান ৰুলেট মৃৎশিল্প।<ref>{{cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2316/at055|title=The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com|access-date=3 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127024137/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2316%2Fat055|archive-date=27 January 2016|url-status=live|archivedate=27 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160127024137/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2316%2Fat055|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/relics-hold-clue-to-missing-history-sunga-kushana-era-terracotta-artefacts-may-say-if-guwahati-existed-before-7th-century-ad/cid/345105 |title=Relics hold clue to missing history – Sunga-Kushana era terracotta artefacts may say if Guwahati existed before 7th century AD |website=www.telegraphindia.com|access-date=3 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104021630/https://www.telegraphindia.com/states/north-east/relics-hold-clue-to-missing-history-sunga-kushana-era-terracotta-artefacts-may-say-if-guwahati-existed-before-7th-century-ad/cid/345105|archive-date=4 January 2019|url-status=live}}</ref> === পুৰণি আৰু মধ্যযুগীয় অসম === {{মূল|পুৰণি আৰু মধ্যযুগীয় অসম}} অসমৰ প্ৰাচীন নাম অসম নাছিল। [[মহাভাৰত]]ত এই ভূখণ্ডৰ নাম [[প্ৰাগজ্যোতিষ]] বুলি উল্লেখ আছে{{cn}}। প্ৰাগজ্যোতিষৰ সীমা পূবে নগাঁৱৰ শিলঘাটৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পশ্চিমে কৰতোৱা নদী (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ত) আৰু দক্ষিণে [[বংগোপসাগৰ]]লৈ বিস্তৃত থকাৰ কথা পোৱা যায়। কামৰূপত বৰ্মন বংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰাই পুৰণি [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ প্ৰকৃত ৰাজনৈতিক বুৰঞ্জী আৰম্ভ হয়। প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যৰ যিসকল ৰজাৰ বিষয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক সমল পোৱা গৈছে তেওঁলোকৰ ভিতৰত পুষ্য বৰ্মনেই (৩৫০-৩৮০ খ্ৰী.) প্ৰথম আৰু সেয়ে তেওঁ প্ৰথম ঐতিহাসিক ৰজা বোলা হয়। [[ভাস্কৰ বৰ্মন]] আনুমানিক ৫৯৪-৬৫০ খ্ৰী.ত কামৰূপৰ ৰজা হয়। সিংহাসনত আৰোহণ কৰিয়েই তেওঁ নতুন চন '''ভাস্কৰাব্দ''' বা কামৰূপী চন প্ৰৱৰ্তন কৰে। [[ভাস্কৰ বৰ্মন]] অবিবাহিত হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে (আনু. ৬৫০ খ্ৰী.) বৰ্মন বংশৰ ইতি পৰে। বৰ্মন বংশৰ পাছত কামৰূপত [[শালস্তম্ভ]] নামৰ এজন বিষয়াই সিংহাসন অধিকাৰ কৰে আৰু নিজৰ নাম অনুসৰি "শালস্তম্ভ" নামেৰে এটি নতুন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। শালস্তম্ভ বংশৰ প্ৰায় কুৰিজন ৰজাই কামৰূপত ৰাজত্ব কৰে। শালস্তম্ভ বংশৰ শেষ ৰজা [[ত্যাগ সিংহ]] (আনু. ৯৭০-৯৯০ খ্ৰী.) অপুত্ৰক হোৱাৰ বাবে শালস্তম্ভ বংশৰে [[ব্ৰহ্মপাল]] (আনু. ৯৯০-১০১০) কামৰূপৰ ৰজা হয় আৰু ''[[পালবংশ]]''ৰ পাতনি মেলে। বৃদ্ধকালত ব্ৰহ্মপালে সন্ন্যাস গ্ৰহণ কৰে আৰু পিতাকৰ ইচ্ছামতে তেওঁৰ পুত্ৰ ৰত্নপাল (আনু. ১০১-১০৪০ খ্ৰী.) কামৰূপৰ ৰজা হয়। ৰত্নপালৰ পাছত ক্ৰমে ইন্দ্ৰপাল (১০৪০-১০৬৫), গোপাল (১০৬৫-১০৮০), হৰ্ষপাল (১০৮০-১০৯৫), ধৰ্মপাল (১০৯৬-১১২০) ৰজা হয়। ধৰ্মপাল ৰজা হৈয়ে কামৰূপৰ ৰাজধানী প্ৰাগজ্যোতিষৰ পৰা 'কামৰূপ নগৰ'লৈ তুলি নিয়ে। ধৰ্মপালৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ জয়পাল (১১২০-১১৩৯) কামৰূপৰ ৰজা হয় আৰু জয়পালৰ মৃত্যুৰ পাছতে পালবংশৰ যৱনিকা পৰে। ইয়াৰ পাছত ভিংগদেৱ (১১৩৮-১১৫০), বৈদ্যদেৱ, ৰায়ৰীদেৱ, উদয় কৰ্ণ, বল্লভদেৱ, পৃথু নামৰ কেইবাজনো ৰজাই কামৰূপত ৰাজত্ব কৰে। পৃথুৰ ৰাজত্ব কালতে ১২০৬ আৰু ১২২৬ চনত মুছলমানে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰে। ১২২৮ চনত দিল্লীৰ চুলতান ইলতুতমিছৰ হাতত পৃথুৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁৰ বংশৰ দুজন ৰজাই কামৰূপ ৰাজত্ব কৰে। এই বংশৰ শেষ ৰজা আছিল সন্ধ্যা (১২৫০-১২৭০ খ্ৰী.)। === কমতা ৰাজ্য === ইয়াৰ পিছত পুনৰ মুছলমানে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰাত সন্ধ্যাই কামৰূপৰ ৰাজধানী 'কামৰূপ নগৰ'ৰৰ পৰা পশ্চিম কমতাপুৰলৈ তুলি নিয়ে। তেতিয়াৰ পৰাই এই ৰাজ্যৰ নাম কমতা বা কামৰূপ-কমতা হয় আৰু ইয়াৰ অধিপতিসকলক কমতেশ্বৰ বা কামেশ্বৰ বোলা হয়। সন্ধ্যাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সিন্ধুৰায় (আনু. ১২৭০-১২৮৫), ৰূপনাৰায়ণ (আনু. ১২৮৫-১৩০০), সিংহধ্বজ (১৩০০-১৩০৫), প্ৰতাপধ্বজ (১৩০৫-১৩২৫) কমতাৰ ৰজা হয়। প্ৰতাপধ্বজৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ [[দুৰ্লভনাৰায়ণ]] জীৱিত থকা অৱস্থাত প্ৰতাপধ্বজৰ ভতিজাক ধৰ্মনাৰায়ণ (১৩২৫-১৩৩০) বলেৰে কমতাৰ ৰজা হয়। পাছত তেওঁলোকৰ মাজৰ কমতা ৰাজ্য ভাগ হয়। দুৰ্লভনাৰায়ণৰ (১৩৩০-১৩৫০) মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণ (১৩৫০-১৩৬৫) ৰজা হয়। তেওঁৱেই এই বংশৰ শেষ ৰজা। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰিমত্ত নামৰ এজন ৰজাই গৌড় (পূৰ্বৰ কমতা ৰাজ্যৰ উত্তৰফাল) শাসন কৰিছিল। আৰিমত্তৰ পিছত ৰত্নসিংহ, শৃতৰংগ আৰু মৃগাংগ নামৰ তিনিজন ৰজাই গৌড় শাসন কৰিছিল। মৃগাংগ নিঃসন্তান হৈ মৃত্যু হোৱাত কমতাৰাজৰ অধীনৰ ভূঞাসকলৰ নীলধ্বজ নামৰ এজন ৰজাই গৌড়ৰ সিংহাসন দখল কৰি এক নতুন খান বা সেন বংশৰ পাতনি মেলে। কিন্তু ঘৰুৱা গৃহ কন্দলৰ সুবিধা লৈ মুছলমানে আক্ৰমণ কৰে আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে মুছলমানৰ আক্ৰমণে কমতা ৰাজ্য ধ্বংস হৈ পৰে। === কছাৰী ৰাজ্য === {{Main|কছাৰী ৰাজ্য}} কছৰী ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ ইতিহাস স্পষ্ট নহয়।<ref>{{Harvcol|Bhattacharjee|1992|pp=392–393}}</ref> পৰম্পৰাগত তথ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বাবে কছাৰী ডিমাচাসকলে [[অসম বুৰঞ্জী#প্ৰাচীন অসম|প্ৰাচীন কালত]] [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ত্যাগ কৰিবলগীয়া হৈছিল। কছাৰী ৰাজ্যৰ অৱস্থিতি বৰ্তমানৰ কাছাৰ জিলা আৰু দৈয়াং-ধনশিৰি উপত্যকাৰ গোলাঘাট অঞ্চললৈকে আছিল বুলি ধৰিব পাৰি। বহু লোকে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] (ডিমাচাত দিলৌ) পাৰ কৰিব নোৱাৰি উত্তৰ পাৰতে থাকি গৈছিল আৰু তেওঁলোক পাছলৈ ''বড়ো'' বুলি জনাজাত হৈছিল। নদী পাৰ কৰাসকল ''ডিমাচা'' (অৰ্থ- নদীৰ পুত্ৰ) বুলি জনাজাত হ'ল। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কছাৰী ঘাট ইয়াৰেই প্ৰমাণ বুলি ভবা হয়।<ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=268}}</ref> ডিমাচাসকলে [[শদিয়া]]ৰ দেৱী ''কেঁচাই খাইটি''ক পূজা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref> কছাৰীসকলে নিজকে [[মহাভাৰত]]ৰ [[ভীম]] আৰু ডিমাচাৰ ৰাজকুমাৰী [[হিড়িম্বা]]ৰ পুত্ৰ [[ঘটোৎকচ]]ৰ বংশধৰ বুলি কয়। পাছলৈ তেওঁলোকে মাইবঙত [[হিন্দু ধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰে। === চুতীয়া ৰাজ্য === {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰজা বীৰপাল বা বীৰবৰে প্ৰথমতে সোৱণশিৰি নদীৰ দাঁতিত অৱস্থিত সোণাগিৰি পাহাৰত বসবাস কৰা ৬০ ঘৰ মানুহৰ ওপৰত অধিনায়কত্ব স্থাপন কৰি শাসন কৰিবলৈ লৈছিল। ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। পিছলৈ তেওঁ উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ অধিক অঞ্চল লৈ চুতীয়া ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰে। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। এখন আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে চুকাফা অহাৰ সময়ত বীৰপালৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূবে আছিল ব্ৰহ্মকুণ্ড, পশ্চিমে চিচি নদী (সোৱণশিৰিৰ উপনদী), উত্তৰে পৰ্বতমালা আৰু দক্ষিণে বুঢ়ীদিহিং নদী। পাছলৈ‌ ৰত্নধ্বজপালে ভদ্ৰেশেন আৰু ন্যায়পালৰ ৰাজ্য দখল কৰি বিশ্বনাথৰ দিকাৰাই-ঘিলাধাৰী অঞ্চলৰ লৈকে ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> === আহোম ৰাজ্য === {{Main|আহোম|আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোম ৰাজবংশ}} ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আগভাগত [[চীন|চীনৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ত্ব প্ৰান্ত|দেহংৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও|মু'ঙ মাওৰ]])ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ৰ নেতৃত্বত [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] এটি দল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হয়হি। প্ৰায় ১৩ বছৰ কাল প্ৰব্ৰজনৰ পাছত ১২২৮ চনত চুকাফা নগাৰাজ্যৰ সীমাত সোমায়। লাহে লাহে আগুৱাই আহি দিচাং নৈৰ কাষৰ নামৰূপ পায়হি। তাৰপিছত তেওঁ উপযুক্ত ঠাই বিচাৰি [[শিৱসাগৰ]] জিলাৰ চৰাইদেউত ১২৫৩ চনত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। ইয়াৰ লগে লগে অসমত ছশ বছৰীয়া আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাজোৰা [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৮১৬ চনৰ শেষৰ ফালে [[মান দেশ|মানে]] অসম আক্ৰমণ কৰে। এই যুঁজত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হয়। মানে অসম আক্ৰমণ কৰি প্ৰথম বাৰ আঁতৰি যোৱাৰ পাছত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পুত্ৰ ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইয়ে [[যোৰহাট]] দখল কৰি চন্দ্ৰকান্ত সিংহক অংগক্ষত কৰি [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ক ৰজা পাতে। ইয়াৰ পিছত মানে আৰু দুবাৰ অসম আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৮২১ চনত তৃতীয়বাৰ অসম আক্ৰমণ কৰি [[যোগেশ্বৰ সিংহ]]ক আহোমৰ ৰজা পাতে। ক্ৰমে মানে ইংৰাজৰ এলেকাত আক্ৰমণ চলোৱাত ১৮২৪ চনত মানৰ লগত ইংৰাজৰ যুদ্ধ হয়। ইংৰাজে এই যুঁজত জয়লাভ কৰে। অৱশেষত ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত মানদেশৰ ইয়াণ্ডাবুত ইংৰাজৰ লগত মানৰ সন্ধি হয় আৰু অসম ইংৰাজৰ হাতলৈ যায় তাৰ পাছৰে পৰা অসম স্বাধীন ৰাজ্যৰ পৰা এখন কোনো দেশৰ অংগৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ লগে লগে চুকাফাই অসীম সাহস আৰু বীৰত্বৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আহোম সাম্ৰাজ্যৰো অন্ত পৰে।<ref name="autogenerated1" /> === ইংৰাজৰ অধীনত অসম === {{Main|অসমত ব্ৰিটিছ ৰাজত্ব}} [[চিত্ৰ:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|তেজপুৰৰ কনকলতা উদ্যানত থকা এখন বৰ্ণনাত্মক ভাষ্কৰ্য]] ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ ইয়াণ্ডাবুত হোৱা সন্ধিৰ ফলত অসম ইংৰাজৰ হাতলৈ যায়। প্ৰথম অৱস্থাত অসমীয়া মানুহে ইংৰাজসকলক আদৰি লৈছিল যদিও পিছলৈ স্বাধীনচিতিয়া অসমীয়া মানুহে ইংৰাজৰ শাসনৰ প্ৰতি মোহভংগ হয় আৰু ইংৰাজী-বিৰোধী মনোভাবে গা কৰি উঠিছিল। এনে পৰিস্থিতিতে ১৮২৮ চনত আহোম আমোলা ধনঞ্জয় বৰগোহাঁই আৰু গমধৰ কোঁৱৰৰ নেতৃত্বত আহোম ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে বিদ্ৰোহ হয়। কিন্তু এই বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ইয়াৰ পিছত কেইবাজনো আহোম ব্যক্তিয়ে ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। ফলত ইংৰাজে ১৮৩৩ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ ২ তাৰিখে এখন চুক্তিযোগে [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ক [[শদিয়া]] আৰু মটক ৰাজ্যৰ বাহিৰে [[ধনশিৰী নদী]]ৰ পূবে থকা সমস্ত উজনি খণ্ডৰ ৰজা পাতে। চুক্তিমতে পুৰন্দৰ সিংহ ইংৰাজৰ হাতৰ পুতলা হয়। কিন্তু ১৮৩৮ চনত ইংৰাজে পুৰন্দৰ সিংহক ৰাজ্যচ্যুত কৰি সমগ্ৰ অসমকেই তেওঁলোকৰ স্থায়ী দখললৈ আনিলে। ইয়াৰ পিছত ১৮৫৭ চনত সমগ্ৰ ভাৰততে জ্বলি উঠা প্ৰথম স্বাধীনতা যুদ্ধৰ দাবানলে অসমকো স্পৰ্শ কৰে। অসমত ইংৰাজৰ কাৰ্যকলাপত বিতুষ্ট হৈ একাংশ প্ৰজাৰ নেতৃত্বত অসমত [[চিপাহী বিদ্ৰোহ]] আৰম্ভ হয়। সেই সশস্ত্ৰ বিপ্লৱত [[মণিৰাম দেৱান]], [[পিয়লি বৰুৱা]] আদিৰ ফাঁচি হয়। চিপাহী বিদ্ৰোহৰ পাছতে অসমৰ শাসনভাৰ এজন কমিছনাৰ হাতলৈ যায়। চিপাহী বিদ্ৰোহে অসমীয়া মানুহৰ মনত পুনৰ দেশৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ প্ৰতি অনুপ্ৰাণিত কৰিলে। শেষত ১৯১৯-২০ চনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অসহযোগ আন্দোলনত অসমে যোগদান কৰিলে। ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে ক্ৰমে [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ত অসমে যোগদান কৰি ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে আৰু ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ পৰাও ইংৰাজী শাসন অন্ত পৰে।<ref name="autogenerated1"/> === স্বাধীনতা-উত্তৰ অসম === <!-- {{মূল|স্বাধীনতা-উত্তৰ অসম}} --> [[চিত্ৰ:Assam in 1950s.png|thumb|<center>১৯৫০ চনলৈকে অসম; ১৯৬০-৭০ চনৰ ভিতৰত নতুন ৰাজ্য [[নগালেণ্ড]], [[মেঘালয়]] আৰু [[মিজোৰাম]] গঠন হয়। ১৯৬২ চনত ভাৰত-চীনৰ যুদ্ধৰ পিছত অসমৰ ৰাজধানী শ্বিলঙৰ পৰা [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] অসমৰ পৰা আঁতৰি যায়। <center>]] ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত অসমত নিজাকৈ চৰকাৰ গঠন হয়। স্বাধীন অসমৰ প্ৰথম গৱৰ্ণৰ আছিল ছাৰ আকবৰ হাইদৰি আৰু মুখ্যমন্ত্ৰী আছিল [[গোপীনাথ বৰদলৈ]]। ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫০ চনলৈকে শাসন কৰা বৰদলৈ মন্ত্ৰীসভাৰ দিনতে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] (১৯৪৮), [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]] (১৯৪৮), [[গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ]] আদি প্ৰতিষ্ঠা হয়। ১৯৫০ চনত [[গোপীনাথ বৰদলৈ]]ৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত [[বিষ্ণুৰাম মেধি]] অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। বিষ্ণুৰাম মেধিৰ দিনত (১৯৫০-১৯৫৭) প্ৰথম পাঁচবছৰীয়া পৰিকল্পনা, পঞ্চায়ত গঠন আৰু কৃষিখণ্ডৰ উন্নতি হয়। ১৯৫৭ চনত [[বিমলা প্ৰসাদ চলিহা]] (১৯৫৭-১৯৭০) অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। এই সময়তে [[শৰাইঘাট দলং|শৰাইঘাটৰ দলং]] নিৰ্মাণ (১৯৬২) আৰু গুৱাহাটীৰ নুনমাটিত তেল শোধনাগাৰ (১৯৬২) স্থাপন হয়। চলিহা মন্ত্ৰীসভাৰ দিনতে ১৯৫৯-৬০ চনত অসমত [[অসমীয়া ভাষা আন্দোলন|ভাষা আন্দোলন]] তীব্ৰৰূপ লয়। ১৯৬১ চনত অসমত [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজ্যিক ভাষা হিচাপে গৃহীত হয়। ১৯৭০ চনত বিমলাপ্ৰসাদ চলিহাৰ শাৰীৰিক অসুস্থতাৰ বাবে [[মহেন্দ্ৰ মোহন চৌধুৰী]] মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। চৌধুৰীৰ দিনত [[বঙাইগাঁও|বঙাইগাঁৱ]]ত পেট্ৰোৰাসায়নিক প্ৰকল্প, [[যোগীঘোপা]]ত কাগজ কল আৰু [[নগাঁও]]ত মৰাপাট কলৰ আধাৰশিলা স্থাপন হয়। ১৯৭২ চনত চৌধুৰী মন্ত্ৰীসভাই পদত্যাগ কৰে। ১৯৭২ চনত অসমত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰে আৰু [[শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ]] মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। সিংহ মন্ত্ৰীসভাৰ সময়ত অসমৰ ৰাজধানী শ্বিলঙৰ পৰা দিছপুৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৮ চনত অসমত জনতা দলে মন্ত্ৰীসভা গঠন কৰে। জনতা দলৰ নেতা [[গোলাপ বৰবৰা]] অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। মাত্ৰ চৈধ্য মাহৰ কাৰ্য্যকালত এই সময়তে [[যোগেন্দ্ৰনাথ হাজৰিকা]], [[চৈয়দা আনোৱাৰা টাইমূৰ]] আৰু [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]] এই চাৰিজন মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৭৯ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অসমত [[ৰাষ্ট্ৰপতি]] শাসন প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।<ref name="autogenerated1"/> === অসম আন্দোলন আৰু অসম চুক্তি === মূল প্ৰবন্ধ: [[অসম আন্দোলন]] [[চিত্ৰ:Assam Movement.png|thumb|<center>অসম আন্দোলনৰ পিছত আছুৰ নেতৃবৃন্দৰ লগত [[ৰাজীৱ গান্ধী]] চৰকাৰৰ হোৱা অসম চুক্তিৰ এটা দৃশ্য<center>]] সমসাময়িক সময়তে অসমৰ পৰা বিদেশী নাগৰিকৰ বহিষ্কাৰৰ দাবীত [[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা]]ৰ নেতৃত্বত সমগ্ৰ অসমজুৰি এক অভূতপূৰ্ব গণ আন্দোলন গা কৰি উঠে। এই আন্দোলনৰ সময়তে ১৯৮৩ চনত ৰাইজৰ প্ৰবল বিৰোধিতা আৰু বৰ্জন সত্ত্বেও অসমত ৰক্তক্ষয়ী নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয় আৰু [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]] মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। শইকীয়া মন্ত্ৰীসভাই দমন নীতিৰে [[অসম আন্দোলন]] নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও সফল নোহোৱাত ১৯৮৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বাধীন চৰকাৰৰ লগত এখন চুক্তি ([[অসম চুক্তি]]) স্বাক্ষৰিত কৰে। লগে লগে ছবছৰীয়া বিদেশী বহিষ্কাৰ আন্দোলনৰ পৰিসমাপ্তি ঘটে। অসম চুক্তিৰ চৰ্ত অনুযায়ী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]] চৰকাৰে পদত্যাগ কৰে। লগে লগে [[প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত]] নেতৃত্বাধীন প্ৰাক্তন ছাত্ৰনেতাসকলে আঞ্চলিক দল [[অসম গণ পৰিষদ]] গঠন কৰে। ১৯৮৫ চনৰ অনুষ্ঠিত সাধাৰণ নিৰ্বাচনত [[অসম গণ পৰিষদ]] আঞ্চলিক দৰে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰে আৰু [[প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত]] মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। মহন্ত চৰকাৰৰ সময়তে অসমত [[সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম]] নামৰ এটি বিপ্লৱী সংগঠনৰ জন্ম হয়। এই সংগঠনক নিষিদ্ধ ঘোষণা কৰি কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ১৯৯০ চনত মহন্ত চৰকাৰৰ পাঁচবছৰ সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ এমাহ বাকী থাকোঁতেই পুনৰ অসমত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন প্ৰৱৰ্তন কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯৯১ চনত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছ (ই) দলে জয়লাভ কৰে আৰু [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]] পুনৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৬ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত হিতেশ্বৰ শইকীয়াৰ মৃত্যু হোৱাত কেইদিনমানৰ কাৰণে [[ডাঃ ভূমিধৰ বৰ্মন]] অসমৰ অস্থায়ী মুখ্যমন্ত্ৰীৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। এই বছৰতে অনুষ্ঠিত হোৱা নিৰ্বাচনত পুনৰ [[অসম গণ পৰিষদ]] দলে জয়লাভ কৰে আৰু ১৯৯৬ চনৰ ১৫ মে'ত [[প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত]] মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ইয়াৰ পিছত ২০০১ চনত অনুষ্ঠিত নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছ (ই) দলে ৰাজ্যখনৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰে। [[তৰুণ গগৈ]] অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। একেদৰে ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত অনুষ্ঠিত বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[তৰুণ গগৈ]] নেতৃত্বাধীন কংগ্ৰেছ চৰকাৰে বড়োলেণ্ড পিপলচ প্ৰগ্ৰেছিভ ফ্ৰ'ণ্ট (হাগ্ৰামা) সহযোগত মৰ্চা চৰকাৰ গঠন কৰে। ২০১১ চনত অনুষ্ঠিত নিৰ্বাচনতো কংগ্ৰেছ (ই) দলে চৰকাৰ গঠন কৰে আৰু [[তৰুণ গগৈ]]য়ে তৃতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়।<ref name="autogenerated1"/> === ২০১১ অনুযাায়ী ভাষাসমূহ === {{Pie chart | thumb = right | caption = অসমৰ ভাষাসমূহ-২০১১ | label1 = [[অসমীয়া ভাষা|'''অসমীয়া''']] | value1 = 48.38 | color1 = Green | label2 = [[বাংলা ভাষা|'''বাংলা''']] | value2 = 28.92 | color2 = Red | label3 = [[বড়ো ভাষা|'''বড়ো''']] | value3 = 4.54 | color3 = Yellow | label4 = [[হিন্দী ভাষা|'''হিন্দী''']] | value4 = 4.31 | color4 = Purple | label5 = [[সাদৰি]] | value5 = 2.29 | color5 = Blue | label6 = [[মিছিং ভাষা|মিছিং]] | value6 = 1.98 | color6 = Brown | label7 = [[নেপালী ভাষা|'''নেপালী''']] | value7 = 1.91 | color7 = Violet | label8 = [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]] | value8 = 1.64 | color8 = Black | label9 = [[ওড়িয়া ভাষা|'''ওড়িয়া''']] | value9 = 0.70 | color9 = Orange | label10 = [[সাওতালী ভাষা|'''সাওতালী ''']] | value10 = 0.68 | color10 = Maroon | label11 = [[গাৰো ভাষা|গাৰো ]] | value11 = 0.55 | color11 = DarkBlue | label12 = [[মণিপুৰী ভাষা|'''মণিপুৰী ''']] | value12 = 0.54 | color12 = Pink | label13 = [[ডিমাছা ভাষা|ডিমাছা ]] | value13 = 0.42 | color13 = SkyBlue | label14 = ৰাভা | value14 = 0.33 | color14 = LightGreen | label15 = অন্যান্য | value15 = 2.91 | color15 = Grey }} == জনগাঁথনি == {{Details|অসমৰ জনগোষ্ঠীসমূহ}} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল তথ্য অনুসৰি অসমৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩,১১,৬৯,২১১জন।<ref name="onlineassam">{{cite web | url=http://online.assam.gov.in/web/population-census/ | title=Provisional Census Results for Assam | publisher=Govt. of Assam | accessdate=April 03, 2012 | archivedate=June 21, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120621011519/http://online.assam.gov.in/web/population-census | deadurl=yes }}</ref> ই ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ২.৫৮%। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ হাৰ হৈছে ১০০০:৯৫৪। জনবসতি প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩৯৭জন। যোৱা দশকতকৈ অসমৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ হৈছে ১৬.৯৩%।<ref name="onlineassam"/> সাক্ষৰতাৰ হাৰ হৈছে ৭৩.১৮%। জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী]]<ref name=":0">Terwiel, B.J. (1996). "Recreating the Past: Revivalism in Northeastern India.". ''Bijdragen Tot de Taal-, Land- en Volkenkunde'' খণ্ড '''152''' (2): 275–92. [[Digital object identifier|doi]]:10.1163/22134379-90003014.</ref><ref>Urban, Hugh B. (2011). "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam". ''The Journal of Hindu Studies''. '''4''' (3): 231–247. doi:10.1093/jhs/hir034</ref>: {{div col|3}} *[[আহোম]] *[[খামটি]] *[[খাময়াং]] *[[ফাকে]] *[[আইটন]] *[[টুৰুং]] *[[চিংফৌ]] *[[বড়ো]] *[[চুতীয়া]] *[[দেউৰী]] *[[ডিমাছা]] *[[গাৰো]] *[[হাজং]] *[[হমাৰ]] (চিন-কুকি-মিজো) *[[কাৰ্বি]] *[[কুকি]] (চিন-কুকি-মিজো) *[[কোচ]] *[[মেক]] *[[মিছিং]] *[[মৰাণ]] *[[মটক]] *[[ৰাভা]] *[[শৰণীয়া কছাৰী]] *[[সোণোৱাল কছাৰী]] *[[ঠেঙাল কছাৰী]] *[[তিৱা]] {{div col end}} আৰু [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|আৰ্য ভাৰতীয়]] জনগোষ্ঠীসমূহ হৈছে: *[[কলিতা]](কায়স্থ) *[[চাঁওতালি ভাষা|চাঁওতাল]] *[[বঙালী]]আদি প্ৰধান।<ref name="netzone">{{cite web | url=http://www.indianetzone.com/37/tribes_assam.htm | title=Tribes of Assam | publisher=IndiaNetZone | date=June 28, 2011 | accessdate=April 03, 2012 | archivedate=March 26, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120326043043/http://www.indianetzone.com/37/tribes_assam.htm | deadurl=yes }}</ref> অসমৰ চৰকাৰী ভাষা হৈছে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]। ইয়াৰ লগতে [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], চাদ্ৰী আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীয় ভাষাৰ প্ৰচলন আছে। == নগৰ-চহৰ == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:100%" |+ align=center style="font-weight:bold" | জনসংখ্যা অনুযায়ী অসমৰ বৃহৎ নগৰ-চহৰসমূহ |- ! align=center style="background:#f5f5f5; " | স্থান ! align=center style="background:#f5f5f5; " | নগৰ ! align=center style="background:#f5f5f5; " | জিলা ! align=center style="background:#f5f5f5; " | জনসংখ্য ! rowspan=12 | {{Tnavbar|Largest cities of India|plain=1}} [[চিত্ৰ:Rush Hour at Guwahati Club, Guwahati.jpg|border|135px|Guwahati]]<br />[[গুৱাহাটী]]<br /><br />[[বঙাইগাঁও]]<br />[[চিত্ৰ:Jorhat.jpg|135px|যোৰহাট নগৰ]]<br />[[যোৰহাট]] |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ১ ||align=left | '''[[গুৱাহাটী]]''' || [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা|কামৰূপ মহানগৰ]] || ৯,৬৮,৫৯৪ |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ২ ||align=left | '''[[শিলচৰ]]''' || [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] || ২,২৮,৯৮৫ |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ৩ ||align=left | '''[[বঙাইগাঁও]]''' || [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]] || ১,৮৪,৮১০ |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ৪ ||align=left | '''[[ডিব্ৰুগড়]]''' || [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]] || ১,৬৪,০৯১ |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ৫ ||align=left | '''[[যোৰহাট]]''' || [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]] || ১,৫৩,২৪৯ |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ৬ ||align=left | '''[[নগাঁও]]''' || [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] || ১,৪৭,১৩৭ |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ৭ ||align=left | '''[[তিনিচুকীয়া]]''' || [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] || ১,২৫,৬৩৭ |- | align=centre style="background:#f0f0f0; " | ৮ ||align=left |'''[[মঙলদৈ]]''' || [[দৰং জিলা|দৰং]] || ৪৫,০০০ |- | align=center style="background:#f0f0f0; " | ৯ ||align=left | '''[[তেজপুৰ]]''' || [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] || ১,০০,৪১৭ |- | colspan="13" align=center style="background:#f5f5f5; " | ২০১১ চনৰ লোকপ্ৰিয়ল মতে<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf</ref> |} == ভাষা == {{Main|অসমীয়া ভাষা}} অসমৰ প্ৰধান ভাষা হ'ল [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]। এই ভাষা সংবিধানৰ অষ্টম অনুচ্ছেদ অনুসৰি স্বীকৃত আৰু [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ এক প্ৰধান সংযোগী ভাষা। অসমীয়া ভাষা ভাৰতীয় আৰ্য গোষ্ঠীৰ ভাষা। প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য ভাষাবিশেষেই ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল'বলৈ আৰম্ভ কৰে। অসমত প্ৰচলিত আন ভাষাবোৰ হ'ল: [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]])<ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam recognises Manipuri as associate official language in four districts|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-recognises-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts-101708770769105.html|access-date=2024-02-24|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-gives-nod-to-recognise-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts/article67881260.ece|access-date=2024-02-24|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/assam-cabinet-recognise-manipuri-associate-official-language-four-districts-9178285/|access-date=2024-02-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref> [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], আৰু অন্যান্য প্ৰচলিত উপ-ভাষাবোৰ হ'ল: [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কছাৰী ভাষা|কছাৰী]], [[চাওঁতালি ভাষা|চাঁওতালি]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[ডিমাছা ভাষা|ডিমাছা]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] আদি। আনহাতে বিভিন্ন জনগাষ্ঠীৰ বহুতো দোৱান অসমত প্ৰচলিত আছে। == সাংস্কৃতিক প্ৰতীক == <!-- {{Main|অসমৰ সাংস্কৃতিক প্ৰতীকসমূহ}} --> [[চিত্ৰ:Tamulpanor Xorai Assam.JPG|thumb|<center>তামোল-পাণ আৰু [[গামোছা]]ৰ এখন [[শৰাই]]। ডাঙৰক সন্মানসহকাৰে মান ধৰাৰ সময়ত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়<center>]] [[চিত্ৰ:Jaapi with Gamosa.jpg|thumb|left|140px|<center>গামোচাৰে সজোৱা অসমীয়া সাংস্কৃতিক প্ৰতীক [[জাপি]]<center>]] [[চিত্ৰ:চাল কোমোৰা.jpg|thumb|<center>চালত কোমোৰা অসমীয়া জাতীয় পৰিচয়ৰ অন্যতম বাহক<center>]] অসমীয়া সমাজ জীৱনত বিভিন্ন বিশ্বাস, অনুভৱ আৰু আদৰ বা সন্মানৰ ক্ষেত্ৰত তামোল-পান, [[গামোছা]] আৰু [[শৰাই]]ৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। যিকোনো সামাজিক কামত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কাৰোবাৰ ঘৰলৈ অহা অতিথিক আন নহ'লেও তামোল-পাণ খাবলৈ দিয়া হয়। সামাজিক কাৰণত হোৱা যিকোনো দণ্ড মিমাংসাৰ বাবেও তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আনহাতে [[গামোছা]] অসমীয়া সমাজত বিহুৱানৰ ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে গা ধোৱাৰ পিছত ব্যৱহাৰ কৰা তিয়নী গামোচা, পানী গামোচা আদিও উল্লেখযোগ্য। সৰুৱে ডাঙৰক মান ধৰা আদিৰ ক্ষেত্ৰত গামোচা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[শৰাই]] ধাতুৰে নিৰ্মিত এবিধ খুৰা থকা পাত্ৰ। সাধাৰণতে তামোল-পাণ আৰু গামোচাৰে কাৰোবাক মান ধৰাৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অসমৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ লগত এই তিনিবিধ বস্তুৰ ব্যৱহাৰ অপৰিহাৰ্য। আনাহাতে [[জাপি]] অসমীয়া সংস্কৃতিৰ আন এবিধ আদৰৰ প্ৰতিক। কাৰোবাক সন্মান জনোৱাৰ লগতে উপহাৰ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই কেইবাপ্ৰকাৰৰ যেনে-ডাং-জাপি, বৰজাপি, পানী বা হালোৱা-জাপি আৰু সৰুদৈয়া জাপি। অসমত আটাইতকৈ প্ৰচলিত জাপি হ'ল '''সৰুদৈয়া জাপি'''। এই জাপি সৰু সৰুকৈ আৰু মিহিকৈ তোলা বুঢ়া জাতি বাঁহৰ কাঠিৰে ফুল অথবা অন্য কিবা চিত্ৰ অংকন কৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়। জাপিটোৰ ঘূৰণীয়া চাৰিও কাষ ৰঙা কাপোৰ চিলাই আৰু ওপৰৰ জোঙা কোণটিত এঠোপা ৰঙা সূতা বন্ধা হয়। অসমীয়া সমাজৰ মহিলাসকলে এই জাপি ব্যৱহাৰ কৰে তথা সন্মনীয় ব্যক্তিসকলক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ উপহাৰৰূপে আগবঢ়োৱা হয়। == উৎসৱ == <!-- {{Main|অসমৰ প্ৰধান উৎসৱসমূহ}} [[ঈদ]]:[[ইছলাম]] ধৰ্মৰ জাতীয় উৎসৱ। ঈদ দুটা 1/[[ঈদ-উল-ফিতৰ]] 2/[[ঈদ-উল-আজহা]] --> [[চিত্ৰ:bihu_festival.jpg|thumb|বিহু নৃত্যৰ দৃশ্য]] সকলো জাতিৰ মানুহৰে কিছুমান স্বকীয় উৎসৱ আছে। অসমীয়াসকলৰো তেনে উৎসৱৰ ভিতৰত [[বিহু]] উৎসৱ প্ৰধান। সংস্কৃত 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে। বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপী অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ দিন আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত'ৰূপে পৰিচিত। এই দিনটেই 'গৰু-ম'হ' আদিৰ সংগ্ৰহৰ অৰ্থে আৰু পোহনীয়া জন্তুৰ মংগল কামনা কৰি সূৰ্য্যদেৱতাক স্তুতি কৰা হৈছিল। অসমীয়া বিহু মূলত তিনিটা, ৰঙালী বিহু বা ব'হাগ বিহু, কঙালী বিহু বা কাতি বিহু, আৰু ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু। চ'ত আৰু ব'হাগ মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনটোৰ পৰা আৰম্ভ হৈ সাতদিন থাকে। ৰঙালী বিহু ব'হাগ বিহুৰূপেও পৰিচিত। বিহুৰ আগদিনাখনক উৰুকা বোলে। প্ৰথম বিহুটিৰ নাম গৰু বিহু। এই দিনা গৰুৰ শিঙত তেল দি ধুৱাই-পখলাই লাও-বেঙেনা খুৱায় আৰু তাৰে মালাও পিন্ধায়। আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা কাতি বিহু। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক কঙালী বিহু বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গাই, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলাই। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু। এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শষ্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা, লাডু, আখৈ, আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল মেজি পোৰা। মেজিক কামৰূপ জিলাত ভেলাঘৰ বুলিও কোৱা হয়। === সংগীত === {{Main|অসমৰ সংগীত}} [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ প্ৰদেশ অসমৰ সংগীতসমূহ হ'ল মূলতঃ থলুৱা লোকসংগীত আৰু ভক্তিমূলক গীত। অসমৰ সংগীতসমূহক ইয়াৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ভাৰতৰ বাকী অংশৰ সংগীতসমূহৰ পৰা পৃথক কৰি চিনিব পাৰি। এই সংগীতসমূহত দাঁতি-কাষৰীয়া পাহাৰীয়া ৰাজ্য আৰু চুবুৰীয়া দেশ [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[চীন]] আদি দেশৰো প্ৰভাৱ দেখা যায়। অসমৰ জনসংখ্যাৰ বিবিধতা অনুসৰি লোকসংগীতৰো ততোধিক ভিন্নতা আছে। প্ৰত্যেক ধৰণৰ লোকসংগীততে প্ৰায়েই অন্যান্য এক বা ততোধিক সংগীতৰ প্ৰাভাৱ দেখা যায়। তলত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ লোকসংগীতসমূহৰ এখন সূচী দিবলৈ প্ৰয়াস কৰা হ'ল। {{Div col }} * [[কামৰূপী লোকগীত]] * [[গোৱালপৰীয়া লোকগীত]] * [[ওজাপালি]] * [[ঝুমুৰ]] * [[বৰগীত]] * [[ঐনিতম]] * [[বিহুগীত]] * [[হুঁচৰি]] * [[বনগীত]] * [[বিয়ানাম]] * [[ভেকুলী বিয়াৰ নাম]] * [[নিচুকনি গীত]] * [[মহোহো গীত]] * [[জিকিৰ]] * [[টোকাৰি গীত]] * [[বৰফুকনৰ গীত]] * [[নাগাৰা নাম]] * [[আইনাম]] * [[অপেচৰী সবাহৰ গীত]] * [[হাইদাং গীত]] * [[জন্মাষ্টমী নাম]] * [[লক্ষ্মীপূজাৰ নাম]] * জুনা গীত {{Div col end}} === অসমৰ সংগীতজ্ঞসকল: === {{Div col}} * [[শংকৰদেৱ|শ্ৰীশ্ৰীশংকৰদেৱ]] * [[পাৰ্বতি প্ৰসাদ বৰুৱা]] * [[ৰূদ্ৰ বৰুৱা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[ভূপেন হাজৰিকা]] * [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] * [[ৰমেন বৰুৱা]] * [[চাৰু গোঁহাই]] * [[জিতুল সোণোৱাল]] * [[জুবিন গাৰ্গ]] * [[অংগৰাগ মহন্ত]] {{Div col end}} == লোক-সংস্কৃতি == {{Main|অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}} কোনো এটা জাতিৰ বৈশিষ্ট্যসূচক শিল্প-সাহিত্য, বিশ্বাস, সমাজনীতি, ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি, কৃষি, কৰ্ম্ম, শিক্ষা, চৰ্চ্চা, কলা, ৰুচি আদিৰ সমাৱেশক একেলগে সংস্কৃতি বা কৃষ্টি বুলিব পাৰি। বিভিন্ন ভাষা-ভাষী, জাতি-জনজাতিৰে গঠিত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰিষৰ অতি বিশাল। তথাপি কিছুমান উমৈহতীয়া বৈশিষ্ট্য ইয়াৰ মাজত দেখা যায়। * [[কাঠ]], [[বাঁহ]], [[বেত|বেতে]]ৰে প্ৰাকৃতিকভাৱে নিৰ্মিত ঘৰ। * প্ৰতীকাত্মক কিছুমান কাপোৰ। যেনে [[গামোচা]], ইত্যাদি। * পৰম্পৰাগত [[পাট-মূগা]], কপাহী কাপোৰ। * সহজ-সৰল ব্যৱহাৰ আৰু অতিথিপৰায়ণতা। * বাঁহ সংস্কৃতি। * ধৰ্মীয় শিথিলতা == পৰ্যটন == {{Main|অসমৰ পৰ্যটনস্থলসমূহ}} অসম হৈছে [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ মুখ্য দুৱাৰ আৰু সাতভনীৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ স্বৰূপ। অসম প্ৰাকৃতিক সম্পদেৰে সমৃদ্ধিশালী এখন ৰাজ্য। [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আদি বিভিন্ন উদ্যান আৰু বিভিন্ন মঠ-মন্দিৰ, ঐতিহাসিক সমল আদিয়ে অসমৰ পৰ্য্যটন উদ্যোগ চহকী কৰি তুলিছে। === অসমৰ বিভিন্ন পৰ্যটন স্থানসমূহ === '''[[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]''' : লুইত, বৰলুইত, চিৰিলুইত, লৌহিত্য আদি নামেৰে পৰিচিত নদৰাজ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভাৰত তথা অসমৰ প্ৰধান নদী। প্ৰায় 2900 কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ [[এছিয়া]]ৰ ভিতৰতে অন্যতম দীঘল নদী। অসমৰ সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ সৈতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী অংগাংগীভাৱে জড়িত। এই নদীৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য অতি মনোৰম। '''[[গুৱাহাটী]]''' : [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ নগৰ। গুৱাহাটী মহানগৰৰ ভিতৰত [[কামাখ্যা মন্দিৰ|কামাখ্যা]], [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]], [[গুৱাহাটী চিৰিয়াখানা]], [[শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]], [[উমানন্দ]] আদি বিভিন্ন পৰ্য্যটন স্থান আছে। '''[[যোৰহাট]]''' : [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা ৩০৫ কিল'মিটাৰ পূৱত উজনি অসমৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ। [[আহোম]] শাসনৰ শেষ ৰাজধানী যোৰহাটক অসমৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী বুলি কোৱা হয়। অসমৰ [[চাহ]] উৎপাদনৰ অন্যতম স্থান যোৰহাট প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্যতো চহকী। যোৰহাটত [[টোকোলাই চাহ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[হাতীগড় শিৱদ'ল]], [[বুঢ়ীগোসানী দেৱালয়|বুঢ়ীগোসানী থান বা দেৱালয়]], [[গৰখীয়া দ'ল]], [[ঢেঁকীয়াখোৱা বৰ নামঘৰ]], বৰভেটি থান, [[ৰজা মৈদাম]], [[লাচিত বৰফুকন মৈদাম]], স্বৰ্গদেউ চাওলুং ছ্যুকাফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, [[যোৰহাট বিজ্ঞানকেন্দ্ৰ আৰু তাৰকাগৃহ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য পৰ্য্যটন স্থান আছে। '''[[মাজুলী]]''' : [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মাজত অৱস্থিত আটাইতকৈ ডাঙৰ নদী দ্বীপ। নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ বিভিন্ন [[সত্ৰ]] ইয়াৰ মূল আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ। '''[[জাতিংগা]]''' : ডিমা হাছাও জিলাৰ এখন পাহাৰীয়া গাঁও। চৰাইৰ ৰহস্যজনক আত্মহত্যাৰ স্থান হিচাপে [[জাতিংগা]] বিখ্যাত। '''[[ডিমা হাছাও]]''' : ডিমা হাছাও প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্যৰে ভৰপূৰ অসমৰ এখন পাহাৰীয়া জিলা। সদৰ স্থান হাফলং এখন সুন্দৰ ঠাই তথা অসমৰ একমাত্ৰ পৰ্বতীয়া স্থান। হাফলঙৰ নিকতৱৰ্তী গাঁও [[জাতিংগা]] চৰাইৰ আত্মহত্যাৰ স্থান হিচাপে বিখ্যাত। ডিমা হাছাওৰ উল্লেখনীয় পৰ্য্যটন ক্ষেত্ৰ সমূহ হৈছে [[উমৰাংছু]], পানীমূৰ জলপ্ৰপাত, [[মাইবং]], চেলকাল পীকৰ টুমজাং ট্ৰেক ইত্যাদি। '''[[তেজপুৰ]]''': অসমৰ ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতিৰ এখন অনুপম স্থান হৈছে তেজপুৰ। [[উষা পাহাৰ]], [[অগ্নিগড়]], [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] আদি উল্লেখযোগ্য পৰ্য্যটন স্থান। '''[[শিৱসাগৰ]]''' : [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ এখন ঐতিহাসিক স্থান। [[ৰংঘৰ]], [[কাৰেংঘৰ]], [[তলাতল ঘৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[শিৱ দ'ল|শিৱদ'ল]] আদি উল্লেখযোগ্য পৰ্য্যটনৰ স্থান। '''[[হাজো]]''': [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]], [[ইছলাম]], [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ সংগ্ৰম স্থান হ'ল হাজো। [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]] আৰু [[পোৱামক্কা]] ইয়াৰ মূল পৰ্য্যটনৰ স্থান। '''[[গোৱালপাৰা]]''': গোৱালপাৰা অসমৰ আন এখন উল্লেখযোগ্য পৰ্য্যটন স্থান। [[পঞ্চৰত্ন]], [[টুক্ৰেশ্বৰ পাহাৰ]], [[শ্ৰীসূৰ্য পাহাৰ]], [[চান্দৰডিঙা]] আদি উল্লেখযোগ্য স্থান। <center> <gallery widths="120" heights="120px" perrow="5"> File:Kazi rhino edit.jpg| [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ বিখ্যাত এশিঙীয়া গঁড়। File:Rang_Ghar_Sibsagar.jpg| [[শিৱসাগৰ]]ৰ [[ৰংঘৰ]]। File:Kamalabari Satra.jpg| [[মাজুলী]]ৰ [[কমলাবাৰী সত্ৰ]]। File:Ibisbill3.jpg| [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। File:Golden Langur.jpg| [[উমানন্দ]]ৰ [[সোণালী বান্দৰ]]। </gallery> </center> === অসমৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় স্থান=== <!-- {{Main|অসমৰ মঠ মন্দিৰসমূহ}} --> {{Div col}} === দেউশাল=== * [[ৰামখাপীঠ দেওশাল]] ===থান=== * [[দ'দান থান]] * [[মণিপুৰী আই গোসাঁনী থান]] * [[মালিনী থান]] * [[বুঢ়া-বুঢ়ী থান]] ===মন্দিৰ আৰু নামঘৰ=== * [[কামাখ্যা মন্দিৰ|কামাখ্যা]] * [[বশিষ্ঠাশ্ৰম দেৱালয়]] * [[উমানন্দ]] * [[অশ্বক্লান্ত মন্দিৰ]] * [[গৰখীয়া দ'ল]] * [[শ্ৰী শ্ৰী আঠখেলীয়া নামঘৰ, গোলাঘাট]] * [[ঢেঁকীয়াখোৱা বৰ নামঘৰ]] * [[খনিকৰ পুথি নামঘৰ, দেৰগাঁও]] * [[দৌল গোবিন্দ মন্দিৰ]] * [[নৱগ্ৰহ মন্দিৰ, গুৱাহাটী]] * [[বিল্বেশ্বৰ দেৱালয়]] * [[শিৱ দ'ল]], শিৱসাগৰ * [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]], [[তেজপুৰ]] * [[ভৈৰৱী মন্দিৰ]], [[তেজপুৰ]] * [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়, [[তেজপুৰ]] * [[নেঘেৰিটিং শিৱদৌল]], [[দেৰগাঁও]] * [[মদন কামদেৱ দেৱালয়]], বাইহাটা, কামৰূপ। *[[দীপ্তেশ্বৰী দেৱালয়]], ৰঙিয়া, কামৰূপ। * [[সুন্দৰীদিয়া সত্ৰ]] * [[বৰপেটা সত্ৰ]] * [[পাটবাউসী সত্ৰ]] {{Div col end}} === অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্য === {{Div col}} * [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[নামেৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[পবিতৰা অভয়াৰণ্য]] * [[গৰমপানী অভয়াৰণ্য]] * [[লাওখোৱা অভয়াৰণ্য]] * [[বৰনদী অভয়াৰণ্য]] * [[সোণাই-ৰূপাই অভয়াৰণ্য]] * [[পাভৈ অভয়াৰণ্য]] * [[হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য]] * [[দিহিং পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] * [[ভেঁৰজান-বৰাজান-পদুমনি অভয়াৰণ্য]] * [[পানী দিহিং অভয়াৰণ্য]] * [[নামবৰ অভয়াৰণ্য]] * [[নামবৰ-দৈগ্ৰুং অভয়াৰণ্য]] * [[পূব কাৰ্বি আংলং অভয়াৰণ্য]] * [[চক্ৰশিলা অভয়াৰণ্য]] * [[আমচোং অভয়াৰণ্য]] * [[বুঢ়া চাপৰি অভয়াৰণ্য]] * [[মাৰাট লংৰি অভয়াৰণ্য]] * [[বৰাইল অভয়াৰণ্য]] * [[ৰাইমনা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] {{Div col end}} === অন্যান্য স্থান === {{Div col}} * [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] * [[দ-পৰ্বতীয়া]] * [[বৰদোৱা, নগাঁও]] * [[শৈল দ্বাৰ]] • দেওপাহাৰ, গোলাঘাট {{Div col end}} <!-- == অৰ্থনীতি == === তৈল-উদ্যোগ === === কৃষি === --> === চাহ-উদ্যোগ === [[চিত্ৰ:Assam.jpg|thumb|right|<center>অসমৰ চাহ উৎপাদনৰ বিভিন্ন প্ৰক্ৰিয়াক দেখুওৱাই ১৮৫০ চনত অংকন কৰা চিত্ৰ<center>]] [[চিত্ৰ:Csinensis.jpg|thumb|left|<center>চাহৰ পাত – অসমত বিশ্বৰ চাহ উৎপাদনৰ এক বৃহৎ অংশ প্ৰস্তুত কৰা হয়<center>]] অসম চাহৰ দেশ। পৃথিৱীৰ ভিতৰতে অসম দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চাহ উৎপাদনকাৰী অঞ্চল। অসমত মুঠ ৮৫০খনমান [[চাহ]] বাগিছা আছে আৰু প্ৰায় ২লাখ ২৮হাজাৰ হেক্টৰ মাটিত চাহ খেতি কৰা হয়। বৰ্তমান অসমৰ বাগিছাবোৰত হোৱা চাহৰ উৎপাদন পৃথিৱীৰ সৰ্বমুঠ উৎপাদন শতকৰা ১৫ ভাগ আৰু ভাৰতৰ সৰ্বমুঠ উৎপাদনৰ ৫২.৯৪ ভাগ। == অসমৰ সমস্যাসমূহ == {{Main|অসমৰ সমস্যা}} ভাৰতবৰ্ষৰ পূবকোণত অৱস্থিত এসময়ৰ প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ আজিৰ অসমত বৰ্তমান বিভিন্ন সমস্যাই গা কৰি উঠিছে। দিনে দিনে বৃদ্ধি পাই অহা নানান সমস্যাই অসমৰ উন্নতিত প্ৰতিবন্ধকতাৰ সৃষ্টি কৰিছে। যাৰ বাবে আজি অসমৰ বুকুত সকলো থকাৰ পিছতো অসম অন্যান্য ৰাজ্যৰ তুলনাত বহু ক্ষেত্ৰতে পিছ পৰি আছে। অসমৰ প্ৰধান সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত - (১) ভাষিক সমস্যা (২) নিবনুৱা সমস্যা (৩) বানপানী সমস্যা (৪) অনুপ্ৰবেশকাৰী সমস্যা (৫) উগ্ৰপন্থী সমস্যা (৬)খাদ্য সমস্যা। মূলত এই ছটাই অসমৰ প্ৰধান সমস্যা যদিও ইয়াৰ বাহিৰেও অসমৰ সম্পদৰ উচিত ব্যৱহাৰ নোহোৱা, চৰকাৰৰ বহু ক্ষেত্ৰত উদাসীনতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিৰ নিয়োগ নোহোৱায়েও সমস্যাসমূহৰ লগত মিলি অনেক বাধাৰ সৃষ্টি কৰি আহিছে। == লগতে চাওক == {{portal|অসম}} {{Div col}} * [[অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীকসমূহ]] * [[অসম বুৰঞ্জী]] * [[অসমীয়া ভাষা]] * [[আহোম]] * [[আহোম সাম্ৰাজ্য]] * [[চৰ্যাপদ]] * [[অসমীয়া খাদ্যাভাস]] * [[অসমৰ অৰ্থনীতি]] * [[অসমৰ সংগীত]] * [[অসমৰ সাহিত্য]] {{Div col end}} == তথ্য সংগ্ৰহ == ===টোকা=== <references group="note"/> ===উৎস=== {{Div col}} {{reflist}} {{Div col end}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Assam|অসম}} * {{wikivoyage|Assam|অসম}} * {{wikiquote}} * {{Official website|http://assamgovt.nic.in/}} * {{dmoz|Regional/Asia/India/Assam}} * [http://assamtourism.org/ Assam Tourism] (আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট) * [http://assamgovt.nic.in/glance.asp অসমৰ চৰকাৰী বেৱছাইটত থকা অসমৰ চমু বৰ্ণনা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722230957/http://assamgovt.nic.in/glance.asp |date=2013-07-22 }} * [http://www.north-east-india.com/assam/assam-cities.html অসমৰ চহৰসমূহৰ মানচিত্ৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305030802/http://www.north-east-india.com/assam/assam-cities.html |date=2016-03-05 }} * [http://www.assam.org/ অসম ডট অৰ্গ] {{Geographic Location |Centre = অসম |North ={{flag|Bhutan}} |Northeast = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[নাগালেণ্ড]] |Southeast = [[মণিপুৰ]] |South = [[মিজোৰাম]] |Southwest = [[মেঘালয়]]<br>{{flag|Bangladesh}}<br>[[ত্ৰিপুৰা]] |West = [[পশ্চিম বংগ]]<br>{{flag|Bangladesh}} |Northwest = {{flag|Bhutan}} }} {{অসম}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} {{অসম বুৰঞ্জী}} {{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}} [[শ্ৰেণী:অসম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ পূব ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] j9ptcn8m28niz9n5kor758pulo6tfvi 0 3888 616293 533589 2026-07-08T17:25:36Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616293 wikitext text/x-wiki {{About|অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|অধিক জানিব|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা}} {{Infobox Indian Awards | awardname = অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা | image = | type = ৰাষ্ট্ৰীয় | category = [[চলচ্চিত্ৰ]] | instituted = | firstawarded = ১৯৫৫ | lastawarded = ২০২৪ | total = ৫১ | awardedby = চলচ্চিত্ৰ মহোত্‍সৱৰ সঞ্চালকালয়, [[ভাৰত]] | description = | previousnames = | obverse = | reverse = | ribbon = | firstawardees = [[পিয়লি ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)]] }} '''[[অসমীয়া]] ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি'''ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল) প্ৰাপ্ত ছবি সমূহৰ তালিকা:<ref name="rupalipardahistory ">{{cite web | url=http://www.rupaliparda.com/english/history.htm | title=History | publisher=rupaliparda.com | accessdate=February 25, 2013}}</ref><ref name="dffnic">{{cite web | url=http://dff.nic.in/NFA_archive.asp | title=NFA Archives | publisher=Directorate of Film Festivals, India | accessdate=February 25, 2013}}</ref><ref name="itsmynortheast2012">{{cite web | url=http://itsmynortheast.com/2012/06/history-of-assamese-cinema/ | title=History of Assamese Cinema | publisher=itsmynortheast.com | accessdate=March 30, 2013 | archivedate=May 17, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130517035835/http://itsmynortheast.com/2012/06/history-of-assamese-cinema/ | deadurl=yes }}</ref> == বিজয়ীসকল == {| class="wikitable" style="background-color:#FFFFFF; width:40%; " |- ! colspan="2" style="background-color:#EFE4B0; "| সংকেত |- | style="background-color:#F4F4F4; width:20px; "|{{center|*}} | {{small|শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক}} |- | style="background-color:#E0EAEA; width:20px; "|{{center|*}} | {{small|শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বাবে চাৰ্টিফিকেট অব মেৰিট}} |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:5%; "| বৰ্ষ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:15%; "| ছবি ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:21%; "| প্ৰযোজক ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:19%; "| পৰিচালক ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:3%; " class="unsortable" |{{Tooltip|উৎস|তথ্য উৎস}} |- | align="center" | ১৯৫৫<br>{{small|(৩য়)}} ! scope="row" style="background-color:#E0EAEA" | ''[[পিয়লী ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)|পিয়লী ফুকন]]'' | ৰূপজ্যোতি প্ৰডাকচন | [[ফণী শৰ্মা]] | align="center" |<ref name="3rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/3rd_nff_1956.pdf|title=3rd National Film Awards|format=PDF|accessdate=11 March 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৬<br>{{small|(৪ৰ্থ)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="4thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/4th_Nff.pdf|title=4th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=2 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৭<br>{{small|(৫ম)}} ! scope="row" style="background-color:#E0EAEA" | ''[[মাক আৰু মৰম]]'' | [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] | [[নিপ বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="5thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/5th_nff.pdf|title=5th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=2 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৮<br>{{small|(৬ষ্ঠ)}} ! scope="row" | ''[[ৰঙা পুলিচ]]'' | কনক চন্দ্ৰ শৰ্মা | [[নিপ বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="6thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm6thNFAAward.aspx|title=6th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=3 September 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৯<br>{{small|(৭ম)}} ! scope="row" | ''[[পূবেৰুণ (চলচ্চিত্ৰ)|পূবেৰুণ]]'' | পাজী দাস, খগেন ৰায় | [[প্ৰভাত মুখাৰ্জী]] | align="center" |<ref name="7thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/7th_nff.pdf|title=7th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬০<br>{{small|(৮ম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="8thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|title=8th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=7 September 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬১<br>{{small|(৯ম)}} ! scope="row" | ''[[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]'' | কামৰূপ চিত্ৰ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] | align="center" |<ref name="9thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=8 September 2011|archivedate=2 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬২<br>{{small|(১০ম)}} ! scope="row" style="background-color:#E0EAEA" | ''[[তেজীমলা (চলচ্চিত্ৰ)|তেজীমলা]]'' | [[আনোৱাৰ হুছেইন]] | [[আনোৱাৰ হুছেইন]] | align="center" |<ref name="10thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm10thNFAAward.aspx|title=10th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=9 September 2011|archivedate=29 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929062243/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm10thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৩<br>{{small|(১১তম)}} ! scope="row" | ''[[মণিৰাম দেৱান (চলচ্চিত্ৰ)|মণিৰাম দেৱান]]'' | অপূৰ্ব চৌধুৰী | সৰ্বেশ্বৰ চক্ৰৱৰ্তী | align="center" |<ref name="11thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|title=11th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=13 September 2011|archivedate=2 May 2017|archiveurl=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৪<br>{{small|(১২তম)}} ! scope="row" | ''[[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]'' | কামৰূপ চিত্ৰ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] | align="center" |<ref name="12thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm12thNFAAward.aspx|title=12th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=14 September 2011|archivedate=25 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225220334/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm12thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৫<br>{{small|(১৩তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="13thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/13th_NFA.pdf|title=13th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=15 September 2011|format=PDF}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৬৬<br>{{small|(১৪তম )}} ! scope="row" | '' [[লটিঘটি]]'' |[[ভূপেন হাজৰিকা]] | [[ভূপেন হাজৰিকা]] | align="center" | |- |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৬৭<br>{{small|(১৫তম )}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="15thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/15th_nff_1967.pdf|title=15th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=21 September 2011|format=PDF}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৬৮<br>{{small|( ১৬তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="16thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/16th_nff_1970.pdf|title=16th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=22 September 2011|format=PDF|page=2}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৯<br>{{small|( ১৭তম)}} ! scope="row" | ''[[ডক্তৰ বেজবৰুৱা (চলচ্চিত্ৰ)|ডক্তৰ বেজবৰুৱা]]'' | ৰংঘৰ চিনে প্ৰডাকছন্‌ছ | [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=26 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭০<br>{{small|( ১৮তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="18thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=18th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=26 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭১<br>{{small|(১৯তম )}} ! scope="row" | ''[[অৰণ্য (চলচ্চিত্ৰ) |অৰণ্য ]] '' |ইউনাইটেড ক্লাৱ, [[মঙলদৈ]] |[[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] | align="center" |<ref name="arun">{{Cite book |title=Das Arunlochan, এশ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত, page 189, Shashi-Sishu Prakasan, Guwahati, 2013}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭২<br>{{small|( ২০তম)}} ! scope="row" | ''[[ওপজা সোণৰ মাটি]]'' | প্ৰগতি চিনে প্ৰডাকছন্‌ছ | [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="20thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx|title=20th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=26 September 2011|archivedate=5 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105220349/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭৩<br>{{small|( ২১তম)}} ! scope="row" | ''[[মমতা (চলচ্চিত্ৰ)|মমতা]]'' | নলিন দুৱৰা, প্ৰফুল্ল দত্ত, শিৱ ঠাকুৰ | নলিন দুৱৰা | align="center" |<ref name="21stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/21st_nff_1973.pdf|title=21st National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=29 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭৪<br>{{small|( ২২তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="22ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/22nd_nff_1974.pdf|title=22nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=1 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৫<br>{{small|(২৩তম )}} ! scope="row" | ''[[চামেলি মেমচা'ব]]'' | সেউজ বোলছবি সন্থা | [[আব্দুল মজিদ]] | align="center" |<ref name="23rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/23rd_nff_1975.pdf|title=23rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৬<br>{{small|(২৪তম )}} ! scope="row" | '' [[পুতলা ঘৰ]] '' | ইউনাইটেড ক্লাৱ, [[মঙ্গলদৈ]] | [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] | align="center" | |- |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৭<br>{{small|(২৫তম )}} ! scope="row" | ''[[সন্ধ্যাৰাগ (চলচ্চিত্ৰ)|সন্ধ্যাৰাগ]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="25thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/25th_nff_1977.pdf|title=25th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭৮<br>{{small|(২৬তম )}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="26thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/26th_NFA.pdf|title=26th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৯<br>{{small|( ২৭তম)}} ! scope="row" | ''[[কল্লোল (চলচ্চিত্ৰ)|কল্লোল]] '' |গতি চিত্ৰ | [[অতুল বৰদলৈ]] | align="center" |<ref name="kallol">{{cite web | url=http://www.boxofficeassam.com/movie/aparajeyo-oporajeyo/ | title=Assames Movie List | accessdate=5 February 2020 | archivedate=5 February 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200205042334/http://www.boxofficeassam.com/movie/aparajeyo-oporajeyo/ | deadurl=yes }}</ref> |- |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৮০<br>{{small|( ২৮তম)}} ! scope="row" | ''[[অনিৰ্বাণ (চলচ্চিত্ৰ)|অনিৰ্বাণ]]'' | প্ৰীতি শইকীয়া | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="28thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/28th_nff_1981.pdf|title=28th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৮১<br>{{small|( ২৯)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="29thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/29th_nff_1982.pdf|title=29th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৮২<br>{{small|(৩০তম )}} ! scope="row" | ''[[অপৰূপা]]'' | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="30thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/30th_nff_1983.pdf|title=30th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৩<br>{{small|(৩১তম )}} ! scope="row" | ''[[আলোকৰ আহ্বান]]'' | ড'-ৰে-মি ফিল্মছ | চাৰুকমল হাজৰিকা | align="center" |<ref name="31stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/31st_nff_1984.pdf|title=31st National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 December 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৪<br>{{small|( ৩২তম)}} ! scope="row" | ''[[সোণ মইনা]]'' | আৰ বি মেহতা, এম পি এন নায়াৰ, [[শিৱ প্ৰসাদ ঠাকুৰ]] | [[শিৱ প্ৰসাদ ঠাকুৰ]] | align="center" |<ref name="32ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/32nd_nff_1985.pdf|title=32nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=6 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৫<br>{{small|( ৩৩তম)}} ! scope="row" | ''[[অগ্নিস্নান]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="33rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/33nfa.pdf|title=33rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=7 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৬<br>{{small|( ৩৪তম)}} ! scope="row" | ''[[বান (চলচ্চিত্ৰ)|বান]]'' | ড'-ৰে-মি ফিল্মছ | চাৰুকমল হাজৰিকা | align="center" |<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=7 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৭<br>{{small|(৩৫তম )}} ! scope="row" | ''[[প্ৰথম ৰাগিনী]]'' | এচ এন বৰা | ধীৰু ভূঞা | align="center" |<ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৮<br>{{small|(৩৬তম )}} ! scope="row" | ''[[কোলাহল]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="36thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/36nfa.pdf|title=36th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৯<br>{{small|(৩৭তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="37thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/37nfa.pdf|title=37th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=29 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯০<br>{{small|(৩৮তম )}} ! scope="row" | ''[[যুঁজ (চলচ্চিত্ৰ)|যুঁজ]]'' | বিপুল বৰুৱা | হেমেন দাস | align="center" |<ref name="38thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/38th_nff_1991.pdf|title=38th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯১<br>{{small|(৩৯তম )}} ! scope="row" | ''[[সাৰথি (চলচ্চিত্ৰ)|সাৰথি]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="39thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/39nd_nff_1985.pdf|title=39th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=27 February 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯২<br>{{small|(৪০তম)}} ! scope="row" | ''[[ৰেলৰ আলিৰ দূবৰি বন]]'' | [[পুলক গগৈ]] | [[পুলক গগৈ]] | align="center" |<ref name="40thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/40th_nff_1993.pdf|title=40th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=2 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৩<br>{{small|(৪১তম )}} ! scope="row" | ''[[আৱৰ্তন (চলচ্চিত্ৰ)|আৱৰ্তন]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="41stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/41st_nff_1994.pdf|title=41st National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=3 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৪<br>{{small|(৪২তম)}} ! scope="row" | ''[[সাগৰলৈ বহু দূৰ]]'' | শৈলধৰ বৰুৱা, [[জাহ্নু বৰুৱা]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="42ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/42nd_nff_1995.pdf|title=42nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=5 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৫<br>{{small|(৪৩তম )}} ! scope="row" | ''[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'' | লীনা বৰা | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="43rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/43rd_nff_1996.pdf|title=43rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=6 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৬<br>{{small|(৪৪তম)}} ! scope="row" | ''[[অদাহ্য (চলচ্চিত্ৰ)|অদাহ্য]]'' | নয়ন প্ৰসাদ | [[সান্ত্বনা বৰদলৈ]] | align="center" |<ref name="44thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/44th_nff_1997.pdf|title=44th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৭<br>{{small|(৪৫তম )}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="45thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/45th_NFA.pdf|title=45th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=11 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৮<br>{{small|(৪৬তম)}} ! scope="row" | ''[[কুশল]]'' | [[ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড|ডলফিন কমিনিকেছনছ]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="46thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/46_nff_1999.pdf|title=46th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=12 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৯<br>{{small|(৪৭তম)}} ! scope="row" | ''[[পখী (চলচ্চিত্ৰ)|পখী]]'' | [[ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড|ডলফিন কমিনিকেছনছ]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="47thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/47th_nff_2000.pdf|title=47th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=13 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০০<br>{{small|(৪৮তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="48thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/48th_nff_2001.pdf|title=48th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=13 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ২০০১<br>{{small|(৪৯তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="49thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/49th_nff_2002.pdf|title=49th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=14 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ২০০২<br>{{small|(৫০তম)}} ! scope="row" | ''[[কণিকাৰ ৰামধেনু]]'' | শৈলধৰ বৰুৱা | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="50thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/50nfa.pdf|title=50th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=14 March 2012|format=PDF|pages=18–19}}</ref> |- | align="center"| ২০০৩<br>{{small|(৫১তম)}} ! scope="row" | ''[[আকাশীতৰাৰ কথাৰে|আকাশীতৰাৰ কথাৰে...]]'' | সংগীতা তামুলী | [[মঞ্জু বৰা]] | align="center" |<ref name="51stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/51st_nff_2004.pdf|title=51st National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=15 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ২০০৪<br>{{small|(৫২তম)}} ! scope="row" | ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' | কৃষ্ণ ৰয় | [[মুনিন বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="52ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/52nd_nff_2005.pdf|title=52nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=28 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৫<br>{{small|(৫৩তম)}} ! scope="row" | ''[[কদমতলে কৃষ্ণ নাচে]]'' | [[সুমন হৰিপ্ৰিয়া]] | [[সুমন হৰিপ্ৰিয়া]] | align="center" |<ref name="53rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/53rd_nff_2006.pdf|title=53rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=19 March 2012}}</ref> |- | align="center" | ২০০৬<br>{{small|(৫৪তম)}} ! scope="row" | ''[[আইদেউ]]'' | নবমিকা বৰঠাকুৰ | [[অৰূপ মান্না]] | align="center" |<ref name="54thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/54th_nff_2006.pdf|title=54th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=24 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৭<br>{{small|(৫৫তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="55thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/55th_nff_2007.pdf|title=55th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=26 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৮<br>{{small|(৫৬তম)}} ! scope="row" | ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' | মৈৰঙঠম মুভিজ | [[এম মনিৰাম]] | align="center" |<ref name="56thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/56th_nff_2008.pdf|title=56th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=27 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৯<br>{{small|(৫৭তম)}} ! scope="row" | ''[[বসুন্ধৰা (চলচ্চিত্ৰ)|বসুন্ধৰা]]'' | হিৰেন বৰা | হিৰেন বৰা | align="center" |<ref name="57thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=28 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০১০<br>{{small|(৫৮তম)}} ! scope="row" | ''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' | মোঃ নুৰুল ছুলতান | [[যদুমণি দত্ত]] | align="center" |<ref name="58thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|title=58th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=29 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০১১<br>{{small|(৫৯তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="59thaward">{{cite web|url=http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=80734|title=59th National Film Awards for the Year 2011 Announced|publisher=Press Information Bureau (PIB), India|accessdate=7 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০১২<br>{{small|(৬০তম)}} ! scope="row" | ''[[বান্ধোন (চলচ্চিত্ৰ)|বান্ধোন]]'' | অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ (বিত্ত আৰু উন্নয়ন) নিগম | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="60thaward">{{cite press_release|title=60th National Film Awards Announced|url=http://pib.nic.in/archieve/others/2013/mar/d2013031801.pdf|format=PDF|publisher=Press Information Bureau (PIB), India|accessdate=18 March 2013}}</ref> |- | align="center"| ২০১৩<br>{{small|(৬১তম)}} ! scope="row" | ''[[অজেয়]]'' | শিৱেন আৰ্টছ | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="61staward">{{cite web |title=61st National Film Awards For 2013 |url=http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf# |publisher=Directorate of Film Festivals |date=16 April 2014 |accessdate=16 April 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140416181218/http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf |archivedate=16 April 2014 |df=dmy-all }}</ref> |- | align="center"| ২০১৪<br>{{small|(৬২তম)}} ! scope="row" | ''[[অথেলো (চলচ্চিত্ৰ)|অথেলো]]'' | অৰ্থ ফিল্মছ | হেমন্ত কুমাৰ দাস | align="center" |<ref name="62ndaward">{{cite press_release|title=62nd National Film Awards|url=http://dff.nic.in/writereaddata/62nd%20National%20Film%20Awards%202014%20-%20Press%20Release.pdf|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|date=24 March 2015|accessdate=24 March 2015}}</ref> |- | align="center"| ২০১৫<br>{{small|(৬৩তম)}} ! scope="row" | ''[[কথানদী]]'' | অনুৰূপা হাজৰিকা | [[ভাস্কৰ হাজৰিকা]] | align="center" |<ref name="63rdawards">{{cite web | url=http://www.dff.nic.in/writereaddata/Winners_of_63rd_NFA_2015.pdf | title=63rd National Film Awards | publisher=Directorate of Film Festivals | date=28 March 2016 | accessdate=28 March 2016 | archivedate=7 April 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160407212456/http://dff.nic.in/writereaddata/Winners_of_63rd_NFA_2015.pdf | deadurl=yes }}</ref> |- | align="center"| ২০১৬<br>{{small|(৬৪তম)}} ! scope="row" | ''[[মাজ ৰাতি কেতেকী]]'' | উদ্ৰ ফিল্মছ | [[সান্ত্বনা বৰদলৈ]] | align="center" |<ref name="64thaward">{{cite press_release|title=64th National Film Awards|url=http://www.dff.nic.in/writereaddata/NFA64PressNote2016.pdf|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=7 April 2017|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606051143/http://dff.nic.in/writereaddata/NFA64PressNote2016.pdf|archivedate=6 June 2017|df=dmy-all}}</ref> |- | align="center" | ২০১৭<br>{{small|(৬৫তম)}} ! scope="row" | ''[[ঈশ্বু]]'' | শিশু চলচ্চিত্ৰ সমিতি | [[উৎপল বৰপূজাৰী]] | align="center" |<ref>{{Cite news |url=http://www.theshillongtimes.com/2018/04/13/village-rockstar-ishu-bag-national-film-awards/ |title=Village Rockstar, Ishu bag national film awards |date=13 April 2018 |work=The Shillong Times |access-date=3 February 2019 |archivedate=6 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406022605/http://www.theshillongtimes.com/2018/04/13/village-rockstar-ishu-bag-national-film-awards/ |deadurl=yes }}</ref> |- | align="center" | ২০১৮<br>{{small|(৬৬তম)}} ! scope="row" | ''[[বুলবুল কেন্ ছিং]]'' | ফ্লায়িং ৰিভাৰ ফিল্মছ | [[ৰীমা দাস]] | align="center" |<ref name="66thaward">{{cite press_release|title=66th National Film Awards|url=https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=12 August 2019|df=dmy-all}}</ref> |- | align="center" | ২০১৯<br>{{small|(৬৭তম)}} ! scope="row" | ''[[ৰণুৱা (চলচ্চিত্ৰ)|ৰণুৱা: হু নেভাৰ চাৰেণ্ডাৰ]]'' | বৰ্ণালী ক্ৰিয়েটিভ ভিজন এণ্টাৰটেইনমেণ্ট | [[চন্দ্ৰ মুদৈ]] | align="center" |<ref name="67thaward">{{cite press_release|title=67th National Film Awards, 2019|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1706663|publisher=Press Information Bureau|date=22 March 2021||accessdate=23 March 2021|df=dmy-all}}</ref> |- | align="center" | ২০২০<br>{{small|(৬৮তম)}} ! scope="row" | ''[[ব্ৰিজ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|ব্ৰিজ]]'' | সবিতা দেৱী | কৃপাল কলিতা | align="center" |<ref>{{Cite web |date=22 July 2022 |first=Shweta |last=Keshri |title=68th National Film Awards Full Winners List: Suriya, Ajay Devgn jointly win Best Actor |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/68th-national-film-awards-full-winners-list-suriya-ajay-devgn-jointly-win-best-actor-1978718-2022-07-22 |access-date=2022-07-23 |website=India Today |language=en}}</ref> |- | align="center" | ২০২১<br>{{small|(৬৯তম)}} ! scope="row" | ''[[অনুৰ]]'' | শিৱম ক্ৰিয়েছন | [[মঞ্জুল বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="69thaward">{{cite press release|title=69th National Film Awards, 2019|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1951758|publisher=Press Information Bureau|date=24 August 2023|access-date=16 January 2024}}</ref> |- | align="center" | ২০২২<br>{{small|(৭০তম)}} ! scope="row" | ''[[এমুঠি পুঠি - এই ভেৰী ফিচি ট্ৰিপ]]'' | ভাস্কৰ হাজৰিকা,শ্যাম বৰা,সুনীল আগৰৱালা | কুলনন্দিনী মহন্ত | align="center" |<ref name="70thaward">{{cite press release|title=69th National Film Awards, 2019|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1951758|publisher=Press Information Bureau|date=24 August 2023|access-date=16 January 2024}}</ref> |- | align="center" | ২০২৩<br>{{small|(৭১তম)}} ! scope="row" | ''[[ৰঙাটাপু - ১৯৮২]]'' | অজয় কুমাৰ ৰায়,অৰুণ কুমাৰ ৰায় | আদিত্যম শইকীয়া | align="center" |<ref name="71thaward">{{cite press release|title=71th National Film Awards, 2023|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1951758|publisher=Press Information Bureau|date=24 August 2023|access-date=16 January 2024}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== <div class="reflist4" style="height: 400px; overflow: auto; padding: 3px noprint" > {{reflist|30em}} </div> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://dff.nic.in Official Page for Directorate of Film Festivals, India] * [http://dff.nic.in/NFA_archive.asp National Film Awards Archives] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সম্পৰ্কীয় বঁটাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] te2jjjzb6474261dvd4xqc787d8noer 0 4408 616374 615909 2026-07-09T08:01:05Z KhiLanTzi 23530 /* আগমন */ যাত্ৰাৰ আৰম্ভনি 616374 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] s3sf4qph3ztkm93a6mqot141yemomdj 616376 616374 2026-07-09T08:08:44Z KhiLanTzi 23530 /* ইতিহাস */ ৰাজধানী চহৰৰ নাম 616376 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 3uhd13kh9v78brb279kbjgjntfj2w2i 616409 616376 2026-07-09T10:25:47Z KhiLanTzi 23530 616409 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> মোগল সকলে নিজৰ ভাষাত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 4n8kaf98tn4ansibbxt0xgvyw4qnbr1 616410 616409 2026-07-09T10:57:09Z KhiLanTzi 23530 616410 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য''':অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> মোগল সকলে নিজৰ ভাষাত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 3uk65x7pgnfqwalhvx69e9ay9i9gb70 616411 616410 2026-07-09T10:58:08Z KhiLanTzi 23530 /* নামসমূহ */ 616411 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == '''মুঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য''': অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> মোগল সকলে নিজৰ ভাষাত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 5xwml0vobd0qtzkuuvi1wjm7f9pc44z 616416 616411 2026-07-09T11:11:16Z KhiLanTzi 23530 /* নামসমূহ */ 616416 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> '''আছাম ৰাজ্য''':১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] mhxi7lo020rowhafhuu2x0zt00pgudw 616418 616416 2026-07-09T11:13:51Z KhiLanTzi 23530 /* */ 616418 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> '''আছাম ৰাজ্য''':১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] onyo3s0utj7wbksvtjljvnwra8yyrwb 616420 616418 2026-07-09T11:15:34Z KhiLanTzi 23530 লুপ্ত অংশ 616420 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> '''আছাম ৰাজ্য''':১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 5a0nyspohkzyg6citjxkvbfwzeo620z 616423 616420 2026-07-09T11:17:09Z KhiLanTzi 23530 /* নামসমূহ */ 616423 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য বা আছাম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] gmqcfeqi6yfsb952wf872i7odaelbun 616424 616423 2026-07-09T11:21:35Z KhiLanTzi 23530 /* আগমন */ 616424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য বা আছাম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> '''মুং খাম য়াং''': আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] mopi9tgud7p93ll22n6ji6rwro91pxj 616431 616424 2026-07-09T11:33:06Z KhiLanTzi 23530 /* আগমন */ 616431 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য বা আছাম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> '''মুং খাম য়াং''': তেওঁলোক ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত পাটকাই পাৰ হৈ খামনামজাং নামৰ নদী পাৰ হৈ নং য়াং হ্ৰদৰ পাৰত প্ৰথমখন মুং খামজাং স্থাপন কৰিছিল।<ref>"...1228 A.D. he arrived in Khamjang..." {{Cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |date=1926 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n97/mode/1up |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=77}}</ref> [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] ana8humwlasxm3hr7k21umth44obtjw 616432 616431 2026-07-09T11:35:34Z KhiLanTzi 23530 /* ৰাজ্য স্থাপন */ 616432 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য বা আছাম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> '''মুং খাম য়াং''': তেওঁলোক ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত পাটকাই পাৰ হৈ খামনামজাং নামৰ নদী পাৰ হৈ নং য়াং হ্ৰদৰ পাৰত প্ৰথমখন মুং খামজাং স্থাপন কৰিছিল।<ref>"...1228 A.D. he arrived in Khamjang..." {{Cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |date=1926 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n97/mode/1up |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=77}}</ref> [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== '''নামৰূপ আৰু টিপাম''': চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] pxunjghvpslv0g3whhle9l28f0d0via 616435 616432 2026-07-09T11:40:01Z KhiLanTzi 23530 /* ইতিহাস */ 616435 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য বা আছাম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> '''মুং খাম য়াং''': তেওঁলোক ড'য় কাও ৰেঙ (পাছলৈ [[পাটকাই পৰ্বত]]) পাৰ হৈ খামনামজাং নামৰ নদী পাৰ হৈ নং য়াং হ্ৰদৰ পাৰত প্ৰথমখন মুং খামজাং স্থাপন কৰিছিল।<ref>"...he arrived in Khamjang..." {{Cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |date=1926 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n97/mode/1up |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=77}}</ref> [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== '''নামৰূপ আৰু টিপাম''': চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা টাই সকলৰ মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত মুং দুন চুণ খাম স্থাপন কৰিছিল।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref> মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610}}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] j84c22oe1abafs8j6wgdanaepprrg8k 0 4685 616395 422272 2026-07-09T09:48:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616395 wikitext text/x-wiki [[File:Virus Blaster.jpg|thumb|right|325px|মাইক্ৰ'চফ্টৰ গৰাকী বিল গেটচলৈ এৰা এক ভাইৰাছ]] [[কম্পিউটাৰ]] [[ভাইৰাছ]] (Computer Virus) এটা [[কম্পিউটাৰ]] [[প্ৰ’গ্ৰাম]] যি নিজে নিজৰ প্ৰতিলিপি তৈয়াৰ কৰিব পাৰে। [[ভাইৰাছ]]বোৰক [[মেলৱেৰ]] (Malware) বা [[এডৱেৰ]] (Adware) বা [[স্পাইৱেৰ]]ৰ (Spyware) লগত একে বুলি ভবা হয় যদিও, এইবোৰৰ নিজৰ প্ৰতিলিপি তৈয়াৰ কৰাৰ ক্ষমতা নাথাকে। সঁচা অৰ্থত ক’বলৈ গ’লে [[ভাইৰাছ]]বোৰে এটা কম্পিউটাৰৰ পৰা আন এটা কম্পিউটাৰলৈ বিভিন্ন মাধ্যমেৰে বিয়পি পৰে। ই সহজে [[চিডি]], [[ডিভিডি]], [[য়ু এছ বি ড্ৰাইভ]] বা [[ইণ্টাৰনেট]]ৰ মাধ্যমেৰে বিয়পি পৰে। [[ভাইৰাছ]]বোৰে বিভিন্ন ফাইলত আক্ৰান্ত কৰি [[ইণ্টাৰনেট]]ৰ মাধ্যমেৰে ইয়াৰ বংশ বিস্তাৰ কৰে। বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰ’গ্ৰাম যেনে [[ট্ৰ’জান হৰ্চ]] (Trozan Horse), [[ৱৰ্ম]] (Worm), [[ৰুটকিত]] (Root-kit), [[স্পাইৱেৰ]], [[এডৱেৰ]] আদিবোৰ [[মালৱেৰ]]ৰ অন্তৰ্গত হয়। [[ট্ৰ’জান হৰ্চ]], [[ৱৰ্ম]] আদিক কেতিয়াবা [[ভাইৰাছ]]ৰ লগত তুলনা কৰা হয় যদিও ইয়াত প্ৰযুক্তিগত পাৰ্থক্য আছে। [[ৱৰ্ম]]বোৰে প্ৰতিৰক্ষা ভেদ কৰি [[নেটৱৰ্ক]]ৰ মাধ্যমেৰে নিজক বিস্তাৰ কৰে। [[ট্ৰ’জান হৰ্চ]]বোৰে বিশেষ ক্ষতি নকৰে কিন্তু [[কম্পিউটাৰ]]ৰ কিছুমান কাৰ্যপ্ৰণালী লুকুৱাই ৰাখে। [[ৱৰ্ম]] আৰু [[ট্ৰ’জান হৰ্চ]]বোৰে [[কম্পিউটাৰ]]ৰ [[ডেইটা]] (data) প্ৰণালীৰ ক্ষতি সাধন কৰিব পাৰে। কিছুমান [[ভাইৰাছে]] মাত্ৰ নিজৰ প্ৰতিলিপি তৈয়াৰ কৰাতে ক্ষান্ত থাকে। == ইতিহাস == পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[জন ভ’ন নিউমেনে]] (John von Neumann) ১৯৪৯ চনত [[ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয়ত]] (Illinois University) [["Theory and Organization of Complicated Automata"]] শীৰ্ষক এক বক্তৃতা দিছিল। তেওঁ কৈছিল যে কিছুমান [[কম্পিউটাৰ]] [[প্ৰ’গ্ৰামে]] নিজৰ প্ৰতিলিপি তৈয়াৰ কৰি ল’ব পাৰে।<ref name=neumann/> পিছত তেওঁৰ এই কথাখিনি Theory of self-reproducing automata বুলি প্ৰকাশ কৰা হয়। প্ৰথম ভাইৰাছ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল ১৯৮৪ চনত, ফ্ৰেড ক’হেনে দক্ষিণ কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত অৰ্পণ কৰা তেওঁৰ গৱেষণা পত্ৰ Computer Viruses - Theory and Experiments ত। পিছত ১৮৮৭ চনত প্ৰকাশ কৰা এটা প্ৰতিবেদনত ক’হেনে মন্তব্য কৰে যে, নিখুঁতভাৱে ভাইৰাছ চিনাক্ত কৰিবলৈ কোনো এলগ’ৰিথিম পোৱা নাযায়। কিন্তু তাৰ আগতে, অৰ্থাত্‍ ১৯৬৯ চনত Galaxy নামৰ আলোচনী খনত ডেৱিড গেৰ’ল্ডে তেওঁৰ এটা চুটি গল্পত প্ৰথমে ভাইৰাছ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰে নিজে নিজকে পুণ:নিৰ্মাণ কৰিব পৰা প্ৰগ্ৰেমৰ বিষয়ে বুজাবলৈ। আজিৰ তাৰিখত ভাইৰাছ বা মেলৱেৰ ব্যৱহাৰৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল কাৰোবাৰ লাভৰ কাৰণে আন এজনৰ ব্যক্তিগত বা ব্যৱসায়িক তথ্য চুৰি কৰা আৰু চৰকাৰী নাইবা আন কোনো কৰ্প’ৰেট ৱেবছাইটত বিশেষ সুৰক্ষাৰে সংৰক্ষিত থকা তথ্য চুৰি নাইবা নষ্ট কৰি পেলোৱা। এই উদ্দেশ্যৰে সৃষ্টি কৰা বহু ভাইৰাছ, ট্ৰ’জান হৰ্ছ বা ৱৰ্ম আদিয়ে ইণ্টাৰনেটৰ সহায়ত বিয়পি পৰি সাধাৰণ কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰকাৰী সকলৰ যথেষ্ট অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰে। Normal 0 false false false EN-US X-NONE AS ভাইৰাছ প্ৰ'গ্ৰাম এটা লিখা প্ৰথম গৰাকী ব্যক্তি আছিল [[জন কনৱে]] (John Conway)। ১৯৬০ চনত, [[গেম অৱ লাইফ]](Game of Life) নামৰ 'প্ৰাণ-অনুকৰণ প্ৰ'গ্ৰাম' (Life Emulation Program) এটাত তেওঁ নিজে নিজে প্ৰতিলিপি তৈয়াত কৰিব পৰা প্ৰ'গ্ৰাম লিখিছিল।<ref name="scientific"/> [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা]]ৰ (Artificial Intelligence) পৰীক্ষাৰ বাবে ১৯৭০ চনত প্ৰথমে নিজৰ প্ৰতিলিপি প্ৰস্তুত কৰিব পৰা প্ৰ'গ্ৰাম লিখা হৈছিল। এইবোৰক 'জীৱ' (Organism) বোলা হৈছিল।<ref name="scientific"/> ১৯৭২ চনত [[ভেইথ ৰিচাকে]] তেওঁৰ প্ৰবন্ধ [["Selbstreproduzierende Automaten mit minimaler Informationsübertragung" (Self-reproducing automata with minimal information exchange)]] ত বৰ্ণনা কৰিছিল যে [[SIEMENS 4004/35]] [[কম্পিউটাৰ]] প্ৰণালীৰ বাবে [[এছেম্বলাৰ ভাষা]]ত [[ভাইৰাছ]]ৰ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ১৯৮০ চনত [[জুৰ্গান ক্ৰৱাচে]] তেওঁৰ গৱেষণা পত্ৰ [["Selbstreproduktion bei Programmen" (Self-reproduction of programs)]] ত উল্লেখ কৰিছিল যে কেতিয়াবা [[কম্পিউটাৰ ভাইৰাছ]]বোৰে [[জৈৱিক ভাইৰাছ]]ৰ দৰে লক্ষণ দেখুৱাই। ১৯৮৩ চনত প্ৰথম বাৰৰ বাবে এনে প্ৰ'গ্ৰামক 'ভাইৰাছ' বুলি উল্লেখ কৰিছিল [[ফ্ৰেডৰিক কোহেন]] (Frederick Cohen) আৰু [[লেন এদলমেন]]-এ (Len Adleman)। <ref name="scientific">http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=when-did-the-term-compute আহৰণ কৰা তাৰিখ, ১৮ আগষ্ট, ২০১১</ref> ভাইৰাছৰ প্ৰয়োগেৰে কম্পিউটাৰৰ ব্যৱস্থা বিঘ্ন কৰাৰ প্ৰথম ঘটনা সংঘটিত হৈছিল, ১৯৮৬ চনত। এই ভাইৰাছক [[পাকীস্তানী ব্ৰেইন ভাইৰাছ]] (Pakistani Brain Virus) বুলি জনা যায়। এই ভাইৰাছ প্ৰগ্ৰামটোৰ লেখক আছিল [[পাকিস্তান]]ৰ [[লাহোৰ]] চহৰৰ দুই ভাতৃ বছিত আৰু আমজাদ ফাৰুক আলভি (Basit and Amjad Farooq Alvi)।<ref name="scientific"/> == তথ্য-সূত্ৰ == {{Reflist|refs <ref name=neumann>von Neumann, J. (1949), Theory and Organization of Complicated Automata, in Burks (1966), pp. 29-87 (Part One). Based on transcripts of lectures delivered at the University of Illinois, in December 1949. Edited for publication by A.W. Burks. </ref> }} == তথ্য সমল == * von Neumann, J. (1949), Theory and Organization of Complicated Automata, in Burks (1966), pp. 29-87 (Part One). Based on transcripts of lectures delivered at the University of Illinois, in December 1949. Edited for publication by A.W. Burks. * http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=when-did-the-term-compute আহৰণ কৰা তাৰিখ, ১৮ আগষ্ট, ২০১১ ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Computer viruses}} * {{dmoz|Computers/Security/Malicious_Software/Viruses/|Viruses}} (DMOZ) * [http://www.microsoft.com/security/ Microsoft Security Portal] * [http://www.us-cert.gov/ US Govt CERT (Computer Emergency Readiness Team) site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081111045032/http://www.us-cert.gov/ |date=2008-11-11 }} * [http://all.net/books/virus/index.html 'Computer Viruses&nbsp;– Theory and Experiments']&nbsp;– The original paper by Fred Cohen, 1984 * [http://www3.iath.virginia.edu/pmc/text-only/issue.990/ross-1.990 Hacking Away at the Counterculture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122174144/http://www.iath.virginia.edu/pmc/text-only/issue.990/ross-1.990 |date=2009-01-22 }} by [[Andrew Ross (sociologist)|Andrew Ross]]&nbsp; (On hacking, 1990) * [http://vxheaven.org/ VX Heaven - the biggest library computer viruses] [[শ্ৰেণী:কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান]] ox2zsarurywcfsmhr9nls7el3at3rv2 0 5635 616377 615902 2026-07-09T08:12:02Z KhiLanTzi 23530 /* জীৱনবৃত্ত */ জন্ম 616377 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰতিস্থাপক তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,ল।<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref><ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয় সেয়েহে ২ ডিচেম্বৰত তেওঁ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত উপস্থিত হোৱা দিনটোক [[অসম দিৱস]] ৰূপে পালন কৰা হয় আৰু তেওঁক অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি কোৱা হয়।<ref>"Sukapha was the father of Assamese nation." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |access-date=2026-07-04 |language=en |page=3}}</ref>। তেওঁক বুজাবলৈ '''চাও-লুং''' (চাও: গৰাকী<ref>{{Cite web |title=lord |url=https://www.xobdo.org/dic/lord |website=XOBDO.ORG Dictionary |publisher=XOBDO.ORG |date=2008-01-28 |language=en |access-date=2026-07-04}}</ref>, লুং: মহান) উপাধি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই সকলৰ নায়ক আছিল খুনলুংআৰু খুনলাই নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। ১১৮৯ চনত চাওলুং চুকাফাৰ জন্ম হৈছিল।<ref>"...Sukaphaa was born of this union not later than 1189..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Protim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College |date=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=3}}</ref> চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ৯০০০ সৈনিক, ৩০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী।<ref>"...nine thousand infantry, three thousand cavalry and two elephants..." {{Cite journal |last=Doley |first=Piku |title=Role of Su-Ka-Pha in Founding Ahom Kingdom in Assam |journal=Pratidhwani the Echo |volume=3 |issue=1 |date=July 2014 |publisher=Department of Bengali, Karimganj College |issn=2278-5264 |issn2=2321-9319 |url=https://www.thecho.in/files/Piku-Doley-.pdf |website=Pratidhwani the Echo |language=en |access-date=2026-07-04 |page=55}}</ref> ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। সেয়ে তেওঁ মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে আৰু ঠায়ে ঠায়ে অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি খেতি কৰি যায়। তাৰে কিছুমানত চুকাফাই মানুহ থৈ যায় আৰু এই‌ অঞ্চলবোৰ পাছলৈ আহোম ৰাজ্যৰ‌ অংশ হয়। তাৰে প্ৰথমখন অস্থায়ী ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় অস্থায়ী ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) অস্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন অস্থায়ী ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত দিহিং নৈৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা দিখৌ নৈৰে উজাই দৰিকা আৰু নামদাং নৈ অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। এইখনে আছিল আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰথমখন স্থায়ী ৰাজধানী। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb| চুকাফাৰ পৰা‌ চুহুংমুঙ ৰজাৰ‌ দিনৰ লৈকে‌ অব্যাহত থকা আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা। ১৫২০ দশকত চুহুংমুঙে এই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰে।]] === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই অঞ্চলৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কালক্ৰমত এইখিনি বাম খেতি কৰা মানুহ খিনিয়ে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ লগ খোৱা ঠাইখিনিয়ে হাবুং আছিল। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘটাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 7izxxzxs0fgv416l5lb3twiz6swqyev 616378 616377 2026-07-09T08:13:35Z KhiLanTzi 23530 616378 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰতিস্থাপক তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,ল।<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref><ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয় সেয়েহে ২ ডিচেম্বৰত তেওঁ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত উপস্থিত হোৱা দিনটোক [[অসম দিৱস]] ৰূপে পালন কৰা হয় আৰু তেওঁক অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি কোৱা হয়।<ref>"Sukapha was the father of Assamese nation." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |access-date=2026-07-04 |language=en |page=3}}</ref>। তেওঁক বুজাবলৈ '''চাও-লুং''' (চাও: গৰাকী<ref>{{Cite web |title=lord |url=https://www.xobdo.org/dic/lord |website=XOBDO.ORG Dictionary |publisher=XOBDO.ORG |date=2008-01-28 |language=en |access-date=2026-07-04}}</ref>, লুং: মহান) উপাধি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই সকলৰ নায়ক আছিল খুনলুংআৰু খুনলাই নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। ১১৮৯ চনত চাওলুং চুকাফাৰ জন্ম হৈছিল।<ref>"...Sukaphaa was born of this union not later than 1189..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Protim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Academia.edu|date=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=3}}</ref> চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ৯০০০ সৈনিক, ৩০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী।<ref>"...nine thousand infantry, three thousand cavalry and two elephants..." {{Cite journal |last=Doley |first=Piku |title=Role of Su-Ka-Pha in Founding Ahom Kingdom in Assam |journal=Pratidhwani the Echo |volume=3 |issue=1 |date=July 2014 |publisher=Department of Bengali, Karimganj College |issn=2278-5264 |issn2=2321-9319 |url=https://www.thecho.in/files/Piku-Doley-.pdf |website=Pratidhwani the Echo |language=en |access-date=2026-07-04 |page=55}}</ref> ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। সেয়ে তেওঁ মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে আৰু ঠায়ে ঠায়ে অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি খেতি কৰি যায়। তাৰে কিছুমানত চুকাফাই মানুহ থৈ যায় আৰু এই‌ অঞ্চলবোৰ পাছলৈ আহোম ৰাজ্যৰ‌ অংশ হয়। তাৰে প্ৰথমখন অস্থায়ী ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় অস্থায়ী ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) অস্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন অস্থায়ী ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত দিহিং নৈৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা দিখৌ নৈৰে উজাই দৰিকা আৰু নামদাং নৈ অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। এইখনে আছিল আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰথমখন স্থায়ী ৰাজধানী। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb| চুকাফাৰ পৰা‌ চুহুংমুঙ ৰজাৰ‌ দিনৰ লৈকে‌ অব্যাহত থকা আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা। ১৫২০ দশকত চুহুংমুঙে এই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰে।]] === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই অঞ্চলৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কালক্ৰমত এইখিনি বাম খেতি কৰা মানুহ খিনিয়ে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ লগ খোৱা ঠাইখিনিয়ে হাবুং আছিল। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘটাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] sefkuhn23efxtrya0lxfa23wa7t4956 0 31822 616369 401110 2026-07-09T07:02:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616369 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}} {{Infobox OS | name = এণ্ড্ৰইড | title = এণ্ড্ৰইড | logo = [[File:Android logo 2023.svg|200px]] | screenshot = | caption = Android 13 Tiramisu home screen | developer = [[গুগল]]<br>অ’পেন হেণ্ডচেট এলায়েঞ্চ<br>এণ্ড্ৰইড মুক্ত উৎস প্ৰকল্প | family = ইউনিক্স-লাইক, লীনাক্স | working state = বৰ্তমান | source model = মুক্ত উৎস<ref name="philosophy">{{cite web |url=http://source.android.com/about/philosophy.html |title=Philosophy and Goals |work=Android Open Source Project |publisher=Google |accessdate=2012-04-21 |archivedate=2012-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501080416/https://source.android.com/about/philosophy.html |deadurl=yes }}</ref> | released = ২০০৮ৰ ২৩চেপ্টেম্বৰ<ref>{{cite web|url=http://android-developers.blogspot.in/2008/09/announcing-android-10-sdk-release-1.html|title=Announcing the Android 1.0 SDK, release 1 |date=2008-09-23 |accessdate=2012-09-21}}</ref> | latest release version = ৪.১.১ ''জেলি বিন'' | latest release date = ২০১২ৰ ২৭নবেম্বৰ<ref>{{cite web|url=https://groups.google.com/forum/?fromgroups=#!topic/android-building/s-qNo2fxeHY |title=&#91;Android 4.2.1 hits AOSP&#93; 4.2.1 in AOSP |date=2012-11-27 |accessdate=2012-11-27}}</ref><ref>{{cite web |url=http://androidcommunity.com/android-4-2-1-jelly-bean-heads-to-aosp-20121127/ |title=Android 4.2.1 Jelly Bean heads to AOSP |publisher=Android Community |date= |accessdate=2012-11-27 |archivedate=2012-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121201075419/http://androidcommunity.com/android-4-2-1-jelly-bean-heads-to-aosp-20121127/ |deadurl=yes }}</ref> | frequently updated = হয় | marketing target = স্মাৰ্টফোন সমূহ<br>টেবলেট কম্পিউটাৰ সমূহ | programmed in = [[C]], [[C++]], [[জাভা]]<ref>{{cite web|title=Android Code Analysis|url=http://www.ohloh.net/p/android/analyses/latest|accessdate=2012-06-01|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225023535/https://www.openhub.net/p/android/analyses/latest%20|deadurl=yes}}</ref> | language = বহু-ভাষিক | package manager = [[গুগল প্লে]], এ পি কে (ফাইল সজ্জা) | supported platforms = এ আৰ এম(AMR), এম আই পি এচ(MIPS),<ref>{{cite web |url=http://www.eetimes.com/electronics-news/4215490/MIPS-gets-sweet-with-Honeycomb |title=MIPS gets sweet with Honeycomb |publisher=Eetimes.com |date= |accessdate=2012-02-20}}</ref> [[x৮৬]]<ref name="ARMAN-4.0-on-x86">{{cite web |url=http://www.computerworld.com/s/article/9222323/Google_s_Android_4.0_ported_to_x86_processors |title=Google's Android 4.0 ported to x86 processors |last=Shah |first=Agam |date=December 1, 2011 |work=Computerworld |publisher=International Data Group |accessdate=2012-02-20}}</ref> | kernel type = ম’ন’লিথিক (পুনৰসজ্জিত লীনাক্স কাৰ্ণেল) | ui = গ্ৰাফিকেল বহু-স্পৰ্শকীয় (মাল্টি টাচ) | license = আপাচে লাইছেঞ্চ ২.০<br>জি পি এল(GPL)ৰ অন্তৰ্গত লীনাক্স কাৰ্ণেল পেটচ<ref name="Licenses">{{cite web|url=http://source.android.com/source/licenses.html|title=Licenses|work=Android Open Source Project.|publisher=Open Handset Alliance|accessdate=2012-09-09|date=|quote=''The preferred license for the Android Open Source Project is the Apache Software License, 2.0. [...] Why Apache Software License? [...] For userspace (that is, non-kernel) software, we do in fact prefer ASL2.0 (and similar licenses like BSD, MIT, etc.) over other licenses such as LGPL. Android is about freedom and choice. The purpose of Android is promote openness in the mobile world, but we don't believe it's possible to predict or dictate all the uses to which people will want to put our software. So, while we encourage everyone to make devices that are open and modifiable, we don't believe it is our place to force them to do so. Using LGPL libraries would often force them to do so.''|language=englisch}}</ref> | website = [https://www.android.com android.com] }} '''এণ্ড্ৰইড''' বা '''এণ্ড্ৰৈড''' ({{lang-en|Android}}) হৈছে [[লীনাক্স]] ভিত্তিক সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত টাচ স্ক্ৰীন ম’বাইল আৰু টেবলেট কম্পিউটাৰৰ [[অপাৰেটিং চিষ্টেম]]। Android Inc.ক ২০০৫ চনত [[গুগল|গুগলে]] ক্ৰয় কৰে।<ref name="ডিজিট">{{cite journal | title=Encyclopedia Technica A to E | author=thinkdigit.com | journal=ডিজিট | year=২০১২ | month=ডিচেম্বৰ | volume=১২ | issue=১২ | pages=১৭}}</ref> তাৰ পাছৰে পৰা গুগলে অ’পেন হেণ্ডচেট এলায়েঞ্চৰ সৈতে লগ লাগি এই অপাৰেটিং চিষ্টেমটোৰ বিকাশ কৰি আহিছে। আপাচে অনুজ্ঞাপত্ৰৰ অধীনত গুগলে ইয়াক মুক্ত উৎস হিচাপে মুকলি কৰি দিছে। এণ্ড্ৰইড [[জাভা]] লেংগুৱেজ ভিত্তিক আৰু ইয়াৰ এপ্লিকেচনসমূহ এ ডি টি (এণ্ড্ৰইড ডেভেলপমেণ্ট টুল) নামৰ প্লাগ ইনটোৰ সহায়ত সাজিব পৰা যায়। ইয়াৰ উপৰিও এণ্ড্ৰইড লেপটপ, নেটবুক, স্মাৰ্টবুক, কেমেৰা আৰু স্মাৰ্ট টি ভি (গুগল টিভি) সমূহতো ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়।<ref name="ডিজিট" /> এণ্ড্ৰইডৰ এক বিশাল বিকাশ (ডেভেলপাৰ)ৰ সমাজ আছে, এইসকলে বিকাশ কৰা এণ্ড্ৰইড এপ্লিকেচন সমূহ [[গুগল প্লে]] আৰু [[আমাজ’ন ডট কম‎|আমাজ’ন]] এপ ষ্ট’ৰত পোৱা যায়। এণ্ড্ৰইডৰ বহুল ব্যৱহাৰে জাভা লেংগুৱেজক [[পৃথিৱী]]ৰ সকলোতকৈ বেছি ব্যৱহৃত প্ৰ’গ্ৰামিং লেংগুৱেজত পৰিগণিত কৰে। ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ৫০০ নিযুততকৈ অধিক এণ্ড্ৰইড ব্যৱহাৰকাৰী আছিল। যি আছিল টেবলেট আৰু ম’বাইল (স্মাৰ্ট ফোন) ব্যৱহাৰকাৰীৰ মুঠ সংখ্যাৰ ৭৫%।<ref name="ডিজিট" /> ছেপ্টেম্বৰ ২০১২ত এণ্ড্ৰইডত ব্যৱহাৰযোগ্য মুঠ এপ্লিকেচনৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ৬,৭৫,০০০ আৰু তেতিয়া লৈকে এণ্ড্ৰইড ব্যৱহাৰকাৰী সকলে গুগল প্লেৰ পৰা মুঠ ২৫ বিলিয়ন এপ্লিকেচন ডাউনল’ড কৰিছিল।<ref name="ডিজিট" /> ===এণ্ড্ৰইডৰ বিভিন্ন সংষ্কৰণ আৰু ব্যৱহাৰকৰ্তা=== [[File:Android chart.png|thumb|250px|এণ্ড্ৰইডৰ বিভিন্ন সংষ্কৰণ আৰু ব্যৱহাৰকৰ্তাৰ পৰিসংখ্যা নবেম্বৰ ১, ২০১২]] এণ্ড্ৰইডৰ বিভিন্ন সংষ্কৰণ আৰু ব্যৱহাৰকৰ্তাৰ পৰিসংখ্যা নবেম্বৰ ১, ২০১২<ref>{{cite web |url=http://developer.android.com/about/dashboards/index.html |title=Android Platform Versions |work=Android Developers |quote=Based on the number of Android devices that have accessed the Play Store within a 14-day period ending on the data collection date noted below. |date=December 3, 2012 |accessdate= December 4, 2012}}</ref> অধিকাংশ এণ্ড্ৰইড যুক্ত সঁজুলিতেই সমূহত বৰ্তমান এণ্ড্ৰইড ৬ ডিচেম্বৰ ২০১০ত মুক্তি পোৱা এক পুৰণি সংষ্কৰণ ২.৩ জিনজাৰব্ৰেড ব্যৱহাৰ হৈ আছে, {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ; ! সংষ্কৰণ ! ক’ড নাম ! মুক্তিৰ তাৰিখ ! এ পি আই লেভেল ! বিতৰণ (ডিচেম্বৰ ৩, ২০১২) |- | style="text-align:center;" | '''৪.৪''' | ''কিট-কাট''<ref>{{cite web|last=Lai |first=Richard |url=http://www.engadget.com/2013/09/03/android-kit-kat/ |title=Google teases Android 4.4 as 'KitKat,' passes one billion Android activations (video) |publisher=Engadget.com |date=2013-07-26 |accessdate=2013-09-03}}</ref> | N/A | ১৯ | ০.০% |- | style="text-align:center;" | '''৪.৩''' | ''জেলি বিন'' | জুলাই ২৪, ২০১৩ | ১৮ | ০.০% |- | style="text-align:center;" | '''৪.২''' | ''জেলি বিন'' | নবেম্বৰ ১৩, ২০১২ | ১৭ | ০.৮% |- | style="text-align:center;" | '''৪.১.x''' | ''জেলি বিন'' | জুলাই ৯, ২০১২ | ১৬ | ৫.৯% |- | style="text-align:center;" | '''৪.০.x''' | ''আইচ ক্ৰীম ছেণ্ডৱিচ'' | ডিচেম্বৰ ১৬, ২০১১ | ১৫ | ২৭.৫% |- | style="text-align:center;" | '''৩.২''' | ''হ’নিকম্ব'' | জুলাই ১৫, ২০১১ | ১৩ | ১.২% |- | style="text-align:center;" | '''৩.১''' | ''হ’নিকম্ব'' | মে’ ১০, ২০১১ | ১২ | ০.৪% |- | style="text-align:center;" | '''২.৩.৩–২.৩.৭''' | ''জিনজাৰব্ৰেড'' | ফেব্ৰুৱাৰী ৯, ২০১১ | ১০ | ৫০.৬% |- | style="text-align:center;" | '''২.৩–২.৩.২''' | ''জিনজাৰব্ৰেড'' | ডেচেম্বৰ ৬, ২০১০ | ৯ | ০.২% |- | style="text-align:center;" | '''২.২''' | ''ফ্ৰ’য়’'' | মে’ ২০, ২০১০ | ৮ | ১০.৩% |- | style="text-align:center;" | '''২.০–২.১''' | ইকলেয়াৰ | অক্টোবৰ ২৬, ২০০৯ | ৭ | ২.৭% |- | style="text-align:center;" | '''১.৬''' | ''ড’নাত'' | ছেপ্টেম্বৰ ১৫, ২০০৯ | ৪ | ০.৩% |- | style="text-align:center;" | '''১.৫''' | ''কাপকেক'' | এপ্ৰিল ৩০, ২০০৯ | ৩ | ০.১% |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Android|এণ্ড্ৰয়ড}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{youtube|1FJHYqE0RDg|Sergey Brin introduces the Android platform}} [[শ্ৰেণী:লীনাক্স]] [[শ্ৰেণী:অপাৰেটিং চিষ্টেম]] ldck6z7v9zkni4pei018v6p8lxgn7ua 0 38367 616303 486316 2026-07-08T17:36:59Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616303 wikitext text/x-wiki '''পদ্মশ্ৰী''' হৈছে [[ভাৰত]] চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান। এই সন্মান লাভ কৰা [[অসমীয়া]] ব্যক্তিসকলৰ নাম তলৰ তালিকাত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Padma_Shri List of Padma Shri award winers - English Wikipedia]</ref> ==তালিকা<ref name="ministry">{{cite web | url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | title=PADMA AWARDSː PREVIOUS AWARDEES | publisher=MINISTRY OF HOME AFFAIRS, GOVT. OF INDIA | accessdate=১০ জানুৱাৰী 2015 | archivedate=2022-01-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126145026/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | deadurl=yes }}</ref>== {| class="wikitable sortable" width=99% |- ! width="25"| # ! width="30"| চন ! ব্যক্তিৰ নাম ! আলোকচিত্ৰ ! অৱদানৰ ক্ষেত্ৰ |- || ১ || ১৯৫৪ || [[মথুৰা দাস|ডা° মথুৰা দাস]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২ || ১৯৫৪ || [[অমলপ্ৰভা দাস]] || || জননীতি |- || ৩ || ১৯৫৫ || [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] || [[চিত্ৰ:krishna-kanta-handique.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪ || ১৯৫৬ || [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] || [[চিত্ৰ:Surya Kumar Bhuyan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫ || ১৯৫৭ || [[নলিনীবালা দেৱী]] || [[চিত্ৰ:Nalinibaladevi2.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৬ || ১৯৬৩ || [[ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ|ডা° ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ৭ || ১৯৭০ || [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Anandachandrabarua.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৮ || ১৯৭১ || [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Atul_Chandra_Hazarika.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৯ || ১৯৭১ || [[ৰবীন বেনাৰ্জী|ডা° ৰবীন বেনাৰ্জী]] || || সমাজসেৱা |- || ১০ || ১৯৭২ || [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] || || সমাজসেৱা |- || ১১ || ১৯৭৫ || [[মালতী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা |- || ১২ || ১৯৭৬ || [[পাৰবীন চুলতানা]] || [[চিত্ৰ:Parveen Sultana performing in Arghya 2011.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৩ || ১৯৭৭ || [[ইন্দিৰা মিৰি]] || [[চিত্ৰ:Indira Miri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৪ || ১৯৭৭ || [[ভূপেন হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৫ || ১৯৮২ || [[ঘনশ্যাম দাস]] || || সমাজসেৱা |- || ১৬ || ১৯৮৩ || [[নেকিবুজ জামান]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৭ || ১৯৮৪ || [[মুক্তি প্ৰসাদ গগৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৮ || ১৯৮৪ || [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] || [[চিত্ৰ:চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৯ || ১৯৮৭ || [[আব্দুছ ছাত্তাৰ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২০ || ১৯৮৮ || [[মদৰাম ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২১ || ১৯৮৯ || [[ৰংবং তেৰাং]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২২ || ১৯৯০ || [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] || [[চিত্ৰ:Phookan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৩ || ১৯৯১ || [[সতীশ চন্দ্ৰ কাকতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৪ || ১৯৯১ || [[প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা]] || || কলা |- || ২৫ || ১৯৯২ || [[মথুৰা নাথ ভট্টাচাৰ্য্য]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২৬ || ১৯৯৮ || [[দিপালী বৰঠাকুৰ]] || [[চিত্ৰ:Dipali Barthakur.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ২৭ || ২০০০ || [[ৰবীন্দ্ৰনাথ উপাধ্যায়]] || || সমাজসেৱা |- || ২৮ || ২০০১ || [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]] || [[চিত্ৰ:ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৯ || ২০০২ || [[পুষ্পা ভূঞা]] || || কলা |- || ৩০ || ২০০৩ || [[জাহ্নু বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Jahnu Baruah.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩১ || ২০০৫ || [[হেম ভৰালী]] || || সমাজসেৱা |- || ৩২ || ২০০৭ || [[টেমচুলা আও]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৩ || ২০০৮ || [[সূৰ্য্যকান্ত হাজৰিকা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৪ || ২০০৮ || [[যতীন গোস্বামী]] || || কলা |- || ৩৫ || ২০০৮ || [[শীলা বৰঠাকুৰ]] || || সমাজসেৱা |- || ৩৬ || ২০০৯ || [[তফজ্জুল আলি]] || || কলা |- || ৩৭ || ২০০৯ || [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[চিত্ৰ:বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৮ || ২০১০ || [[অৰুণ শৰ্মা]] || [[File:Arun Sarma, who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Theatre Playwriting.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৯ || ২০১১ || [[মহিম বৰা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪০ || ২০১৩ || [[ঘনকান্ত বৰা বৰবায়ন]] || || কলা |- || ৪১ || ২০১৩ || [[হেমেন্দ্ৰ প্ৰসাদ বৰুৱা]] || || বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ |- || ৪২ || ২০১৪ || [[মুকুলচন্দ্ৰ গোস্বামী]] [[ ডাঃ সৰ্বেশ্বৰ চহৰীয়া]]|| || সমাজসেৱা |- || ৪৩ || ২০১৫ || [[যাদৱ পায়েং]] || [[চিত্ৰ:Jadav Payeng.png|75px|centre]] || অন্য<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী তালিকা ২০১৫ |url=http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |access-date=2015-01-29 |archivedate=2015-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127225955/http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৪ || ২০১৫ || [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] || [[চিত্ৰ:Lakshmi Nandan Bora.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৫ || ২০১৬ || [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ বেজবৰুৱা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৬ || ২০১৬ || [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৭ || ২০১৬ || [[কামেশ্বৰ ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৮ || ২০১৬ || [[অজয় কুমাৰ দত্ত]] || || সমাজসেৱা<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী ২০১৬ |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616/at055 |access-date=2016-01-26 |archivedate=2016-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815114910/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616%2Fat055 |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৯ || ২০১৭ || [[জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী|ড॰ জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] || || বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক |- || ৫০ || ২০১৭ || [[এলি আহমেদ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/List-of-Padma-awardees-2017/article17092476.ece পদ্ম বিজয়ী ২০১৭]</ref> |- || ৫১ || ২০১৮ || [[অৰূপ কুমাৰ দত্ত]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫২ || ২০১৮ || [[প্ৰফুল্ল গোবিন্দ বৰুৱা]] || || সাংবাদিকতা |- || ৫৩ || ২০১৮ || [[জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত]] || [[File:Joyasree Goswami Mahanta.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫৪ || ২০১৯ || [[উদ্ধৱ ভৰালী]] ||[[চিত্ৰ:Padma Shri Dr. Uddhab Kumar Bharali.jpg|75px|center]] || বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি<ref name="aw2019">[https://www.thenewsminute.com/article/padma-awards-2019-announced-full-list-awardees-95673 পদ্ম বিজয়ী ২০১৯]</ref> |- || ৫৫ || ২০১৯ || [[ইলিয়াছ আলি]] || [[File:Dr Ilias Ali.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2019"/> |- || ৫৬ || ২০২০ || [[ইন্দিৰা পি পি বৰা]] || [[File:ইন্দিৰা পি পি বৰা.jpg|75px|centre]] ||কলা<ref name="aw2020">[https://nenow.in/north-east-news/padma-vibhushan-for-mary-kom-pama-bhushan-for-sc-jamir-padma-shri-for-13-others-from-northeast.html পদ্ম বিজয়ী ২০২০]</ref> |- || ৫৭ || ২০২০ || [[ৰবি কান্নান আৰ]] || [[File:The Vice President, Shri Mohd. Hamid Ansari presenting the 16th Mahaveer Award to Dr. R. Ravi Kannan of Silchar, Assam for Excellence in the sphere of ‘Medicine’, in New Delhi on June 04, 2013.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৮ || ২০২০ || [[কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা]] || [[File:কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা.jpeg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৯ || ২০২০ || [[লীল বাহাদুৰ চেত্ৰী]] || [[File:Lil Bahadur Chettri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬০ || ২০২০ || [[যোগেন্দ্ৰ নাথ ফুকন]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬১ || ২০২১ || [[লখিমী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা<ref name="aw2021">{{cite web|title=Padma Awards: 2021|url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2021AwardeesList_25012021_0.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2021|accessdate=26 January 2021|format=PDF|pp=2–5}}</ref> |- || ৬২ || ২০২১ || [[গোপীৰাম বৰগায়ন বুঢ়াভকত]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৩ || ২০২১ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[File:Bijoya Chakravarty in August 2015.jpg|75px|centre]] || প্ৰশাসনিক সেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৪ || ২০২১ || [[মংগলসিং হাজোৱাৰী]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৫ || ২০২১ || [[দুলাল মানকি]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৬ || ২০২১ || [[বিৰুবালা ৰাভা]] || [[File:Birobala Rabha.jpg|75px|centre]] || সমাজসেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৭ || ২০২১ || [[ৰোমান শৰ্মা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৮ || ২০২১ || [[ইমৰান শ্বাহ]] || [[File:Imran Sah.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৯ || ২০২২ || [[শকুন্তলা চৌধুৰী]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭০ || ২০২২ || [[ধনেশ্বৰ ইংতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৭১ || ২০২৩ || [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (মুখাশিল্পী)|হেম চন্দ্ৰ গোস্বামী]] || [[File:হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী।.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ৭২ || ২০২৩ || [[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]] ||[[চিত্ৰ:হেমপ্ৰভা চুতীয়া (শিপিনী)ৰ আলোকচিত্ৰ ১.jpg|75px|center]] || কলা |- || ৭৩ || ২০২৩ || [[ৰামকুইৱাংবে জেমে নিউমে]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭৪ || ২০২৪ || [[পাৰ্বতী বৰুৱা]] || || হাতী মাউট |- || ৭৫ || ২০২৪ || [[সৰ্বেশ্বৰ বসুমতাৰী]] || || অন্যান্য - কৃষি |- || ৭৬ || ২০২৪ || [[দ্ৰোণ ভূঞা]] || || ওজা পালি |- || ৭৭ || ২০২৫ || [[অনিল চন্দ্ৰ বড়ো]] || || শিক্ষা |- || ৭৮ || ২০২৫ || [[গীতা উপাধ্যায়]] || || সাহিত্য/লোকসংস্কৃতি |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা || ৭৮ || ২০২৫ || [[গীতা উপাধ্যায়]] || || সাহিত্য/লোকসংস্কৃতি |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৮১ || ২০২৬ || হৰিচৰণ শইকীয়া || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮২ || ২০২৬ || [[পখিলা লেকথেপি]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮৩ || ২০২৬ || [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] || || কলা |- || ৮৪ || ২০২৬ || [[কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ]] || || প্ৰশাসনিক সেৱা |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি| ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী|*]] cz42wwcoywuyvxaexl00okoepjzk9m0 616304 616303 2026-07-08T17:38:22Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616304 wikitext text/x-wiki '''পদ্মশ্ৰী''' হৈছে [[ভাৰত]] চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান। এই সন্মান লাভ কৰা [[অসমীয়া]] ব্যক্তিসকলৰ নাম তলৰ তালিকাত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Padma_Shri List of Padma Shri award winers - English Wikipedia]</ref> ==তালিকা<ref name="ministry">{{cite web | url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | title=PADMA AWARDSː PREVIOUS AWARDEES | publisher=MINISTRY OF HOME AFFAIRS, GOVT. OF INDIA | accessdate=১০ জানুৱাৰী 2015 | archivedate=2022-01-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126145026/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | deadurl=yes }}</ref>== {| class="wikitable sortable" width=99% |- ! width="25"| # ! width="30"| চন ! ব্যক্তিৰ নাম ! আলোকচিত্ৰ ! অৱদানৰ ক্ষেত্ৰ |- || ১ || ১৯৫৪ || [[মথুৰা দাস|ডা° মথুৰা দাস]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২ || ১৯৫৪ || [[অমলপ্ৰভা দাস]] || || জননীতি |- || ৩ || ১৯৫৫ || [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] || [[চিত্ৰ:krishna-kanta-handique.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪ || ১৯৫৬ || [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] || [[চিত্ৰ:Surya Kumar Bhuyan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫ || ১৯৫৭ || [[নলিনীবালা দেৱী]] || [[চিত্ৰ:Nalinibaladevi2.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৬ || ১৯৬৩ || [[ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ|ডা° ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ৭ || ১৯৭০ || [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Anandachandrabarua.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৮ || ১৯৭১ || [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Atul_Chandra_Hazarika.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৯ || ১৯৭১ || [[ৰবীন বেনাৰ্জী|ডা° ৰবীন বেনাৰ্জী]] || || সমাজসেৱা |- || ১০ || ১৯৭২ || [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] || || সমাজসেৱা |- || ১১ || ১৯৭৫ || [[মালতী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা |- || ১২ || ১৯৭৬ || [[পাৰবীন চুলতানা]] || [[চিত্ৰ:Parveen Sultana performing in Arghya 2011.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৩ || ১৯৭৭ || [[ইন্দিৰা মিৰি]] || [[চিত্ৰ:Indira Miri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৪ || ১৯৭৭ || [[ভূপেন হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৫ || ১৯৮২ || [[ঘনশ্যাম দাস]] || || সমাজসেৱা |- || ১৬ || ১৯৮৩ || [[নেকিবুজ জামান]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৭ || ১৯৮৪ || [[মুক্তি প্ৰসাদ গগৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৮ || ১৯৮৪ || [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] || [[চিত্ৰ:চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৯ || ১৯৮৭ || [[আব্দুছ ছাত্তাৰ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২০ || ১৯৮৮ || [[মদৰাম ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২১ || ১৯৮৯ || [[ৰংবং তেৰাং]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২২ || ১৯৯০ || [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] || [[চিত্ৰ:Phookan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৩ || ১৯৯১ || [[সতীশ চন্দ্ৰ কাকতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৪ || ১৯৯১ || [[প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা]] || || কলা |- || ২৫ || ১৯৯২ || [[মথুৰা নাথ ভট্টাচাৰ্য্য]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২৬ || ১৯৯৮ || [[দিপালী বৰঠাকুৰ]] || [[চিত্ৰ:Dipali Barthakur.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ২৭ || ২০০০ || [[ৰবীন্দ্ৰনাথ উপাধ্যায়]] || || সমাজসেৱা |- || ২৮ || ২০০১ || [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]] || [[চিত্ৰ:ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৯ || ২০০২ || [[পুষ্পা ভূঞা]] || || কলা |- || ৩০ || ২০০৩ || [[জাহ্নু বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Jahnu Baruah.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩১ || ২০০৫ || [[হেম ভৰালী]] || || সমাজসেৱা |- || ৩২ || ২০০৭ || [[টেমচুলা আও]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৩ || ২০০৮ || [[সূৰ্য্যকান্ত হাজৰিকা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৪ || ২০০৮ || [[যতীন গোস্বামী]] || || কলা |- || ৩৫ || ২০০৮ || [[শীলা বৰঠাকুৰ]] || || সমাজসেৱা |- || ৩৬ || ২০০৯ || [[তফজ্জুল আলি]] || || কলা |- || ৩৭ || ২০০৯ || [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[চিত্ৰ:বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৮ || ২০১০ || [[অৰুণ শৰ্মা]] || [[File:Arun Sarma, who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Theatre Playwriting.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৯ || ২০১১ || [[মহিম বৰা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪০ || ২০১৩ || [[ঘনকান্ত বৰা বৰবায়ন]] || || কলা |- || ৪১ || ২০১৩ || [[হেমেন্দ্ৰ প্ৰসাদ বৰুৱা]] || || বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ |- || ৪২ || ২০১৪ || [[মুকুলচন্দ্ৰ গোস্বামী]] [[ ডাঃ সৰ্বেশ্বৰ চহৰীয়া]]|| || সমাজসেৱা |- || ৪৩ || ২০১৫ || [[যাদৱ পায়েং]] || [[চিত্ৰ:Jadav Payeng.png|75px|centre]] || অন্য<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী তালিকা ২০১৫ |url=http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |access-date=2015-01-29 |archivedate=2015-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127225955/http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৪ || ২০১৫ || [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] || [[চিত্ৰ:Lakshmi Nandan Bora.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৫ || ২০১৬ || [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ বেজবৰুৱা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৬ || ২০১৬ || [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৭ || ২০১৬ || [[কামেশ্বৰ ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৮ || ২০১৬ || [[অজয় কুমাৰ দত্ত]] || || সমাজসেৱা<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী ২০১৬ |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616/at055 |access-date=2016-01-26 |archivedate=2016-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815114910/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616%2Fat055 |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৯ || ২০১৭ || [[জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী|ড॰ জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] || || বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক |- || ৫০ || ২০১৭ || [[এলি আহমেদ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/List-of-Padma-awardees-2017/article17092476.ece পদ্ম বিজয়ী ২০১৭]</ref> |- || ৫১ || ২০১৮ || [[অৰূপ কুমাৰ দত্ত]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫২ || ২০১৮ || [[প্ৰফুল্ল গোবিন্দ বৰুৱা]] || || সাংবাদিকতা |- || ৫৩ || ২০১৮ || [[জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত]] || [[File:Joyasree Goswami Mahanta.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫৪ || ২০১৯ || [[উদ্ধৱ ভৰালী]] ||[[চিত্ৰ:Padma Shri Dr. Uddhab Kumar Bharali.jpg|75px|center]] || বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি<ref name="aw2019">[https://www.thenewsminute.com/article/padma-awards-2019-announced-full-list-awardees-95673 পদ্ম বিজয়ী ২০১৯]</ref> |- || ৫৫ || ২০১৯ || [[ইলিয়াছ আলি]] || [[File:Dr Ilias Ali.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2019"/> |- || ৫৬ || ২০২০ || [[ইন্দিৰা পি পি বৰা]] || [[File:ইন্দিৰা পি পি বৰা.jpg|75px|centre]] ||কলা<ref name="aw2020">[https://nenow.in/north-east-news/padma-vibhushan-for-mary-kom-pama-bhushan-for-sc-jamir-padma-shri-for-13-others-from-northeast.html পদ্ম বিজয়ী ২০২০]</ref> |- || ৫৭ || ২০২০ || [[ৰবি কান্নান আৰ]] || [[File:The Vice President, Shri Mohd. Hamid Ansari presenting the 16th Mahaveer Award to Dr. R. Ravi Kannan of Silchar, Assam for Excellence in the sphere of ‘Medicine’, in New Delhi on June 04, 2013.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৮ || ২০২০ || [[কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা]] || [[File:কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা.jpeg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৯ || ২০২০ || [[লীল বাহাদুৰ চেত্ৰী]] || [[File:Lil Bahadur Chettri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬০ || ২০২০ || [[যোগেন্দ্ৰ নাথ ফুকন]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬১ || ২০২১ || [[লখিমী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা<ref name="aw2021">{{cite web|title=Padma Awards: 2021|url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2021AwardeesList_25012021_0.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2021|accessdate=26 January 2021|format=PDF|pp=2–5}}</ref> |- || ৬২ || ২০২১ || [[গোপীৰাম বৰগায়ন বুঢ়াভকত]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৩ || ২০২১ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[File:Bijoya Chakravarty in August 2015.jpg|75px|centre]] || প্ৰশাসনিক সেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৪ || ২০২১ || [[মংগলসিং হাজোৱাৰী]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৫ || ২০২১ || [[দুলাল মানকি]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৬ || ২০২১ || [[বিৰুবালা ৰাভা]] || [[File:Birobala Rabha.jpg|75px|centre]] || সমাজসেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৭ || ২০২১ || [[ৰোমান শৰ্মা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৮ || ২০২১ || [[ইমৰান শ্বাহ]] || [[File:Imran Sah.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৯ || ২০২২ || [[শকুন্তলা চৌধুৰী]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭০ || ২০২২ || [[ধনেশ্বৰ ইংতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৭১ || ২০২৩ || [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (মুখাশিল্পী)|হেম চন্দ্ৰ গোস্বামী]] || [[File:হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী।.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ৭২ || ২০২৩ || [[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]] ||[[চিত্ৰ:হেমপ্ৰভা চুতীয়া (শিপিনী)ৰ আলোকচিত্ৰ ১.jpg|75px|center]] || কলা |- || ৭৩ || ২০২৩ || [[ৰামকুইৱাংবে জেমে নিউমে]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭৪ || ২০২৪ || [[পাৰ্বতী বৰুৱা]] || || হাতী মাউট |- || ৭৫ || ২০২৪ || [[সৰ্বেশ্বৰ বসুমতাৰী]] || || অন্যান্য - কৃষি |- || ৭৬ || ২০২৪ || [[দ্ৰোণ ভূঞা]] || || ওজা পালি |- || ৭৭ || ২০২৫ || [[অনিল চন্দ্ৰ বড়ো]] || || শিক্ষা |- || ৭৮ || ২০২৫ || [[গীতা উপাধ্যায়]] || || সাহিত্য/লোকসংস্কৃতি |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৮১ || ২০২৬ || হৰিচৰণ শইকীয়া || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮২ || ২০২৬ || [[পখিলা লেকথেপি]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮৩ || ২০২৬ || [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] || || কলা |- || ৮৪ || ২০২৬ || [[কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ]] || || প্ৰশাসনিক সেৱা |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি| ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী|*]] 191a632csf75mrc2c3ed4aa46uec1fx 616309 616304 2026-07-08T17:43:52Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616309 wikitext text/x-wiki '''পদ্মশ্ৰী''' হৈছে [[ভাৰত]] চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান। এই সন্মান লাভ কৰা [[অসমীয়া]] ব্যক্তিসকলৰ নাম তলৰ তালিকাত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Padma_Shri List of Padma Shri award winers - English Wikipedia]</ref> ==তালিকা<ref name="ministry">{{cite web | url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | title=PADMA AWARDSː PREVIOUS AWARDEES | publisher=MINISTRY OF HOME AFFAIRS, GOVT. OF INDIA | accessdate=১০ জানুৱাৰী 2015 | archivedate=2022-01-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126145026/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | deadurl=yes }}</ref>== {| class="wikitable sortable" width=99% |- ! width="25"| # ! width="30"| চন ! ব্যক্তিৰ নাম ! আলোকচিত্ৰ ! অৱদানৰ ক্ষেত্ৰ |- || ১ || ১৯৫৪ || [[মথুৰা দাস|ডা° মথুৰা দাস]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২ || ১৯৫৪ || [[অমলপ্ৰভা দাস]] || || জননীতি |- || ৩ || ১৯৫৫ || [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] || [[চিত্ৰ:krishna-kanta-handique.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪ || ১৯৫৬ || [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] || [[চিত্ৰ:Surya Kumar Bhuyan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫ || ১৯৫৭ || [[নলিনীবালা দেৱী]] || [[চিত্ৰ:Nalinibaladevi2.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৬ || ১৯৬৩ || [[ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ|ডা° ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ৭ || ১৯৭০ || [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Anandachandrabarua.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৮ || ১৯৭১ || [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Atul_Chandra_Hazarika.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৯ || ১৯৭১ || [[ৰবীন বেনাৰ্জী|ডা° ৰবীন বেনাৰ্জী]] || || সমাজসেৱা |- || ১০ || ১৯৭২ || [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] || || সমাজসেৱা |- || ১১ || ১৯৭৫ || [[মালতী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা |- || ১২ || ১৯৭৬ || [[পাৰবীন চুলতানা]] || [[চিত্ৰ:Parveen Sultana performing in Arghya 2011.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৩ || ১৯৭৭ || [[ইন্দিৰা মিৰি]] || [[চিত্ৰ:Indira Miri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৪ || ১৯৭৭ || [[ভূপেন হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৫ || ১৯৮২ || [[ঘনশ্যাম দাস]] || || সমাজসেৱা |- || ১৬ || ১৯৮৩ || [[নেকিবুজ জামান]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৭ || ১৯৮৪ || [[মুক্তি প্ৰসাদ গগৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৮ || ১৯৮৪ || [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] || [[চিত্ৰ:চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৯ || ১৯৮৭ || [[আব্দুছ ছাত্তাৰ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২০ || ১৯৮৮ || [[মদৰাম ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২১ || ১৯৮৯ || [[ৰংবং তেৰাং]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২২ || ১৯৯০ || [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] || [[চিত্ৰ:Phookan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৩ || ১৯৯১ || [[সতীশ চন্দ্ৰ কাকতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৪ || ১৯৯১ || [[প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা]] || || কলা |- || ২৫ || ১৯৯২ || [[মথুৰা নাথ ভট্টাচাৰ্য্য]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২৬ || ১৯৯৮ || [[দিপালী বৰঠাকুৰ]] || [[চিত্ৰ:Dipali Barthakur.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ২৭ || ২০০০ || [[ৰবীন্দ্ৰনাথ উপাধ্যায়]] || || সমাজসেৱা |- || ২৮ || ২০০১ || [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]] || [[চিত্ৰ:ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৯ || ২০০২ || [[পুষ্পা ভূঞা]] || || কলা |- || ৩০ || ২০০৩ || [[জাহ্নু বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Jahnu Baruah.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩১ || ২০০৫ || [[হেম ভৰালী]] || || সমাজসেৱা |- || ৩২ || ২০০৭ || [[টেমচুলা আও]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৩ || ২০০৮ || [[সূৰ্য্যকান্ত হাজৰিকা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৪ || ২০০৮ || [[যতীন গোস্বামী]] || || কলা |- || ৩৫ || ২০০৮ || [[শীলা বৰঠাকুৰ]] || || সমাজসেৱা |- || ৩৬ || ২০০৯ || [[তফজ্জুল আলি]] || || কলা |- || ৩৭ || ২০০৯ || [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[চিত্ৰ:বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৮ || ২০১০ || [[অৰুণ শৰ্মা]] || [[File:Arun Sarma, who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Theatre Playwriting.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৯ || ২০১১ || [[মহিম বৰা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪০ || ২০১৩ || [[ঘনকান্ত বৰা বৰবায়ন]] || || কলা |- || ৪১ || ২০১৩ || [[হেমেন্দ্ৰ প্ৰসাদ বৰুৱা]] || || বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ |- || ৪২ || ২০১৪ || [[মুকুলচন্দ্ৰ গোস্বামী]] [[ ডাঃ সৰ্বেশ্বৰ চহৰীয়া]]|| || সমাজসেৱা |- || ৪৩ || ২০১৫ || [[যাদৱ পায়েং]] || [[চিত্ৰ:Jadav Payeng.png|75px|centre]] || অন্য<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী তালিকা ২০১৫ |url=http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |access-date=2015-01-29 |archivedate=2015-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127225955/http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৪ || ২০১৫ || [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] || [[চিত্ৰ:Lakshmi Nandan Bora.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৫ || ২০১৬ || [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ বেজবৰুৱা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৬ || ২০১৬ || [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৭ || ২০১৬ || [[কামেশ্বৰ ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৮ || ২০১৬ || [[অজয় কুমাৰ দত্ত]] || || সমাজসেৱা<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী ২০১৬ |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616/at055 |access-date=2016-01-26 |archivedate=2016-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815114910/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616%2Fat055 |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৯ || ২০১৭ || [[জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী|ড॰ জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] || || বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক |- || ৫০ || ২০১৭ || [[এলি আহমেদ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/List-of-Padma-awardees-2017/article17092476.ece পদ্ম বিজয়ী ২০১৭]</ref> |- || ৫১ || ২০১৮ || [[অৰূপ কুমাৰ দত্ত]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫২ || ২০১৮ || [[প্ৰফুল্ল গোবিন্দ বৰুৱা]] || || সাংবাদিকতা |- || ৫৩ || ২০১৮ || [[জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত]] || [[File:Joyasree Goswami Mahanta.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫৪ || ২০১৯ || [[উদ্ধৱ ভৰালী]] ||[[চিত্ৰ:Padma Shri Dr. Uddhab Kumar Bharali.jpg|75px|center]] || বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি<ref name="aw2019">[https://www.thenewsminute.com/article/padma-awards-2019-announced-full-list-awardees-95673 পদ্ম বিজয়ী ২০১৯]</ref> |- || ৫৫ || ২০১৯ || [[ইলিয়াছ আলি]] || [[File:Dr Ilias Ali.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2019"/> |- || ৫৬ || ২০২০ || [[ইন্দিৰা পি পি বৰা]] || [[File:ইন্দিৰা পি পি বৰা.jpg|75px|centre]] ||কলা<ref name="aw2020">[https://nenow.in/north-east-news/padma-vibhushan-for-mary-kom-pama-bhushan-for-sc-jamir-padma-shri-for-13-others-from-northeast.html পদ্ম বিজয়ী ২০২০]</ref> |- || ৫৭ || ২০২০ || [[ৰবি কান্নান আৰ]] || [[File:The Vice President, Shri Mohd. Hamid Ansari presenting the 16th Mahaveer Award to Dr. R. Ravi Kannan of Silchar, Assam for Excellence in the sphere of ‘Medicine’, in New Delhi on June 04, 2013.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৮ || ২০২০ || [[কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা]] || [[File:কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা.jpeg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৯ || ২০২০ || [[লীল বাহাদুৰ চেত্ৰী]] || [[File:Lil Bahadur Chettri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬০ || ২০২০ || [[যোগেন্দ্ৰ নাথ ফুকন]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬১ || ২০২১ || [[লখিমী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা<ref name="aw2021">{{cite web|title=Padma Awards: 2021|url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2021AwardeesList_25012021_0.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2021|accessdate=26 January 2021|format=PDF|pp=2–5}}</ref> |- || ৬২ || ২০২১ || [[গোপীৰাম বৰগায়ন বুঢ়াভকত]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৩ || ২০২১ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[File:Bijoya Chakravarty in August 2015.jpg|75px|centre]] || প্ৰশাসনিক সেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৪ || ২০২১ || [[মংগলসিং হাজোৱাৰী]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৫ || ২০২১ || [[দুলাল মানকি]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৬ || ২০২১ || [[বিৰুবালা ৰাভা]] || [[File:Birobala Rabha.jpg|75px|centre]] || সমাজসেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৭ || ২০২১ || [[ৰোমান শৰ্মা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৮ || ২০২১ || [[ইমৰান শ্বাহ]] || [[File:Imran Sah.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৯ || ২০২২ || [[শকুন্তলা চৌধুৰী]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭০ || ২০২২ || [[ধনেশ্বৰ ইংতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৭১ || ২০২৩ || [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (মুখাশিল্পী)|হেম চন্দ্ৰ গোস্বামী]] || [[File:হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী।.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ৭২ || ২০২৩ || [[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]] ||[[চিত্ৰ:হেমপ্ৰভা চুতীয়া (শিপিনী)ৰ আলোকচিত্ৰ ১.jpg|75px|center]] || কলা |- || ৭৩ || ২০২৩ || [[ৰামকুইৱাংবে জেমে নিউমে]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭৪ || ২০২৪ || [[পাৰ্বতী বৰুৱা]] || || হাতী মাউট |- || ৭৫ || ২০২৪ || [[সৰ্বেশ্বৰ বসুমতাৰী]] || || অন্যান্য - কৃষি |- || ৭৬ || ২০২৪ || [[দ্ৰোণ ভূঞা]] || || ওজা পালি |- || ৭৭ || ২০২৫ || [[অনিল চন্দ্ৰ বড়ো]] || || শিক্ষা |- || ৭৮ || ২০২৫ || [[গীতা উপাধ্যায়]] || || সাহিত্য/লোকসংস্কৃতি |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৮১ || ২০২৬ || [[হৰিচৰণ শইকীয়া]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮২ || ২০২৬ || [[পখিলা লেকথেপী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮৩ || ২০২৬ || [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] || || কলা |- || ৮৪ || ২০২৬ || [[কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ]] || || প্ৰশাসনিক সেৱা |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি| ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী|*]] rsnwxp89jad28yx9sspy1o5s7yzp5uv 616316 616309 2026-07-08T17:50:19Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616316 wikitext text/x-wiki '''পদ্মশ্ৰী''' হৈছে [[ভাৰত]] চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান। এই সন্মান লাভ কৰা [[অসমীয়া]] ব্যক্তিসকলৰ নাম তলৰ তালিকাত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Padma_Shri List of Padma Shri award winers - English Wikipedia]</ref> ==তালিকা<ref name="ministry">{{cite web | url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | title=PADMA AWARDSː PREVIOUS AWARDEES | publisher=MINISTRY OF HOME AFFAIRS, GOVT. OF INDIA | accessdate=১০ জানুৱাৰী 2015 | archivedate=2022-01-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126145026/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | deadurl=yes }}</ref>== {| class="wikitable sortable" width=99% |- ! width="25"| # ! width="30"| চন ! ব্যক্তিৰ নাম ! আলোকচিত্ৰ ! অৱদানৰ ক্ষেত্ৰ |- || ১ || ১৯৫৪ || [[মথুৰা দাস|ডা° মথুৰা দাস]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২ || ১৯৫৪ || [[অমলপ্ৰভা দাস]] || || জননীতি |- || ৩ || ১৯৫৫ || [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] || [[চিত্ৰ:krishna-kanta-handique.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪ || ১৯৫৬ || [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] || [[চিত্ৰ:Surya Kumar Bhuyan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫ || ১৯৫৭ || [[নলিনীবালা দেৱী]] || [[চিত্ৰ:Nalinibaladevi2.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৬ || ১৯৬৩ || [[ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ|ডা° ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ৭ || ১৯৭০ || [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Anandachandrabarua.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৮ || ১৯৭১ || [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Atul_Chandra_Hazarika.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৯ || ১৯৭১ || [[ৰবীন বেনাৰ্জী|ডা° ৰবীন বেনাৰ্জী]] || || সমাজসেৱা |- || ১০ || ১৯৭২ || [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] || || সমাজসেৱা |- || ১১ || ১৯৭৫ || [[মালতী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা |- || ১২ || ১৯৭৬ || [[পাৰবীন চুলতানা]] || [[চিত্ৰ:Parveen Sultana performing in Arghya 2011.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৩ || ১৯৭৭ || [[ইন্দিৰা মিৰি]] || [[চিত্ৰ:Indira Miri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৪ || ১৯৭৭ || [[ভূপেন হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৫ || ১৯৮২ || [[ঘনশ্যাম দাস]] || || সমাজসেৱা |- || ১৬ || ১৯৮৩ || [[নেকিবুজ জামান]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৭ || ১৯৮৪ || [[মুক্তি প্ৰসাদ গগৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৮ || ১৯৮৪ || [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] || [[চিত্ৰ:চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৯ || ১৯৮৭ || [[আব্দুছ ছাত্তাৰ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২০ || ১৯৮৮ || [[মদৰাম ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২১ || ১৯৮৯ || [[ৰংবং তেৰাং]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২২ || ১৯৯০ || [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] || [[চিত্ৰ:Phookan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৩ || ১৯৯১ || [[সতীশ চন্দ্ৰ কাকতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৪ || ১৯৯১ || [[প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা]] || || কলা |- || ২৫ || ১৯৯২ || [[মথুৰা নাথ ভট্টাচাৰ্য্য]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২৬ || ১৯৯৮ || [[দিপালী বৰঠাকুৰ]] || [[চিত্ৰ:Dipali Barthakur.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ২৭ || ২০০০ || [[ৰবীন্দ্ৰনাথ উপাধ্যায়]] || || সমাজসেৱা |- || ২৮ || ২০০১ || [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]] || [[চিত্ৰ:ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৯ || ২০০২ || [[পুষ্পা ভূঞা]] || || কলা |- || ৩০ || ২০০৩ || [[জাহ্নু বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Jahnu Baruah.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩১ || ২০০৫ || [[হেম ভৰালী]] || || সমাজসেৱা |- || ৩২ || ২০০৭ || [[টেমচুলা আও]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৩ || ২০০৮ || [[সূৰ্য্যকান্ত হাজৰিকা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৪ || ২০০৮ || [[যতীন গোস্বামী]] || || কলা |- || ৩৫ || ২০০৮ || [[শীলা বৰঠাকুৰ]] || || সমাজসেৱা |- || ৩৬ || ২০০৯ || [[তফজ্জুল আলি]] || || কলা |- || ৩৭ || ২০০৯ || [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[চিত্ৰ:বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৮ || ২০১০ || [[অৰুণ শৰ্মা]] || [[File:Arun Sarma, who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Theatre Playwriting.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৯ || ২০১১ || [[মহিম বৰা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪০ || ২০১৩ || [[ঘনকান্ত বৰা বৰবায়ন]] || || কলা |- || ৪১ || ২০১৩ || [[হেমেন্দ্ৰ প্ৰসাদ বৰুৱা]] || || বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ |- || ৪২ || ২০১৪ || [[মুকুলচন্দ্ৰ গোস্বামী]] [[ ডাঃ সৰ্বেশ্বৰ চহৰীয়া]]|| || সমাজসেৱা |- || ৪৩ || ২০১৫ || [[যাদৱ পায়েং]] || [[চিত্ৰ:Jadav Payeng.png|75px|centre]] || অন্য<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী তালিকা ২০১৫ |url=http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |access-date=2015-01-29 |archivedate=2015-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127225955/http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৪ || ২০১৫ || [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] || [[চিত্ৰ:Lakshmi Nandan Bora.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৫ || ২০১৬ || [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ বেজবৰুৱা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৬ || ২০১৬ || [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৭ || ২০১৬ || [[কামেশ্বৰ ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৮ || ২০১৬ || [[অজয় কুমাৰ দত্ত]] || || সমাজসেৱা<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী ২০১৬ |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616/at055 |access-date=2016-01-26 |archivedate=2016-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815114910/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616%2Fat055 |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৯ || ২০১৭ || [[জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী|ড॰ জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] || || বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক |- || ৫০ || ২০১৭ || [[এলি আহমেদ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/List-of-Padma-awardees-2017/article17092476.ece পদ্ম বিজয়ী ২০১৭]</ref> |- || ৫১ || ২০১৮ || [[অৰূপ কুমাৰ দত্ত]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫২ || ২০১৮ || [[প্ৰফুল্ল গোবিন্দ বৰুৱা]] || || সাংবাদিকতা |- || ৫৩ || ২০১৮ || [[জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত]] || [[File:Joyasree Goswami Mahanta.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫৪ || ২০১৯ || [[উদ্ধৱ ভৰালী]] ||[[চিত্ৰ:Padma Shri Dr. Uddhab Kumar Bharali.jpg|75px|center]] || বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি<ref name="aw2019">[https://www.thenewsminute.com/article/padma-awards-2019-announced-full-list-awardees-95673 পদ্ম বিজয়ী ২০১৯]</ref> |- || ৫৫ || ২০১৯ || [[ইলিয়াছ আলি]] || [[File:Dr Ilias Ali.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2019"/> |- || ৫৬ || ২০২০ || [[ইন্দিৰা পি পি বৰা]] || [[File:ইন্দিৰা পি পি বৰা.jpg|75px|centre]] ||কলা<ref name="aw2020">[https://nenow.in/north-east-news/padma-vibhushan-for-mary-kom-pama-bhushan-for-sc-jamir-padma-shri-for-13-others-from-northeast.html পদ্ম বিজয়ী ২০২০]</ref> |- || ৫৭ || ২০২০ || [[ৰবি কান্নান আৰ]] || [[File:The Vice President, Shri Mohd. Hamid Ansari presenting the 16th Mahaveer Award to Dr. R. Ravi Kannan of Silchar, Assam for Excellence in the sphere of ‘Medicine’, in New Delhi on June 04, 2013.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৮ || ২০২০ || [[কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা]] || [[File:কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা.jpeg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৯ || ২০২০ || [[লীল বাহাদুৰ চেত্ৰী]] || [[File:Lil Bahadur Chettri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬০ || ২০২০ || [[যোগেন্দ্ৰ নাথ ফুকন]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬১ || ২০২১ || [[লখিমী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা<ref name="aw2021">{{cite web|title=Padma Awards: 2021|url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2021AwardeesList_25012021_0.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2021|accessdate=26 January 2021|format=PDF|pp=2–5}}</ref> |- || ৬২ || ২০২১ || [[গোপীৰাম বৰগায়ন বুঢ়াভকত]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৩ || ২০২১ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[File:Bijoya Chakravarty in August 2015.jpg|75px|centre]] || প্ৰশাসনিক সেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৪ || ২০২১ || [[মংগলসিং হাজোৱাৰী]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৫ || ২০২১ || [[দুলাল মানকি]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৬ || ২০২১ || [[বিৰুবালা ৰাভা]] || [[File:Birobala Rabha.jpg|75px|centre]] || সমাজসেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৭ || ২০২১ || [[ৰোমান শৰ্মা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৮ || ২০২১ || [[ইমৰান শ্বাহ]] || [[File:Imran Sah.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৯ || ২০২২ || [[শকুন্তলা চৌধুৰী]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭০ || ২০২২ || [[ধনেশ্বৰ ইংতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৭১ || ২০২৩ || [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (মুখাশিল্পী)|হেম চন্দ্ৰ গোস্বামী]] || [[File:হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী।.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ৭২ || ২০২৩ || [[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]] ||[[চিত্ৰ:হেমপ্ৰভা চুতীয়া (শিপিনী)ৰ আলোকচিত্ৰ ১.jpg|75px|center]] || কলা |- || ৭৩ || ২০২৩ || [[ৰামকুইৱাংবে জেমে নিউমে]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭৪ || ২০২৪ || [[পাৰ্বতী বৰুৱা]] || || হাতী মাউট |- || ৭৫ || ২০২৪ || [[সৰ্বেশ্বৰ বসুমতাৰী]] || || অন্যান্য - কৃষি |- || ৭৬ || ২০২৪ || [[দ্ৰোণ ভূঞা]] || || ওজা পালি |- || ৭৭ || ২০২৫ || [[অনিল চন্দ্ৰ বড়ো]] || || শিক্ষা |- || ৭৮ || ২০২৫ || [[গীতা উপাধ্যায়]] || || সাহিত্য/লোকসংস্কৃতি |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৮১ || ২০২৬ || [[হৰিচৰণ শইকীয়া]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮২ || ২০২৬ || [[পখিলা লেকথেপী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮৩ || ২০২৬ || [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] || || কলা |- || ৮৪ || ২০২৬ || [[কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ]] || || প্ৰশাসনিক সেৱা || ৮৫ || ২০২৬ || [[যোগেশ দেউৰী]] || || ৰেচম |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি| ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী|*]] sge0jkdfuc1txb3froaf2a8q422cmpq 616317 616316 2026-07-08T17:51:34Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616317 wikitext text/x-wiki '''পদ্মশ্ৰী''' হৈছে [[ভাৰত]] চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান। এই সন্মান লাভ কৰা [[অসমীয়া]] ব্যক্তিসকলৰ নাম তলৰ তালিকাত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Padma_Shri List of Padma Shri award winers - English Wikipedia]</ref> ==তালিকা<ref name="ministry">{{cite web | url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | title=PADMA AWARDSː PREVIOUS AWARDEES | publisher=MINISTRY OF HOME AFFAIRS, GOVT. OF INDIA | accessdate=১০ জানুৱাৰী 2015 | archivedate=2022-01-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126145026/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Place=Assam&Award=Padma%20Shri | deadurl=yes }}</ref>== {| class="wikitable sortable" width=99% |- ! width="25"| # ! width="30"| চন ! ব্যক্তিৰ নাম ! আলোকচিত্ৰ ! অৱদানৰ ক্ষেত্ৰ |- || ১ || ১৯৫৪ || [[মথুৰা দাস|ডা° মথুৰা দাস]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২ || ১৯৫৪ || [[অমলপ্ৰভা দাস]] || || জননীতি |- || ৩ || ১৯৫৫ || [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] || [[চিত্ৰ:krishna-kanta-handique.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪ || ১৯৫৬ || [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] || [[চিত্ৰ:Surya Kumar Bhuyan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫ || ১৯৫৭ || [[নলিনীবালা দেৱী]] || [[চিত্ৰ:Nalinibaladevi2.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৬ || ১৯৬৩ || [[ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ|ডা° ননী চন্দ্ৰ বৰদলৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ৭ || ১৯৭০ || [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Anandachandrabarua.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৮ || ১৯৭১ || [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Atul_Chandra_Hazarika.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৯ || ১৯৭১ || [[ৰবীন বেনাৰ্জী|ডা° ৰবীন বেনাৰ্জী]] || || সমাজসেৱা |- || ১০ || ১৯৭২ || [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] || || সমাজসেৱা |- || ১১ || ১৯৭৫ || [[মালতী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা |- || ১২ || ১৯৭৬ || [[পাৰবীন চুলতানা]] || [[চিত্ৰ:Parveen Sultana performing in Arghya 2011.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৩ || ১৯৭৭ || [[ইন্দিৰা মিৰি]] || [[চিত্ৰ:Indira Miri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৪ || ১৯৭৭ || [[ভূপেন হাজৰিকা]] || [[চিত্ৰ:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ১৫ || ১৯৮২ || [[ঘনশ্যাম দাস]] || || সমাজসেৱা |- || ১৬ || ১৯৮৩ || [[নেকিবুজ জামান]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৭ || ১৯৮৪ || [[মুক্তি প্ৰসাদ গগৈ]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ১৮ || ১৯৮৪ || [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] || [[চিত্ৰ:চৈয়দ আব্দুল মালিক.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ১৯ || ১৯৮৭ || [[আব্দুছ ছাত্তাৰ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২০ || ১৯৮৮ || [[মদৰাম ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২১ || ১৯৮৯ || [[ৰংবং তেৰাং]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২২ || ১৯৯০ || [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] || [[চিত্ৰ:Phookan.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৩ || ১৯৯১ || [[সতীশ চন্দ্ৰ কাকতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৪ || ১৯৯১ || [[প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা]] || || কলা |- || ২৫ || ১৯৯২ || [[মথুৰা নাথ ভট্টাচাৰ্য্য]] || || চিকিৎসা বিজ্ঞান |- || ২৬ || ১৯৯৮ || [[দিপালী বৰঠাকুৰ]] || [[চিত্ৰ:Dipali Barthakur.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ২৭ || ২০০০ || [[ৰবীন্দ্ৰনাথ উপাধ্যায়]] || || সমাজসেৱা |- || ২৮ || ২০০১ || [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]] || [[চিত্ৰ:ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ২৯ || ২০০২ || [[পুষ্পা ভূঞা]] || || কলা |- || ৩০ || ২০০৩ || [[জাহ্নু বৰুৱা]] || [[চিত্ৰ:Jahnu Baruah.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩১ || ২০০৫ || [[হেম ভৰালী]] || || সমাজসেৱা |- || ৩২ || ২০০৭ || [[টেমচুলা আও]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৩ || ২০০৮ || [[সূৰ্য্যকান্ত হাজৰিকা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৪ || ২০০৮ || [[যতীন গোস্বামী]] || || কলা |- || ৩৫ || ২০০৮ || [[শীলা বৰঠাকুৰ]] || || সমাজসেৱা |- || ৩৬ || ২০০৯ || [[তফজ্জুল আলি]] || || কলা |- || ৩৭ || ২০০৯ || [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[চিত্ৰ:বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত.JPG|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৮ || ২০১০ || [[অৰুণ শৰ্মা]] || [[File:Arun Sarma, who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Theatre Playwriting.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৩৯ || ২০১১ || [[মহিম বৰা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪০ || ২০১৩ || [[ঘনকান্ত বৰা বৰবায়ন]] || || কলা |- || ৪১ || ২০১৩ || [[হেমেন্দ্ৰ প্ৰসাদ বৰুৱা]] || || বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ |- || ৪২ || ২০১৪ || [[মুকুলচন্দ্ৰ গোস্বামী]] [[ ডাঃ সৰ্বেশ্বৰ চহৰীয়া]]|| || সমাজসেৱা |- || ৪৩ || ২০১৫ || [[যাদৱ পায়েং]] || [[চিত্ৰ:Jadav Payeng.png|75px|centre]] || অন্য<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী তালিকা ২০১৫ |url=http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |access-date=2015-01-29 |archivedate=2015-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127225955/http://ibnlive.in.com/news/full-list-padma-awards-2015/524838-3.html |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৪ || ২০১৫ || [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] || [[চিত্ৰ:Lakshmi Nandan Bora.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৫ || ২০১৬ || [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ বেজবৰুৱা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৬ || ২০১৬ || [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৭ || ২০১৬ || [[কামেশ্বৰ ব্ৰহ্ম]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৪৮ || ২০১৬ || [[অজয় কুমাৰ দত্ত]] || || সমাজসেৱা<ref>{{Cite web |title=পদ্ম বিজয়ী ২০১৬ |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616/at055 |access-date=2016-01-26 |archivedate=2016-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815114910/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2616%2Fat055 |deadurl=yes }}</ref> |- || ৪৯ || ২০১৭ || [[জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী|ড॰ জিতেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] || || বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক |- || ৫০ || ২০১৭ || [[এলি আহমেদ]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/List-of-Padma-awardees-2017/article17092476.ece পদ্ম বিজয়ী ২০১৭]</ref> |- || ৫১ || ২০১৮ || [[অৰূপ কুমাৰ দত্ত]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫২ || ২০১৮ || [[প্ৰফুল্ল গোবিন্দ বৰুৱা]] || || সাংবাদিকতা |- || ৫৩ || ২০১৮ || [[জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত]] || [[File:Joyasree Goswami Mahanta.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৫৪ || ২০১৯ || [[উদ্ধৱ ভৰালী]] ||[[চিত্ৰ:Padma Shri Dr. Uddhab Kumar Bharali.jpg|75px|center]] || বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি<ref name="aw2019">[https://www.thenewsminute.com/article/padma-awards-2019-announced-full-list-awardees-95673 পদ্ম বিজয়ী ২০১৯]</ref> |- || ৫৫ || ২০১৯ || [[ইলিয়াছ আলি]] || [[File:Dr Ilias Ali.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2019"/> |- || ৫৬ || ২০২০ || [[ইন্দিৰা পি পি বৰা]] || [[File:ইন্দিৰা পি পি বৰা.jpg|75px|centre]] ||কলা<ref name="aw2020">[https://nenow.in/north-east-news/padma-vibhushan-for-mary-kom-pama-bhushan-for-sc-jamir-padma-shri-for-13-others-from-northeast.html পদ্ম বিজয়ী ২০২০]</ref> |- || ৫৭ || ২০২০ || [[ৰবি কান্নান আৰ]] || [[File:The Vice President, Shri Mohd. Hamid Ansari presenting the 16th Mahaveer Award to Dr. R. Ravi Kannan of Silchar, Assam for Excellence in the sphere of ‘Medicine’, in New Delhi on June 04, 2013.jpg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৮ || ২০২০ || [[কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা]] || [[File:কুশল কোঁৱৰ শৰ্মা.jpeg|75px|centre]] || চিকিৎসা<ref name="aw2020"/> |- || ৫৯ || ২০২০ || [[লীল বাহাদুৰ চেত্ৰী]] || [[File:Lil Bahadur Chettri.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬০ || ২০২০ || [[যোগেন্দ্ৰ নাথ ফুকন]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2020"/> |- || ৬১ || ২০২১ || [[লখিমী বৰুৱা]] || || সমাজসেৱা<ref name="aw2021">{{cite web|title=Padma Awards: 2021|url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2021AwardeesList_25012021_0.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2021|accessdate=26 January 2021|format=PDF|pp=2–5}}</ref> |- || ৬২ || ২০২১ || [[গোপীৰাম বৰগায়ন বুঢ়াভকত]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৩ || ২০২১ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[File:Bijoya Chakravarty in August 2015.jpg|75px|centre]] || প্ৰশাসনিক সেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৪ || ২০২১ || [[মংগলসিং হাজোৱাৰী]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৫ || ২০২১ || [[দুলাল মানকি]] || || কলা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৬ || ২০২১ || [[বিৰুবালা ৰাভা]] || [[File:Birobala Rabha.jpg|75px|centre]] || সমাজসেৱা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৭ || ২০২১ || [[ৰোমান শৰ্মা]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৮ || ২০২১ || [[ইমৰান শ্বাহ]] || [[File:Imran Sah.jpg|75px|centre]] || সাহিত্য আৰু শিক্ষা<ref name="aw2021"/> |- || ৬৯ || ২০২২ || [[শকুন্তলা চৌধুৰী]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭০ || ২০২২ || [[ধনেশ্বৰ ইংতি]] || || সাহিত্য আৰু শিক্ষা |- || ৭১ || ২০২৩ || [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (মুখাশিল্পী)|হেম চন্দ্ৰ গোস্বামী]] || [[File:হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী।.jpg|75px|centre]] || কলা |- || ৭২ || ২০২৩ || [[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]] ||[[চিত্ৰ:হেমপ্ৰভা চুতীয়া (শিপিনী)ৰ আলোকচিত্ৰ ১.jpg|75px|center]] || কলা |- || ৭৩ || ২০২৩ || [[ৰামকুইৱাংবে জেমে নিউমে]] || || সমাজ সেৱা |- || ৭৪ || ২০২৪ || [[পাৰ্বতী বৰুৱা]] || || হাতী মাউট |- || ৭৫ || ২০২৪ || [[সৰ্বেশ্বৰ বসুমতাৰী]] || || অন্যান্য - কৃষি |- || ৭৬ || ২০২৪ || [[দ্ৰোণ ভূঞা]] || || ওজা পালি |- || ৭৭ || ২০২৫ || [[অনিল চন্দ্ৰ বড়ো]] || || শিক্ষা |- || ৭৮ || ২০২৫ || [[গীতা উপাধ্যায়]] || || সাহিত্য/লোকসংস্কৃতি |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৭৯ || ২০২৫ || [[জয়নাচৰণ বাথাৰী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮০ || ২০২৫ || [[ৰেৱকান্ত মহন্ত]] || || কলা |- || ৮১ || ২০২৬ || [[হৰিচৰণ শইকীয়া]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮২ || ২০২৬ || [[পখিলা লেকথেপী]] || || লোকসংস্কৃতি |- || ৮৩ || ২০২৬ || [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] || || কলা |- || ৮৪ || ২০২৬ || [[কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ]] || || প্ৰশাসনিক সেৱা |- || ৮৫ || ২০২৬ || [[যোগেশ দেউৰী]] || || ৰেচম |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি| ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী|*]] 5c2lej5lgncrkje366yclblbdrklyhh 828 52258 616379 368742 2026-07-09T08:25:50Z Uzume 1511 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q24733825|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 616379 Scribunto text/plain -- Original module located at [[:en:Module:Wd]] and [[:en:Module:Wd/i18n]]. require("strict") local p = {} local module_arg = ... local i18n local i18nPath local function loadI18n(aliasesP, frame) local title if frame then -- current module invoked by page/template, get its title from frame title = frame:getTitle() else -- current module included by other module, get its title from ... title = module_arg end if not i18n then i18nPath = title .. "/i18n" i18n = require(i18nPath).init(aliasesP) end end p.claimCommands = { property = "property", properties = "properties", qualifier = "qualifier", qualifiers = "qualifiers", reference = "reference", references = "references" } p.generalCommands = { label = "label", title = "title", description = "description", alias = "alias", aliases = "aliases", badge = "badge", badges = "badges" } p.flags = { linked = "linked", short = "short", raw = "raw", multilanguage = "multilanguage", unit = "unit", ------------- preferred = "preferred", normal = "normal", deprecated = "deprecated", best = "best", future = "future", current = "current", former = "former", edit = "edit", editAtEnd = "edit@end", mdy = "mdy", single = "single", sourced = "sourced" } p.args = { eid = "eid", page = "page", date = "date", globalSiteId = "globalSiteId" } local aliasesP = { coord = "P625", ----------------------- image = "P18", author = "P50", authorNameString = "P2093", publisher = "P123", importedFrom = "P143", wikimediaImportURL = "P4656", statedIn = "P248", pages = "P304", language = "P407", hasPart = "P527", publicationDate = "P577", startTime = "P580", endTime = "P582", chapter = "P792", retrieved = "P813", referenceURL = "P854", sectionVerseOrParagraph = "P958", archiveURL = "P1065", title = "P1476", formatterURL = "P1630", quote = "P1683", shortName = "P1813", definingFormula = "P2534", archiveDate = "P2960", inferredFrom = "P3452", typeOfReference = "P3865", column = "P3903", subjectNamedAs = "P1810", wikidataProperty = "P1687", publishedIn = "P1433", lastUpdate = "P5017" } local aliasesQ = { percentage = "Q11229", prolepticJulianCalendar = "Q1985786", citeWeb = "Q5637226", citeQ = "Q22321052" } local parameters = { property = "%p", qualifier = "%q", reference = "%r", alias = "%a", badge = "%b", separator = "%s", general = "%x" } local formats = { property = "%p[%s][%r]", qualifier = "%q[%s][%r]", reference = "%r", propertyWithQualifier = "%p[ <span style=\"font-size:85\\%\">(%q)</span>][%s][%r]", alias = "%a[%s]", badge = "%b[%s]" } local hookNames = { -- {level_1, level_2} [parameters.property] = {"getProperty"}, [parameters.reference] = {"getReferences", "getReference"}, [parameters.qualifier] = {"getAllQualifiers"}, [parameters.qualifier.."\\d"] = {"getQualifiers", "getQualifier"}, [parameters.alias] = {"getAlias"}, [parameters.badge] = {"getBadge"} } -- default value objects, should NOT be mutated but instead copied local defaultSeparators = { ["sep"] = {" "}, ["sep%s"] = {","}, ["sep%q"] = {"; "}, ["sep%q\\d"] = {", "}, ["sep%r"] = nil, -- none ["punc"] = nil -- none } local rankTable = { ["preferred"] = 1, ["normal"] = 2, ["deprecated"] = 3 } local function replaceAlias(id) if aliasesP[id] then id = aliasesP[id] end return id end local function errorText(code, ...) local text = i18n["errors"][code] if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end return text end local function throwError(errorMessage, ...) error(errorText(errorMessage, unpack(arg))) end local function replaceDecimalMark(num) return mw.ustring.gsub(num, "[.]", i18n['numeric']['decimal-mark'], 1) end local function padZeros(num, numDigits) local numZeros local negative = false if num < 0 then negative = true num = num * -1 end num = tostring(num) numZeros = numDigits - num:len() for _ = 1, numZeros do num = "0"..num end if negative then num = "-"..num end return num end local function replaceSpecialChar(chr) if chr == '_' then -- replace underscores with spaces return ' ' else return chr end end local function replaceSpecialChars(str) local chr local esc = false local strOut = "" for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then esc = true else strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr) end else strOut = strOut .. chr esc = false end end return strOut end local function buildWikilink(target, label) if not label or target == label then return "[[" .. target .. "]]" else return "[[" .. target .. "|" .. label .. "]]" end end -- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0) -- with the actual amount and to simply copy tables local function copyTable(tIn) if not tIn then return nil end local tOut = {} for i, v in pairs(tIn) do tOut[i] = v end return tOut end -- used to merge output arrays together; -- note that it currently mutates the first input array local function mergeArrays(a1, a2) for i = 1, #a2 do a1[#a1 + 1] = a2[i] end return a1 end local function split(str, del) local out = {} local i, j = str:find(del) if i and j then out[1] = str:sub(1, i - 1) out[2] = str:sub(j + 1) else out[1] = str end return out end local function parseWikidataURL(url) local id if url:match('^http[s]?://') then id = split(url, "Q") if id[2] then return "Q" .. id[2] end end return nil end local function parseDate(dateStr, precision) precision = precision or "d" local i, j, index, ptr local parts = {nil, nil, nil} if dateStr == nil then return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end -- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached i, j = dateStr:find("[T/]") if i then dateStr = dateStr:sub(1, i-1) end local from = 1 if dateStr:sub(1,1) == "-" then -- this is a negative number, look further ahead from = 2 end index = 1 ptr = 1 i, j = dateStr:find("-", from) if i then -- year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) -- explicitly give base 10 to prevent error if parts[index] == -0 then parts[index] = tonumber("0") -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end if precision == "y" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 i, j = dateStr:find("-", ptr) if i then -- month parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) if precision == "m" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 end end if dateStr:sub(ptr) ~= "" then -- day if we have month, month if we have year, or year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10) end return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD) if aY == nil or bY == nil then return nil end aM = aM or 1 aD = aD or 1 bM = bM or 1 bD = bD or 1 if aY < bY then return true end if aY > bY then return false end if aM < bM then return true end if aM > bM then return false end if aD < bD then return true end return false end local function getHookName(param, index) if hookNames[param] then return hookNames[param][index] elseif param:len() > 2 then return hookNames[param:sub(1, 2).."\\d"][index] else return nil end end local function alwaysTrue() return true end -- The following function parses a format string. -- -- The example below shows how a parsed string is structured in memory. -- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake. -- -- Example: -- "A %p B [%s[%q1]] C [%r] D" -- -- Structure: -- [ -- { -- str = "A " -- }, -- { -- str = "%p" -- }, -- { -- str = " B ", -- child = -- [ -- { -- str = "%s", -- child = -- [ -- { -- str = "%q1" -- } -- ] -- } -- ] -- }, -- { -- str = " C ", -- child = -- [ -- { -- str = "%r" -- } -- ] -- }, -- { -- str = " D" -- } -- ] -- local function parseFormat(str) local chr, esc, param, root, cur, prev, new local params = {} local function newObject(array) local obj = {} -- new object obj.str = "" array[#array + 1] = obj -- array{object} obj.parent = array return obj end local function endParam() if param > 0 then if cur.str ~= "" then cur.str = "%"..cur.str cur.param = true params[cur.str] = true cur.parent.req[cur.str] = true prev = cur cur = newObject(cur.parent) end param = 0 end end root = {} -- array root.req = {} cur = newObject(root) prev = nil esc = false param = 0 for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then endParam() esc = true elseif chr == '%' then endParam() if cur.str ~= "" then cur = newObject(cur.parent) end param = 2 elseif chr == '[' then endParam() if prev and cur.str == "" then table.remove(cur.parent) cur = prev end cur.child = {} -- new array cur.child.req = {} cur.child.parent = cur cur = newObject(cur.child) elseif chr == ']' then endParam() if cur.parent.parent then new = newObject(cur.parent.parent.parent) if cur.str == "" then table.remove(cur.parent) end cur = new end else if param > 1 then param = param - 1 elseif param == 1 then if not chr:match('%d') then endParam() end end cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr) end else cur.str = cur.str .. chr esc = false end prev = nil end endParam() -- make sure that at least one required parameter has been defined if not next(root.req) then throwError("missing-required-parameter") end -- make sure that the separator parameter "%s" is not amongst the required parameters if root.req[parameters.separator] then throwError("extra-required-parameter", parameters.separator) end return root, params end local function sortOnRank(claims) local rankPos local ranks = {{}, {}, {}, {}} -- preferred, normal, deprecated, (default) local sorted = {} for _, v in ipairs(claims) do rankPos = rankTable[v.rank] or 4 ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v end sorted = ranks[1] sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2]) sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3]) return sorted end local function isValueInTable(searchedItem, inputTable) for _, item in pairs(inputTable) do if item == searchedItem then return true end end return false end local Config = {} -- allows for recursive calls function Config:new() local cfg = {} setmetatable(cfg, self) self.__index = self cfg.separators = { -- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference ["sep"] = {copyTable(defaultSeparators["sep"])}, ["sep%s"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%s"])}, ["sep%q"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q"])}, ["sep%r"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%r"])}, ["punc"] = {copyTable(defaultSeparators["punc"])} } cfg.entity = nil cfg.entityID = nil cfg.propertyID = nil cfg.propertyValue = nil cfg.qualifierIDs = {} cfg.qualifierIDsAndValues = {} cfg.bestRank = true cfg.ranks = {true, true, false} -- preferred = true, normal = true, deprecated = false cfg.foundRank = #cfg.ranks cfg.flagBest = false cfg.flagRank = false cfg.periods = {true, true, true} -- future = true, current = true, former = true cfg.flagPeriod = false cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))} -- today as {year, month, day} cfg.mdyDate = false cfg.singleClaim = false cfg.sourcedOnly = false cfg.editable = false cfg.editAtEnd = false cfg.inSitelinks = false cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode) cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode) cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId() cfg.states = {} cfg.states.qualifiersCount = 0 cfg.curState = nil cfg.prefetchedRefs = nil return cfg end local State = {} function State:new(cfg, type) local stt = {} setmetatable(stt, self) self.__index = self stt.conf = cfg stt.type = type stt.results = {} stt.parsedFormat = {} stt.separator = {} stt.movSeparator = {} stt.puncMark = {} stt.linked = false stt.rawValue = false stt.shortName = false stt.anyLanguage = false stt.unitOnly = false stt.singleValue = false return stt end -- if id == nil then item connected to current page is used function Config:getLabel(id, raw, link, short) local label = nil local prefix, title= "", nil if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not id then return "" end end id = id:upper() -- just to be sure if raw then -- check if given id actually exists if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then label = id end prefix, title = "d:Special:EntityPage/", label -- may be nil else -- try short name first if requested if short then label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id} -- get short name if label == "" then label = nil end end -- get label if not label then label = mw.wikibase.getLabel(id) end end if not label then label = "" elseif link then -- build a link if requested if not title then if id:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(id) elseif id:sub(1,1) == "P" then -- properties have no sitelink, link to Wikidata instead prefix, title = "d:Special:EntityPage/", id end end label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup if title then label = buildWikilink(prefix .. title, label) end end return label end function Config:getEditIcon() local value = "" local prefix = "" local front = "&nbsp;" local back = "" if self.entityID:sub(1,1) == "P" then prefix = "Property:" end if self.editAtEnd then front = '<span style="float:' if self.langObj:isRTL() then front = front .. 'left' else front = front .. 'right' end front = front .. '">' back = '</span>' end value = "[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. prefix .. self.entityID .. "?uselang=" .. self.langCode if self.propertyID then value = value .. "#" .. self.propertyID elseif self.inSitelinks then value = value .. "#sitelinks-wikipedia" end value = value .. "|" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "]]" return front .. value .. back end -- used to create the final output string when it's all done, so that for references the -- function extensionTag("ref", ...) is only called when they really ended up in the final output function Config:concatValues(valuesArray) local outString = "" local j, skip for i = 1, #valuesArray do -- check if this is a reference if valuesArray[i].refHash then j = i - 1 skip = false -- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then skip = true break end j = j - 1 end if not skip then -- add <ref> tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references) outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag("ref", valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash}) end else outString = outString .. valuesArray[i][1] end end return outString end function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly) local space = " " local label = "" local itemID if unit == "" or unit == "1" then return nil end if unitOnly then space = "" end itemID = parseWikidataURL(unit) if itemID then if itemID == aliasesQ.percentage then return "%" else label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label ~= "" then return space .. label end end end return "" end function State:getValue(snak) return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2)) end function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type) if snak.snaktype == 'value' then local datatype = snak.datavalue.type local subtype = snak.datatype local datavalue = snak.datavalue.value if datatype == 'string' then if subtype == 'url' and link then -- create link explicitly if raw then -- will render as a linked number like [1] return "[" .. datavalue .. "]" else return "[" .. datavalue .. " " .. datavalue .. "]" end elseif subtype == 'commonsMedia' then if link then return buildWikilink("c:File:" .. datavalue, datavalue) elseif not raw then return "[[File:" .. datavalue .. "]]" else return datavalue end elseif subtype == 'geo-shape' and link then return buildWikilink("c:" .. datavalue, datavalue) elseif subtype == 'math' and not raw then local attribute = nil if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then attribute = {qid = self.entityID} end return mw.getCurrentFrame():extensionTag("math", datavalue, attribute) elseif subtype == 'external-id' and link then local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property} -- get formatter URL if url ~= "" then url = mw.ustring.gsub(url, "$1", datavalue) return "[" .. url .. " " .. datavalue .. "]" else return datavalue end else return datavalue end elseif datatype == 'monolingualtext' then if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then return datavalue['text'] else return nil end elseif datatype == 'quantity' then local value = "" local unit if not unitOnly then -- get value and strip + signs from front value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], "^%+(.+)$", "%1") if raw then return value end -- replace decimal mark based on locale value = replaceDecimalMark(value) -- add delimiters for readability value = i18n.addDelimiters(value) end unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly) if unit then value = value .. unit end return value elseif datatype == 'time' then local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr local yFactor = 1 local sign = 1 local prefix = "" local suffix = "" local mayAddCalendar = false local calendar = "" local precision = datavalue['precision'] if precision == 11 then p = "d" elseif precision == 10 then p = "m" else p = "y" yFactor = 10^(9-precision) end y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p) if y < 0 then sign = -1 y = y * sign end -- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years if precision <= 8 then yDiv = y / yFactor -- if precision is tens/hundreds/thousands of years if precision >= 6 then mayAddCalendar = true if precision <= 7 then -- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium) yRound = math.ceil(yDiv) if not raw then if precision == 6 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century'] end suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix else -- if not verbose, take the first year of the century/millennium -- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium) yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1 end else -- precision == 8 -- round decades down (e.g. 2010s) yRound = math.floor(yDiv) * yFactor if not raw then prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period'] suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period'] end end if raw and sign < 0 then -- if BCE then compensate for "counting backwards" -- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE) yRound = yRound + yFactor - 1 end else local yReFactor, yReDiv, yReRound -- round to nearest for tens of thousands of years or more yRound = math.floor(yDiv + 0.5) if yRound == 0 then if precision <= 2 and y ~= 0 then yReFactor = 1e6 yReDiv = y / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years only if we have a whole number of them precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end if yRound == 0 then -- otherwise, take the unrounded (original) number of years precision = 5 yFactor = 1 yRound = y mayAddCalendar = true end end if precision >= 1 and y ~= 0 then yFull = yRound * yFactor yReFactor = 1e9 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to billions of years if we're in that range precision = 0 yFactor = yReFactor yRound = yReRound else yReFactor = 1e6 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years if we're in that range precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end end if not raw then if precision == 3 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years'] elseif precision == 0 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years'] else yRound = yRound * yFactor if yRound == 1 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years'] end end else yRound = yRound * yFactor end end else yRound = y mayAddCalendar = true end if mayAddCalendar then calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel']) if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then if not raw then if link then calendar = " ("..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..")" else calendar = " ("..i18n['datetime']['julian']..")" end else calendar = "/"..i18n['datetime']['julian'] end end end if not raw then local ce = nil if sign < 0 then ce = i18n['datetime']['BCE'] elseif precision <= 5 then ce = i18n['datetime']['CE'] end if ce then if link then ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce) end suffix = suffix .. " " .. ce end value = tostring(yRound) if m then dateStr = self.langObj:formatDate("F", "1-"..m.."-1") if d then if self.mdyDate then dateStr = dateStr .. " " .. d .. "," else dateStr = d .. " " .. dateStr end end value = dateStr .. " " .. value end value = prefix .. value .. suffix .. calendar else value = padZeros(yRound * sign, 4) if m then value = value .. "-" .. padZeros(m, 2) if d then value = value .. "-" .. padZeros(d, 2) end end value = value .. calendar end return value elseif datatype == 'globecoordinate' then -- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1) local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe local latitude, latConv, latValue, latLink local longitude, lonConv, lonValue, lonLink local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator local latDegrees = nil local latMinutes = nil local latSeconds = nil local lonDegrees = nil local lonMinutes = nil local lonSeconds = nil local latDegSym = "" local latMinSym = "" local latSecSym = "" local lonDegSym = "" local lonMinSym = "" local lonSecSym = "" local latDirectionEN_N = "N" local latDirectionEN_S = "S" local lonDirectionEN_E = "E" local lonDirectionEN_W = "W" if not raw then latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north'] latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south'] lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east'] lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west'] degSymbol = i18n['coord']['degrees'] minSymbol = i18n['coord']['minutes'] secSymbol = i18n['coord']['seconds'] separator = i18n['coord']['separator'] else latDirectionN = latDirectionEN_N latDirectionS = latDirectionEN_S lonDirectionE = lonDirectionEN_E lonDirectionW = lonDirectionEN_W degSymbol = "/" minSymbol = "/" secSymbol = "/" separator = "/" end latitude = datavalue['latitude'] longitude = datavalue['longitude'] if latitude < 0 then latDirection = latDirectionS latDirectionEN = latDirectionEN_S latitude = math.abs(latitude) else latDirection = latDirectionN latDirectionEN = latDirectionEN_N end if longitude < 0 then lonDirection = lonDirectionW lonDirectionEN = lonDirectionEN_W longitude = math.abs(longitude) else lonDirection = lonDirectionE lonDirectionEN = lonDirectionEN_E end precision = datavalue['precision'] if not precision or precision <= 0 then precision = 1 / 3600 -- precision not set (correctly), set to arcsecond end -- remove insignificant detail latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision if precision >= 1 - (1 / 60) and precision < 1 then precision = 1 elseif precision >= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision < (1 / 60) then precision = 1 / 60 end if precision >= 1 then unitsPerDegree = 1 elseif precision >= (1 / 60) then unitsPerDegree = 60 else unitsPerDegree = 3600 end numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision)) if numDigits <= 0 then numDigits = tonumber("0") -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end strFormat = "%." .. numDigits .. "f" if precision >= 1 then latDegrees = strFormat:format(latitude) lonDegrees = strFormat:format(longitude) if not raw then latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol else latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol end else latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits if precision >= (1 / 60) then latMinutes = latConv lonMinutes = lonConv else latSeconds = latConv lonSeconds = lonConv latMinutes = math.floor(latSeconds / 60) lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60) latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60)) lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60)) if not raw then latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol else latSecSym = latSeconds .. secSymbol lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol end end latDegrees = math.floor(latMinutes / 60) lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60) latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60) lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60) if precision >= (1 / 60) then latMinutes = strFormat:format(latMinutes) lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes) if not raw then latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end end latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection value = latValue .. separator .. lonValue if link then globe = parseWikidataURL(datavalue['globe']) if globe then globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, "en"):lower() else globe = "earth" end latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, "_") lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, "_") value = "[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language="..self.langCode.."&params="..latLink.."_"..latDirectionEN.."_"..lonLink.."_"..lonDirectionEN.."_globe:"..globe.." "..value.."]" end return value elseif datatype == 'wikibase-entityid' then local label local itemID = datavalue['numeric-id'] if subtype == 'wikibase-item' then itemID = "Q" .. itemID elseif subtype == 'wikibase-property' then itemID = "P" .. itemID else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '</strong>' end label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label == "" then label = nil end return label else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '</strong>' end elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then if raw then return " " -- single space represents 'somevalue' else return i18n['values']['unknown'] end elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then if raw then return "" -- empty string represents 'novalue' else return i18n['values']['none'] end else return nil end end function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end if qualifiers and qualifiers[1] then return self:getValue(qualifiers[1], true) -- raw = true else return nil end end function Config:snakEqualsValue(snak, value) local snakValue = self:getValue(snak, true) -- raw = true if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end return snakValue == value end function Config:setRank(rank) local rankPos if rank == p.flags.best then self.bestRank = true self.flagBest = true -- mark that 'best' flag was given return end if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then rankPos = 1 elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then rankPos = 2 elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then rankPos = 3 else return end -- one of the rank flags was given, check if another one was given before if not self.flagRank then self.ranks = {false, false, false} -- no other rank flag given before, so unset ranks self.bestRank = self.flagBest -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before self.flagRank = true -- mark that a rank flag was given end if rank:sub(-1) == "+" then for i = rankPos, 1, -1 do self.ranks[i] = true end elseif rank:sub(-1) == "-" then for i = rankPos, #self.ranks do self.ranks[i] = true end else self.ranks[rankPos] = true end end function Config:setPeriod(period) local periodPos if period == p.flags.future then periodPos = 1 elseif period == p.flags.current then periodPos = 2 elseif period == p.flags.former then periodPos = 3 else return end -- one of the period flags was given, check if another one was given before if not self.flagPeriod then self.periods = {false, false, false} -- no other period flag given before, so unset periods self.flagPeriod = true -- mark that a period flag was given end self.periods[periodPos] = true end function Config:qualifierMatches(claim, id, value) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end if qualifiers then for _, v in pairs(qualifiers) do if self:snakEqualsValue(v, value) then return true end end elseif value == "" then -- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue' return true end return false end function Config:rankMatches(rankPos) if self.bestRank then return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank >= rankPos) else return self.ranks[rankPos] end end function Config:timeMatches(claim) local startTime = nil local startTimeY = nil local startTimeM = nil local startTimeD = nil local endTime = nil local endTimeY = nil local endTimeM = nil local endTimeD = nil if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then -- any time return true end startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime) if startTime and startTime ~= "" and startTime ~= " " then startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime) end endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime) if endTime and endTime ~= "" and endTime ~= " " then endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime) end if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then -- invalidate end time if it precedes start time endTimeY = nil endTimeM = nil endTimeD = nil end if self.periods[1] then -- future if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then return true end end if self.periods[2] then -- current if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then return true end end if self.periods[3] then -- former if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then return true end end return false end function Config:processFlag(flag) if not flag then return false end if flag == p.flags.linked then self.curState.linked = true return true elseif flag == p.flags.raw then self.curState.rawValue = true if self.curState == self.states[parameters.reference] then -- raw reference values end with periods and require a separator (other than none) self.separators["sep%r"][1] = {" "} end return true elseif flag == p.flags.short then self.curState.shortName = true return true elseif flag == p.flags.multilanguage then self.curState.anyLanguage = true return true elseif flag == p.flags.unit then self.curState.unitOnly = true return true elseif flag == p.flags.mdy then self.mdyDate = true return true elseif flag == p.flags.single then self.singleClaim = true return true elseif flag == p.flags.sourced then self.sourcedOnly = true return true elseif flag == p.flags.edit then self.editable = true return true elseif flag == p.flags.editAtEnd then self.editable = true self.editAtEnd = true return true elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then self:setRank(flag) return true elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then self:setPeriod(flag) return true elseif flag == "" then -- ignore empty flags and carry on return true else return false end end function Config:processFlagOrCommand(flag) local param = "" if not flag then return false end if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then param = parameters.property elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1 param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount self.separators["sep"..param] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q\\d"])} elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then param = parameters.reference else return self:processFlag(flag) end if self.states[param] then return false end -- create a new state for each command self.states[param] = State:new(self, param) -- use "%x" as the general parameter name self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general) -- will be overwritten for param=="%p" -- set the separator self.states[param].separator = self.separators["sep"..param] -- will be nil for param=="%p", which will be set separately if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then self.states[param].singleValue = true end self.curState = self.states[param] return true end function Config:processSeparators(args) local sep for i, v in pairs(self.separators) do if args[i] then sep = replaceSpecialChars(args[i]) if sep ~= "" then self.separators[i][1] = {sep} else self.separators[i][1] = nil end end end end function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat) state.parsedFormat = parsedFormat state.separator = self.separators["sep"] state.movSeparator = self.separators["sep"..parameters.separator] state.puncMark = self.separators["punc"] end -- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences, -- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned, -- and caches the references for later use function State:isSourced(claim) self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim) return (#self.conf.prefetchedRefs > 0) end function State:resetCaches() -- any prefetched references of the previous claim must not be used self.conf.prefetchedRefs = nil end function State:claimMatches(claim) local matches, rankPos -- first of all, reset any cached values used for the previous claim self:resetCaches() -- if a property value was given, check if it matches the claim's property value if self.conf.propertyValue then matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue) else matches = true end -- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v)) end -- check if the claim's rank and time period match rankPos = rankTable[claim.rank] or 4 matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim)) -- if only claims with references must be returned, check if this one has any if self.conf.sourcedOnly then matches = (matches and self:isSourced(claim)) -- prefetches and caches references end return matches, rankPos end function State:out() local result -- collection of arrays with value objects local valuesArray -- array with value objects local sep = nil -- value object local out = {} -- array with value objects local function walk(formatTable, result) local valuesArray = {} -- array with value objects for i, v in pairs(formatTable.req) do if not result[i] or not result[i][1] then -- we've got no result for a parameter that is required on this level, -- so skip this level (and its children) by returning an empty result return {} end end for _, v in ipairs(formatTable) do if v.param then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str]) elseif v.str ~= "" then valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str} end if v.child then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result)) end end return valuesArray end -- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators for i = #self.results, 1, -1 do result = self.results[i] -- if there is already some output, then add the separators if #out > 0 then sep = self.separator[1] -- fixed separator result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]} -- movable separator else sep = nil result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]} -- optional punctuation mark end valuesArray = walk(self.parsedFormat, result) if #valuesArray > 0 then if sep then valuesArray[#valuesArray + 1] = sep end out = mergeArrays(valuesArray, out) end end -- reset state before next iteration self.results = {} return out end -- level 1 hook function State:getProperty(claim) local value = {self:getValue(claim.mainsnak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getQualifiers(claim, param) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end if qualifiers then -- iterate through claim's qualifier statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier.."\\d"][2], count = 1}) -- pass qualifier state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getQualifier(snak) local value = {self:getValue(snak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks) local out = {} -- array with value objects local sep = self.conf.separators["sep"..parameters.qualifier][1] -- value object -- iterate through the output of the separate "qualifier(s)" commands for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do -- if a hook has not been called yet, call it now if not result[parameters.qualifier..i] then self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result) end -- if there is output for this particular "qualifier(s)" command, then add it if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then -- if there is already some output, then add the separator if #out > 0 and sep then out[#out + 1] = sep end out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i]) end end return out end -- level 1 hook function State:getReferences(claim) if self.conf.prefetchedRefs then -- return references that have been prefetched by isSourced return self.conf.prefetchedRefs end if claim.references then -- iterate through claim's reference statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1}) -- pass reference state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getReference(statement) local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping'] local citeConfig = i18n['cite']['config'] local citeTypes = i18n['cite']['output-types'] -- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, -- Namely, is URL generated from an external ID. local additionalProcessedProperties = {} -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties -- to citation-template parameters local candidateParams = {} -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. "author1") local citeParams = {} local citeErrors = {} local referenceEmpty = true -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved local version = 12 -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors if not statement.snaks then return {} end -- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing "inferred from" (such references are not usable on Wikipedia) if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then return {} end -- don't include "type of reference" if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil end -- don't include "image" to prevent littering if statement.snaks[aliasesP.image] then statement.snaks[aliasesP.image] = nil end -- don't include "language" if it is equal to the local one if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then statement.snaks[aliasesP.language] = nil end if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then -- "stated in" was given but "reference URL" was not. -- get "Wikidata property" properties from the item in "stated in" -- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference -- find the "Wikidata property" properties in the item from "stated in" local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, ", ", true) for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == "external-id" then local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true) -- not raw, linked if mw.ustring.match(tempLink, "^%[%Z- %Z+%]$") then -- getValue returned a URL in square brackets. -- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text -- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, "^%[(%Z-) %Z+%]$", "%1") additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink} statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil break end end end end -- initialize candidateParams and citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do candidateParams[citeType] = {} citeParams[citeType] = {} end -- fill candidateParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do -- This will contain value--priority pairs for each param name. local candidateValuesAndPriorities = {} -- fill candidateValuesAndPriorities for refProperty in pairs(statement.snaks) do if citeErrors[citeType] then break end repeat -- just a simple wrapper to emulate "continue" -- set mappingKey and prefix local mappingKey local prefix = "" if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then mappingKey = "external-id" prefix = self.conf:getLabel(refProperty) if prefix ~= "" then prefix = prefix .. " " end else mappingKey = refProperty end local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey] -- skip properties with empty parameter name if paramName == "" then break -- skip this property for this value of citeType end -- handle unknown properties in the reference if not paramName then referenceEmpty = false local error_message = errorText("unknown-property-in-ref", refProperty) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message break end -- set processedProperty local processedProperty local raw = false -- if the value is wanted raw if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["raw-value-params"] or {}) then raw = true end if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then -- Multiple values may be given. processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true) -- anyLang = true else -- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted. processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)} -- link = true/false, anyLang = true end if #processedProperty == 0 then break end referenceEmpty = false -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then candidateValuesAndPriorities[paramName] = {} end -- find the priority of refProperty local thisPropertyPriority = -1 local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType]["prioritization"][paramName] if thisParamPrioritization then for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do if i_property == refProperty then thisPropertyPriority = i_priority end end end for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do table.insert( candidateValuesAndPriorities[paramName], {prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority} ) end until true end -- fill candidateParams[citeType] if not citeErrors[citeType] then local compareValuePriorities = function(pair1, pair2) if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then return false end if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then return true end return pair1[2] < pair2[2] end -- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities) candidateParams[citeType][paramName] = {} for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1]) end end end end -- handle additional properties for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do for _, citeType in ipairs(citeTypes) do repeat -- skip if there already have been errors if citeErrors[citeType] then break end local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty] -- handle unknown properties in the reference if not paramName then -- Skip this additional property, but do not cause an error. break end if paramName == "" then break end referenceEmpty = false if not candidateParams[citeType][paramName] then candidateParams[citeType][paramName] = {} end for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue) end until true end end -- fill citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1] else -- There is more than one value for this parameter - the values will -- go into separate numbered parameters (e.g. "author1", "author2") for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue end end end end -- handle missing mandatory parameters for the templates for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType]["mandatory-params"] or {}) do if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then -- The required param is not present. if citeErrors[citeType] then -- Do not override the previous error, if it exists. break end local error_message = errorText("missing-mandatory-param", requiredCiteParam) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message end end end local citeTypeToUse = nil -- choose the output template for _, citeType in ipairs(citeTypes) do if not citeErrors[citeType] then citeTypeToUse = citeType break end end -- set refContent local refContent = "" if citeTypeToUse then local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse]["template"] local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse] if not templateToUse or templateToUse == "" then throwError("no-such-reference-template", tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse) end -- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template if mw.isSubsting() then for i, v in pairs(paramsToUse) do refContent = refContent .. "|" .. i .. "=" .. v end refContent = "{{" .. templateToUse .. refContent .. "}}" else xpcall( function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end, function () throwError("no-such-reference-template", templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end ) end -- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error. elseif not referenceEmpty then refContent = errorText("malformed-reference-header") for _, citeType in ipairs(citeTypes) do refContent = refContent .. errorText("template-failure-reason", citeConfig[citeType]["template"], citeErrors[citeType]) end refContent = refContent .. errorText("malformed-reference-footer") end -- wrap refContent local ref = {} if refContent ~= "" then ref = {refContent} if not self.rawValue then -- this should become a <ref> tag, so save the reference's hash for later ref.refHash = "wikidata-" .. statement.hash .. "-v" .. (tonumber(i18n['version']) + version) end return {ref} else return {} end end -- gets a detail of one particular type for a reference function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang) local switchLang = anyLang local value = nil if not snaks[dType] then return nil end -- if anyLang, first try the local language and otherwise any language repeat for _, v in ipairs(snaks[dType]) do value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true) -- noSpecial = true if value then break end end if value or not anyLang then break end switchLang = not switchLang until anyLang and switchLang return value end -- gets the details of one particular type for a reference function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang) local values = {} if not snaks[dType] then return {} end for _, v in ipairs(snaks[dType]) do -- if nil is returned then it will not be added to the table values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true) -- noSpecial = true end return values end -- level 1 hook function State:getAlias(object) local value = object.value local title = nil if value and self.linked then if self.conf.entityID:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID) elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == "P" then title = "d:Property:" .. self.conf.entityID end if title then value = buildWikilink(title, value) end end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getBadge(value) value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName) if value == "" then value = nil end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end function State:callHook(param, hooks, statement, result) -- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before if not result[param] and hooks[param] then local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks) -- array with value objects -- add to the result if #valuesArray > 0 then result[param] = valuesArray result.count = result.count + 1 else result[param] = {} -- an empty array to indicate that we've tried this hook already return true -- miss == true end end return false end -- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values function State:iterate(statements, hooks, matchHook) matchHook = matchHook or alwaysTrue local matches = false local rankPos = nil local result, gotRequired for _, v in ipairs(statements) do -- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.) matches, rankPos = matchHook(self, v) if matches then result = {count = 0} -- collection of arrays with value objects local function walk(formatTable) local miss for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do -- call a hook, adding its return value to the result miss = self:callHook(i2, hooks, v, result) if miss then -- we miss a required value for this level, so return false return false end if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point breaks the loop return true end end for _, v2 in ipairs(formatTable) do if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point prevents further childs from being processed return true end if v2.child then walk(v2.child) end end return true end gotRequired = walk(self.parsedFormat) -- only append the result if we got values for all required parameters on the root level if gotRequired then -- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank if rankPos and self.conf.foundRank > rankPos then self.conf.foundRank = rankPos end -- append the result self.results[#self.results + 1] = result -- break if we only need a single value if self.singleValue then break end end end end return self:out() end local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId) local id = nil local prop = nil if arg then if arg:sub(1,1) == ":" then page = arg eid = nil elseif arg:sub(1,1):upper() == "Q" or arg:sub(1,9):lower() == "property:" or allowOmitPropPrefix then eid = arg page = nil else prop = arg end end if eid then if eid:sub(1,9):lower() == "property:" then id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10))) if id:sub(1,1):upper() ~= "P" then id = "" end else id = replaceAlias(eid) end elseif page then if page:sub(1,1) == ":" then page = mw.text.trim(page:sub(2)) end id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or "" end if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or "" end id = id:upper() if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then id = "" end return id, prop end local function nextArg(args) local arg = args[args.pointer] if arg then args.pointer = args.pointer + 1 return mw.text.trim(arg) else return nil end end local function claimCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg:processFlagOrCommand(funcName) -- process first command (== function name) local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value local hooks = {count = 0} -- set the date if given; -- must come BEFORE processing the flags if args[p.args.date] then cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])} cfg.periods = {false, true, false} -- change default time constraint to 'current' end -- process flags and commands repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" then return "" -- we cannot continue without a valid entity ID end cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if not cfg.propertyID then cfg.propertyID = nextArg(args) end cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID) if not cfg.entity or not cfg.propertyID then return "" -- we cannot continue without an entity or a property ID end cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper() if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then return "" -- there is no use to continue without any claims end claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID] if cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- do further processing if "qualifier(s)" command was given if #args - args.pointer + 1 > cfg.states.qualifiersCount then -- claim ID or literal value has been given cfg.propertyValue = nextArg(args) end for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do -- check if given qualifier ID is an alias and add it cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or ""):upper() end elseif cfg.states[parameters.reference] then -- do further processing if "reference(s)" command was given cfg.propertyValue = nextArg(args) end -- check for special property value 'somevalue' or 'novalue' if cfg.propertyValue then cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue) if cfg.propertyValue ~= "" and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == "" then cfg.propertyValue = " " -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue' else cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue) end end -- parse the desired format, or choose an appropriate format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) elseif cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- "qualifier(s)" command given if cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier) end elseif cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property) else -- "reference(s)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference) end -- if a "qualifier(s)" command and no "propert(y|ies)" command has been given, make the movable separator a semicolon if cfg.states.qualifiersCount > 0 and not cfg.states[parameters.property] then cfg.separators["sep"..parameters.separator][1] = {";"} end -- if only "reference(s)" has been given, set the default separator to none (except when raw) if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0 and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then cfg.separators["sep"][1] = nil end -- if exactly one "qualifier(s)" command has been given, make "sep%q" point to "sep%q1" to make them equivalent if cfg.states.qualifiersCount == 1 then cfg.separators["sep"..parameters.qualifier] = cfg.separators["sep"..parameters.qualifier.."1"] end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences); -- only define a hook if both its command ("propert(y|ies)", "reference(s)", "qualifier(s)") and its parameter ("%p", "%r", "%q1", "%q2", "%q3") have been given for i, v in pairs(cfg.states) do -- e.g. 'formatParams["%q1"] or formatParams["%q"]' to define hook even if "%q1" was not defined to be able to build a complete value for "%q" if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then hooks[i] = getHookName(i, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end end -- the "%q" parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to "%q1", "%q2", "%q3", ...); -- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one "qualifier(s)" command has been given if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount > 0 then hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- create a state for "properties" if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration; -- must come AFTER defining the hooks if not cfg.states[parameters.property] then cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property) -- if the "single" flag has been given then this state should be equivalent to "property" (singular) if cfg.singleClaim then cfg.states[parameters.property].singleValue = true end end -- if the "sourced" flag has been given then create a state for "reference" if it doesn't exist yet, using default values, -- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references; -- must come AFTER defining the hooks if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference) -- use singular "reference" to minimize overhead end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark); -- must come AFTER creating the additonal states cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat) -- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue for i, v in pairs(args) do i = tostring(i) if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then v = replaceSpecialChars(v) -- check for special qualifier value 'somevalue' if v ~= "" and mw.text.trim(v) == "" then v = " " -- single space represents 'somevalue' end cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v end end -- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated) claims = sortOnRank(claims) -- then iterate through the claims to collect values value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches)) -- pass property state with level 1 hooks and matchHook -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata if cfg.editable and value ~= "" then value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end local function generalCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg.curState = State:new(cfg) local lastArg local value = nil repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlag(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then return "" -- we cannot continue without an entity end -- serve according to the given command if funcName == p.generalCommands.label then value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName) elseif funcName == p.generalCommands.title then cfg.inSitelinks = true if cfg.entityID:sub(1,1) == "Q" then value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID) end if cfg.curState.linked and value then value = buildWikilink(value) end elseif funcName == p.generalCommands.description then value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID) else local parsedFormat, formatParams local hooks = {count = 0} cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then cfg.curState.singleValue = true end if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then return "" -- there is no use to continue without any aliasses end local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode] -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getAlias); -- only define the hook if the parameter ("%a") has been given if formatParams[parameters.alias] then hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks)) elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then return "" -- there is no use to continue without any badges end local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges cfg.inSitelinks = true -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getBadge); -- only define the hook if the parameter ("%b") has been given if formatParams[parameters.badge] then hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks)) end end value = value or "" if cfg.editable and value ~= "" then -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end -- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args) local function establishCommands(commandList, commandFunc) for _, commandName in pairs(commandList) do local function wikitextWrapper(frame) local args = copyTable(frame.args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP, frame) return commandFunc(args, commandName) end p[commandName] = wikitextWrapper local function luaWrapper(args) args = copyTable(args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP) return commandFunc(args, commandName) end p["_" .. commandName] = luaWrapper end end establishCommands(p.claimCommands, claimCommand) establishCommands(p.generalCommands, generalCommand) -- main function that is supposed to be used by wrapper templates function p.main(frame) if not mw.wikibase then return nil end local f, args loadI18n(aliasesP, frame) -- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template frame = frame:getParent() or frame if not frame.args[1] then throwError("no-function-specified") end f = mw.text.trim(frame.args[1]) if f == "main" then throwError("main-called-twice") end assert(p["_"..f], errorText('no-such-function', f)) -- copy arguments from immutable to mutable table args = copyTable(frame.args) -- remove the function name from the list table.remove(args, 1) return p["_"..f](args) end return p j5a6l03tjwodgrvfnv3lb4x5up93wlv 828 52260 616380 368743 2026-07-09T08:25:55Z Uzume 1511 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q29879601|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 616380 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Unknown or unsupported datatype '%s'.", ["missing-required-parameter"] = "No required parameters defined, needing at least one", ["extra-required-parameter"] = "Parameter '%s' must be defined as optional", ["no-function-specified"] = "You must specify a function to call", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'The function "main" cannot be called twice', ["no-such-function"] = 'The function "%s" does not exist', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Edit this on Wikidata" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ".", ["delimiter"] = "," }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "s", ["millennium"] = " millennium", ["century"] = " century", ["million-years"] = " million years", ["billion-years"] = " billion years", ["year"] = " year", ["years"] = " years" }, ["julian-calendar"] = "Julian calendar", -- linked page title ["julian"] = "Julian", ["BCE"] = "BCE", ["CE"] = "CE", ["common-era"] = "Common Era" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "N", ["latitude-south"] = "S", ["longitude-east"] = "E", ["longitude-west"] = "W", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "unknown", ["none"] = "none" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5 0 60680 616393 614654 2026-07-09T09:40:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616393 wikitext text/x-wiki {{underconstruction}} {{Infobox person | name = কমলা গোহাঁই | image = | image size = | birth_date = | birth_place = [[অসম]] | occupation = [[চিকিৎসক]], [[অনুবাদ]] | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | citizenship = | language = | education = | period = | notableworks = | spouse = | parents = মহেন্দ্ৰনাথ গোহাঁই <small>(পিতৃ)</small><br>শৰৎকুমাৰী গোহাঁই <small>(মাতৃ)</small> | awards = }} কমলা গোহাঁই হৈছে কুৰি শতিকাৰ চল্লিছৰ দশকৰ এগৰাকী অসমীয়া মহিলা চিকিৎসক।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী">{{cite web | url=http://srotaswini.in/#our-volumes | title=বিজ্ঞানৰ জগতত অসমীয়া মহিলা | accessdate=27 May 2020 | archivedate=7 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607163048/http://srotaswini.in/#our-volumes | deadurl=yes }}</ref> ==জন্ম পৰিচয়== কমলা গোহাঁই হৈছে অধ্যাপক [[হীৰেন গোহাঁই]]ৰ জ্যেষ্ঠা ভগ্নী।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" />পাছলৈ কমলা সেনগুপ্ত হৈ কলিকতা নিবাসী হয়। ==শিক্ষাজীৱন== কলিকতা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা কুৰি শতিকাৰ চল্লিছৰ দশকৰ এম.বি.বি.এছ. ডিগ্ৰী লাভ কৰা অসমীয়া ছোৱালী হ'ল কমলা গোহাঁই।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> ==কৰ্মজীৱন== কমলা গোহাঁইয়ে ইণ্ডিয়ান মেডিকেল ৱমেনছ্ এছ'চিয়েচনৰ কোষাধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে। অসমীয়া অনুবাদ সাহিত্যলৈকো বৰঙণি যোগাইছে।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" />তেওঁৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য অনুবাদ কৰ্ম হ'ল বিখ্যাত চিলিৰ কবি পাবলো নেৰুদাৰ (Pablo Neruda) আত্মজীৱনী 'মেম’ৰিয়েল্‌ছ অৱ ইজ্‌লা নেগ্রা' (Memoirs of Isla Negra)-ৰ অসমীয়া অনুবাদ 'ৰমনীয় অতীত'। ==তথ্যউৎস== [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহিলা চিকিৎসক]] sutk7itws7f0lng60qufsq9v81o4e2b 0 61145 616328 527266 2026-07-08T19:26:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616328 wikitext text/x-wiki {{underconstruction}} '''অমলা বেজবৰুৱা''' ({{lang-en|Amala Bezbaruah}}) [[গণিত বিজ্ঞান]]ত অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা স্নাতকোত্তৰ। তেওঁ আছিল [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গণিত বিভাগৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা প্ৰবক্তা।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী">{{cite web | url=http://srotaswini.in/#our-volumes | title=বিজ্ঞানৰ জগতত অসমীয়া মহিলা | accessdate=27 May 2020 | archivedate=7 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607163048/http://srotaswini.in/#our-volumes | deadurl=yes }}</ref> [[অসম গণিত শিক্ষায়তন]]ৰ পৰা প্ৰকাশিত গণিত বিষয়ক আলোচনী গণিত বিকাশৰ প্ৰথমগৰাকী সম্পাদক<ref name="গণিতবিকাশ১৮সংখ্যক-লেখা">{{cite journal | title=ডঃ অমলা বেজবৰুৱাৰ সৈতে সম্পাদকৰ অন্তৰংগ আলাপ | author=[[দিলীপ শৰ্মা (গণিতজ্ঞ)|ডঃ দিলীপ শৰ্মা]] | journal=গণিত বিকাশ | year=১৯৯৬ | month=জানুৱাৰী-জুন | volume=১৮ | pages=৫৩ ৰ পৰা ৬৫}}</ref> আছিল অমলা বেজবৰুৱা।<ref name="গবি">[http://books.jamini.co.in/%E0%A6%97%E0%A6%A3%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B6/ গণিত বিকাশৰ সম্পৰ্কে]</ref> ১৯৭৫-৭৭ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত তেওঁৰ এজন ছাত্ৰ আছিল [[দিলীপ শৰ্মা (গণিতজ্ঞ)| দিলীপ শৰ্মা]]। <ref name="গণিতবিকাশ১৮সংখ্যক-লেখা"/> ==শিক্ষা== অমলা বেজবৰুৱাৰ পিতৃৰ সৰুতেই বিয়োগ হৈছিল।<ref name="গণিতবিকাশ১৮সংখ্যক-লেখা"/> শিশুকালৰ পৰা অসুখীয়া আছিল বাবে অমলা বেজবৰুৱাক ককাদেউতাকে স্কুলত পঢ়িবলৈ হাক দিছিল। প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ মুখ নেদেখাকৈয়ে সেয়ে তেওঁ শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল তৃতীয় শ্ৰেণীত। অমলা বেজবৰুৱাৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰম্ভ হৈছিল যোৰহাট ছোৱালী হাইস্কুলত। সেই সময়ত তৃতীয় শ্ৰেণীতে ইংৰাজী আৰু অংক আছিল। নেওতাকেইখনো নজনা অমলা বেজবৰুৱাই অংকত শূন্য পোৱাৰ বাবে বছৰেকীয়া পৰীক্ষাত চতুৰ্থ শ্ৰেণীলৈ 'কণ্ডিচনেল প্ৰমোছন'হে লাভ কৰিছিল। সেইখন বিদ্যালয়ত তেওঁ সপ্তম শ্ৰেণীলৈকে পঢ়িছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ মাক, ভাই-ভনীৰ সৈতে মাদ্ৰাজলৈ আহি তেওঁৰ সৰু-মাজুখুড়াকৰ লগত থাকিছিল। তাতে তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভনীয়েকক খুড়াকে ছেইণ্ট ৰাফেলছ গাৰ্লছ হাইস্কুলত নাম লগাই দিয়ে। ইয়াত তেওঁৰ পঢ়াৰ মাধ্যম অসমীয়াৰ পৰা ইংৰাজীলৈ সলনি হয়। দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে অমলা বেজবৰুৱাই [[সংস্কৃত]] বাছি ল'লে। এই দ্বিতীয় ভাষাটো তেতিয়া স্কুলত কমেও ৬ বছৰ পঢ়িত লাগে কিন্তু অমলাই সপ্তম শ্ৰেণীৰ মাজডোখৰৰ পৰা দশমলৈ চাৰে তিনি বছৰহে পঢ়িবলৈ পাইছিল। দশম শ্ৰেণী শেষ কৰি তেওঁ এছ এছ এল চি পৰীক্ষা দিয়ে। পৰীক্ষাত সেইখন স্কুলৰ পৰা প্ৰথম স্থান তেওঁৱেই লাভ কৰিছিল। <ref name="গণিতবিকাশ১৮সংখ্যক-লেখা"/> তেওঁ ১৯৫৯ চনত আই-এ পৰীক্ষাত জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ভিতৰত প্ৰথমস্থান অধিকাৰ কৰিছিল। এই স্থান লাভ কৰা তেওঁ হৈছে প্ৰথমগৰাকী ছাত্ৰী। সেই সময়ত ছোৱালীৰ শাখাত আই-এ শ্ৰেণীত গণিত পঢ়ুৱাইছিল অধ্যাপক প্ৰাণেশ্বৰ পাঠকে। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা গণিতৰ এম এতো প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰা প্ৰথমগৰাকী ছাত্ৰী<ref name="গণিতবিকাশ১৮সংখ্যক-লেখা"/> আছিল।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> তাৰপাছত [[ইংলেণ্ড]]ৰ [[ব্ৰিষ্টল বিশ্ববিদ্যালয়]]ত গণিতীয় দৰ্শন বিভাগত গৱেষণা আৰম্ভ কৰে আৰু এখনি গুৰুত্বপূৰ্ণ গৱেষণা-পত্ৰ লিখি উলিয়ায়। ভগ্ন স্বাস্থ্যৰ বাবে পিএইচডি সম্পূৰ্ণ নকৰাকৈ তেওঁ ভাৰতলৈ উলটি আহিবলগীয়া হৈছিল। পাছত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[জ্যোতিপ্ৰসাদ মেধি]]ৰ তত্ত্বৱধানত গণিতীয় দৰ্শন বিষয়ত পিএইচডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== অমলা বেজবৰুৱাই গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গণিত বিভাগত অধ্যাপনা কৰিছিল।<ref name="গণিতবিকাশ৬৫/৬৬সম্পাদকীয়">{{cite journal | url=https://aamonline.org.in/ganit-bikash/volume-65-and-66/ | title=গণিত বিকাশৰ ই-সংস্কৰণ | author=প্ৰবীণ দাস | journal=গণিত বিকাশ | year=২০২০ | month=ছেপ্তেম্বৰ | volume=৬৫ & ৬৬ | pages=৩, ৪ | access-date=2022-10-02 | archivedate=2022-10-02 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002073225/https://aamonline.org.in/ganit-bikash/volume-65-and-66/ | deadurl=yes }}</ref>অসমত গণিত বিষয়ক জনপ্ৰিয়কৰণৰ বাবে তেখেতে বৰঙণি আগবঢ়াই থৈ গৈছে। গৱেষণাৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনুপ্ৰেৰণা যোগাইছিল।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> [[অসম গণিত শিক্ষায়তন]]ৰ লগত জড়িত আছিল অমলা বেজবৰুৱা।<ref>{{Cite web |title=অসম গণিত শিক্ষায়তনৰ ৱেবছাইট |url=http://aam.org.in/ |access-date=2020-06-07 |archivedate=2020-06-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607165911/http://aam.org.in/ |deadurl=yes }}</ref>অসম গণিত শিক্ষায়তনৰ প্ৰতীক চিহ্নটো অমলা বেজবৰুৱাই আঁকিছিল।<ref name="গণিতবিকাশ১৮সংখ্যক-লেখা"/> লগতে [[অসম গণিত শিক্ষায়তন]]ৰ পৰা প্ৰকাশিত গণিত বিষয়ক আলোচনী গণিত বিকাশৰ তেওঁ প্ৰথমগৰাকী সম্পাদক আছিল ।<ref name="গবি" /> তেওঁ আলোচনীখনৰ একেৰাহে তিনিটা সংখ্যা সম্পাদনা কৰিছিল আৰু নিৰ্দ্ধাৰিত সময়ৰ ভিতৰত প্ৰকাশ কৰি সদস্যসকলৰ হাতত তুলি দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।<ref name="গণিতবিকাশ৬৫/৬৬সম্পাদকীয়"/> ==স্বীকৃতি== গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গণিত বিভাগত প্ৰতি বছৰে তেখেতৰ সোঁৱৰণত এটি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। বঁটাতো ''অমলা বেজবৰুৱা এৱাৰ্ড''। বিভাগৰ প্ৰথম বৰ্ষত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰা শিক্ষাৰ্থীজনক এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। ==গৱেষণা-পত্ৰ== {{cite journal|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-symbolic-logic/article/abs/godels-second-incompleteness-theorem-for-q/538B099221C29D3C22407B899142E1D8|title=Gödel's Second incompleteness theorem for Q|first1=A.|last1=Bezboruah|first2=J. C.|last2=Shepherdson|journal=The Journal of Symbolic Logic|year=1976|month=June|volume=41|issue=|pages=503-512|doi=10.1017/S0022481200051586|number=2}} ==তথ্যউৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গণিতজ্ঞ]] tsv3nylsd0d6lv09maic3aioumn4leo 0 61146 616332 384731 2026-07-08T21:54:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616332 wikitext text/x-wiki {{underconstruction}} অৰুণমণি চৌধুৰী হৈছে বিজ্ঞানৰ উচ্চ শিক্ষাৰে শিক্ষিত অসমৰ এগৰাকী মেধাৱী মহিলা।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী">{{cite web | url=http://srotaswini.in/#our-volumes | title=বিজ্ঞানৰ জগতত অসমীয়া মহিলা | accessdate=27 May 2020 | archivedate=7 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607163048/http://srotaswini.in/#our-volumes | deadurl=yes }}</ref> তেখেত ১৯৫৪ চনৰ পৰা ১৯৮৮ চনলৈকে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]] বিভাগৰ অধ্যাপিকা হিচাপে আছিল।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> ==জন্ম আৰু ব্যক্তিগত জীৱন== অৰুণমণি চৌধুৰীৰ জীৱনসংগী হৈছে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ [[পদাৰ্থ বিজ্ঞান]] বিভাগৰ এমেৰিটাছ অধ্যাপক ড‍০ [[ভূমিধৰ চৌধুৰী]]। <ref>{{cite web | url=http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=aug2819/city051 | title=Noted physicist passes away | date=২৮ আগষ্ট, ২০১৯ | accessdate=7 June 2020 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==শিক্ষা== [[বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা চৌধুৰীয়ে [[ইংলেণ্ড]]ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা পত্ৰিকাত চৌধুৰীয়ে নিজৰ গৱেষণা পত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> ==কৰ্ম জীৱন== অৰুণমণি চৌধুৰীয়ে ১৯৫৪ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগৰ প্ৰবক্তা পদত নিযুক্তি লাভ কৰে। কেইবাগৰাকীও গৱেষক ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ তত্বাৱধায়ক হিচাপে আছিল অৰুণমণি চৌধুৰী।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> <!-- চনত --> তেখেত বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়।১৯৮৮ চনত চৌধুৰীয়ে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপিকা হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী" /> ==তথ্যউৎস== [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিজ্ঞানী]] 4k5p7u3lcrhzzj9qqt5v93sf5dprdeu 0 62563 616356 569042 2026-07-09T06:16:14Z ~2026-38859-84 50710 Minor (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 616356 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge | bridge_name = ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং | image = Dhubri-Phulbari Bridge, Phulbari Side.jpg | image_size = 300 px | alt = | caption = ছিগমেণ্ট লগাই থোৱা দৃশ্য (ফুলবাৰী) | official_name = | other_name = | carries = | crosses = | locale = | owner = | maint = [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]] | id = | architect = | designer = | engineering = | design = | material = | length =প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ | width = | height = | mainspan = | spans = | pierswater = | load = | clearance = | below = | life = | builder = [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]] | fabricator = | begin = | complete = ২০২৬ (আশা কৰা হৈছে) | cost =Rs. ৪৯৯৭ কোটি | open = | inaugurated = | toll = | traffic = | preceded = | followed = | heritage = | collapsed = | closed = | replaces = | map_cue = | map_image = | map_alt = | map_text = | map_width = | coordinates = | lat = | long = | references = | extra = }} '''ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং''' হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] মাজেৰে বৈ যোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ]] ওপৰত নিৰ্মাণাধীন এখন দলং।<ref name="Topic: Dhubri-Phulbari bridge">{{cite web | url=https://theprint.in/tag/dhubri-phulbari-bridge/ | title=India’s longest bridge set to come up between Assam & Meghalaya, impact millions of lives | publisher=theprint.in | accessdate=19 August 2020 | author=Ifrah Mufti}}</ref><ref name="19km" /> ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলংখন ২০২৬–২৭ চনৰ ভিতৰত সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, এয়া নদীৰ ওপৰত [[ভাৰত]]ৰ দীৰ্ঘতম দলং আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰতকৈ বেছি।<ref name="19km">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/assam/Project/dhubri-phulbari-bridge-project | title=Construction of Four Lane Bridge including approaches over River Brahmaputra | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026 | Language=En}}</ref> বাংলাদেশ সীমান্তৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত এই নিৰ্মাণাধীন দলংখন [[অসম]]ৰ [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰীৰ]] সৈতে [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[ফুলবাৰী]]ৰ লগত সংযুক্ত কৰিব, যিটো ১২৭ বি নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ এক বিচ্ছিন্ন সংযোগ। সামৰিক কাম-কাজ ২০১৯-২০২০ ত আৰম্ভ হয়।<ref name="Dhubri-Phulbari Bridge1">{{cite web|url=https://www.m.jagranjosh.com/|title=Dhubri Fulbari Bridge Abou|publisher=jagranjosh.com|accessdate=25 January 2022|archivedate=24 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124202418/https://m.jagranjosh.com/|deadurl=yes}}</ref><ref name="DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 ">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | title=DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | publisher=sentinelassam.com | date=Sentinel Digital Desk https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | accessdate=19 August 2020}}</ref> এই দলঙৰ কাম [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]]ৰ দ্বাৰা অৰ্থায়ন কৰা হৈ আছে আৰু এইটো এনএইচআইডিচিএল-ৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰ কৰা হ’ব। এইখন ভাৰতৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত ৬খন দলংৰ মাজত এখন৷<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/other-states/fencing-to-be-over-by-december-sonowal/article23982592.ece Fencing to be over by December: Sonowal]</ref><ref name="19km" /> == নিৰ্মাণ == [[চিত্ৰ:Dhubri Phulbari River Bridge.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ দৃশ্য স্তম্ভ নং ১২৫ৰ পৰা]] এল এণ্ড টিয়ে এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ চুক্তি অধিগ্ৰহণ কৰে, য’ত ধুবুৰী ফালে ৩.৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[ফুলবাৰী (মেঘালয়)|ফুলবাৰী]] ফালে ২.২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ১২.৬২৫ কিলোমিটাৰ এপ্ৰ’চ ভায়াডাক্টকে ধৰি এখন নেভিগেচন দলং থাকিব, যি দুয়োফালে এপ্ৰ’চ ৰোড আৰু ইণ্টাৰচেঞ্জৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব।<ref>https://themetrorailguy.com/dhubri-phulbari-bridge-status-update-news-design/</ref><ref name="19km" /> প্ৰায় ৪৯৯৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ হ’বলগীয়া এই দলংখনে নদীৰ দুয়োপাৰৰ মাজত যাত্ৰা কৰিবলৈ ফেৰী সেৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়]]ৰ লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া চাহিদা পূৰণ কৰিব। ইয়াৰ জৰিয়তে পথেৰে যাতায়ত কৰিবলগীয়া ২০৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব ১৯ কিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পাব, যিটো দলংখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য।<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/blog/dhubri-phulbari-bridge-building-lifeline-northeast-connectivity | title=Dhubri–Phulbari Bridge: Building the Lifeline of Northeast Connectivity | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026}}</ref> == বৰ্তমান স্থিতি == ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমে প্ৰায় ৫৯% কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল। কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ মন্ত্ৰালয়ৰ তত্বাৱধানত এই প্ৰকল্পটো এন এইচ আই ডি চি এলৰ সক্ৰিয় ৰূপায়ণৰ অধীনত আছে। বৰ্তমানৰ পৰিকল্পনাসমূহে ২০২৮ চনৰ শেষৰ ফালে চূড়ান্ত সম্পূৰ্ণতা আৰু মুকলি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।<ref>{{Cite web|title=Dhubri Phulbari Bridge, Length, Estimated Cost, Latest News|url=https://vajiramandravi.com/current-affairs/dhubri-phulbari-bridge/|access-date=2025-06-29|language=en-IN}}</ref>[[File:Dhubri Phulbari Bridge Workshop.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ কৰ্মশাল]] == বৈশিষ্ট্য == * দৈৰ্ঘ্য: ১৯.৩ কিঃমিঃ * ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম দলং == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} {{Bridges over the Brahmaputra river}} {{Commons|Category:Dhubri-Phulbari Bridge|ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত দলং]] [[শ্ৰেণী:ধুবুৰী জিলা]] l19ce5whzljsteakme9xg2xxl2hgg30 616357 616356 2026-07-09T06:17:37Z ~2026-38859-84 50710 + (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 616357 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge | bridge_name = ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং | image = Dhubri-Phulbari Bridge, Phulbari Side.jpg | image_size = 300 px | alt = | caption = ছিগমেণ্ট লগাই থোৱা দৃশ্য (ফুলবাৰী) | official_name = | other_name = | carries = | crosses = | locale = | owner = | maint = [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]] | id = | architect = | designer = | engineering = | design = | material = | length =প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ | width = | height = | mainspan = | spans = | pierswater = | load = | clearance = | below = | life = | builder = [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]] | fabricator = | begin = | complete = ২০২৬ (আশা কৰা হৈছে) | cost =Rs. ৪৯৯৭ কোটি | open = | inaugurated = | toll = | traffic = | preceded = | followed = | heritage = | collapsed = | closed = | replaces = | map_cue = | map_image = | map_alt = | map_text = | map_width = | coordinates = | lat = | long = | references = | extra = }} '''ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং''' হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] মাজেৰে বৈ যোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ]] ওপৰত নিৰ্মাণাধীন এখন দলং।<ref name="Topic: Dhubri-Phulbari bridge">{{cite web | url=https://theprint.in/tag/dhubri-phulbari-bridge/ | title=India’s longest bridge set to come up between Assam & Meghalaya, impact millions of lives | publisher=theprint.in | accessdate=19 August 2020 | author=Ifrah Mufti}}</ref><ref name="19km" /> ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলংখন ২০২৬–২৭ চনৰ ভিতৰত সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, এয়া নদীৰ ওপৰত [[ভাৰত]]ৰ দীৰ্ঘতম দলং আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰতকৈ বেছি।<ref name="19km">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/assam/Project/dhubri-phulbari-bridge-project | title=Construction of Four Lane Bridge including approaches over River Brahmaputra | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026 | Language=En}}</ref> বাংলাদেশ সীমান্তৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত এই নিৰ্মাণাধীন দলংখন [[অসম]]ৰ [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰীৰ]] সৈতে [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[ফুলবাৰী]]ৰ লগত সংযুক্ত কৰিব, যিটো ১২৭ বি নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ এক বিচ্ছিন্ন সংযোগ। সামৰিক কাম-কাজ ২০১৯-২০২০ ত আৰম্ভ হয়।<ref name="Dhubri-Phulbari Bridge1">{{cite web|url=https://www.m.jagranjosh.com/|title=Dhubri Fulbari Bridge Abou|publisher=jagranjosh.com|accessdate=25 January 2022|archivedate=24 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124202418/https://m.jagranjosh.com/|deadurl=yes}}</ref><ref name="DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 ">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | title=DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | publisher=sentinelassam.com | date=Sentinel Digital Desk https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | accessdate=19 August 2020}}</ref> এই দলঙৰ কাম [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]]ৰ দ্বাৰা অৰ্থায়ন কৰা হৈ আছে আৰু এইটো এনএইচআইডিচিএল-ৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰ কৰা হ’ব। এইখন ভাৰতৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত ৬খন দলংৰ মাজত এখন৷<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/other-states/fencing-to-be-over-by-december-sonowal/article23982592.ece Fencing to be over by December: Sonowal]</ref><ref name="19km" /> == নিৰ্মাণ == [[চিত্ৰ:Dhubri Phulbari River Bridge.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ দৃশ্য স্তম্ভ নং ১২৫ৰ পৰা]] এল এণ্ড টিয়ে এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ চুক্তি অধিগ্ৰহণ কৰে, য’ত ধুবুৰী ফালে ৩.৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[ফুলবাৰী (মেঘালয়)|ফুলবাৰী]] ফালে ২.২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ১২.৬২৫ কিলোমিটাৰ এপ্ৰ’চ ভায়াডাক্টকে ধৰি এখন নেভিগেচন দলং থাকিব, যি দুয়োফালে এপ্ৰ’চ ৰোড আৰু ইণ্টাৰচেঞ্জৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব।<ref>https://themetrorailguy.com/dhubri-phulbari-bridge-status-update-news-design/</ref><ref name="19km" /> প্ৰায় ৪৯৯৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ হ’বলগীয়া এই দলংখনে নদীৰ দুয়োপাৰৰ মাজত যাত্ৰা কৰিবলৈ ফেৰী সেৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়]]ৰ লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া চাহিদা পূৰণ কৰিব। ইয়াৰ জৰিয়তে পথেৰে যাতায়ত কৰিবলগীয়া ২০৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব ১৯ কিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পাব, যিটো দলংখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য।<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/blog/dhubri-phulbari-bridge-building-lifeline-northeast-connectivity | title=Dhubri–Phulbari Bridge: Building the Lifeline of Northeast Connectivity | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026}}</ref> == বৰ্তমান স্থিতি == ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমে প্ৰায় ৫৯% কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল। কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ মন্ত্ৰালয়ৰ তত্বাৱধানত এই প্ৰকল্পটো এন এইচ আই ডি চি এলৰ সক্ৰিয় ৰূপায়ণৰ অধীনত আছে। বৰ্তমানৰ পৰিকল্পনাসমূহে ২০২৮ চনৰ শেষৰ ফালে চূড়ান্ত সম্পূৰ্ণতা আৰু মুকলি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।<ref>{{Cite web|title=Dhubri Phulbari Bridge, Length, Estimated Cost, Latest News|url=https://vajiramandravi.com/current-affairs/dhubri-phulbari-bridge/|access-date=2025-06-29|language=en-IN}}</ref>[[File:Dhubri Phulbari Bridge Workshop.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ কৰ্মশাল]] == বৈশিষ্ট্য == * দৈৰ্ঘ্য: ১৯.৩ কিঃমিঃ<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity" /> * ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম দলং == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} {{Bridges over the Brahmaputra river}} {{Commons|Category:Dhubri-Phulbari Bridge|ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত দলং]] [[শ্ৰেণী:ধুবুৰী জিলা]] 2fvfhnxjdrbbnsnlf0bckoeeyu9itj6 616359 616357 2026-07-09T06:22:14Z ~2026-38859-84 50710 উদ্ধৃতি (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 616359 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge | bridge_name = ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং | image = Dhubri-Phulbari Bridge, Phulbari Side.jpg | image_size = 300 px | alt = | caption = ছিগমেণ্ট লগাই থোৱা দৃশ্য (ফুলবাৰী) | official_name = | other_name = | carries = | crosses = | locale = | owner = | maint = [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]] | id = | architect = | designer = | engineering = | design = | material = | length =প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ | width = | height = | mainspan = | spans = | pierswater = | load = | clearance = | below = | life = | builder = [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]] | fabricator = | begin = | complete = ২০২৬ (আশা কৰা হৈছে) | cost =Rs. ৪৯৯৭ কোটি | open = | inaugurated = | toll = | traffic = | preceded = | followed = | heritage = | collapsed = | closed = | replaces = | map_cue = | map_image = | map_alt = | map_text = | map_width = | coordinates = | lat = | long = | references = | extra = }} '''ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং''' হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] মাজেৰে বৈ যোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ]] ওপৰত নিৰ্মাণাধীন এখন দলং।<ref name="Topic: Dhubri-Phulbari bridge">{{cite web | url=https://theprint.in/tag/dhubri-phulbari-bridge/ | title=India’s longest bridge set to come up between Assam & Meghalaya, impact millions of lives | publisher=theprint.in | accessdate=19 August 2020 | author=Ifrah Mufti}}</ref><ref name="19km" /> ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলংখন ২০২৬–২৭ চনৰ ভিতৰত সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, এয়া নদীৰ ওপৰত [[ভাৰত]]ৰ দীৰ্ঘতম দলং আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰতকৈ বেছি।<ref name="19km">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/assam/Project/dhubri-phulbari-bridge-project | title=Construction of Four Lane Bridge including approaches over River Brahmaputra | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026 | Language=En}}</ref> বাংলাদেশ সীমান্তৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত এই নিৰ্মাণাধীন দলংখন [[অসম]]ৰ [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰীৰ]] সৈতে [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[ফুলবাৰী]]ৰ লগত সংযুক্ত কৰিব, যিটো ১২৭ বি নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ এক বিচ্ছিন্ন সংযোগ। সামৰিক কাম-কাজ ২০১৯-২০২০ ত আৰম্ভ হয়।<ref name="Dhubri-Phulbari Bridge1">{{cite web|url=https://www.m.jagranjosh.com/|title=Dhubri Fulbari Bridge Abou|publisher=jagranjosh.com|accessdate=25 January 2022|archivedate=24 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124202418/https://m.jagranjosh.com/|deadurl=yes}}</ref><ref name="DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 ">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | title=DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | publisher=sentinelassam.com | date=Sentinel Digital Desk https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | accessdate=19 August 2020}}</ref> এই দলঙৰ কাম [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]]ৰ দ্বাৰা অৰ্থায়ন কৰা হৈ আছে আৰু এইটো এনএইচআইডিচিএল-ৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰ কৰা হ’ব। এইখন ভাৰতৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত ৬খন দলংৰ মাজত এখন৷<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/other-states/fencing-to-be-over-by-december-sonowal/article23982592.ece Fencing to be over by December: Sonowal]</ref><ref name="19km" /> == নিৰ্মাণ == [[চিত্ৰ:Dhubri Phulbari River Bridge.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ দৃশ্য স্তম্ভ নং ১২৫ৰ পৰা]] এল এণ্ড টিয়ে এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ চুক্তি অধিগ্ৰহণ কৰে, য’ত ধুবুৰী ফালে ৩.৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[ফুলবাৰী (মেঘালয়)|ফুলবাৰী]] ফালে ২.২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ১২.৬২৫ কিলোমিটাৰ এপ্ৰ’চ ভায়াডাক্টকে ধৰি এখন নেভিগেচন দলং থাকিব, যি দুয়োফালে এপ্ৰ’চ ৰোড আৰু ইণ্টাৰচেঞ্জৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব।<ref>https://themetrorailguy.com/dhubri-phulbari-bridge-status-update-news-design/</ref><ref name="19km" /> প্ৰায় ৪৯৯৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ হ’বলগীয়া এই দলংখনে নদীৰ দুয়োপাৰৰ মাজত যাত্ৰা কৰিবলৈ ফেৰী সেৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়]]ৰ লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া চাহিদা পূৰণ কৰিব। ইয়াৰ জৰিয়তে পথেৰে যাতায়ত কৰিবলগীয়া ২০৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব ১৯ কিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পাব, যিটো দলংখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য।<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/blog/dhubri-phulbari-bridge-building-lifeline-northeast-connectivity | title=Dhubri–Phulbari Bridge: Building the Lifeline of Northeast Connectivity | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026}}</ref> == বৰ্তমান স্থিতি == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহলৈকে ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমে প্ৰায় ৭৬% কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="76%">{{cite web | url=https://theshillongtimes.com/2026/07/09/dhubri-phulbari-bridge-76-complete-set-for-2028-finish/ | title=Dhubri-Phulbari bridge 76% complete; set for 2028 finish | publisher=theshillongtimes.com | work=By Our Reporter | date=July 9, 2026 | accessdate=9 July 2026}}</ref> কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ মন্ত্ৰালয়ৰ তত্বাৱধানত এই প্ৰকল্পটো এন এইচ আই ডি চি এলৰ সক্ৰিয় ৰূপায়ণৰ অধীনত আছে। বৰ্তমানৰ পৰিকল্পনাসমূহে ২০২৮ চনৰ শেষৰ ফালে চূড়ান্ত সম্পূৰ্ণতা আৰু মুকলি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।<ref>{{Cite web|title=Dhubri Phulbari Bridge, Length, Estimated Cost, Latest News|url=https://vajiramandravi.com/current-affairs/dhubri-phulbari-bridge/|access-date=2025-06-29|language=en-IN}}</ref>[[File:Dhubri Phulbari Bridge Workshop.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ কৰ্মশাল]] == বৈশিষ্ট্য == * দৈৰ্ঘ্য: ১৯.৩ কিঃমিঃ<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity" /> * ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম দলং == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} {{Bridges over the Brahmaputra river}} {{Commons|Category:Dhubri-Phulbari Bridge|ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত দলং]] [[শ্ৰেণী:ধুবুৰী জিলা]] gkd8nugtpuxr13vh6uxjv7b1okbx5ep 616362 616359 2026-07-09T06:28:11Z ~2026-38859-84 50710 +- 616362 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge | bridge_name = ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং | image = Dhubri-Phulbari Bridge, Phulbari Side.jpg | image_size = 300 px | alt = | caption = ছিগমেণ্ট লগাই থোৱা দৃশ্য (ফুলবাৰী) | official_name = | other_name = | carries = | crosses = | locale = | owner = | maint = [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]] | id = | architect = | designer = | engineering = | design = | material = | length =প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ | width = | height = | mainspan = | spans = | pierswater = | load = | clearance = | below = | life = | builder = [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]] | fabricator = | begin = | complete = ২০২৬ (আশা কৰা হৈছে) | cost =Rs. ৪৯৯৭ কোটি | open = | inaugurated = | toll = | traffic = | preceded = | followed = | heritage = | collapsed = | closed = | replaces = | map_cue = | map_image = | map_alt = | map_text = | map_width = | coordinates = | lat = | long = | references = | extra = }} '''ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং''' হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] মাজেৰে বৈ যোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ]] ওপৰত নিৰ্মাণাধীন এখন দলং।<ref name="Topic: Dhubri-Phulbari bridge">{{cite web | url=https://theprint.in/tag/dhubri-phulbari-bridge/ | title=India’s longest bridge set to come up between Assam & Meghalaya, impact millions of lives | publisher=theprint.in | accessdate=19 August 2020 | author=Ifrah Mufti}}</ref><ref name="19km" /> ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলংখন ২০২৬–২৭ চনৰ ভিতৰত সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, এয়া নদীৰ ওপৰত [[ভাৰত]]ৰ দীৰ্ঘতম দলং আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰতকৈ বেছি।<ref name="19km">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/assam/Project/dhubri-phulbari-bridge-project | title=Construction of Four Lane Bridge including approaches over River Brahmaputra | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026 | Language=En}}</ref> বাংলাদেশ সীমান্তৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত এই নিৰ্মাণাধীন দলংখন [[অসম]]ৰ [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰীৰ]] সৈতে [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[ফুলবাৰী]]ৰ লগত সংযুক্ত কৰিব, যিটো ১২৭ বি নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ এক বিচ্ছিন্ন সংযোগ। সামৰিক কাম-কাজ ২০১৯-২০২০ ত আৰম্ভ হয়।<ref name="Dhubri-Phulbari Bridge1">{{cite web|url=https://www.m.jagranjosh.com/|title=Dhubri Fulbari Bridge Abou|publisher=jagranjosh.com|accessdate=25 January 2022|archivedate=24 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124202418/https://m.jagranjosh.com/|deadurl=yes}}</ref><ref name="DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 ">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | title=DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | publisher=sentinelassam.com | date=Sentinel Digital Desk https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | accessdate=19 August 2020}}</ref> এই দলঙৰ কাম [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]]ৰ দ্বাৰা অৰ্থায়ন কৰা হৈ আছে আৰু এইটো এনএইচআইডিচিএল-ৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰ কৰা হ’ব। এইখন ভাৰতৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত ৬খন দলংৰ মাজত এখন৷<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/other-states/fencing-to-be-over-by-december-sonowal/article23982592.ece Fencing to be over by December: Sonowal]</ref><ref name="19km" /> == নিৰ্মাণ == [[চিত্ৰ:Dhubri Phulbari River Bridge.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ দৃশ্য স্তম্ভ নং ১২৫ৰ পৰা]] এল এণ্ড টিয়ে এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ চুক্তি অধিগ্ৰহণ কৰে, য’ত ধুবুৰী ফালে ৩.৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[ফুলবাৰী (মেঘালয়)|ফুলবাৰী]] ফালে ২.২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ১২.৬২৫ কিলোমিটাৰ এপ্ৰ’চ ভায়াডাক্টকে ধৰি এখন নেভিগেচন দলং থাকিব, যি দুয়োফালে এপ্ৰ’চ ৰোড আৰু ইণ্টাৰচেঞ্জৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব।<ref>https://themetrorailguy.com/dhubri-phulbari-bridge-status-update-news-design/</ref><ref name="19km" /> প্ৰায় ৪৯৯৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ হ’বলগীয়া এই দলংখনে নদীৰ দুয়োপাৰৰ মাজত যাত্ৰা কৰিবলৈ ফেৰী সেৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়]]ৰ লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া চাহিদা পূৰণ কৰিব। ইয়াৰ জৰিয়তে পথেৰে যাতায়ত কৰিবলগীয়া ২০৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব ১৯ কিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পাব, যিটো দলংখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য।<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/blog/dhubri-phulbari-bridge-building-lifeline-northeast-connectivity | title=Dhubri–Phulbari Bridge: Building the Lifeline of Northeast Connectivity | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026}}</ref> == বৰ্তমান স্থিতি == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহলৈকে ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমে প্ৰায় ৭৬% কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="76%">{{cite web | url=https://theshillongtimes.com/2026/07/09/dhubri-phulbari-bridge-76-complete-set-for-2028-finish/ | title=Dhubri-Phulbari bridge 76% complete; set for 2028 finish | publisher=theshillongtimes.com | work=By Our Reporter | date=July 9, 2026 | accessdate=9 July 2026}}</ref> কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ মন্ত্ৰালয়ৰ তত্বাৱধানত এই প্ৰকল্পটো এন এইচ আই ডি চি এলৰ সক্ৰিয় ৰূপায়ণৰ অধীনত আছে। বৰ্তমানৰ পৰিকল্পনাসমূহে ২০২৮ চনৰ শেষৰ ফালে চূড়ান্ত সম্পূৰ্ণতা আৰু মুকলি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।<ref>{{Cite web|title=Dhubri Phulbari Bridge, Length, Estimated Cost, Latest News|url=https://vajiramandravi.com/current-affairs/dhubri-phulbari-bridge/|access-date=2025-06-29|language=en-IN}}</ref>[[File:Dhubri Phulbari Bridge Workshop.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ কৰ্মশাল]] == বৈশিষ্ট্য == * দৈৰ্ঘ্য: ১৯.৩ কিঃমিঃ<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity" /> * ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম দলং == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist|15em}} {{Bridges over the Brahmaputra river}} {{Commons|Category:Dhubri-Phulbari Bridge|ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত দলং]] [[শ্ৰেণী:ধুবুৰী জিলা]] 3l6v3yoja8ee4q21nc91snbq50tnnkq 616363 616362 2026-07-09T06:29:20Z ~2026-38859-84 50710 /* তথ্য সংগ্ৰহ */ + 616363 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge | bridge_name = ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং | image = Dhubri-Phulbari Bridge, Phulbari Side.jpg | image_size = 300 px | alt = | caption = ছিগমেণ্ট লগাই থোৱা দৃশ্য (ফুলবাৰী) | official_name = | other_name = | carries = | crosses = | locale = | owner = | maint = [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]] | id = | architect = | designer = | engineering = | design = | material = | length =প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ | width = | height = | mainspan = | spans = | pierswater = | load = | clearance = | below = | life = | builder = [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]] | fabricator = | begin = | complete = ২০২৬ (আশা কৰা হৈছে) | cost =Rs. ৪৯৯৭ কোটি | open = | inaugurated = | toll = | traffic = | preceded = | followed = | heritage = | collapsed = | closed = | replaces = | map_cue = | map_image = | map_alt = | map_text = | map_width = | coordinates = | lat = | long = | references = | extra = }} '''ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং''' হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] মাজেৰে বৈ যোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ]] ওপৰত নিৰ্মাণাধীন এখন দলং।<ref name="Topic: Dhubri-Phulbari bridge">{{cite web | url=https://theprint.in/tag/dhubri-phulbari-bridge/ | title=India’s longest bridge set to come up between Assam & Meghalaya, impact millions of lives | publisher=theprint.in | accessdate=19 August 2020 | author=Ifrah Mufti}}</ref><ref name="19km" /> ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলংখন ২০২৬–২৭ চনৰ ভিতৰত সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, এয়া নদীৰ ওপৰত [[ভাৰত]]ৰ দীৰ্ঘতম দলং আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰতকৈ বেছি।<ref name="19km">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/assam/Project/dhubri-phulbari-bridge-project | title=Construction of Four Lane Bridge including approaches over River Brahmaputra | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026 | Language=En}}</ref> বাংলাদেশ সীমান্তৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত এই নিৰ্মাণাধীন দলংখন [[অসম]]ৰ [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰীৰ]] সৈতে [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[ফুলবাৰী]]ৰ লগত সংযুক্ত কৰিব, যিটো ১২৭ বি নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ এক বিচ্ছিন্ন সংযোগ। সামৰিক কাম-কাজ ২০১৯-২০২০ ত আৰম্ভ হয়।<ref name="Dhubri-Phulbari Bridge1">{{cite web|url=https://www.m.jagranjosh.com/|title=Dhubri Fulbari Bridge Abou|publisher=jagranjosh.com|accessdate=25 January 2022|archivedate=24 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124202418/https://m.jagranjosh.com/|deadurl=yes}}</ref><ref name="DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 ">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | title=DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | publisher=sentinelassam.com | date=Sentinel Digital Desk https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | accessdate=19 August 2020}}</ref> এই দলঙৰ কাম [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]]ৰ দ্বাৰা অৰ্থায়ন কৰা হৈ আছে আৰু এইটো এনএইচআইডিচিএল-ৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰ কৰা হ’ব। এইখন ভাৰতৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত ৬খন দলংৰ মাজত এখন৷<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/other-states/fencing-to-be-over-by-december-sonowal/article23982592.ece Fencing to be over by December: Sonowal]</ref><ref name="19km" /> == নিৰ্মাণ == [[চিত্ৰ:Dhubri Phulbari River Bridge.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ দৃশ্য স্তম্ভ নং ১২৫ৰ পৰা]] এল এণ্ড টিয়ে এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ চুক্তি অধিগ্ৰহণ কৰে, য’ত ধুবুৰী ফালে ৩.৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[ফুলবাৰী (মেঘালয়)|ফুলবাৰী]] ফালে ২.২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ১২.৬২৫ কিলোমিটাৰ এপ্ৰ’চ ভায়াডাক্টকে ধৰি এখন নেভিগেচন দলং থাকিব, যি দুয়োফালে এপ্ৰ’চ ৰোড আৰু ইণ্টাৰচেঞ্জৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব।<ref>https://themetrorailguy.com/dhubri-phulbari-bridge-status-update-news-design/</ref><ref name="19km" /> প্ৰায় ৪৯৯৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ হ’বলগীয়া এই দলংখনে নদীৰ দুয়োপাৰৰ মাজত যাত্ৰা কৰিবলৈ ফেৰী সেৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়]]ৰ লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া চাহিদা পূৰণ কৰিব। ইয়াৰ জৰিয়তে পথেৰে যাতায়ত কৰিবলগীয়া ২০৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব ১৯ কিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পাব, যিটো দলংখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য।<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/blog/dhubri-phulbari-bridge-building-lifeline-northeast-connectivity | title=Dhubri–Phulbari Bridge: Building the Lifeline of Northeast Connectivity | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026}}</ref> == বৰ্তমান স্থিতি == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহলৈকে ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমে প্ৰায় ৭৬% কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="76%">{{cite web | url=https://theshillongtimes.com/2026/07/09/dhubri-phulbari-bridge-76-complete-set-for-2028-finish/ | title=Dhubri-Phulbari bridge 76% complete; set for 2028 finish | publisher=theshillongtimes.com | work=By Our Reporter | date=July 9, 2026 | accessdate=9 July 2026}}</ref> কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ মন্ত্ৰালয়ৰ তত্বাৱধানত এই প্ৰকল্পটো এন এইচ আই ডি চি এলৰ সক্ৰিয় ৰূপায়ণৰ অধীনত আছে। বৰ্তমানৰ পৰিকল্পনাসমূহে ২০২৮ চনৰ শেষৰ ফালে চূড়ান্ত সম্পূৰ্ণতা আৰু মুকলি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।<ref>{{Cite web|title=Dhubri Phulbari Bridge, Length, Estimated Cost, Latest News|url=https://vajiramandravi.com/current-affairs/dhubri-phulbari-bridge/|access-date=2025-06-29|language=en-IN}}</ref>[[File:Dhubri Phulbari Bridge Workshop.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ কৰ্মশাল]] == বৈশিষ্ট্য == * দৈৰ্ঘ্য: ১৯.৩ কিঃমিঃ<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity" /> * ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম দলং == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist|25em}} {{Bridges over the Brahmaputra river}} {{Commons|Category:Dhubri-Phulbari Bridge|ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত দলং]] [[শ্ৰেণী:ধুবুৰী জিলা]] r0irgu9gp6kczt68a1fsvzqjhf3uipn 616364 616363 2026-07-09T06:29:52Z ~2026-38859-84 50710 /* তথ্য সংগ্ৰহ */ + 616364 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge | bridge_name = ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং | image = Dhubri-Phulbari Bridge, Phulbari Side.jpg | image_size = 300 px | alt = | caption = ছিগমেণ্ট লগাই থোৱা দৃশ্য (ফুলবাৰী) | official_name = | other_name = | carries = | crosses = | locale = | owner = | maint = [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]] | id = | architect = | designer = | engineering = | design = | material = | length =প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ | width = | height = | mainspan = | spans = | pierswater = | load = | clearance = | below = | life = | builder = [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]] | fabricator = | begin = | complete = ২০২৬ (আশা কৰা হৈছে) | cost =Rs. ৪৯৯৭ কোটি | open = | inaugurated = | toll = | traffic = | preceded = | followed = | heritage = | collapsed = | closed = | replaces = | map_cue = | map_image = | map_alt = | map_text = | map_width = | coordinates = | lat = | long = | references = | extra = }} '''ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং''' হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] মাজেৰে বৈ যোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ]] ওপৰত নিৰ্মাণাধীন এখন দলং।<ref name="Topic: Dhubri-Phulbari bridge">{{cite web | url=https://theprint.in/tag/dhubri-phulbari-bridge/ | title=India’s longest bridge set to come up between Assam & Meghalaya, impact millions of lives | publisher=theprint.in | accessdate=19 August 2020 | author=Ifrah Mufti}}</ref><ref name="19km" /> ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলংখন ২০২৬–২৭ চনৰ ভিতৰত সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, এয়া নদীৰ ওপৰত [[ভাৰত]]ৰ দীৰ্ঘতম দলং আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰতকৈ বেছি।<ref name="19km">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/assam/Project/dhubri-phulbari-bridge-project | title=Construction of Four Lane Bridge including approaches over River Brahmaputra | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026 | Language=En}}</ref> বাংলাদেশ সীমান্তৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত এই নিৰ্মাণাধীন দলংখন [[অসম]]ৰ [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰীৰ]] সৈতে [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[ফুলবাৰী]]ৰ লগত সংযুক্ত কৰিব, যিটো ১২৭ বি নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ এক বিচ্ছিন্ন সংযোগ। সামৰিক কাম-কাজ ২০১৯-২০২০ ত আৰম্ভ হয়।<ref name="Dhubri-Phulbari Bridge1">{{cite web|url=https://www.m.jagranjosh.com/|title=Dhubri Fulbari Bridge Abou|publisher=jagranjosh.com|accessdate=25 January 2022|archivedate=24 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124202418/https://m.jagranjosh.com/|deadurl=yes}}</ref><ref name="DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 ">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | title=DPR for 12.6-km Dhubri-Phulbari bridge submitted https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | publisher=sentinelassam.com | date=Sentinel Digital Desk https://www.sentinelassam.com/top-headlines/dpr-for-12-6-km-dhubri-phulbari-bridge-submitted/?infinitescroll=1 | accessdate=19 August 2020}}</ref> এই দলঙৰ কাম [[জাপান আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা সংস্থা]]ৰ দ্বাৰা অৰ্থায়ন কৰা হৈ আছে আৰু এইটো এনএইচআইডিচিএল-ৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰ কৰা হ’ব। এইখন ভাৰতৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত ৬খন দলংৰ মাজত এখন৷<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/other-states/fencing-to-be-over-by-december-sonowal/article23982592.ece Fencing to be over by December: Sonowal]</ref><ref name="19km" /> == নিৰ্মাণ == [[চিত্ৰ:Dhubri Phulbari River Bridge.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ দৃশ্য স্তম্ভ নং ১২৫ৰ পৰা]] এল এণ্ড টিয়ে এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ চুক্তি অধিগ্ৰহণ কৰে, য’ত ধুবুৰী ফালে ৩.৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[ফুলবাৰী (মেঘালয়)|ফুলবাৰী]] ফালে ২.২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ১২.৬২৫ কিলোমিটাৰ এপ্ৰ’চ ভায়াডাক্টকে ধৰি এখন নেভিগেচন দলং থাকিব, যি দুয়োফালে এপ্ৰ’চ ৰোড আৰু ইণ্টাৰচেঞ্জৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব।<ref>https://themetrorailguy.com/dhubri-phulbari-bridge-status-update-news-design/</ref><ref name="19km" /> প্ৰায় ৪৯৯৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ হ’বলগীয়া এই দলংখনে নদীৰ দুয়োপাৰৰ মাজত যাত্ৰা কৰিবলৈ ফেৰী সেৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল [[অসম]] আৰু [[মেঘালয়]]ৰ লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া চাহিদা পূৰণ কৰিব। ইয়াৰ জৰিয়তে পথেৰে যাতায়ত কৰিবলগীয়া ২০৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব ১৯ কিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পাব, যিটো দলংখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য।<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity">{{cite web | url=https://www.nhidcl.com/en/blog/dhubri-phulbari-bridge-building-lifeline-northeast-connectivity | title=Dhubri–Phulbari Bridge: Building the Lifeline of Northeast Connectivity | publisher=nhidcl.com | work=nhidcl.com | accessdate=9 July 2026}}</ref> == বৰ্তমান স্থিতি == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহলৈকে ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমে প্ৰায় ৭৬% কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="76%">{{cite web | url=https://theshillongtimes.com/2026/07/09/dhubri-phulbari-bridge-76-complete-set-for-2028-finish/ | title=Dhubri-Phulbari bridge 76% complete; set for 2028 finish | publisher=theshillongtimes.com | work=By Our Reporter | date=July 9, 2026 | accessdate=9 July 2026}}</ref> কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ মন্ত্ৰালয়ৰ তত্বাৱধানত এই প্ৰকল্পটো এন এইচ আই ডি চি এলৰ সক্ৰিয় ৰূপায়ণৰ অধীনত আছে। বৰ্তমানৰ পৰিকল্পনাসমূহে ২০২৮ চনৰ শেষৰ ফালে চূড়ান্ত সম্পূৰ্ণতা আৰু মুকলি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।<ref>{{Cite web|title=Dhubri Phulbari Bridge, Length, Estimated Cost, Latest News|url=https://vajiramandravi.com/current-affairs/dhubri-phulbari-bridge/|access-date=2025-06-29|language=en-IN}}</ref>[[File:Dhubri Phulbari Bridge Workshop.jpg|thumb|ধুবুৰী ফুলবাৰী দলংৰ কৰ্মশাল]] == বৈশিষ্ট্য == * দৈৰ্ঘ্য: ১৯.৩ কিঃমিঃ<ref name="Building the Lifeline of Northeast Connectivity" /> * ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম দলং == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist|20em}} {{Bridges over the Brahmaputra river}} {{Commons|Category:Dhubri-Phulbari Bridge|ধুবুৰী-ফুলবাৰী দলং}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত দলং]] [[শ্ৰেণী:ধুবুৰী জিলা]] lushonk69ygr054l7jl4evp1d2vx3y3 0 74370 616370 422459 2026-07-09T07:07:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616370 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | italic title = <!--(see above)--> | name = এধানী মাহীৰ হাঁহি | image = [[চিত্ৰ: এধানী মাহীৰ হাঁহি.jpeg|180px|উপন্যাসখনৰ বেটুপাত]] |image caption= গ্ৰন্থখনৰ বেটুপাত | image_size = | border = | alt = | caption = গ্ৰন্থখনৰ বেটুপাত | author = [[মহিম বৰা]] | audio_read_by = | title_orig = অসমীয়া | orig_lang_code = as |title_working = গ্ৰন্থখনৰ বেটুপাত | translator = | illustrator = | cover_artist = দিগন্ত বিজয় | country = [[ভাৰত]] | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | series = | release_number = | subject = | genre = [[উপন্যাস|সামাজিক উপন্যাস]] | set_in = | publisher = বনলতা প্ৰকাশন | publisher2 = | pub_date =ডিচেম্বৰ,১৯৯৭ | english_pub_date = | published = ডিচেম্বৰ,১৯৯৭ | media_type = মুদ্ৰণ | pages = ৮৯ | awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]],২০০১ | isbn = 978-93-82750-50-5 | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''এধানী মাহীৰ হাঁহি''' [[অসম]]ৰ সাহিত্যিক [[মহিম বৰা]]ই ৰচনা কৰা এখন উপন্যাস। কুৰি শতিকাৰ অসমীয়া সমাজখনৰ বৰ্ণনাৰে সমৃদ্ধ উপন্যাসখনে ২০০১ চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে। <ref name="সঅবি">{{cite book | title=সংক্ষিপ্ত অসম বিশ্বকোষ | publisher=প্ৰীতিমা কৌশিক বৰুৱা, সঞ্জীৱন প্ৰকাশন | author=শান্তনু কৌশিক বৰুৱা | authorlink=শান্তনু কৌশিক বৰুৱা | year=আগষ্ট,২০২১ | pages=২৮৬ | isbn=978-81-950015-4-5}}</ref><ref>https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2021/11/blog-post_30.html?m=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221105014517/https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2021/11/blog-post_30.html?m=1 |date=2022-11-05 }} ৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে।</ref> <ref>https://www.dailyassam.com/2021/01/blog-post.html?m=1 ৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। </ref> ==লেখকৰ পৰিচয়== {{main|মহিম বৰা}} পদ্মশ্ৰী মহিম বৰা (১৯২৪ - ২০১৬) [[অসম]]ৰ এজন গল্পকাৰ, কবি আৰু সাহিত্যিক তথা শিক্ষাবিদ। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা অসমীয়া সাহিত্যত এম.এ পাছ কৰে আৰু [[নগাঁও মহাবিদ্যালয়]]ত কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেওঁ জীৱনৰ বেছিভাগ সময় নগাঁৱতে পাৰ কৰে। তেওঁক ১৯৮৯ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতি পদত অধিষ্ঠিত কৰা হয়।<ref name="janambhumi">{{cite web | url=https://janambhumi.in/VFdwQk5VNUJQVDA9/%E0%A6%95%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A7%B1%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF-%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%A5%E0%A6%95%E0%A6%BE-%E2%80%98%E0%A7%B0%E0%A6%99%E0%A6%BE-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%81%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E2%80%99%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%A4.html | title=কবি মহিম বৰাক আজীৱন আমনি কৰি থকা ‘ৰঙা জিঁয়া’ৰ সন্ধানত | publisher=janambhumi.in | accessdate=6 November 2022 | archivedate=6 November 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221106041913/https://janambhumi.in/VFdwQk5VNUJQVDA9/%E0%A6%95%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A7%B1%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF-%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%A5%E0%A6%95%E0%A6%BE-%E2%80%98%E0%A7%B0%E0%A6%99%E0%A6%BE-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%81%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E2%80%99%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%A4.html | deadurl=yes }}</ref><ref>গ্ৰন্থ:ভাৰত ৰত্নৰ পৰা পদ্মশ্ৰীলৈ, লেখক:সমীন কলিতা, পৃষ্ঠা:২৭৭-৭৮</ref> ==কাহিনী== জ্ঞানেন্দ্ৰ বায়ন ওৰফে এধানী মাহীৰ মৰমৰ দেউকণ হৈছে উপন্যাসখনৰ কাহিনীৰ কথক। এধানী মাহী দেউকণৰ বুঢ়ীমাকৰ ভনীয়েকৰ জীয়েক। এধানী মাহীৰ মাক-দেউতাক ঢুকোৱাত ককায়েক-নবৌৱেকৰ লগত মিলি থাকিব নোৱাৰি তেখেতে অকলশৰীয়া হোৱা দেউকণৰ ককাদেউতা-বুঢ়ীমাকৰ লগত থাকিবলৈ লয়হি। এল পি স্কুল পাছ কৰাৰ পিছত দেউকণক মাক-দেউতাকে ককাদেউতা-বুঢ়ীমাকৰ ঘৰত মাইনৰ স্কুলত ইংৰাজী চাৰিটা শ্ৰেণী পঢ়িবলৈ পঠিয়ায়। এই সম্পূৰ্ণ চাৰিটা বছৰ দেউকণে এধানী মাহীৰ মৰম-আদৰ তথা আপডালত অতিবাহিত কৰে। এনেদৰে উপন্যাসখনৰ কাহিনীটো খৰস্ৰোতা নৈৰ গতিৰ দৰে আগবাঢ়ে। এধানী মাহীৰ ভোলানাথ কলিতা নামৰ এগৰাকী গান্ধীবাদী লোকৰ সৈতে বিয়া হয়। এখেত স্বদেশী আন্দোলনৰ প্ৰচাৰ চলোৱা তথা নিৰাশ্ৰয় বিধৱা-তিৰোতা আৰু ভকতসকলক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰা এখন আশ্ৰমৰ ভলণ্টিয়াৰ আছিল। এধানী মাহীৰ বিয়াৰ বৰ্ণনাই সেই সময়ৰ সামাজিক ৰীতি-নীতিসমূহ পৰিস্ফূট কৰি তুলিছে। বিয়াৰ পিছত এধানী মাহীয়ে ভোলানাথৰ সহধৰ্মিনী হিচাপে আশ্ৰমত সূতা কটা, কাপোৰ বোৱা, পলু পোহা, বামখেতি কৰা ইত্যাদি কামত সহায়-সহযোগিতা কৰি তাতে থাকিবলৈ লয়। দেউকণেও সেই সময়তে চাহ বাগানৰ চাকৰি পায়। গতিকে ককাদেউতা-বুঢ়ীমাকৰ ঘৰত থকা চাৰিবছৰীয়া জীৱনৰ সমাপ্তি ঘটাই সি চাহ বাগানত থাকিবলৈ লয়। কেইবছৰমান পাছত ভোলানাথ কলিতাৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত এধানী মাহীয়ে পত্নীধৰ্ম পালন কৰি আশ্ৰমতেই থাকে। সেই সময়ত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰভাৱ অসমতো পৰাৰ কথা উপন্যাসখনত বৰ্ণিত হৈছে। এইখিনিতে নিত্য ব্যৱহাৰ্য সামগ্ৰীসমূহৰ দৰ বৃদ্ধি পোৱাকে আদি কৰি বিভিন্ন সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ দৃশ্য ভাহি আহে। এধানী মাহী এবাৰ বাগানলৈ আহি দেউকণৰ বিয়া ঠিক কৰি থৈ যায়। ইয়াৰ এমাহৰ পিছতেই মুখেৰে নকʼলেও দেউকণৰ মনৰ কথা বুজি পোৱা এধানী মাহীৰ মৃত্যু হয়। সংক্ৰামক ৰোগ কলেৰাই আশ্ৰমৰ ওচৰৰ গাঁও উছন কৰি পেলোৱাৰ সময়ত এধানী মাহীয়ে সেই ৰোগাক্ৰান্ত লোকসকলক শুশ্ৰূষা কৰি নিজেও সেই ৰোগত আক্ৰান্ত হয় আৰু জীৱন বৈতৰণী পাৰ কৰে। লেখকে আমৃত্যু এধানী মাহীৰ ওঁঠত লাগি থকা বিশেষ, বিৰল হাঁহিটিৰ বৰ্ণনা দিছে এনেদৰে - ''"প্ৰথমে ওঁঠৰ মাজ দুটা লগলগাই, লগে লগে ওঁঠ দুখন টিপা মাৰি ধৰি, লাহে লাহে ওঁঠ আতৰাই দিয়াৰ লগে লগে নীৰৱ মিচিকি হাঁহিটোৰে মুখমণ্ডলত, চকুৰ মণি দুটাত, ডাঠ কʼলা চেলাউৰি দুটাত কঁঠালগুটীয়া নিগনি এটাৰ দৰে দৌৰা-দৌৰি কৰিবলৈও ধৰে। শেষ মুহূৰ্ত্তত ওঁঠ দুখন টিপা মাৰি ধৰাৰ লগে লগে হাঁহিটো দুভাগ হৈ চকুৰ মণি দুটাত থিৰ হৈ পৰে, লাটুম এটা কোঁ-কোৱাই ঘূৰি থিৰ হৈ পৰাৰ দৰে।"''<ref>মহিম বৰাৰ উপন্যাস-এধানী মাহীৰ হাঁহি; প্ৰকাশ: এপ্ৰিল,২০১৮</ref> ==চৰিত্ৰসমূহ== {{multicol}} *জ্ঞানেন্দ্ৰ বায়ন ওৰফে দেউকণ *এধানী মাহী *নৰমামা *বৃন্দা বাইদেউ {{multicol-break}} *মিতা মামা *লংকালি *ভোলানাথ কলিতা *বুপকণ আদি। {{multicol-end}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমি বঁটা প্ৰাপ্ত অসমীয়া গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া উপন্যাস]] 3tdgvrnhtkap88hu2xgugf6rn7qo4t1 0 81164 616398 603818 2026-07-09T09:51:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616398 wikitext text/x-wiki [[File:Raja Ravi Varma, Yasoda Adorning Krishna.jpg|thumb|upright|কমৰবন্ধ পিন্ধা কৃষ্ণৰ মূৰ্তি]] [[File:Bharat natyam 2010.jpg|thumb|কমৰবন্ধ পিন্ধা ভাৰতনাট্যম শিল্পী]] [[File:Pomegranate Studio Belly Dance.jpg|thumb|left|বেলী নৃত্যৰ শিল্পী]] '''কমৰবন্ধ''' বা কমৰধনি<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ ,পাণবজাৰ ,গুৱাহাটী -১ | author=দাস,ড°নাৰায়ণ আৰু ৰাজবংশী, ড°পৰমানন্দ (সম্পাদক) | year=২৭মে,১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৩২৬}}</ref> হৈছে কঁকালত পিন্ধা এক প্ৰকাৰৰ শিকলি সদৃশ গহনা।<ref>{{Cite book |last=Gupta |first=Hari Ram |url=https://books.google.com/books?id=BF0wAQAAIAAJ |title=History of the Sikhs: Sikh Lion of Lahore/Maharaja Ranjit Singh |date=1991-01-01 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-0515-4 |page=385 |language=en |quote=A shirt of white muslin, a belt or ''kamarband'' tied over the shirt round his waist, a ''kachchha'', a pair of tight trousers, yellow or pea-green, of ''Daryai'' silk, a pair of slippers, completed his dress. In winter he wore woollen pa jama, single or double ...}}</ref> বা সূতাৰ জৰী। কমৰবন্ধক ইংৰাজীত বেলী চেইন বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Schaefer |first=Richard T. |url=https://books.google.com/books?id=STR1AwAAQBAJ |title=Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society |date=2008-03-20 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4522-6586-5 |page=713 |language=en |quote=Indeed, in recent years, thanks to celebrities such as Madonna and Goldie Hawn, Indian fashions (saris and churidars), jewelry (belly chains), and body art (mendhi), have found a market with both U.S. and Indian American youths. Beyond this ...}}</ref> কিছুমান কমৰবন্ধ নাভি বিন্ধাৰ লগত সংলগ্ন হৈ থাকে। ইয়াক প্ৰায়ে ৰূপ বা সোণেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা শিকলিৰ সলনি কঁকালৰ চাৰিওফালে সূতা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিকলিডাল সুক্ষ্ম আৰু পাতল হ’ব পাৰে, বা গধুৰ আৰু ডাঠ হ’ব পাৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃতিত কমৰবন্ধ মহিলাৰ বাবে শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Apoorva |date=2019-10-16 |title=Karva (Karwa) Chauth 2019: 'Solah Sringar' and its significance in Indian culture |language=en |url=https://www.indiatvnews.com/lifestyle/books-culture-karva-chauth-2019-solah-sringar-and-importance-556375 |access-date=2020-10-03}}</ref> ==ইতিহাস== কমৰবন্ধৰ ব্যৱহাৰ ভাৰত উপমহাদেশৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা আৰু ৪০০০ বছৰ বা তাতোকৈ অধিক সময়ৰ পৰাই অনুমান কৰিব পাৰি। ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰতত পুৰুষ আৰু মহিলাই কঁকালৰ শিকলি অলংকাৰ হিচাপে আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে, আনুষংগিক সামগ্ৰী হিচাপে আৰু ধন-সম্পত্তি দেখুৱাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite news |title=Rocked the body chain yet? - Times of India |language=en |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/buzz/Rocked-the-body-chain-yet/articleshow/47513898.cms |access-date=2020-10-03}}</ref> ভাৰতৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অহা বহুতো প্ৰাচীন ভাস্কৰ্য্য আৰু চিত্ৰকল্প, সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতাৰ পৰাই কঁকালৰ শিকলি অতি জনপ্ৰিয় গহনা আছিল বুলি ইংগিত দিয়ে। হিন্দু ধৰ্মৰ বহুতো দেৱতাই কঁকালৰ শিকলি পিন্ধিছিল, যেনে ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://tamilartsacademy.com/journals/volume4/articles/article8.xml |title=Vedic Approach to Vaiṣhṇava Āḻvārs |website=Tamilartsacademy.com |access-date=2016-07-15 |archive-date=2016-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806125439/http://tamilartsacademy.com/journals/volume4/articles/article8.xml |url-status=dead |archivedate=2016-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806125439/http://tamilartsacademy.com/journals/volume4/articles/article8.xml |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nirwankutiasabha.org/itehaas.htm |title=NIRWAN |access-date=2011-05-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424141753/http://www.nirwankutiasabha.org/itehaas.htm |archive-date=2011-04-24 |archivedate=2011-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424141753/http://www.nirwankutiasabha.org/itehaas.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sanathanadharma.com/glory/index.htm |title=Archived copy |access-date=2011-05-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928005306/http://www.sanathanadharma.com/glory/index.htm |archive-date=2011-09-28 }}</ref> কমৰবন্ধ বা পাটকা নামৰ কঁকালৰ বান্ধনী এটা ৰাজস্থানীসকলৰ মধ্যযুগীয় উচ্চ শ্ৰেণীৰ সাজ-পোছাকৰ এটা অংশ আছিল। <ref>{{cite web |url=http://tribes.tribe.net/rajasthan/thread/d680ec99-ff8a-435a-b608-15909eea14d2 |title=Traditional clothing/jewelry of Rajas... - Rajasthan - tribe.net |website=Tribes.tribe.net |date=2008-05-16 |access-date=2016-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813220340/http://tribes.tribe.net/rajasthan/thread/d680ec99-ff8a-435a-b608-15909eea14d2 |archive-date=2016-08-13 |url-status=dead |archivedate=2016-08-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813220340/http://tribes.tribe.net/rajasthan/thread/d680ec99-ff8a-435a-b608-15909eea14d2 |deadurl=yes }}</ref> চতুৰ্দশ শতিকাৰ এটা কবিতাই ইংগিত দিয়ে যে দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান ঠাইত কমৰবন্ধ পুৰুষৰ বাবে এটা ফেশ্বন হৈ আহিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.alchemywebsite.com/vinayaga.html |title=Avaiyar's Vinayagar Agaval |website=Alchemywebsite.com |access-date=2016-07-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://africanwritershq.com/waist-beads-importance-orgin/|title=Answered: Your Most Burning Questions About Waist Beads|website=African Writers Hq|access-date=2026-03-07|archivedate=2020-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200508183532/https://africanwritershq.com/waist-beads-importance-orgin/|deadurl=yes}}</ref> ==বৰ্তমান সময়ত== ভাৰতত মহিলাৰ মাজত সাধাৰণতে কমৰবন্ধৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=xP8OAAAAQAAJ&q=waist+chain |title=Art-manufactures of India: Specially Compiled for the Glasgow International ... |website=Books.google.com |access-date=2016-07-15|last1=Mukhopādhyāya |first1=Trailokyanātha |year=1888 }}</ref> কিছুমান অঞ্চলত কঁকালৰ শিকলি পুৰুষৰ মাজতো সাধাৰণ। দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্য তামিলনাডুত প্ৰতিটো নৱজাতককে সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে কমৰবন্ধ দিয়া হয়। নামবুথ্ৰি পুৰুষে সাধাৰণতে প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাতো কঁকালৰ পেটী পিন্ধে। কিছুমান অভিজাত পৰিয়ালত নামবুথ্ৰি পুৰুষে কঁকালত চেপেটা ত্ৰিগুণ সোণৰ পেটী পিন্ধিছিল।<ref>{{cite web|author=Namboothiri Websites Calicut |url=http://www.namboothiri.com/articles/ornaments.htm |title=Namboothiri Ornaments |website=Namboothiri.com |date=2001-08-16 |access-date=2016-07-15}}</ref> হিন্দুৰ প্ৰথা অনুসৰি নৱজাতকে জন্মৰ ২৮ তাৰিখে কঁকালৰ শিকলি (আৰঞ্জনাম) পায়। কেৰালাত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক নিৰ্বিশেষে প্ৰায় সকলো নৱজাতকে কঁকালৰ শিকলি পায়। যদিও বহু ল'ৰাই সাধাৰণতে কিশোৰ বয়সত কঁকালৰ শিকলি পৰিত্যাগ কৰে, বেছিভাগ ছোৱালী আৰু যথেষ্ট সংখ্যক ল'ৰাই প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাত কঁকালৰ শিকলি পিন্ধি থাকে।{{citation needed|date=October 2015}} ভগৱান শিৱৰ অনুগামী এজনে শিকলি পিন্ধিব বুলি আশা কৰা হয়, য'ত কঁকালত এশটা গুটি থকা বগা শিকলিৰে ৰুদ্ৰাক্ষ বান্ধি থোৱা থাকে।<ref>{{cite web |url=http://www.celextel.org/108upanishads/rudrakshajabala.html |title=Celextel's Online Spiritual Library &#124; Rudraksha Jabala Upanishad |website=www.celextel.org |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060612214456/http://www.celextel.org/108upanishads/rudrakshajabala.html |archive-date=12 June 2006 |url-status=dead |archivedate=12 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060612214456/http://www.celextel.org/108upanishads/rudrakshajabala.html |deadurl=yes }}</ref> লক্ষদ্বীপত পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে ৰূপৰ সূতা পিন্ধে।<ref>{{cite web |url=http://ignca.nic.in/cd_08012.htm |title=Island Ecology and Cultural Perceptions |website=Ignca.nic.in |access-date=2016-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610005824/http://ignca.nic.in/cd_08012.htm |archive-date=2016-06-10 |url-status=dead }}</ref> ধোদিয়া আৰু কথোদী বা কটকৰী পুৰুষে কঁকালত অলংকাৰ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.silvassa-tourism.com/pdf/tribes_of_dnh.pdf |title=Archived copy |access-date=2011-05-17 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324044401/http://www.silvassa-tourism.com/pdf/tribes_of_dnh.pdf |archive-date=2012-03-24 |archivedate=2012-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324044401/http://www.silvassa-tourism.com/pdf/tribes_of_dnh.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://india.mrdonn.org/gupta.html |title=Ancient India, Gupta Empire for Kids and Teachers - Ancient India for Kids |website=India.mrdonn.org |access-date=2016-07-15}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/006%20ThePeople/011%20DressAndOrnaments.htm |title=NASIK DISTRICT GAZETTEERs |access-date=2011-05-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426135520/http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/006%20ThePeople/011%20DressAndOrnaments.htm |archive-date=2011-04-26 }}</ref> সাংস্কৃতিক কাৰণত কঁকালৰ শিকলি পৃথিৱীৰ বহু ঠাইত মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে ফেশ্বন এক্সেচৰিজ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://solapur.gov.in/htmldocs/1977/people_ornaments.html |title=The Gazetteers Department |publisher=Solapur |access-date=2016-07-15}}</ref> কঁকালত পিন্ধা গুটিৰ একেধৰণৰ কাপোৰ আফ্ৰিকান সংস্কৃতিৰ কেইবাটাও দিশ যেনে সাজ-পোছাক, শিশুৰ যত্ন, সম্পৰ্ক আদিত দেখা গৈছে বিশেষকৈ ঘানা আৰু নাইজেৰিয়াৰ সংস্কৃতিত এই কঁকালৰ গুটিবোৰে কঁকালৰ কাপোৰৰ বাবে স্লিং হিচাপে কাম কৰি আহিছে, আৰু শিশুক পিঠিত কঢ়িয়াই নিলে সহায় হিচাপে কাম কৰি আহিছে। শিশুৰ যত্নত ইহঁতক নামকৰণ অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে আৰু যৌৱনকাললৈকে বৃদ্ধি জুখিবলৈ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Ashe |first=Jordan |title=Progression of Aesthetic: a Study of Beads and Adornment in Contemporary Krobo Society |journal=Independent Study Project (ISP) Collection |date=1 April 2012 |url=https://digitalcollections.sit.edu/isp_collection/1248/ |access-date=8 January 2022}}</ref> এই প্ৰথা সমগ্ৰ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ মাজত বিয়পি পৰাৰ লগে লগে ইহঁত নাৰীত্ব প্ৰকাশৰ আনুষংগিক বস্তু হৈ পৰিছে, নিতম্বৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰি যৌনতা বৃদ্ধি কৰে আৰু উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite journal |last=Nzoiwu |first=Azuka Abigail |title=Aesthetics, Typology and Functionality of Beads Among the Peoples of Nigeria |journal=Tropical Built Environment Journal |date=7 September 2015 |volume=1 |issue=4 |url=http://www.tbejournal.com/index.php/tbej/article/view/14/8 |access-date=8 January 2022 |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অলংকাৰ]] joisk8082ppd0dbn506ya4q011pndda 0 97940 616350 383851 2026-07-09T05:42:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616350 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = উৰনীয়া হাহঁৰ মাত | title_orig = | translator = | image = | author = [[হীৰেন গোহাঁই]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[ভাৰত]]{{flagicon|IND}} | language = [[অসমীয়া]] | series = | genre = প্ৰকৃতি সাহিত্য | publisher = বুক হাইভ | release_date = ১৯৯৮ | media_type = মুদ্ৰণ | pages = | isbn = | congress= | oclc = | preceded_by = | followed_by = }} '''উৰণীয়া হাঁহৰ মাত''' [[হীৰেন গোহাঁই]]ৰ উৰণীয়া হাঁহৰ মাত গ্ৰন্থখন প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু সজাগতা বিষয়ক এখন গ্ৰন্থ৷ গ্ৰন্থখনৰ প্ৰকাশ হয় ১৯৯৮ চনত বুক হাইভ প্ৰকাশনৰপৰা৷ গোহাঁয়ে প্ৰকৃতিৰ সৈতে কটোৱা সান্নিধ্য, [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত কৰ্মৰত অৱস্থাত আবাসত থাকোতে লাভ কৰা প্ৰকৃতৰ মনোৰম অভিজ্ঞতা সম্পৰ্কে এই গ্ৰন্থখনত লিখিছে৷<ref name="উৰনীয়া হাঁহৰ মাত">{{cite book | url=উৰনীয়া হাঁহৰ মাত | publisher=অসম বুক হাইভ | author=হীৰেন গোহাঁই | year=১৯৯৮ | pages=সূচীপত্ৰ}}</ref> ==লেখকৰ পৰিচয়== [[অসমীয়া সাহিত্য|অসমীয়া]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী সাহিত্য]]ৰ এগৰাকী সাহিত্যিক আৰু সমালোচক।<ref>{{cite news |title=Assamese Intellectuals Angry Over 'Injustice' to Gohain |url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=675108 |work=Outlook (magazine) |date=23 February 2010 |accessdate=1 December 2011 |archivedate=14 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614062653/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=675108 |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ এগৰাকী কবি,<ref>{{cite book |title=Contemporary Indian literature and society |last=Jotwani |first=Motilal Wadhumal |page=6 |year=1979 |publisher=Heritage |location=New Delhi |oclc=5898943 }}</ref> সাংবাদিক, শিক্ষাবিদ আৰু শিক্ষক। <!-- তেওঁ নিজা সাহিত্যিক কৰ্মৰাজীৰে আন্তৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে সুখ্যাতি অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। গোহাঁই [[অসম]]ৰ [[ৰাজনীতি]]ৰ লগতো জড়িত <<কেনেকৈ জড়িত?>>। --> তেওঁ ১৯৩৯ চনত [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট]] চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। গোহাঁইৰ পিতৃ মহেন্দ্ৰনাথ গোহাঁই আৰু মাতৃ শৰৎকুমাৰী গোহাঁই। মহেন্দ্ৰ নাথ গোহাঁই শিক্ষক আছিল। তেওঁ পূৰ্বে [[গুৱাহাটী]] আৰু [[বৰপেটা জিলা]]ৰ বিদ্যালয়সমূহৰ পৰিদৰ্শক আছিল আৰু অৱসৰৰ পাছত আৰ্য বিদ্যাপীঠত অধ্যক্ষৰূপে কাম কৰিছিল।<ref name="হীৰেন গোহাঁই">{{cite book | title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়া | author=সমীন কলিতা | year=২০০৮ | pages=১৩৭}}</ref> উত্তৰ গুৱাহাটীত তেখেতৰ পৈতৃক ঘৰ আছিল। ড॰ গোহাঁয়ে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ইংৰাজী বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি কিছুবছৰ পূৰ্বে অৱসৰ লৈছে। তেখেতৰ জ্যেষ্ঠা ভগ্নী [[কমলা গোহাঁই]] চল্লিছৰ দশকৰ এগৰাকী অসমীয়া মহিলা চিকিৎসক আছিল।<ref name="শ্ৰুতস্বিনী">{{cite web | url=http://srotaswini.in/#our-volumes | title=বিজ্ঞানৰ জগতত অসমীয়া মহিলা | accessdate=27 May 2020 | archivedate=7 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607163048/http://srotaswini.in/#our-volumes | deadurl=yes }}</ref> ==বিষয়বস্তু== '''উৰণীয়া হাঁহৰ মাত''' গ্ৰন্থৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অসমৰ প্ৰকৃতি জগতলৈ আহি পৰা সংকট আৰু সমস্যাৰ বিচাৰ-বিশ্লেষণ৷ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু ইয়াৰ চাৰিওকাষৰ পৰিৱেশ-পৰিস্থিতিৰ বৰ্ণনাৰ লগতে প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি লেখকৰ সংবেদনশীলতা, প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি থকা ভালপোৱাৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে৷ চহৰীয়া জীৱন আৰু উচ্চাকাংক্ষাই প্ৰকৃতি জগতখনলৈ কঢ়িয়াই অনা পৰিৱৰ্তন আৰু ইয়াৰ ভৱিষ্যত সম্ভাৱনীয়তাৰ কথা গ্ৰন্থখনত আলোচনা কৰা হৈছে৷ গ্ৰন্থখনৰ লেখাবোৰত জীৱ-জন্তুৰ প্ৰত হীৰেন গোহাঁইৰ অকৃ্ত্ৰিম মৰম, আদৰ-স্নেহ, দুখবোধৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে৷ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত এটা সময়ত এটা সুস্থিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ বৰ্তি আছিল, কিন্তু লাহে-লাহে আধুনিকীকৰণৰ ফলশ্ৰুতিত জালুকবাৰীৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশটোলৈয়ো সংকট নামি আহিল, এই সংকটৰ প্ৰসংগবোৰ গ্ৰন্থখনত উল্লেখ আছে৷ গ্ৰন্থখনৰ কেইটামান লেখাৰ শিৰোণাম এনেধৰণৰ- এক বীৰৰ মৃত্যু, চৰাইৰ চাল-চলন, এটা খেদোক্তি, বনৰীয়া হাঁহৰ পোৱালী, জীৱনৰ ছন্দ, জালুকবাৰীত চৰাই চিৰিকটি, বন্যপ্ৰাণীৰ ভাষা, দুৰন্ত নিমাখিত, চৰাইৰ মাত, দাৰ্শনিক বিড়ালী, প্ৰকৃতিৰ পদধ্বনি, পুঁজি আৰু প্ৰকৃতি, নিৰ্জনতাৰ প্ৰয়োজন, পৰিব্ৰাজকৰ ডায়েৰী, জীৱ আচৰণ আৰু বৃদ্ধি, জীৱ-জন্তুৰ কথা আদি৷<ref name="Amajon">{{cite web | url=https://www.amazon.in/পূৰ্বায়ণ-প্ৰকাশন-Uraniya-Purbayon-Publication/dp/B0BRT9NNTC | title=উৰণীয়া হাঁহৰ মাত | publisher=পূৰ্বায়ণ প্ৰকাশন | date=২০২২ | accessdate=20 August 2023 | author=হীৰেন গোহাঁই}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ]] mvhublf7eazg1ysirbydvrweunwc495 0 99683 616355 434707 2026-07-09T05:57:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616355 wikitext text/x-wiki ঋণ হৈছে এনে এটা [[ধন]] যিটো কোনো ব্যক্তি বা সংস্থাই সুতৰ হাৰেৰে নিৰ্দিষ্ট [[সময়|সময়ৰ]] বাবে ঋণ দিয়ে। এই পৰিমাণৰ ধনক ঋণ বুলি কোৱা হয়। সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে ঋণ হ’ল যিকোনো ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে থকা ধন যিটো ই আন ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানক প্ৰয়োজনৰ সময়ত প্ৰদান কৰে আৰু তাৰ পিছত ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানে সেই ধন ঘূৰাই দিয়ে।<ref>[https://www.herofincorp.com/blog/loan-kitne-prakaar-ke-hote-hai loan types]</ref><ref>{{Cite web |title=What is a loan |url=https://loanpaye.com/loan-kya-hai/ |access-date=2023-11-06 |archivedate=2022-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221001023453/https://loanpaye.com/loan-kya-hai/ |deadurl=yes }}</ref><ref>[https://www.zeebiz.com/hindi/personal-finance/what-is-unsecured-loan-how-it-is-different-from-secured-loan-all-you-need-to-know-118592 अनसेक्‍योर्ड लोन क्‍या है?]</ref> দুই প্ৰকাৰৰ ঋণ আছে যিবোৰক ছিকিউৰড লোন আৰু অছকিউৰেড লোন বুলি জনা যায় # [[নিৰাপদ ঋণ]] # [[অসুৰক্ষিত ঋণ]] [[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতি]] fhutalvc8wpkgnk1t8a88pmpk65zjqu 0 102397 616255 597364 2026-07-08T13:52:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616255 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = Raita | image = Raita with cucumber and mint.jpg | image_size = | caption = তিয়ঁহ আৰু পদিনা ৰাইতা | alternate_name = {{lang|hi|रायता}}, {{lang|bn|ৰায়তা}}<br/>[[পাচাড়ি]] | country = | region = ভাৰতীয় উপমহাদেশ | national_cuisine = ভাৰত, বাংলাদেশ,পাকিস্তান, নেপাল | creator = | course = পাৰ্শ্ব খাদ্য বা চাইদ ডিশ্ব | served = শীতল | main_ingredient = [[দহি (দৈ! ]], [[মাখন]], [[তিয়ঁহ]], [[পদিনা]] | variations = [[দহি চাটনি]], [[পাচাড়ি]] | calories = 46 | other = }} '''ৰাইতা''' বা ''ৰাইটা'' হৈছে ভাৰতীয় খাদ্যত দহি বা দৈৰ সৈতে কেঁচা বা সিজোৱা শাক-পাচলি, ফল-মূল, বা বুণ্ডী ৰাইতাৰ ক্ষেত্ৰত, বেচনৰ পৰা তৈয়াৰী ঘোলৰ ভজা টোপালৰ সৈতে তৈয়াৰী এবিধ পাৰ্শ্ব খাদ্য। পশ্চিমীয়া খাদ্যৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ আনুমানিক ৰূপটো হ'ল চাইড ডিচ বা পাৰ্শ্ব খাদ্য, বা ৰন্ধা চালাড। ইয়াক প্ৰায়ে মছলা বুলি কোৱা হয়। কিন্তু ই পশ্চিমীয়া সাধাৰণ মচলা যেনে জলকীয়া, সৰিয়হ, আৰু হৰ্চৰেডিচৰ দৰে নহয় যিয়ে খাদ্যক অধিক টেঙা কৰি তোলে, দহি বা ৰাইতাই টেঙা তৰকাৰী আৰু কাবাবৰ বিপৰীতে শীতল প্ৰভাৱ পেলায়। ভাৰতীয় খাদ্যত কোনো ধৰণৰ ফ্লেটব্ৰেড ৰাইতা, চাটনি, আৰু আচাৰৰ সৈতে কেলগে খাব পাৰি। দৈত ধনীয়া, পোৰা জিৰা, পদিনা,। কেয়েন জলকীয়া, চাট মছলা আৰু অন্যান্য বনৌষধি আৰু মছলা দিব পাৰে। ==ব্যুৎপত্তি== ৰাইতা শব্দটো প্ৰথম ছপা ৰূপত ১৯ শতিকাৰ আশে-পাশে আবিৰ্ভাৱ হৈছিল; ই হিন্দী ভাষাৰ পৰা আহিছে।<ref name=Sedgwick>{{cite book|last=Sedgwick|first=Fred|title=Where words come from: A dictionary of word origins|year=2009|publisher=Continuum International Publishing group|location=London |url=https://books.google.com/books?id=cKQFoS0reu8C&pg=PA146 |isbn=9781847062741}}</ref> বাংলা আৰু হিন্দী ভাষাত ৰাইতা শব্দটো সংস্কৃত শব্দ ৰাজিকা বা হিন্দী ৰায় (উচ্চাৰণ "ৰা-ই") অৰ্থাৎ ক'লা সৰিয়হৰ গুটি, আৰু টিকটকৰ (যাৰ অৰ্থ চোকা বা তিতা)<ref name=MW>{{cite web|title=Raita|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/raita|publisher=Merriam Webster}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতত বিশেষকৈ কেৰালা আৰু তামিলনাডুত পৰম্পৰাগত ৰাইতাক পাচাড়ি,<ref>{{Cite web |title=How To Make South-Indian-Style Tomato Raita |url=https://food.ndtv.com/food-drinks/how-to-make-south-indian-style-tomato-raita-3224331 |access-date=2022-10-11 |website=NDTV Food |language=en }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তয়িৰ পাচাড়ি বুলি কোৱা হয়। পূব নেপালত এই খাদ্যক দহি কাকৰো (দৈ তিয়ঁহ ), আনহাতে নেপালৰ পশ্চিম অঞ্চলত ইয়াক ৰাইটো বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite web |title=स्थानीय उत्पादनको प्रवद्र्धन : पाहुनालाई घिउ, मह र मकैको रोटी |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/3378/2019-01-16 |access-date=2022-08-27 |website=Naya Patrika |language=ne }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=सुदूरको स्याउली थाप्ने चलन लोप हुँदै |url=https://www.prasashan.com/2022/08/13/346233/ |access-date=2022-08-27 |website=प्रशासन |quote=साइतमा जानेहरूका लागि स्याउली थाप्ने चलन, साउन महिनामा धानको खेतबारीमा गएर राइतो, बटुक बनाएर हरेला खाने चलन|language=ne}}</ref> বিশেষকৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ভাৰতীয় খাদ্যত ইয়াৰ মূল উপাদানৰ নামেৰে ৰাইতাক কেতিয়াবা সৰলভাৱে দহি বা "টেঙা গাখীৰ" বুলিও কোৱা হয়।   ==প্ৰস্তুতি== জিৰা আৰু ক'লা সৰিয়হ ভাজি লোৱা হয়। ইয়াৰ পিছত কুটি লোৱা, কেঁচা শাক-পাচলি বা ফল-মূল (যেনে শসা, পিঁয়াজ, বিলাহী, আনাৰস) আৰু দৈ মিহলাই লোৱা হয়।<ref name="TOI1">{{cite news|last=Mehta Gambhir |first=Aloka |title=Tandoori chicken with Tomato Raita|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/diet/Tandoori-chicken-with-tomato-raita/articleshow/8566514.cms|access-date=22 December 2019 |newspaper=The Times of India|date=25 May 2011}}</ref> কেঁচা আদা আৰু নহৰুৰ পেষ্ট, কেঁ‌চা জলকীয়াৰ পেষ্ট, আৰু কেতিয়াবা সৰিয়হৰ পেষ্ট ব্যৱহাৰ কৰি সোৱাদ সমৃদ্ধ কৰা হয়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ধৰণৰ ৰাইতা অঞ্চলভেদে বেলেগ বেলেগ। আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ৰাইথাসমূহ হ’ল বুণ্ডী ৰাইতা—ভজা বেচনৰ সৰু সৰু বল, যিবোৰৰ সোৱাদ নিমখীয়া বা জ্বলা আৰু পিঁয়াজৰ ৰাইতা আৰু শাক-পাচলিৰ ৰাইতা। মিশ্ৰণটো ঠাণ্ডা কৰি পৰিবেশন কৰা হয়।<ref name="Diabetes">{{cite book|author=American Dietetic Association|title=Cultural Food Practices|year=2009|publisher=American Dietetic Associat|pages=244|url=https://books.google.com/books?id=THX9ElbT4AAC|isbn=9780880914338}}</ref> ==ভিন্নয়া == <gallery> File:Onion Raita.jpg|Onion Raita File:Spring onion raitha.jpg|Spring Onion Raita File:Boondhi raita picture.JPG|Boondi raita File:Beetroot carrot raita picture.JPG|Beetroot and carrot raita File:Raita Bhojpuri Lucknow Uttar Pradesh India.jpg|Boondi Raita </gallery> ৰাইতা তিনিটা মূল ভিত্তি উপাদানেৰে প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি: শাক-পাচলি, দালি আৰু ফল-মূল। এইবোৰ দৈৰ লগত মিহলাই বিভিন্ন ধৰণৰ জুতিৰে সোৱাদ দি বিভিন্ন ধৰণৰ ৰাইতা তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="Orient">{{cite book|title=Basic Food Preparation|year=1986|publisher=Orient Longman Private limited|isbn=81-250-2300-3|url=https://books.google.com/books?id=zXHVH-hqVE4C&q=raita&pg=PA242|edition=Third}}</ref> ===শাক-পাচলিৰ ৰাইতা=== [[File:Cucumber and Tomato Raita.jpg|thumb|Cতিয়ঁহ আৰু বিলাহী ৰাইতা]] বাথুৱা কা ৰাইতা, শীতকালত হাৰিয়ানাত জনপ্ৰিয়।<ref>[http://masterchefu.com/bathua-ka-raita/ Bathua ka Raita | Haryana and ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112025248/http://masterchefu.com/bathua-ka-raita/ |date=12 November 2020 }}[[Uttar Pradesh]] bathua recipe | Indian cuisine, masterchefu.com.</ref> ==শসা ৰাইতা== হাৰিয়ানা আৰু উত্তৰ প্ৰদেশত জনপ্ৰিয় লাউকি (বটল গাৰ্ড/ কালাবছ ) ৰাইতা বুটমাহ ৰাইতা</br> ব্ৰিঞ্জল ৰাইতা</br> বিলাহীৰ ৰাইতা</br> চিলি ছল্ট ৰাইতা,</br> শিংযুক্ত বগৰী ৰাইতা</br> পদিনা আৰু বাদামৰ ৰাইতা</br> পিঁয়াজ ধনীয়া বসন্ত পিঁয়াজ ৰাইতা</br> পিঁয়াজ টমেটো ৰাইতা</br> আলু ৰাইতা</br> কুমলীয়া ৰাইতা</br>য় কচু ৰাইতা</br> হালধি পদিনা ৰাইতা</br> ===ফলৰ ৰাইতা=== [[File:Pomegranate raita.jpg|thumb|ডালিমৰ ৰাইতা]] আমৰ ৰাইতা</br> অমিতা ৰাইতা</br> আঙুৰৰ ৰাইতা</br> আনাৰসৰ ৰাইতা</br> ডালিমৰ ৰাইতা</br> নাচপতি ৰাইতা ===মাহৰ ৰাইতা=== হয় অংকুৰিত দালি, পোৰা দালি বা দালিৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰী অন্যান্য মচলাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ভূজিয়া চেভৰাইতা</br> বুণ্ডি ৰাইতা</br> অংকুৰিত সেউজীয়া বুটমাহ ৰাইতা ==আগবঢ়োৱা পদ্ধতি== ===পাৰ্শ্ব খাদ্য হিচাপে=== [[File:Tawa pulao and boondi raita.JPG|thumb|পোলাওৰ সৈতে ৰাইতা। ]] ৰাইতাক মূল খাদ্যৰ খাদ্যৰ সৈতে খাবলৈ চাইড ডিচ হিচাপে পৰিবেশন কৰা হয়।<ref name=Orient /> বিৰিয়ানী</br> পোলাও</br> সীখ কবাব</br> পৰঠা</br> পাভ ভাজী</br> ভাৰতীয় থালি ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] 8glmhyhx0b4dmcmr9vlwlfd1wwnr0yc 0 116733 616329 487880 2026-07-08T19:54:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616329 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%; " |<div class="fn">অলকা পাণ্ডে</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Alka_Pande_bharat-s-tiwari-photography-IMG_5652_February_01,_2019.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">অলকা পাণ্ডে</div> |} '''অলকা পাণ্ডে''' ({{lang-en|Alka Pande}}; জন্ম ১৯৫৬) হ'ল এগৰাকী ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ, লেখিকা আৰু সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ।<ref>{{Cite web|title=Alka Pande|url=https://harpercollins.co.in/author-details/alka-pande/|accessdate=2020-11-22|work=HarperCollins Publishers India}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-02-19|title=Art critic Alka Pande's new book explores depth of India's culture through flowers|url=https://www.hindustantimes.com/books/art-critic-alka-pande-s-new-book-explores-depth-of-india-s-culture-through-flowers/story-C4wwWxvD8VqzkT1FRyJfyN.html|accessdate=2020-11-22|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> == পটভূমি == অলকা পাণ্ডেৰ জন্ম ১৯৫৬ চনত [[কলিকতা|কলকাতা]]ত। তেওঁ [[নতুন দিল্লী]] কনভেণ্ট অৱ জেছু এণ্ড মেৰী স্কুলত অষ্ঠম শ্ৰেণীলৈকে পঢি়ছিল আৰু তাৰ পাছত কানপুৰ ছেইণ্ট মেৰী কনভেণ্ট স্কুল, আইচিএছ-ত (১৯৭২) নৱম শ্ৰেণীৰ পৰা দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ শি‍ক্ষা সম্পন্ন কৰিছিল। পাণ্ডেই ১৯৮১ চনত বম্বে বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ১৯৮৩ চনত পাঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলাৰ ইতিহাসত ডাবল এম এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৯৬ চনত পাঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা ইতিহাস বিষয়ত পিএইচ. ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পাণ্ডেৰ থিচিচখন ভাৰতীয় শিল্পকলাত [[অৰ্ধনাৰীশ্বৰ]] অধ্যয়ন বিষয়ক আছিল, য'ত ভাৰতীয় ভাস্কৰ্যৰ বিশেষ উল্লেখ আছিল। ১৯৯৯ চনত তেওঁ ব্ৰিটিছ কাউন্সিলৰ জৰিয়তে চাৰ্লছ ৱালেছ ফেল'শ্বিপৰ অধীনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গোল্ডস্মিথ কলেজৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কেৰিয়াৰ == পাণ্ডে ১৯৯৬ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈকে চণ্ডীগড়ৰ পাঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ললিত কলা বিভাগত অধ্যাপক হিচাপে কাম কৰি কৰিছিল আৰু তাৰ আগতে চণ্ডীগড়ৰ পাঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ললিত কলা সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক আছিল। ২০০০–বৰ্তমান: বৰ্তমান তেওঁ নতুন দিল্লীৰ ইণ্ডিয়া হেবিটেট চেণ্টাৰত কলা পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰি আছে। পাণ্ডে তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰৰ ডিজে একাডেমী অৱ ডিজাইনৰ ভিজিটিং ফেকাল্টীও। == বঁটা == * ২০০৬ চনত, পাণ্ডেক ফ্ৰান্স চৰকাৰৰ দ্বাৰা উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে চেভেলিয়াৰ ডেন্স এল'অৰ্ডাৰ দেছ আৰ্টছ এট দেছ লেট্ৰেছ-নাইট অৱ দ্য অৰ্ডাৰৰ অৱ আৰ্টচ এণ্ড লেটৰ্ছ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://in.ambafrance.org/Ritu-Kumar-awarded-the-prestigious|title=Ritu Kumar awarded the prestigious French Government honor of Chevalier des Arts et des Lettres, 8th December 2008|work=La France en Inde / France in India}}</ref> * ২০০৯ চনত পাণ্ডেই অষ্ট্ৰেলিয়ান এছিয়া কাউন্সিল বিশেষ বঁটা লাভ কৰিছিল <ref>{{Cite web|url=http://mountainechoes.org/alka-pande/|title=Alka Pande|accessdate=4 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160420100110/http://mountainechoes.org/alka-pande/|archivedate=20 April 2016}}</ref> * ২০১৫ চনত পাণ্ডেক চণ্ডীগড় ললিত কলা একাডেমী সন্মান - কলাৰ প্ৰতি বিশিষ্ট অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে-অমৃতা শ্বেৰ-গিলৰ সৈতে প্ৰদান কৰা হৈছিল <ref>{{Cite web|url=http://www.lalitkalachandigarh.com/events.php?page=6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304065430/http://www.lalitkalachandigarh.com/events.php?page=6|archivedate=2016-03-04|title=Chandigarh Lalit Kala Akademi}}</ref> * ২০১৫ চনৰ ২৩ মাৰ্চত অলকা পাণ্ডেক ডিজাইন এণ্ড আৰ্টছৰ অধীনত ল'অৰিয়েল পেৰিছ ফেমিনা মহিলা বঁটা ২০১৫ প্ৰদান কৰা হৈছিল <ref>{{Cite web|url=http://spicystarsmumbai.com/announcing-the-fourth-edition-of-loreal-paris-femina-women-awards-2015.html|title=美女体育直播|access-date=2025-03-06|archivedate=2017-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170910102117/http://spicystarsmumbai.com/announcing-the-fourth-edition-of-loreal-paris-femina-women-awards-2015.html|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] 0khs4qa4x2fk5fmyr92a9dj6p4kcx3i 0 124508 616391 603803 2026-07-09T09:32:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616391 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কবিৰঞ্জন শইকীয়া | image = | caption = | alias = স্বাধীনতা ফুকন | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1974|2|15}} | birth_place = [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|2000|12|12|1974|2|15}} | death_place = [[অসম]], [[ভাৰত]] | occupation = কবি, সমাজকৰ্মী | notable_works = ''ৰক্ত আৰতী'', ''আপোনাৰ ৰসাল সেউজীয়া পথাৰ'' | movement = অসমীয়া সাহিত্য, অসমীয়া স্বাধীনতা আন্দোলন | organizations = [[আলফা]] | awards = }} '''কবিৰঞ্জন শইকীয়া''' ('''''স্বাধীনতা ফুকন''''' ''নামেৰেও পৰিচিত'', ১৯৭৪–২০০০) এগৰাকী অসমীয়া কবি, সমাজকৰ্মী আৰু বিদ্ৰোহী আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Barbora |first=Sanjay |date=2015 |title=Uneasy Homecomings: Political Entanglements in Contemporary Assam |url=https://www.academia.edu/13851170 |journal=South Asia: Journal of South Asian Studies |volume=38 |issue=2 |pages=290–303 |doi=10.1080/00856401.2015.1032473 |issn=0085-6401}}</ref> সাহিত্যিক অৱদান আৰু সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সক্ৰিয়তাৰ লগত জড়িত হোৱাৰ বাবে তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Kabiranjan Saikia / Swadhinota Phukan, Author at RAIOT |url=https://raiot.in/author/swadhintap/ |access-date=2024-06-19 |website=RAIOT |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Dibyajyoti |title=Rendezvous with Rebels: Question of Conflict and a Tale of Adventure |url=https://www.academia.edu/19715608 |journal=Academia}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন == ১৯৭৪ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত কবিৰঞ্জন শইকীয়াৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="auto">{{Cite web |title=Cerebration |url=https://cerebration.org/phukan.html |access-date=2025-01-15 |website=cerebration.org}}</ref> বাৰ বছৰ বয়সত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ ''ৰক্ত আৰতী'' প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{Cite web |title=ASSAM NEWS |url=https://rajivkonwar100.blogspot.com/2011/ |access-date=2025-01-15 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Swadhinata Phukan: victim of extrajudicial execution {{!}} Assam Portal |url=https://www.assam.org/node/2377 |access-date=2025-01-15 |website=www.assam.org}}</ref> == কেৰিয়াৰ == শইকীয়াৰ সাহিত্যিক ৰচনাসমূহে স্বাধীনতা, প্ৰতিৰোধ, সামাজিক ন্যায়ৰ বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2013-02-08 |title=Kabiranjan Saikia |url=https://www.timesofassam.com/tag/kabiranjan-saikia/ |access-date=2024-06-19 |website=TIMES OF ASSAM |language=en-US}}</ref> তেওঁৰ কবিতাই প্ৰায়ে অসমৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক পৰিৱেশৰ সন্ধান কৰিছিল, ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ সংগ্ৰাম আৰু আকাংক্ষাক উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল। তেওঁৰ এটা উল্লেখযোগ্য কবিতা ''আপোনাৰ লাছ সেউজীয়া পথাৰ''ত প্ৰান্তীয় লোকসকলৰ সৈতে সহানুভূতি আৰু সংহতিৰ বিষয়-বস্তু প্ৰতিফলিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Axomiya Archives » RAIOT |url=https://raiot.in/tag/axomiya/ |access-date=2024-06-19 |website=RAIOT |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kabiranjan Saikia |url=https://theweseantimes.ink/vow/stories/kabiranjan.html |access-date=2025-02-23 |website=theweseantimes.ink}}</ref> === উল্লেখযোগ্য ৰচনা === উৎসঃ<ref>{{Cite web |date=2020-09-20 |title=Two Poems by Kabiranjan Saikia (Swadhinata Phukan) |url=https://obtusesubjectivity.wordpress.com/2020/09/20/two-poems-by-kabiranjan-saikia-swadhinata-phukan/ |access-date=2024-06-19 |website=Obtuse Subjectivity |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Complete poems of Kabiranjan Saikia in Assamese,Edited by Saumitra |url=https://www.scientiabooks.in/product/mai-kabiranjan-uttapta-hoba-khoja-eta-kabitar-nam/ |access-date=2024-06-19 |website=SCIENTIA BOOK SHOP |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''ৰক্ত আৰতী'' * ''আপোনাৰ ৰসাল সেউজীয়া পথাৰ'' * ''আজিকালি'' * ''চিঞৰ এটা নিশা'' === মৃত্যুৰ পিছত প্ৰকাশিত কিতাপ === * ''কবিৰঞ্জন শইকীয়াৰ কবিতা সমগ্ৰ'' (সৌমিত্ৰ যোগী সম্পাদিত) * ''মই কবিৰঞ্জন উত্তপ্ত হ'ব খোজা এটা কবিতাৰ নাম'' (সৌমিত্ৰ যোগী সম্পাদিত) == সক্ৰিয়তা আৰু উত্তৰাধিকাৰ == কবিৰঞ্জন শইকীয়াৰ সক্ৰিয়তা তেওঁৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। তেওঁ [[আলফা|আলফাৰ]] সহকাৰী প্ৰচাৰ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Confronting the state: ULFA's quest for sovereignty 9788132107040, 8132107047 |url=https://dokumen.pub/confronting-the-state-ulfas-quest-for-sovereignty-9788132107040-8132107047.html |access-date=2025-01-15 |website=dokumen.pub |language=en}}</ref> এই গোটৰ সৈতে জড়িত থকাৰ পিছতো শইকীয়াই নিজৰ লেখাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ কিছুমান প্ৰথাক মুকলিকৈ সমালোচনা কৰিছিল। তেওঁ ধাৰাবাহিকভাৱে হিংসাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ভাৰতীয় সামৰিক বাহিনীৰ সৈতে মিলন বিচাৰিবলৈ অসমীয়া জনসাধাৰণক প্ৰায়ে আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ ''গণতন্ত্ৰ''ত এটা প্ৰবন্ধও লিখিছিল, যিটোৰ যোগেদি আলফাৰ অস্ত্ৰ লোৱা আৰু মূল ভাৰতৰ নিৰীহ লোকক লক্ষ্য কৰাৰ তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="auto"/> <ref>{{Cite web |title=Slain Ulfa Leader Kabiranjan Saikia: Latest News, Videos and Photos of Slain Ulfa Leader Kabiranjan Saikia {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/slain-ulfa-leader-kabiranjan-saikia |access-date=2024-06-19 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০০০ চনত অসম আৰক্ষীৰ হাতত কবিৰঞ্জন শইকীয়াৰ মৃত্যু হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ বয়স আছিল ২৬ বছৰ।<ref>{{Cite web |title=Voice of MASS {{!}} Assam Portal |url=https://www.assam.org/index.php/node/2376 |access-date=2024-06-19 |website=www.assam.org |archivedate=2024-06-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240619005415/https://www.assam.org/index.php/node/2376 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Swadhinata Phukan: victim of extrajudicial execution {{!}} Assam Portal |url=https://www.assam.org/node/2377 |access-date=2024-06-19 |website=www.assam.org}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুক কিছুমানে কবি আৰু কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰৰ এক উল্লেখযোগ্য পৰিঘটনা হিচাপে গণ্য কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/top-ulfa-leader-shot/cid/896831|title=TOP ULFA LEADER SHOT}}</ref> সামাজিক ন্যায় আৰু অসমীয়া মানুহৰ সংগ্ৰামৰ বিষয়-বস্তুৰে অনুৰণন ঘটাই তেওঁৰ কবিতা প্ৰভাৱশালী হৈয়েই আছে।<ref name="auto"/> <ref>{{Cite book |last=Chima |first=Jugdep S. |url=https://books.google.com/books?id=x8sqBwAAQBAJ&dq=Kabiranjan+Saikia&pg=PA57 |title=Ethnic Subnationalist Insurgencies in South Asia: Identities, Interests and Challenges to State Authority |date=2015-03-24 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-55706-7 |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == *[https://archive.org/details/kabiranjan-saikia কবিৰঞ্জন শইকীয়াৰ কবিতা সমগ্ৰ] * [https://www.cerebration.org/phukan.html A Tribute to Assamese poet and freedom fighter Swadhinata Phukan, on his eighth death anniversary] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:আলফাৰ সদস্য]] 55c4csgzmnx3vljh72p1cqqsxn6eujw 0 127637 616436 615022 2026-07-09T11:43:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616436 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কিম জি-ৱন | image = Kim Ji-won in May 2026.png | caption = ২০২৬ চনত কিম জি-ৱন | birth_date = {{Birth date and age|1992|10|19}} | birth_place = ছিউল, [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]<ref name="cinefox">{{cite web|title=ko:김지원|url=https://cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=14662|website=Cinefox (씨네폭스)|language=ko|access-date=December 25, 2023|archive-date=December 25, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231225191144/https://cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=14662|url-status=live}}</ref> | education = ডংগুক ইউনিভাৰ্ছিটি – নাট্য আৰু চলচ্চিত্ৰ বিভাগ | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{start date|2010}}–বৰ্তমান | agent = হাইজিয়াম ষ্টুডিঅ' | signature = Kim Ji-won's signature.png | signature_alt = Signature of Kim | website = {{URL|1=https://www.highziumstudio.com/%EC%95%84%ED%8B%B0%EC%8A%A4%ED%8A%B8/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/#en|2=highziumstudio.com}} | module = }} '''কিম জি-ৱন''' ([[ইংৰাজী]]: Kim Ji-won; কোৰিয়ান: 김지원; জন্ম: ১৯ অক্টোবৰ, ১৯৯২) এগৰাকী [[দক্ষিণ কোৰিয়া|দক্ষিণ কোৰিয়ান]] অভিনেত্ৰী। টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''দ্য হেইয়াৰ্ছ'' (২০১৩) আৰু ''ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান'' (২০১৬)ত অভিনয়ৰ জৰিয়তে স্বীকৃতি লাভ কৰে, তাৰ পিছত ''ফাইট ফৰ মাই ৱে'' (২০১৭), ''আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ'' (২০১৯), ''মাই লিবাৰেচন নোটছ'' (২০২২) আৰু ''কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ'' (২০২৪)-ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি হালিউ ফিগাৰ হিচাপে তেওঁৰ প্ৰাধান্যত অৰিহণা যোগায়।<ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 속 사랑스러운 재벌녀로 글로벌 인기|trans-title=Global popularity as a lovely conglomerate woman in 'Queen of Tears'|url=https://n.news.naver.com/article/014/0005286379?sid=103|work=[[The Financial News]]|language=ko|last=Shin|first=Jin-ah|date=December 23, 2024|access-date=January 17, 2025|archive-date=December 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241223073822/https://n.news.naver.com/article/014/0005286379?sid=103|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:김지원, 이제는 '한류의 여왕'|trans-title=Kim Ji-won, now the 'Queen of Hallyu'|url=https://m.entertain.naver.com/article/311/0001767337|work=[[Xports News]]|language=ko|last=Choi|first=Hye-jin|date=September 3, 2024|access-date=January 17, 2025|archive-date=December 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241223073822/https://m.entertain.naver.com/article/311/0001767337|url-status=live}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯২ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউলৰ গিউমচেন জিলাত কিম জি-ৱনৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ এগৰাকী ডাঙৰ ভনীয়েক আছে যি তেওঁতকৈ দুবছৰ ডাঙৰ। জুনিয়ৰ হাইস্কুলৰ প্ৰথম বছৰত তেওঁ আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ চিকাগোত ছমাহৰপৰা এবছৰলৈকে বাস কৰিছিল, মাতৃৰফালৰপৰা আত্মীয়ৰ সৈতে আছিল। আমেৰিকাৰপৰা উভতি অহাৰ পাছত হাইস্কুলত ভৰ্তি হোৱাৰ আগতে সাধাৰণ শিক্ষা উন্নয়ন (GED) পৰীক্ষা দিছিল।<ref name="early-life">{{cite web|title=Kim Ji-won|url=https://www.marieclairekorea.com/tag/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/|website=[[Marie Claire|Marie Claire Korea]]|language=ko-KR|access-date=March 20, 2024|archive-date=March 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240320094930/https://www.marieclairekorea.com/tag/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/|url-status=live}}</ref> এটা সাক্ষাৎকাৰত কিমে কয় যে তেওঁ প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু তেওঁৰ বৰদিনৰ বেছিভাগ সময় গীৰ্জাত কটায়, য'ত তেওঁ সেৱাৰ সময়ত পিয়ানো বজায়।<ref name="religion">{{cite web|title=ko:상속자들 김지원 "올해 크리스마스 계획은요..."|trans-title=The Heirs Kim Ji-won "What are your Christmas plans this year..."|url=https://m.entertain.naver.com/article/416/0000058264|work=SBS E! Entertainment News|language=ko|last=Son|first=Jae-eun|date=December 24, 2013|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.entertain.naver.com/article/416/0000058264|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনত কিমে ৰাজপথত স্কাউট কৰি মনোৰঞ্জন সংস্থা লায়ন মিডিয়াৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়, য'ত তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি গায়ন-বায়ন, নৃত্য আৰু অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লয়।<ref name="early-life" /><ref name="romantic">{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, "장진 감독 선택 꿈만 같아요."|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&oid=076&aid=0002087166&sid1=001|work=[[Sports Chosun]]|via=[[Naver]]|date=July 3, 2011|language=ko}}</ref> প্ৰথমতে তেওঁ "জেচিকাকে" মঞ্চ নামেৰে গায়িকা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত তেওঁ গায়িকা ইউনহাৰ পটভূমি কণ্ঠশিল্পী আৰু কিবৰ্ডবাদক হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ২০০৮ চনত ইউনহাৰ "গছিপ বয়"ৰ মিউজিক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=ko:'명단공개' 김지원, 과거 예명 제시카K... 윤하 백업보컬|trans-title='List Revealed' Kim Ji-won, past stage name Jessica K... Younha's backup vocalist|url=https://tenasia.hankyung.com/article/2017011681204|website=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Son|first=Ye-ji|date=January 16, 2017|access-date=August 7, 2024|archive-date=August 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240807131634/https://tenasia.hankyung.com/article/2017011681204|url-status=live}}</ref> কিন্তু শেষত তেওঁ অভিনয়ৰ কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ বাছি লয়।<ref name="romantic" /> ২০১০ চনত অভিষেক ঘটাৰ পিছত ২০১১ চনত ডংগুক ইউনিভাৰ্ছিটিৰ নাট্য আৰু চলচ্চিত্ৰ বিভাগত নামভৰ্তি কৰি শিক্ষা অব্যাহত ৰাখে।<ref name="early-life" /> ==কেৰিয়াৰ== ===২০১০–২০১২: আৰম্ভণি=== আত্মপ্ৰকাশৰ পিছত কিমৰ প্ৰথম অভিনয়ৰ চৰিত্ৰ আছিল ৰোমাঞ্চ অম্নিবাছ ছবি ''ৰোমাণ্টিক হেভেন''ত।<ref>{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, "장진 감독 선택 꿈만 같아요."|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&oid=076&aid=0002087166&sid1=001|work=[[Sports Chosun]]|via=[[Naver]]|date=July 3, 2011|language=ko}}</ref> ২০১১ চনৰ চিটকম ''হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য শ্বৰ্ট লেগড''ত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:열혈 시청 '하이킥'에 출연..꿈만같아|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20111115069200005|website=[[Yonhap News Agency]]|date=November 16, 2011|access-date=May 7, 2018|language=ko|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507222210/http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2011/11/15/0200000000AKR20111115069200005.HTML|url-status=live}}</ref> পিছলৈ তেওঁ সংগীত নাটক ''ৱাটছ আপ''ত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:'왓츠업' 김지원, 국보급 '길치소녀' 빵 터져|url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2011/12/05/2011120502156.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=December 5, 2011|access-date=May 7, 2018|language=ko|archive-date=August 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805112343/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2011/12/05/2011120502156.html|url-status=live}}</ref> তাৰ পিছত কিমে হাইস্কুলৰ নাটক ''টু দ্য বিউটিফুল ইউ''ত অভিনয় কৰে<ref>{{cite web|title=Kim Ji Won Flaunts her Feminine Charms on ′To the Beautiful You′|url=http://mwave.interest.me/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201208271736_13431|work=enewsWorld|date=August 28, 2012|access-date=May 7, 2018|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507221715/http://mwave.interest.me/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201208271736_13431|url-status=dead}}</ref> আৰু ''হৰৰ ষ্ট’ৰীজ'' নামৰ ভয়ানক ছবিত অপহৃত ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=[Preview] "Horror Stories": Return of authentic Korean horror film|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012072022244577997|website=[[The Asia Business Daily]]|date=July 20, 2012|access-date=May 7, 2018|archive-date=June 15, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111008/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012072022244577997|url-status=live}}</ref> ===২০১৩–২০১৬: বৃদ্ধি পোৱা জনপ্ৰিয়তা আৰু অগ্ৰগতি=== [[File:"태양의후예" 드라맥스 ID영상 - 김지원.jpg|thumb|২০১৬ চনত ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানৰ সংবাদ-মেলত কিম]] ২০১৩ চনত কিমে কেবিএছ নাটক বিশেষ ৱেইটিং ফৰ লাভত অভিনয় কৰে।<ref name="텐아시아 무단전재 재배포금지">{{cite web|title=ko:김지원, 드라마 '연애를 기대해' 합류... 보아 최다니엘과 호흡|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/157628|website=Ten Asia|language=ko|author=기명균|date=July 22, 2013|access-date=December 1, 2016|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511080404/https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2013090331524|url-status=dead}}</ref> তেওঁ হৰৰ ষ্ট'ৰীজৰ ছিকুৱেল হৰৰ ষ্ট'ৰীজ ২ ছবিখনতো অভিনয় কৰিছিল, য'ত ক'লা যাদুৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত এগৰাকী ছাত্ৰীক অভিনয় কৰিছিল। সেই বছৰতে কিমে কিশোৰ নাটক ''দ্য হেইয়াৰ্ছ''ত সহ অভিনয় কৰিছিল, য'ত এগৰাকী ছিক আৰু অহংকাৰী উত্তৰাধিকাৰীক অভিনয় কৰিছিল।<ref name="heirs">{{cite web|title=Kim Ji Won Enjoys Working with Flower Boys Everywhere|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/51224/kim-ji-won-poses-for-instyle|work=enewsWorld|date=November 23, 2013|archive-date=February 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209210444/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/51224/kim-ji-won-poses-for-instyle}}</ref> কিম ইউন-ছুকে লিখা এই নাটকখনে ইউকুত এক বিলিয়নতকৈ অধিক দৰ্শন লাভ কৰে, যাৰ ফলত কিমৰ স্বীকৃতি যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়।<ref name="hallyu">{{cite web|title=Hallyu booming again in China, bigger than ever|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2014/03/13/etc/Hallyu-booming-again-in-China-bigger-than-ever/2986309.html|website=Korea JoongAng Daily|date=March 13, 2014|access-date=December 1, 2016|archive-date=May 28, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528230918/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|url-status=live}}</ref> ধাৰাবাহিকখনত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ এছবিএছ নাটক বঁটাত নিউ ষ্টাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০১৪ চনত কিমে হাইস্কুলৰ ছাত্ৰী আৰু ৱেবটুন শিল্পী হিচাপে ক্ৰাইম থ্ৰিলাৰ গেপ-ডংত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="gap">{{cite web|title=Kim Ji Won Wants to Change Her Evil Image from 'The Heirs'|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/63638/kimjiwon-wants-to-transform-into-a-lovely-character|work=enewsWorld|date=April 14, 2014|archive-date=September 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901064643/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/63638/kimjiwon-wants-to-transform-into-a-lovely-character}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ কেবিএছ নাটক বিশেষ দ্য ৰিজন আই এম গেটিং মেৰেডত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=Kim Ji-won in "Drama Special - Why I'm Getting Married"|url=https://www.hancinema.net/kim-ji-won-in-drama-special--why-i-m-getting-married-67265.html|website=HanCinema|publisher=Star Money Today|date=March 19, 2014|access-date=February 10, 2020|archive-date=October 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027082007/https://www.hancinema.net/kim-ji-won-in-drama-special--why-i-m-getting-married-67265.html|url-status=live}}</ref> ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কিমে কিং কং এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে একচেটিয়া চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, 유연석 이광수와 한솥밥...킹콩엔터테인먼트 계약|trans-title=Kim Ji Won signs with King Kong Entertainment|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/388764|work=Ten Asia|language=ko|date=December 12, 2014|access-date=January 23, 2015|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175719/http://tenasia.hankyung.com/archives/388764|url-status=dead}}</ref> ২০১৫ চনত কিমে ছ' জি-ছাবৰ সৈতে ৰোমাঞ্চ ৱেব ছিৰিজ ৱান ছানি ডেত অভিনয় কৰে।<ref name="sunny">{{cite web|title=ko:소지섭·김지원, 웹드라마 '좋은 날'서 호흡|trans-title=Kim Ji-won confirmed her role in One Sunny Day|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110004609|work=OSEN|language=ko|date=November 10, 2014|access-date=April 14, 2015|archive-date=July 15, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715200210/http://osen.mt.co.kr/article/G1110004609|url-status=live}}</ref> সেই বছৰৰ শেষৰফালে তেওঁ টিভিএন নাটক হিডেন আইডেণ্টিটিত কিম বামৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰেমিকা হিচাপে কেমিঅ' অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:김지원, '신분을 숨겨라' 특별출연...김범 연인 役|trans-title=Kim Ji-won special appearance in 'Hidden Identity' as Kim Bum's lover|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110173887|website=OSEN|language=ko|date=June 10, 2015|access-date=July 31, 2015|archive-date=August 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821112633/http://osen.mt.co.kr/article/G1110173887|url-status=live}}</ref> ২০১৬ চনত কিমে কিম ইউন-ছুকে লিখা আন এটা প্ৰজেক্টত সহ অভিনয় কৰিছিল, KBS2-ৰ সামৰিক ৰোমাঞ্চ নাটক Descendants of the Sun, য'ত এজন সেনাবাহিনীৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="sun">{{cite web|title=Actors chosen for 'Sun's Descendant'|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3002654|work=Korea JoongAng Daily|date=April 2, 2015|access-date=July 8, 2017|archive-date=September 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904225755/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3002654|url-status=live|archivedate=September 4, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180904225755/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3002654|deadurl=yes}}</ref> এই নাটকখন প্যান-এছিয়ান হিট হৈ পৰে, ৰেটিং ৩৮.৮%-ৰ শীৰ্ষত উপনীত হয়। ই বেকছাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডত গ্ৰেণ্ড প্ৰাইজ – টেলিভিছন লাভ কৰে আৰু কোৰিয়া ব্ৰডকাষ্ট এডভাৰটাইজিং কৰ্প'ৰেশ্যনে বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শ্ব' হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।<ref>{{cite web|title='Descendants of the Sun' most engrossing show of 2016|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612281054085580718_2&ACE_SEARCH=1|work=Kpop Herald|date=December 28, 2016|access-date=October 1, 2022|archive-date=August 25, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825234705/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612281054085580718_2&ACE_SEARCH=1|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|title=(Yonhap Interview) 'Descendants of the Sun' actress: In expressing love, nothing is 'too much'|url=http://english.yonhapnews.co.kr/interview/2016/03/23/49/0800000000AEN20160323007300315F.html|website=Yonhap News Agency|date=March 23, 2016|access-date=May 7, 2018|archive-date=August 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802015106/http://english.yonhapnews.co.kr/interview/2016/03/23/49/0800000000AEN20160323007300315F.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|title=Kim Jiwon Just Begins to Fly High|url=https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|website=Yahoo|date=May 12, 2016|access-date=February 10, 2020|archive-date=May 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033156/https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|url-status=dead|archivedate=May 16, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516033156/https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|deadurl=yes}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ পাৰ্ক ব'-গাম আৰু জুন হ্যুন-মুৰ সৈতে কেবিএছ নাট্য বঁটা প্ৰদান কৰে, য'ত তেওঁ উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰে।<ref name="entertain.naver.com">{{cite web|title=ko:박보검·김지원·전현무, 2016 KBS 연기대상 MC|url=http://entertain.naver.com/read?oid=433&aid=0000022801|website=Dispatch|language=ko|date=December 8, 2016|access-date=February 4, 2020|archive-date=July 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720110145/https://entertain.naver.com/read?oid=433&aid=0000022801|url-status=live}}</ref> কিমে এপান ষ্টাৰ এৱাৰ্ডত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে। ===২০১৭–বৰ্তমান: অগ্ৰণী ভূমিকা=== [[File:김지원 Kim Ji won - KBS Awards 2017.png|thumb|upright| ২০১৭ চনৰ কেবিএছ নাটক বঁটাত কিম]] ২০১৭ চনত কিমে কেবিএছ২ৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী নাটক ফাইট ফৰ মাই ৱেত প্ৰথম মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, য'ত পাৰ্ক ছিঅ'-জুনৰ সৈতে ঘোষক হোৱাৰ সপোন দেখা ডিপাৰ্টমেণ্ট ষ্ট'ৰৰ তথ্য ডেস্কৰ কৰ্মচাৰী চয় এ-ৰাক অভিনয় কৰা হয়।<ref name="fight">{{cite web|title='Ssam My Way' to star actors Park and Kim|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3030266|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=February 24, 2017|access-date=July 8, 2017|archive-date=April 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405101943/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3030266|url-status=live|archivedate=April 5, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405101943/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3030266|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:"망가져도 OK" 김지원, '태후' 이후 '쌈마이웨이' 선택한 이유|url=https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0002699359|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=zh|date=April 27, 2017|access-date=February 10, 2020|archive-date=June 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230339/https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0002699359|url-status=live}}</ref> সংগ্ৰামী যুৱক-যুৱতী, বন্ধুত্ব আৰু প্ৰেমৰ বাস্তৱিক চিত্ৰণৰ বাবে এই ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰশংসা কৰা হয় আৰু ১৩.৮% ৰেটিংৰে সামৰণি পৰে, যাৰ ফলত কিমৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে মৰ্যাদা কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|title=Kim Ji-won Looks Forward to New Challenge in Upcoming Project|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2017/07/29/2017072900421.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=July 29, 2017|access-date=July 29, 2017|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518015020/https://english.chosun.com/site/data/html_dir/2017/07/29/2017072900421.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=[Interview] Kim Ji-won finds another success with 'Fight for My Way'|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/08/688_233937.html|website=[[The Korea Times]]|date=July 31, 2017|access-date=April 28, 2018|archive-date=January 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127011916/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/08/688_233937.html|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ পুনৰবাৰ কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডত উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰে।<ref name="kbs2">{{Cite news|title=ko:"아버지들이 일냈다"...김영철·천호진 KBS 연기대상 공동 상|url=http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2018/01/01/0200000000AKR20180101002800005.HTML|work=[[Yonhap|Yonhap News Agency]]|language=ko|last=Lee|first=Jeong-hyun|date=January 1, 2018|access-date=January 2, 2018|archive-date=January 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102151431/http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2018/01/01/0200000000AKR20180101002800005.HTML|url-status=dead}}</ref> ২০১৮ চনত ডিটেক্টিভ কে ছবি ধাৰাবাহিক ডিটেক্টিভ কে: ছিক্ৰেট অৱ দ্য লিভিং ডেডৰ তৃতীয় কিস্তিত তেওঁৰ প্ৰথম পিৰিয়ডৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। স্মৃতিশক্তি হেৰুৱাই তদন্তত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰহস্যমজ়ী মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="detective">{{cite web|title=Actress Kim Ji-won Tackles 1st Period Role in Her Latest Film|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/03/2018020300310.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=February 3, 2018|access-date=February 3, 2018|archive-date=September 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909205933/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/03/2018020300310.html|url-status=live}}</ref> সেই বছৰতে কিম আৰু তেওঁৰ ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানৰ সহ অভিনেতা জিন গুৱে কিম ইউন-ছুকৰ ঐতিহাসিক নাটক মিষ্টাৰ ছানশ্বাইনত কেমিঅ' অভিনয় কৰে।<ref name="Kpop Herald">{{cite web|title=Goo-Won couple to cameo in 'Mister Sunshine'|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801121419071848719_2|work=[[Kpop Herald]]|date=January 12, 2018|access-date=February 4, 2020|archive-date=July 8, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708074359/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801121419071848719_2|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত কিমে ঐতিহাসিক কল্পনা নাটক আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছত ৱাহান জনগোষ্ঠীৰ মুৰব্বী আৰু ছং জং-কিৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ টানিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="arthdal">{{cite web|title=Star-studded cast of tvN drama revealed|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|website=[[Korea JoongAng Daily]]|last=Sung|first=Ji-eun|date=July 19, 2018|access-date=July 20, 2018|archive-date=March 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303003325/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|url-status=live|archivedate=March 3, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210303003325/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cast, producer nervous, excited ahead of 'Arthdal Chronicles' premiere|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/05/688_269671.html|website=[[The Korea Times]]|date=May 29, 2019|access-date=February 4, 2020|archive-date=May 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512044024/https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/05/688_269671.html|url-status=live}}</ref> এই নাটকখনে কিম আৰু ছঙৰ পুনৰ মিলন প্ৰকল্প হিচাপে কাম কৰিছিল, যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৬ চনৰ হিট নাটক ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানত একেলগে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=ko:'아스달 연대기' 김지원, 신비로운 비주얼 "시청자분들은 '처음'을 보게 될 것"|trans-title=Kim Ji Won Shares Why She Chose To Star In "Arthdal Chronicles"|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=404&aid=0000242565|website=enews24|language=ko|date=May 29, 2019|access-date=February 10, 2020|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517101603/https://entertain.naver.com/now/read?oid=404&aid=0000242565|url-status=live}}</ref> মিশ্ৰিত সমালোচনা, অন্যান্য অনুষ্ঠানৰ সৈতে ইয়াৰ সাদৃশ্যৰ বাবে সমালোচনা,<ref name="ar">{{cite web|title='Arthdal Chronicles' criticism gets louder: The tvN series is being accused of plagiarizing 'Game of Thrones' and being too boring|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3064194|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=June 11, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006020556/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3064194|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Blockbuster 'Arthdal Chronicles' under fire for similarity with famous dramas, films|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190611000596|work=[[The Korea Herald]]|date=June 11, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=September 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927025743/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190611000596|url-status=live}}</ref> আৰু আশা কৰাতকৈ কম ৰেটিং পোৱাৰ পিছতো,<ref>{{cite web|title=After weak start, 'Arthdal Chronicles' has mixed viewership prospects|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20190607003300315?section=culture/entertainment|website=[[Yonhap News Agency]]|date=June 8, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002010716/https://en.yna.co.kr/view/AEN20190607003300315?section=culture/entertainment|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title='Arthdal Chronicles' puzzles Studio Dragon stock investors|url=http://www.theinvestor.co.kr/view.php?ud=20190607000457|website=The Investor|date=June 7, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002010720/http://www.theinvestor.co.kr/view.php?ud=20190607000457|url-status=live}}</ref> ধাৰাবাহিকখন দ্বিতীয় ছিজনৰ বাবে নবীকৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=ko:tvN 측 "'아스달연대기2' 하반기 크랭크인, 편성·감독·배우 모두 논의중"(공식)|trans-title=tvN side "'Arthdal Chronicles Season 2' tvN side crank-in in the second half, formation, director, and actors are all in discussion" (official)|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000246935|via=[[Naver]]|work=Newsen|language=ko|last=Hwang|first=Hye-jin|date=February 13, 2020|access-date=February 24, 2022|archive-date=February 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224130939/https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000246935|url-status=live}}</ref> কিন্তু কিম আৰু ছঙে দ্বিতীয় ছিজনত পুনৰ অভিনয় কৰা নাছিল।<ref>{{Cite web|title=ko:이준기 측 "'아스달 연대기2' 출연? 검토 작품 중 하나"[공식]|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=202204201350020410|language=ko|last=Hwang|first=Hye-jin| work=Newsen |date=April 20, 2022|access-date=September 11, 2022|archive-date=September 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220911150045/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=202204201350020410|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ko:신세경 측 "'아스달 연대기2' 출연 검토 중, 확정 NO"[공식]|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000564956|website=[[Naver]]|language=ko|access-date=September 11, 2022|archive-date=September 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220911150049/https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000564956|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কিমে ছল্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web|title=ko:김지원, 박신혜x김선호와 한솥밥..킹콩→솔트 전속계약 "큰 행운" [공식입장]|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111306762|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|access-date=February 10, 2020|archive-date=February 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222120045/http://osen.mt.co.kr/article/G1111306762|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ কাকাও টিভিৰ ৱেব ধাৰাবাহিক লাভষ্ট্ৰক ইন দ্য চিটিত জি চাং-উকৰ সৈতে অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web|title=Ji Chang-wook and Kim Ji-won Confirmed to Star in Kakao M "City Couple's Way of Love"|url=https://www.hancinema.net/ji-chang-wook-and-kim-ji-won-confirmed-to-star-in-kakao-m-city-couple-s-way-of-love-145331.html|website=[[HanCinema]]|date=September 21, 2020|access-date=November 8, 2020|archive-date=November 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115141438/https://www.hancinema.net/ji-chang-wook-and-kim-ji-won-confirmed-to-star-in-kakao-m-city-couple-s-way-of-love-145331.html|url-status=live}}</ref> চাৰ্ফিংৰ সৈতে জড়িত ভূমিকাটোৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ তেওঁ বাথহাউচত ডুব যোৱাৰ অভিজ্ঞতাৰ ফলত হোৱা শৈশৱৰ একুৱাফ'বিয়াক জয় কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:김지원 물공포증 "목욕탕서 익사할뻔, 트라우마 생겼다"|trans-title=Kim Ji-won has a fear of water, "I almost drowned in the bath, it was traumatic"|url=https://m.newsen.com/news_view.php?uid=201305281619571110|work=News En|language=ko|last=Jo|first=Yeon-kyung|date=May 28, 2013|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.newsen.com/news_view.php?uid=201305281619571110|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:김지원 "'도시남녀의 사랑법' 출연 위해 물공포증 극복하며 서핑 연습"|trans-title=Kim Ji-won "Overcame Aquaphobia and Practiced Surfing to Appear on 'Lovestruck in the City'"|url=https://m.entertain.naver.com/article/410/0000751257|work=MK Sports|language=ko|last=Son|first=Jin-ah|date=December 22, 2020|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.entertain.naver.com/article/410/0000751257|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক মাই লিবাৰেচন নোটছত অভিনয় কৰে, য'ত এগৰাকী অন্তৰ্মুখী কৰ্মচাৰীয়ে নিজৰ একঘেয়ামি জীৱনৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি থকাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 김지원, 무채색 인생 해방을 원하는 여자 '깊어진 눈빛'|trans-title='My Liberation Journal' Kim Ji-won, a woman who wants the liberation of a colorless life 'deep gaze'|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/109/0004576568|via=[[Naver]]|publisher=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|last=Ha|first=Su-jeong|date=March 22, 2022|access-date=June 5, 2022|archive-date=June 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605131241/https://n.news.naver.com/entertain/article/109/0004576568|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ চলোৱাৰ সময়ত ধাৰাবাহিকখনে সামান্য কিন্তু ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পোৱা ৰেটিং লাভ কৰে<ref>{{Cite web|title=ko:추앙 신드롬 '나의 해방일지', 자체 최고 시청률 6.7%로 종영|trans-title=Chuang Syndrome 'My Liberation Journal' ended with its highest rating of 6.7%|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/015/0004705357|via=[[Naver]]|publisher=Korean Economy|language=ko|last=Kim|first=Ye-Rang|date=May 30, 2022|access-date=May 31, 2022|archive-date=June 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605104622/https://n.news.naver.com/entertain/article/015/0004705357|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ লেখা আৰু সম্পৰ্কীয় পৰিস্থিতিৰ বাবে মনোযোগ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 공허한 마음에 퍼지는 온기...단 2회 만에 쏟아진 명대사|trans-title='My Liberation Journal' The warmth that spreads in the empty heart... Famous lines poured out in just 2 episodes|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000541018|via=[[Naver]]|publisher=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Cha|first=Hye-young|date=April 13, 2022|access-date=May 30, 2022|archive-date=May 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531145213/https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000541018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 추앙할 수밖에 없는 매력 포인트 넷|trans-title='My Liberation Journal': Four attractive points that cannot but be admired|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/215/0001032189|via=[[Naver]]|publisher=Korea Economic TV|language=ko|last=Yoo|first=Byung-cheol|date=May 18, 2022|access-date=May 30, 2022|archive-date=May 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531145213/https://n.news.naver.com/entertain/article/215/0001032189|url-status=live}}</ref> ধাৰাবাহিকখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে কিমে বেকছাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছত টেলিভিছনৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে মনোনীত হয়।<ref name="Cho Yeon-kyung">{{Cite web|title=ko:제59회 백상예술대상, TV·영화·연극 최종 후보 공개|trans-title=59th Baeksang Arts Awards, TV/Film/Play Finalists Revealed|url=https://entertain.naver.com/read?oid=437&aid=0000338421|via=[[Naver]]|publisher=[[JTBC]]|language=ko|last=Cho|first=Yeon-kyung|date=April 7, 2023|access-date=April 7, 2023|archive-date=April 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407012452/https://entertain.naver.com/read?oid=437&aid=0000338421|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত ছল্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে কিমৰ চুক্তি শেষ হয়, আৰু তেওঁ চুক্তি নবীকৰণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite web|title=ko:김지원, 솔트 엔터테인먼트 전속계약 만료..."앞날 응원|trans-title=Kim Ji-won's contract with Salt Entertainment expires... "Support for the future|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=119&aid=0002611362|via=[[Naver]]|publisher=Dailyan|language=ko|last=Ryu|first=Ji-yoon|date=June 10, 2022|access-date=June 10, 2022|archive-date=June 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220610071410/https://entertain.naver.com/now/read?oid=119&aid=0002611362|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ হাইজিয়াম ষ্টুডিঅ'ৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|title=ko:[공식] '아스달 하차' 김지원, 송중기와 한솥밥|trans-title=[Official] 'Getting off Arthdal' Kim Ji-won, Song Joong-ki and one pot rice|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=312&aid=0000572317|via=[[Naver]]|publisher=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Tae|first=Yu-na|date=September 29, 2022|access-date=September 29, 2022|archive-date=September 29, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929012323/https://entertain.naver.com/now/read?oid=312&aid=0000572317|url-status=live}}</ref> [[File:눈물 의 여왕' 제작발표회 - 김지원 (Kim Ji Won).png|thumb|upright|২০২৪ চনত কুইন অৱ টিয়াৰ্ছৰ বাবে সংবাদ-মেলত কিম]] ২০২৪ চনত কিমে টিভিএন নাটক কুইন অৱ টিয়াৰ্ছত চেবল উত্তৰাধিকাৰী হং হাই-ইনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ধাৰাবাহিকখন ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দুয়োটা দিশতে সফল হৈছিল। ই সৰ্বোচ্চ ৰেটিং পোৱা টিভিএন ধাৰাবাহিকৰ অভিলেখ ভংগ কৰে, ইয়াৰ চূড়ান্ত খণ্ডৰ বাবে দেশব্যাপী দৰ্শকৰ ৰেটিং ২৪.৮৫০% লাভ কৰে<ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 시청률 24.9%...'사랑의 불시착' 넘고 tvN 드라마 시청률 1위 [MK이슈]|trans-title='Queen of Tears' 24.9% Viewership Rating... Surpasses 'Crash Landing On You' and 1st place in tvN Drama Viewership Ratings [MK Issue]|url=https://m.entertain.naver.com/article/009/0005295406|via=[[Naver]]|publisher=Maeil Business|language=ko|last=Shin|first=Young-eun|date=April 29, 2024|access-date=August 6, 2024|archive-date=August 6, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806034608/https://m.entertain.naver.com/article/009/0005295406|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক মুক্তিৰপৰা একেৰাহে ১৫ সপ্তাহ ধৰি নেটফ্লিক্সৰ গ্ল'বেল শীৰ্ষ ১০ নন-ইংৰাজী টিভি ছিৰিজৰ ৰেংকিঙত থাকে।<ref>{{Cite web|title=Top 10 Non-English TV Show on Netflix Right Now|url=https://www.netflix.com/tudum/top10/tv-non-english?week=2024-06-16|website=[[Netflix]]|access-date=August 6, 2024}}{{Cbignore}}</ref> কোৰিয়ান জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আৰু উদ্ভাৱনৰ বাবে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চিজে ইএনএমৰ ৩০বছৰীয়া জয়ন্তীৰ বাবে এই ধাৰাবাহিকখনক অন্যতম দূৰদৰ্শী কাম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=ko:CJ ENM, 30주년 기념 비저너리 선정작 발표|trans-title=CJ ENM Announces Visionary Selections for 30th Anniversary|url=https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3225215|website=Cheonji Ilbo|language=ko|last=Jeong|first=Da-jun|date=January 20, 2025|access-date=March 5, 2025|archive-date=March 6, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250306012042/https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3225215|url-status=live}}</ref> ==ৰাজহুৱা ভাবমূৰ্তি== কিমে দ্য হেইয়াৰ্ছত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁৰ স্পষ্ট আৰু নিখুঁত উচ্চাৰণৰ বাবে মনোযোগ লাভ কৰে, কিছুমান সংবাদ মাধ্যমে তেওঁক "ডিকচন ফেয়াৰী" বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:[영상] [딕션 요정들~] "대사를 귀에 때려 박네!" 딕션 쩌는 여자 연예인 TOP3 신혜선·서현진·김지원|trans-title=[Video] [Diction Fairies~] "The lines are stuck in your ears!" Top 3 female celebrities with great diction: Shin Hye-sun, Seo Hyun-jin, Kim Ji-won|url=https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|work=Top Star News|language=ko|last=Kim|first=Hye-jin|date=February 26, 2021|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=January 8, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|deadurl=yes}}</ref> ফাইট ফৰ মাই ৱেত তেওঁৰ এজিঅ' দৃশ্যই ছ'চিয়েল মিডিয়াত উল্লেখযোগ্য মনোযোগ লাভ কৰে আৰু ডাবিং প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰেৰণা যোগায়।<ref>{{cite web|title=ko:아이유×수지×설리 '더빙스타그램' 열풍...재능낭비 1인자는 누구?|trans-title=IU x Suzy x Sulli's 'Dubbingstagram' craze... Who is the biggest waste of talent?|url=https://sports.khan.co.kr/article/201710261038003#c2b|work=Sports Trends|language=ko|last=Lee|first=Jin-seon|date=October 26, 2017|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://sports.khan.co.kr/article/201710261038003#c2b|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:[팝인터뷰]김지원 "'쌈마' 최애라 더빙어플 도전..내껀데 어렵더라"|trans-title=[Pop Interview] Kim Ji-won "Challenged 'Samma' Choi Ae-ra Dubbing App.. It's mine, but it's hard"|url=https://m.news.zum.com/articles/43056768|work=[[Herald Pop]]|language=ko|date=February 3, 2018|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.zum.com/articles/43056768|url-status=live|archivedate=January 8, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.zum.com/articles/43056768|deadurl=yes}}</ref> ব্যক্তিগত ব্যক্তিগত জীৱন বজাই ৰখাৰ বাবে পৰিচিত কিমে কচমোপলিটান কোৰিয়াৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত কয়, "মই মোৰ কাম আৰু ব্যক্তিগত জীৱনক পৃথক কৰো। মই বিচাৰো যে দৰ্শকে কেৱল চৰিত্ৰটোৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ক।" <ref>{{cite web|title=ko:배우 김지원의 길]|trans-title=The path of actress Kim Ji-won|url=https://www.cosmopolitan.co.kr/article/31824|work=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan Korea]]|language=ko|date=January 22, 2018|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://www.cosmopolitan.co.kr/article/31824|url-status=live}}</ref> কুইন অৱ টিয়াৰ্ছত অভিনয় কৰাৰ পাছত কিমক সমালোচকৰ প্ৰশংসিত অভিনয়ৰ বাবে বিভিন্ন সংবাদ মাধ্যমে "ৰোমাণ্টিক কমেডীৰ ৰাণী" বুলি অভিহিত কৰে, গভীৰতা আৰু সূক্ষ্ম চিত্ৰণৰ বাবে প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 김지원이 '로코퀸'이라 불리는 이유|trans-title=The reason why Kim Ji-won, the 'Queen of Tears', is called the 'Rom-Com Queen'|url=https://mydaily.co.kr/page/view/2024032115570419383#_PA|work=[[MyDaily]]|language=ko|last=Lee|first=Seunggil|date=March 21, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://mydaily.co.kr/page/view/2024032115570419383#_PA|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:김지원, 연기로 입증한 '로코의 여왕'|trans-title=Kim Ji-won, proven as 'Queen of Romantic Comedy' through acting|url=https://m.entertain.naver.com/article/311/0001706620|work=[[Xports News]]|language=ko|last=Jo|first=Hye-jin|date=March 25, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://m.entertain.naver.com/article/311/0001706620|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 김지원, 코믹+멜로+휴먼 다 되는 섬세한 연기력에 비주얼까지...대체불가 배우 입증|trans-title='Queen of Tears' Kim Ji-won, delicate acting skills that can do comedy + melodrama + human, and even visuals... Proving that she is an irreplaceable actress|url=https://m.globalepic.co.kr/view.php?ud=202404291102046937d3244b4fed_29|work=Global Epic|language=ko|last=Yoo|first=Byung-chul|date=April 29, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://m.globalepic.co.kr/view.php?ud=202404291102046937d3244b4fed_29|url-status=live}}</ref> জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি সমালোচক জেয়ং দেওক-হিয়নে কিমক এগৰাকী অভিনেত্ৰী বুলি অভিহিত কৰিছে যি "সুন্দৰ, মাৰ্জিত, প্ৰতিদ্বন্দ্বীবিহীন আৰু প্ৰশংসিত।" <ref>{{cite web|title=ko:왜 자꾸 눈길이 갈까|trans-title=Why do I keep looking at it?|url=https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&nav2=0|work=Defense Daily|language=ko|last=Jeong|first=Deok-hyeon|date=April 9, 2024|access-date=March 4, 2025|archive-date=March 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250305185024/https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&nav2=0|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=March 5, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250305185024/https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&nav2=0|deadurl=yes}}</ref> ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কোৱা হৈছিল যে কোৰিয়ান নাটকৰ "ফোৰ গ্ৰেট কুইন": কিম ইউন-ছুক, লিম চাং-চুন, পাৰ্ক হাই-ইয়ং আৰু পাৰ্ক জি-ইউনে লিখা ৰচনাসমূহত অভিনয় কৰা একমাত্ৰ অভিনেতা আছিল কিম।<ref>{{cite web|title=ko:상큼발랄 오란씨 걸, '눈물의 여왕'으로 추앙받다|trans-title=The refreshing and lively Orange Girl is hailed as the 'Queen of Tears'|url=https://m.entertain.naver.com/topic/article/021/0002630905|work=[[Munhwa Ilbo]]|language=ko|last=Ahn|first=Jin-yong|date=April 8, 2024|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.entertain.naver.com/topic/article/021/0002630905|url-status=live}}</ref> ==অন্যান্য উদ্যোগ== ===ৰাষ্ট্ৰদূত পদ=== ২০২৫ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কিমে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা দিৱস উদ্‌যাপনৰ বাবে কোৰিয়া কল্যাণ সেৱা আৰু হানৱা জেনেৰেল বীমাৰ সহযোগত অনুষ্ঠিত হোৱা চেৰিটি মাৰাথন উৎসৱ অৰেঞ্জ ৰাণ ২০২৫ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web|title=Orange Run 2025|url=https://orangerun.co.kr/|website=Orange Run|language=ko|access-date=February 9, 2025|archive-date=February 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220091549/https://www.orangerun.co.kr/|url-status=live}}</ref> ===এণ্ডাৰছমেণ্ট=== [[File:김지원 (Kim Ji Won) 불가리 스튜디오 포토콜.png|thumb|upright|২০২৪ চনত ছিউলত অনুষ্ঠিত হোৱা বুলগাৰী অনুষ্ঠানত কিমে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল]] ২০১০ চনত কিম জি-ৱনক বেকাৰী ব্ৰেণ্ড টাউছ লেছ জ'ৰছ আৰু স্কিনকেয়াৰ ব্ৰেণ্ড ক্লিন এণ্ড ক্লিয়াৰৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:투쎈레스 조스·클린앤클리어 전속모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2010112446377|work=Korea Economic Daily|date=November 24, 2010|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000000/http://www.hankyung.com/article/2010112446377|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|title=ko:김지원, 클린앤클리어 모델 발탁|url=https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01200486596354792&mediaCodeNo=258|work=Edaily|date=November 25, 2010|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000001/https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01200486596354792&mediaCodeNo=258|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৪ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে তেওঁ ল'ৰিয়েলৰ মালিকানাধীন ছালৰ যত্নৰ ব্ৰেণ্ড Dr.G ৰ ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 닥터지 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2014032075597|work=Korea Economic Daily|date=March 20, 2014|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000002/http://www.hankyung.com/article/2014032075597|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|title=ko:닥터지, 김지원과 3년 연속 모델 계약|url=https://www.hankyung.com/article/2017030952151|work=Korea Economic Daily|date=March 9, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000003/http://www.hankyung.com/article/2017030952151|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৫ চনত চীনৰ বজাৰত ব্ৰিটিছ ক্ৰীড়া সাজ ব্ৰেণ্ড লন্সডেলৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 中 렌즈데일 모델 발탁|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2015051112123631510|work=Asia Economy|date=May 11, 2015|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000004/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2015051112123631510|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰপৰা তেওঁক "চি এফ কুইন" বুলি অভিহিত কৰা হয়, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বহুতো ব্ৰেণ্ডৰ সমৰ্থন কৰে।<ref>{{cite news|title=ko:"CF퀸 김지원" CF계 아이콘으로 등극|url=https://www.hankyung.com/article/2016031589787|work=Korea Economic Daily|date=March 15, 2016|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000005/http://www.hankyung.com/article/2016031589787|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক কেটি কৰ্প'ৰেশ্যনৰ গিগা আইঅ'টি হেল্থ সেৱাৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়, ৩৬০ ডিগ্ৰী ভিআৰ প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি দক্ষিণ কোৰিয়াৰ প্ৰথম টিভি বিজ্ঞাপনত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|title=ko:KT, 김지원과 IoT 헬스 광고|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016070408571112334|work=Asia Economy|date=July 4, 2016|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000006/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016070408571112334|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৭ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈকে তেওঁ স্কিমকেয়াৰ ব্ৰেণ্ড মেডিহিলৰ বাবে গ্ল'বেল ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=ko:메디힐, 김지원 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2017011180837|work=Korea Economic Daily|date=January 11, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000007/http://www.hankyung.com/article/2017011180837|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁক এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা আন ব্ৰেণ্ডসমূহৰ ভিতৰত চেমচাং চি এণ্ড টি,<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 쎄무쌍 C&T 모델|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017041110451122330|work=Asia Economy|date=April 11, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000008/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017041110451122330|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ষ্টাৰফিল্ড হানাম,<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 스타필드 하남 캠페인|url=https://www.mk.co.kr/news/business/view/2017/05/347662/|work=Maeil Business|date=May 5, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000009/https://www.mk.co.kr/news/business/view/2017/05/347662/|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}</ref> শ্বিনহান কাৰ্ড,<ref>{{cite news|title=ko:신한카드, 김지원 광고 공개|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017052310151556789|work=Asia Economy|date=May 23, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000010/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017052310151556789|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জে.এষ্টিনা, <ref>{{cite news|title=ko:제이에스티나, 김지원 모델 기용|url=https://www.hankyung.com/article/2017082298767|work=Korea Economic Daily|date=August 22, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000011/http://www.hankyung.com/article/2017082298767|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কিয়া মটৰ্ছ,<ref>{{cite news|title=ko:기아차 광고 김지원|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017091512301122334|work=Asia Economy|date=September 15, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000012/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017091512301122334|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> হাইটেজিনৰো,<ref>{{cite news|title=ko:하이트진로 김지원 광고 론칭|url=https://www.hankyung.com/article/2018040556781|work=Korea Economic Daily|date=April 5, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000013/http://www.hankyung.com/article/2018040556781|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কেজিচি,<ref>{{cite news|title=ko:KG씨, 김지원 모델 발탁|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2018032210451556789|work=Asia Economy|date=March 22, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000014/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2018032210451556789|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চিকেডি ফাৰ্ম,<ref>{{cite news|title=ko:치키디팜, 김지원 광고 공개|url=https://www.hankyung.com/article/2018071556781|work=Korea Economic Daily|date=July 15, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000015/http://www.hankyung.com/article/2018071556781|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু হানৱা বীমা।<ref>{{cite news|title=ko:한화보험, 김지원 모델 선정|url=https://www.mk.co.kr/news/business/view/2018/09/612345/|work=Maeil Business|date=September 10, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000016/https://www.mk.co.kr/news/business/view/2018/09/612345/|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}</ref> কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ সম্প্ৰচাৰৰ পিছত কিমে কেইবাটাও নতুন এণ্ডাৰছমেণ্টত স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{cite news|title=Kim Ji Won Signs New Endorsements After 'Queen of Tears'|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/03/398_366123.html|work=The Korea Times|date=March 20, 2024|access-date=May 8, 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁক লটে চিলছুঙৰ ছ'জু ব্ৰেণ্ড চেঅ'ইউমচুৰামৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:롯데칠성, 김지원 새 모델로 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2024041012345|work=Korea Economic Daily|date=April 10, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক এল জি হাউচহ'ল্ড এণ্ড হেল্থ কেয়াৰৰ বিলাসী প্ৰসাধন ব্ৰেণ্ড দ্য হুৰ বিশ্ব দূত হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite news|title=LG H&H Appoints Kim Ji Won as Global Ambassador for The Whoo|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240715000560|work=The Korea Herald|date=July 15, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁক বিলাসী ব্ৰেণ্ড বুলগাৰীৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, তেওঁলোকৰ প্ৰথম কোৰিয়ান হাউচ এম্বেছাদৰ হয়।<ref>{{cite news|title=Bvlgari Names Kim Ji Won First Korean House Ambassador|url=https://www.vogue.co.kr/2024/09/20/bvlgari-kim-ji-won/|work=Vogue Korea|date=September 20, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁক গহনা ব্ৰেণ্ড ষ্টোনহেঞ্জৰ ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:스톤헨지, 김지원 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2024100500001|work=Korea Economic Daily|date=October 5, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ইটালীৰ বিলাসী বাহিৰৰ কাপোৰ ব্ৰেণ্ড ডুভেটিকাৰ প্ৰথম কোৰিয়ান ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite news|title=Duvetica Selects Kim Ji Won as First Korean Ambassador|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2024/11/398_369999.html|work=The Korea Times|date=November 12, 2024|access-date=May 8, 2024}}</ref> ===দানশীলতা=== ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কিমে ভোগ গাৰ্লৰদ্বাৰা আয়োজিত সামাজিক অৱদান প্ৰকল্প "পিংক উইংছ" অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াৰপৰা পোৱা ধন কম আয়ৰ পৰিয়ালসমূহক সহায় কৰিবলৈ দান কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=ko:[FS화보] 김지원, 로맨틱 소녀로 변신 '핑크윙즈' 화보 공개|trans-title=[FS pictorial] Jiwon Kim, transformed into a romantic girl, 'Pink Wings' pictorial released|url=https://fashionseoul.com/24631#google_vignette|work=Fashion Seoul|language=ko|last=Kim|first=Soo-kyung|date=February 20, 2014|access-date=April 2, 2025|archive-date=April 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403012042/https://fashionseoul.com/24631#google_vignette|url-status=live}}</ref> ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ইউনিচেফৰ বাবে কোৰিয়ান কমিটীয়ে আয়োজন কৰা "আমি কাৰ্য্য" শিশু সুৰক্ষা অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:배우 이광수·김지원 "어린이 지켜주세요"|trans-title=Actors Lee Kwang-soo and Kim Ji-won: "Please Protect Children"|url=https://news.kbs.co.kr/news/mobile/view/view.do?ncd=3385469|work=KBS Report|language=ko|date=November 29, 2016|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://news.kbs.co.kr/news/mobile/view/view.do?ncd=3385469|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁ ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত ডায়েগুৰ কেইমিউং ইউনিভাৰ্চিটি ডংছান হাস্পতালৰ চিকিৎসা কৰ্মচাৰী আৰু ৰোগীসকলক সহায় কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহায্য আৰু উন্নয়ন এন জি অ' ৱৰ্ল্ড শ্বেয়াৰলৈ ২০ মিলিয়ন ₩ দান কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:배우 김지원, 코로나19 의료진 위해 2천만 원 기부|trans-title=Actress Kim Ji-won donates 20 million won to medical staff fighting COVID-19|url=https://biz.sbs.co.kr/article/10000974597|work=SBS Biz|language=ko|date=February 28, 2020|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://biz.sbs.co.kr/article/10000974597|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এমবিচি ৰেডিঅ'ৰ "নাগৰিক সমৰ্থন প্ৰকল্প" ত কণ্ঠ প্ৰতিভা দাতা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে, ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰদ্বাৰা আক্ৰান্তসকলক সহায় কৰিবলৈ কথন প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:"우리 조금 더 힘내기로 해요"···퇴근길 지하철 승객들 울린 배우 김지원의 깜짝 안내 방송|trans-title="Let's try a little harder"···A surprise announcement by actress Kim Ji-won that made subway passengers cry on their way home|url=https://www.insight.co.kr/news/275981|work=Insight|language=ko|last=Ji|first=Dong-hyeon|date=March 27, 2020|access-date=March 24, 2025|archive-date=March 25, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325012042/https://www.insight.co.kr/news/275981|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত কিমে স্বেচ্ছাই বিগ ইছ্যুত উপস্থিত হয়, যিখন আলোচনীয়ে গৃহ নিৰ্মাণৰ দুৰ্বলসকলক সমৰ্থন কৰে। তেখেতে উল্লেখ কৰে যে, "মই জানিব পাৰিলোঁ যে ই এখন আলোচনী যিয়ে গৃহ নিৰ্মাণৰ দুৰ্বল লোকসকলক স্বাধীন হোৱাত সহায় কৰিছিল" আৰু ইয়াৰ এজন বিক্ৰেতাক লগ পোৱাৰ পিছত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:미정 일지 - 김지원이기에 가능 했던 일 (2)|trans-title=Undecided Diary - Things that were possible because of Kim Ji-won (2)|url=https://bigissue.kr/magazine/new/301/1728|work=The Big Issue|language=ko|date=June 16, 2022|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://bigissue.kr/magazine/new/301/1728|url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ স্তন কেন্সাৰৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবে ডব্লিউ কোৰিয়াৰ " লাভ ইউৰ ডব্লিউ" অভিযানত যোগদান কৰে।<ref>{{Cite magazine|title=ko:LoveYourW 2024 선한 영향력 전파에 동참한 셀럽들 – 2|trans-title=LoveYourW 2024 Celebrities who participated in spreading good influence – 2|url=https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|magazine=W Korea|language=ko|last1=Kim|first1=Min-ji|last2=Lee|first2=Ye-jin|last3=Lee|first3=Ye-ji|last4=Kim|first4=Shin|last5=Kim|first5=Hyun-ji|date=October 12, 2024|access-date=January 21, 2025|archive-date=October 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241012092858/https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=October 12, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241012092858/https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|deadurl=yes}}</ref> ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ উলছান, গ্যয়ংবুক আৰু গ্যয়ংনাম অঞ্চলৰ বন্য অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক সহায় কৰিবলৈ হোপ ব্ৰীজ নেচনেল ডিজাষ্টাৰ ৰিলিফ এছ'চিয়েচনলৈ ৫ কোটি ₩ দান কৰে।<ref>{{cite news|title=ko:'여왕의 품격' 김지원, 산불 피해 5000만원 기부 "도움 되길"[공식]|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2025032708315548329|work=Star News|language=ko|last=Yoon|first=Sang-geun|date=March 27, 2025|access-date=March 27, 2025|archive-date=April 11, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411131517/https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2025032708315548329|url-status=live}}</ref> == ফিল্মগ্ৰাফী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" |টোকা ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০১১ | ''ৰোমাণ্টিক হেভেন'' | চয় মি-মি | | style="text-align:center" | <ref name="romantic" /> |- ! scope="row" | ২০১২ | ''হৰৰ ষ্টৰীজ'' | কিম জি-ৱন | খণ্ড° "বিগিনিং" | style="text-align:center" | <ref name="horror" /> |- ! scope="row" | ২০১৩ | ''হৰৰ ষ্টৰীজ ২'' | চা টান-হি | খণ্ড° "দ্য এস্কেপ" | style="text-align:center" | <ref name="horor 2" /> |- ! scope="row" | ২০১৮ | ''ডিটেক্টিভ কে: চিক্ৰেট অৱ দ্য লিভিং ডেড'' | ৱল-য়ং | | style="text-align:center" | <ref name="detective" /> |} === টেলিভিছন ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১১ | হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য চৰ্ট লেগেড | কিম জি-ৱন | | style="text-align:center" | <ref name="hk" /> |- | ৱাট্‌ছ আপ | পাৰ্ক টে-ই | | style="text-align:center" | <ref name="wp" /> |- ! scope="row" | ২০১২ | টু দ্য বিউটিফুল ইউ | চউল হান-না | | style="text-align:center" | <ref name="beautiful" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১৩ | ৱেইটিং ফৰ লাভ | চয় চে-ৰম | কেবিএছ ড্ৰামা স্পেচিয়েল | style="text-align:center" | <ref name="waiting" /> |- | দ্য হেয়াৰ্ছ | ইউ ৰাচেল | | style="text-align:center" | <ref name="heirs" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১৪ | দ্য ৰিজন আই এম গেটিং মেৰীড | কিম জি-ইয়ং | কেবিএছ ড্ৰামা স্পেচিয়েল | style="text-align:center" | <ref name="married" /> |- | গাপ-ডং | মা জি-উল | | style="text-align:center" | <ref name="gap" /> |- ! scope="row" | ২০১৫ | হিডেন আইডেণ্টিটি | মিন টে-হি | বিশেষ ভূমিকা (খণ্ড ১–২, ৯–১০) | style="text-align:center" | <ref name="hidden" /> |- ! scope="row" | ২০১৬ | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | ইউন মিউং-জু | | style="text-align:center" | <ref name="sun" /> |- ! scope="row" | ২০১৭ | ফাইট ফৰ মাই ৱে | চয় এ-ৰা | | style="text-align:center" | <ref name="fight" /> |- ! scope="row" | ২০১৮ | মিষ্টাৰ ছানচাইন | কিম হুই-জিন | বিশেষ ভূমিকা (খণ্ড ১) | style="text-align:center" | <ref name="sunshine" /> |- ! scope="row" | ২০১৯ | আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ | টান-ইয়া | প্ৰথম ছিজন | style="text-align:center" | <ref name="arthdal 1" /> |- ! scope="row" | ২০২২ | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | ইয়ম মি-জং | | style="text-align:center" | <ref name="liberation" /> |- ! scope="row" | ২০২৪ | কুুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | হং হে-ইন | | style="text-align:center" | <ref name="queen" /> |- ! scope="row" | ২০২৬ | ডক্টৰ এক্স: এজ অৱ দ্য হোৱাইট মাফিয়া | গ্যে চু-জং | | style="text-align:center" | <ref name="drx" /> |- ! scope="row" | ঘোষণা হ’বলৈ বাকী | ডিটেক্টিভ পাৰ্ক মি-অক | পাৰ্ক মি-অক | | style="text-align:center" | <ref name="detective_park" /> |} === ৱেব ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০১৪ | ৱান ছানী ডে | কিম জি-হো | style="text-align:center" | <ref name="sunny" /> |- ! scope="row" | ২০২০–২০২১ | লাভষ্ট্ৰাক ইন দ্য চিটী | লি ইয়ন-অ’ / ইউন ছন-আ | style="text-align:center" | <ref name="lovestruck" /> |} === অনুষ্ঠান পৰিচালনা === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০১৬ | ৩০তম কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | জুন হিউন-মু আৰু পাৰ্ক বো-গুমৰ সৈতে | style="text-align:center" | <ref name="host kbs" /> |} === সংগীত ভিডিঅ’ত উপস্থিতি === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | শিল্পী ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০০৮ | গছিপ বয় | ইউনহা | style="text-align:center" | <ref name="yes4" /> |- ! scope="row" | ২০১০ | ললিপপ পাৰ্ট ২ | বিগবেং | style="text-align:center" | <ref name="lollipop" /> |} == ডিস্ক’গ্ৰাফী == === একক গীত (Singles) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | এলবাম ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | "পিক এ ষ্টাৰ ফ্ৰম দ্য স্কাই" | style="text-align:center" | ২০১০ | style="text-align:center" | অৰেন-চি কমাৰ্চিয়েল | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=ko:오란씨걸 김지원 승승장구! 한달사이 50~60여개 러브콜 쏟아져|url=http://sports.khan.co.kr/news/sk_index.html?art_id=201007211846413&sec_id=540101|work=[[Sports Kyunghyang]]|language=ko|last=Kang|first=Soo-jin|date=July 21, 2010|access-date=May 17, 2017|archive-date=July 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724000938/http://sports.khan.co.kr/news/sk_index.html?art_id=201007211846413&sec_id=540101|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | "অ'ভাৰ দ্য ৰেইনবো" | style="text-align:center" | ২০১২ | style="text-align:center" | ''হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য চৰ্ট লেগেড'' অ’এছটি (OST) | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=ko:이적 전곡 프로듀싱 '하이킥3' OST 발매, 수익금 기부|trans-title=Lee Juk Produced All Songs of 'High Kick 3' OST Released, Proceeds Donated|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201205071120031002|website=Newsen|language=ko|last=Kwon|first=Su-bin|date=May 7, 2012|access-date=August 8, 2024|archive-date=August 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240808025716/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201205071120031002|url-status=live}}</ref> |} == সন্মান আৰু স্বীকৃতি == === বঁটা আৰু মনোনয়ন === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, বৰ্ষ, বিভাগ, মনোনীত কাম আৰু ফলাফল ! scope="col" | বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | মনোনীত কাম / কাম ! scope="col" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" rowspan="3" | এপান ষ্টাৰ এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="apan_awards" /> |- | style="text-align:center" | ২০২২ | উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="apan22" /> |- | style="text-align:center" | ২০২৪ | শীৰ্ষ উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="apan24" /> |- ! scope="row" | এছিয়া আৰ্টিষ্ট এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ চেলিব্ৰিটী বঁটা, অভিনেত্ৰী | কিম জি-ৱন | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="aaa_awards" /> |- ! scope="row" | বেকচাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="baeksang" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ব্ৰেণ্ড অৱ দ্য ইয়াৰ এৱাৰ্ডছ | rowspan="2" style="text-align:center" | ২০২৪ | বছৰটোৰ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন (ঘৰুৱা) | rowspan="2" | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref name="brand24" /> |- | বছৰটোৰ অভিনেত্ৰী (ভিয়েটনাম) | {{won}} |- ! scope="row" | এল ষ্টাইল এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৬ | ইয়ং আইকন এৱাৰ্ড | কিম জি-ৱন | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="elle16" /> |- ! scope="row" | ফাণ্ডেস্ক এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৪ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="fundex24" /> |- ! scope="row" | গ্ল’বেল ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন হুৱাডিং এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ গোলকীয় অগ্ৰণী অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="huading23" /> |- ! scope="row" | iMBC এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="imbc25" /> |- ! scope="row" rowspan="6" | কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | rowspan="3" style="text-align:center" | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা | কিম জি-ৱন (জিন গু-ৰ সৈতে)<br />ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center" | <ref name="kbs16" /> |- | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} |- | উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} |- | rowspan="3" style="text-align:center" | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা | কিম জি-ৱন (পাৰ্ক চ'-জুনৰ সৈতে)<br />ফাইট ফৰ মাই ৱে | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center" | <ref name="kbs17" /> |- | উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | ফাইট ফৰ মাই ৱে | {{won}} |- | জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী বঁটা | কিম জি-ৱন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="4" | কোৰিয়া ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৯ | উৎকৃষ্টতা বঁটা, অভিনেত্ৰী | আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="kda19" /> |- | rowspan="3" style="text-align:center" | ২০২৪ | শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা | কিম জি-ৱন (কিম চু-হিউনৰ সৈতে)<br />কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref name="kda24" /> |- | জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী বঁটা | কিম জি-ৱন | {{won}} |- | শীৰ্ষ উৎকৃষ্টতা বঁটা, অভিনেত্ৰী | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="kda24_top" /> |- ! scope="row" | কোৰিয়া ফাৰ্ষ্ট ব্ৰেণ্ড এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (ভিয়েটনাম) | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="kfb25" /> |- ! scope="row" | এছবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৩ | নিউ ষ্টাৰ এৱাৰ্ড | দ্য হেয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="sbs13" /> |- ! scope="row" | চিউল ইণ্টাৰনেশ্যনেল ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৮ | উৎকৃষ্ট কোৰিয়ান অভিনেত্ৰী | ফাইট ফৰ মাই ৱে | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="sda18" /> |} === ৰাজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক সন্মান === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ দেশ বা সংগঠনৰ নাম, প্ৰদান কৰা বছৰ আৰু সন্মানৰ নাম ! scope="col" | দেশ বা সংগঠন ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | সন্মান ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | কোৰিয়ান পপুলাৰ কালচাৰ এণ্ড আৰ্টছ এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৫ | প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ প্ৰশংসাপত্ৰ | style="text-align:center" | <ref name="populer culture" /> |} === তালিকা (Listicles) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+ প্ৰকাশকৰ নাম, তালিকাভুক্ত বছৰ, তালিকাৰ নাম আৰু স্থান ! scope="col" | প্ৰকাশক ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | তালিকা ! scope="col" | স্থান ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ফৰ্বছ | ২০২৫ | style="text-align:left" | ফৰ্বছ কোৰিয়া পাৱাৰ চেলিব্ৰিটী ৪০ | ২৩তম | <ref name="forbes" /> |- ! scope="row" rowspan="3" | গ্যালাপ কোৰিয়া | ২০২৪ | style="text-align:left" | গ্যালাপ কোৰিয়াৰ প্ৰিয় টেলিভিছন অভিনেতা | ২য় | <ref name="fav gallup" /> |- | ২০২৪ | rowspan="2" style="text-align:left" | গ্যালাপ কোৰিয়াৰ বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন অভিনেতা | ৩য় | <ref name="gallup" /> |- | ২০২৫ | ৩য় | <ref name="gallup2" /> |} == তথ্যসূত্ৰ == <references> <ref name="horror">{{cite web|url=https://daum.net |title=Horror Stories |website=Daum}}</ref> <ref name="horor 2">{{cite web|url=https://daum.net |title=Horror Stories 2 |website=Daum}}</ref> <ref name="hk">{{cite web|url=https://naver.com |title=High Kick 3 |website=Star News}}</ref> <ref name="wp">{{cite web|url=https://naver.com |title=What's Up |website=Star News}}</ref> <ref name="beautiful">{{cite web|url=https://naver.com |title=To the Beautiful You |website=Osen}}</ref> <ref name="waiting">{{cite web|url=https://naver.com |title=Waiting for Love |website=TV Report}}</ref> <ref name="married">{{cite web|url=https://kbs.co.kr |title=The Reason I'm Getting Married |publisher=KBS}}</ref> <ref name="hidden">{{cite web|url=https://naver.com |title=Hidden Identity |website=Osen}}</ref> <ref name="sunshine">{{cite web|url=https://naver.com |title=Mr. Sunshine |website=Sedaily}}</ref> <ref name="arthdal 1">{{cite web|url=https://naver.com |title=Arthdal Chronicles |website=Sports Chosun}}</ref> <ref name="liberation">{{cite web|url=https://naver.com |title=My Liberation Notes |website=Newsis}}</ref> <ref name="queen">{{cite web|url=https://naver.com |title=Queen of Tears |website=Star News}}</ref> <ref name="drx">{{cite web|url=https://naver.com |title=Doctor X |website=Star News}}</ref> <ref name="detective_park">{{cite web|url=https://naver.com |title=Detective Park Mi-ok |website=Sports Chosun}}</ref> <ref name="lovestruck">{{cite web|url=https://naver.com |title=Lovestruck in the City |website=Sports Donga}}</ref> <ref name="host kbs">{{cite web|url=https://naver.com |title=KBS Drama Awards Host |website=Osen}}</ref> <ref name="yes4">{{cite web|url=https://youtube.com |title=Younha – Gossip Boy MV |publisher=1theK}}</ref> <ref name="lollipop">{{cite web|url=https://chosun.com |title=BigBang – Lollipop Pt. 2 |website=The Chosun Ilbo}}</ref> <ref name="apan_awards">{{cite web |url=https://naver.com |title=Winners Of The 5th APAN Star Awards |website=Naver}}</ref> <ref name="apan22">{{cite web |url=https://naver.com |title='에이판 스타 어워즈' 송중기·손석구·김수현·김태리·박은빈 등 역대 최다 노미네이트 |publisher=SpoTV News |via=Naver}}</ref> <ref name="apan24">{{cite web |url=https://naver.com |title=2024 에이판 스타 어워즈 역대급 쟁쟁한 후보 공개 |work=Ilgan Sports}}</ref> <ref name="aaa_awards">{{cite web |url=https://naver.com |title='AAA 셀러브리티상' 김지원 인터뷰 |website=Star News}}</ref> <ref name="baeksang">{{cite web |url=https://naver.com |title=59회 백상예술대상, TV·영화·연극 부문 별 후보 공개 |website=Naver}}</ref> <ref name="brand24">{{cite web |url=https://joynews24.com |title=임영웅·변우석·김혜윤·김수현·김지원, 2024 올해의 브랜드 대상 수상 |website=Joy News 24 |via=Naver}}</ref> <ref name="elle16">{{cite web |url=http://mk.co.kr |title=[BZ포토] 김지원, 샤방샤방 핑크빛 미모 |website=Maeil Business Newspaper}}</ref> <ref name="fundex24">{{cite web |url=https://joynews24.com |title=변우석·김지원·이민호, 펀덱스어워드 출연자상 |work=Joy News}}</ref> <ref name="huading23">{{cite web |url=https://businesswire.com |title=The Shortlist of the 36th Huading Awards Global Unit Announced |work=Business Wire }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="imbc25">{{cite web |url=https://imbc.com |title=[TV톡] 매 작품이 '인생캐' 김지원, 'iMBC어워즈' 정상도 꿰찼다 |website=iMBC}}</ref> <ref name="kbs16">{{cite web |url=https://naver.com |title=[2016 KBS 연기대상] 김지원·이세영·나혜미, 신인상 공동 수상 |website=Naver}}</ref> <ref name="kbs17">{{cite web |url=https://naver.com |title=[KBS 연기대상] 김지원 "박서준 덕분에 최애라 될 수 있었다" 눈물 |website=Naver}}</ref> <ref name="kda19">{{cite web |url=https://naver.com |title=2019 코리아드라마어워즈 대상 후보 공식 |website=TV Report}}</ref> <ref name="kda24">{{cite web |url=https://idomin.com |title=코리아 드라마 어워즈 인기상 6개 부문 확정 |website=Gyeongnam Domin Ilbo}}</ref> <ref name="kda24_top">{{cite web |url=https://youtube.com |title=2024 Korea Drama Awards (Full Ver.) |publisher=Korea Drama Festival |via=YouTube}}</ref> <ref name="kfb25">{{cite web |url=https://naver.com |title='2025 대한민국 퍼스트브랜드 대상' 선정 |work=Star News}}</ref> <ref name="sbs13">{{cite web |url=https://naver.com |title=[SBS연기대상]김지원-강소라 등 10명, 뉴스타상 수상 |website=Naver}}</ref> <ref name="sda18">{{cite web |url=https://seouldrama.org |title=Nominees of Seoul International Drama Awards 2018 |website=Seoul International Drama Awards}}</ref> <ref name="populer culture">{{cite web |url=https://newspim.com |title='대중문화예술상', 김해숙·이병헌·지드래곤 문화훈장 수훈 |website=News Fim}}</ref> <ref name="forbes">{{cite web |url=https://forbeskorea.co.kr |title=2025 파워 셀러브리티 40 |website=Forbes Korea}}</ref> <ref name="fav gallup">{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=한국인이 좋아하는 50가지 (2004-2024) |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="gallup">{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=2024년 올해를 빛낸 탤런트 |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="gallup2">{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=2025년 올해를 빛낸 탤런트 |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> </references> ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name}} [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ কোৰিয়ান অভিনেত্ৰী]] 7wa63q3xwu581en14bemv1ktd5cpgv8 0 130265 616333 603190 2026-07-09T01:55:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616333 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | image = Arsafm Qudrat E Khoda.jpg | caption = ২০২৫ চনত ড. কুদৰত এ খোদা | native_name = | name = আৰছাম কুদৰত এ খোদা | honorific prefix = [[ইমাম]] | birth_date = {{Birth date|1985|06|16|df=y}} | children = ৪ | native_name_lang = | birth_place = ১৫৪ আৰামবাগ, মতিঝীল, [[ঢাকা]]। | office1 = [[দেৱানবাগ শ্বৰীফ|দেৱানবাগ শ্বৰীফৰ]] পৰিচালক, সমন্বয়ক আৰু সমস্যা সমাধানকাৰী | title = | nationality = {{ubl|{{BAN}}}} | spouse = নাদিয়া এ খোদা | website = {{URL|qudratekhoda.net}} | religion = [[ইছলাম]] | denomination = [[চুফীবাদ]] | philosophy = [[চুফীবাদ]] | predecessor = [[চৈয়দ মাহবুব এ খোদা]] | module = {{Infobox Arabic name|embed=yes | ism = Arsafm Qudrat-e-Khudā<br />ارسافم قدرةِ خدا | nasab = Sayyid Maḥbūb-e-Khudā<br />سيد محبوبِ خدا | laqab = Imām al-Aʿẓam<br />إمام الأعظم }} | parents = [[চৈয়দ মাহবুব এ খোদা]] এবং চৈয়দা হামিদা বেগম | founder = কদৰ ফাউণ্ডেচন | othername = কদৰ ({{lang|ar|قدر}}) | home_town = ব্ৰহ্মনবাৰীয়া | citizenship = [[বাংলাদেশী]] | awards = * বাংলাদেশৰ পিপলছ ইউনিভাৰ্চিটিৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ নেতৃত্বৰ বঁটা * আমেৰিকান ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইউনিভাৰ্চিটি-বাংলাদেশৰ পৰা কমিউনিটি লিডাৰশ্বিপ বঁটা | education = ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বত পি এইচ ডি ইছলামিক অধ্যয়নত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী }} '''আৰছাম কুদৰত এ খোদা''' (জন্ম: ১৬ জুন ১৯৮৫) এজন ইছলামি পণ্ডিত, চুফী, লেখক আৰু ধৰ্মীয় নেতা। তেওঁ দেৱানবাগ শৰীফৰ পৰিচালক<ref>{{Cite web|url=https://dewanbagsharif.org/|accessdate=2025-12-10|title=Dewanbag Sharif - Sufi Emperor Hazrat Dewanbaghi (RA)|language=en-US|date=2024-10-15}}</ref>, যিটো এটা চুফী সংগঠন, য’ত তেওঁ মুহাম্মদী ইছলামৰ নীতিসমূহ শিক্ষা দিয়ে<ref>{{Cite news|date=2025-01-03|language=en|title=Muhammadi Islam: Your Path to Authentic Peace & Spiritual Revival - Muhammadi Islam|url=https://muhammadiislam.org/|accessdate=2025-12-10|archivedate=2025-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251222234342/https://muhammadiislam.org/|deadurl=yes}}</ref>, মুৰাকাবা আৰু ইছলামী ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰাৰ জৰিয়তে আধ্যাত্মিক জাগৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite journal|last=Qudrat E Khoda|first=Arsafm|title=Philosophy of Spiritual Meditation|url=https://www.researchgate.net/publication/380974770_Philosophy_of_Spiritual_Meditation|journal=Academic Journal on Arts & Humanities Education (AJAHE)|publisher=ResearchGate|accessdate=2025-11-30}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ কদৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু অধ্যক্ষ।<ref>{{Cite web|title=About – Qadr Foundation|url=https://qadr.foundation/about-us/|accessdate=2025-12-10|language=en-US}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই প্ৰতিষ্ঠানটো এটা দাতব্য আৰু ধৰ্মীয় সংস্থা, যিয়ে সমাজকল্যাণমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে।<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.dhakapost.com/probash/392940|title=মালয়েশিয়ায় পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবী (সা.) পালিত|last=সৌৰভ|first=এস এ|date=2025-09-07|publisher=ঢাকা পোস্ট|accessdate=2025-12-08}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.banglaedition.com/migration/2025/09/07/248476|title=মালয়েশিয়ায় ঈদে মিলাদুন্নবী (সা.) পালিত|date=2025-09-07|publisher=বাংলা এডিশন|accessdate=2025-12-08}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|last=Hasan|first=Mehedi|date=2025-05-21|language=en-US|url=https://janorob.com/islam/sufism/1077/|title=দেওয়ানবাগীৰ উত্তৰসূৰি কুদৰত এ খোদা: জন্ম, শিক্ষা, কৰ্মজীবন, সামাজিক সেবা ও আন্তৰ্জাতিক সুফি কাৰ্যক্ৰম|accessdate=2025-12-10|publisher=জনৰব|archivedate=2025-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251228133436/https://janorob.com/islam/sufism/1077/|deadurl=yes}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.jaijaidin.news/details/10248/santir-barta-chriye-dhakay-bisw-aseke-rasul-smmeln-onushthit|title=শান্তিৰ বাৰ্তা ছড়িয়ে ঢাকায় বিশ্ব আশেকে ৰাসুল সম্মেলন অনুষ্ঠিত|date=2025-12-12|publisher=যায়যায়দিন|accessdate=2025-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251212151259/https://www.jaijaidin.news/details/10248/santir-barta-chriye-dhakay-bisw-aseke-rasul-smmeln-onushthit|archivedate=2025-12-12}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু পৰিয়াল == কুদৰত-এ-খোদাৰ জন্ম ১৯৮৫ চনৰ ১৬ জুনত ঢাকাৰ মতিঝিলৰ ১৫৪ নম্বৰ আৰামবাগত এটা ঐতিহ্যবাহী ধৰ্মীয় পৰিয়ালত হয়। ১৪০৫ হিজৰিৰ পবিত্ৰ ৰমজান মাহৰ শবে কদৰত তেওঁৰ জন্ম হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ ডাকনাম “কদৰ” ৰখা হয়। তেওঁ দেৱানবাগ শৰীফৰ প্ৰতিষ্ঠাতা সৈয়দ মাহবুব-এ-খোদা আৰু চৈয়দা হামিদা বেগমৰ পুত্ৰ।<ref name=":0" /> তেওঁৰ নানাজন আছিল প্ৰখ্যাত চুফী পীৰ সৈয়দ আবুল ফজল চুলতান আহমেদ, যিজন “চন্দ্ৰপুৰী” নামেৰেও পৰিচিত। কুদৰত-এ-খোদা দৰবাৰৰ ধৰ্মীয় পৰিবেশত ডাঙৰ-দীঘল হয়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ ওচৰৰ পৰাই তাসাউফ আৰু মুহাম্মদী ইছলাম সম্পৰ্কে দৃঢ় জ্ঞান লাভ কৰাৰ সুযোগ পায় আৰু কিশোৰ অৱস্থাতেই দৰবাৰৰ বিভিন্ন কাৰ্যত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হয়।<ref name=":0" /> == শিক্ষা == মাধ্যমিক আৰু উচ্চমাধ্যমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ দ্য পিপলছ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাংলাদেশৰ পৰা ইছলামিক ষ্টাডিজত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তাৰ পাছত তেওঁ আয়াৰলেণ্ডৰ পৰা ধৰ্মতত্ত্বত পিএইচডি ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।<ref name=":0" /> == কেৰিয়াৰ == শিক্ষাজীৱন সম্পন্ন কৰাৰ পিছত কুদৰত-এ-খোদাই দ্য পিপলছ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাংলাদেশৰ ইছলামিক ষ্টাডিজ বিভাগত প্ৰভাষক হিচাপে তেওঁৰ শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ফাৰ ইষ্ট ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটিৰ ইছলামিক ষ্টাডিজ বিভাগত সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=About - Imam Dr. Qudrat E Khoda|url=https://qudratekhoda.net/about/|accessdate=2025-12-10|language=en-US|date=2022-09-06}}</ref> == ধৰ্মীয় নেতৃত্ব == ২০১৩ চনত সৈয়দ মাহবুব-এ-খোদাই কুদৰত-এ-খোদাক দেওয়ানবাগ শৰীফৰ সমস্যা সমাধানকাৰী আৰু সমন্বয়কাৰী হিচাপে নিযুক্ত কৰে। ২৮ ডিচেম্বৰ ২০২০ তাৰিখে তেওঁৰ মৃত্যুৰ<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/bengali/news-55463768|title=দেওয়ানবাগী পীৰ হিসাবে পৰিচিত সৈয়দ মাহবুবেৰ উত্থান যেভাবে|date=2020-12-28|publisher=BBC Bangla|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/city/news/syed-mahbub-e-khuda-dewanbagi-passes-away-2018453|title=Syed Mahbub-e-Khuda Dewanbagi passes away|date=2020-12-28|publisher=দ্য ডেইলি স্টাৰ|language=en}}</ref> আগতে জাৰি কৰা এটা আনুষ্ঠানিক ওছিয়তৰ জৰিয়তে মাহবুব-এ-খোদাই কুদৰত-এ-খোদাক তেওঁৰ আধ্যাত্মিক আৰু প্ৰাতিষ্ঠানিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিৰ্বাচন কৰে।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=The Holy Osyoth (Will) - Dewanbag Sharif|url=https://dewanbagsharif.org/the-holy-osyoth-will/|accessdate=2025-12-10|date=2022-04-18|language=en-US}}</ref> এই মনোনয়নৰ পাছত কুদৰত-এ-খোদাই ২০২১ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে দেওয়ানবাগ শৰীফৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। বৰ্তমান তেওঁ এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নেতৃত্ব দি আছে আৰু তেওঁৰ পিতৃয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আধ্যাত্মিক বংশধাৰাৰ অনুসাৰে মুহাম্মদী ইছলামৰ অনুসাৰীক পথপ্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == কাৰ্যকলাপ == === আদালত সম্পৰ্কীয় কাম-কাজ === কুদৰত-এ-খোদাই সাপ্তাহিক খুতবা প্ৰদান কৰে, যিবোৰ বাংলাদেশ আৰু বিদেশৰ বিভিন্ন দেওয়ানবাগ শৰীফ কেন্দ্ৰত সজীৱভাৱে সম্প্ৰচাৰ কৰা হয়। তেওঁৰ খুতবাবোৰত সুফিবাদ আৰু ইছলামি শিক্ষাৰ পৰা আহৰণ কৰা বিষয়সমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আত্মশুদ্ধি, নৈতিক চৰিত্ৰ, আল্লাহৰ প্ৰতি ভক্তি, মানৱতাৰ প্ৰতি ভালপোৱা আৰু সমাজত ব্যক্তিৰ নৈতিক দায়িত্ব অন্তৰ্ভুক্ত। আধ্যাত্মিক নিৰ্দেশনাৰ উপৰিও তেওঁৰ বক্তৃতাসমূহত সমসাময়িক সামাজিক বিষয়সমূহো আলোচনা কৰা হয়, য’ত ঐক্য, কৰুণা আৰু শান্তিপূৰ্ণ সহাবস্থানৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Imam Dr. Qudrat E Khoda’s Teachings {{!}} Tasawwuf & Ethics|url=https://qudratekhoda.net/teachings/|accessdate=2025-12-10|date=2025-07-20|language=en-US}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কুদৰত-এ-খোদাই দেওয়ানবাগ দৰবাৰত বিস্তৃত ধৰ্মীয় আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন আৰু তত্ত্বাৱধানত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থাকে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ ভিতৰত বিশ্ব আশেকে ৰাসূল সম্মেলন<ref name=":1" /><ref>{{Cite news|url=https://www.jugantor.com/country-news/777680|title=ত্ৰিশালে আশেকে ৰাসুল (সা.) সম্মেলন|date=2024-02-23|publisher=দৈনিক যুগান্তৰ|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.deshrupantor.com/492444/%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC-%E0%A6%86%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%B2-%E0%A6%B8%E0%A6%BE.-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%A8|title=ত্ৰিশালে বিশ্ব আশেকে ৰাসুল (সা.) সম্মেলন|date=2024-02-27|publisher=দৈনিক দেশ ৰূপান্তৰ|accessdate=2025-12-10}}</ref>, ঈদ-এ-মিলাদুন্নবী<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite news|url=https://mzamin.com/news.php?news=178969|title=ঈদে মিলাদুন্নবী উপলক্ষ্যে বৰ্ণাঢ্য শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত|date=2025-09-07|publisher=মানবজমিন}}</ref>, আশুৰা, শবে কদৰ আৰু শবে বৰাত, লগতে বিভিন্ন চেমিনাৰ, প্ৰশিক্ষণ অধিৱেশন (তা’লিম) আৰু মুহাম্মদী ইছলামৰ শিক্ষাৰ ওপৰত উৎসৰ্গিত আলোচনা ফ’ৰাম অন্তৰ্ভুক্ত। এই কাৰ্যসূচীসমূহে আধ্যাত্মিক সচেতনতা বৃদ্ধি, নৈতিক বিকাশ আৰু বিভিন্ন অঞ্চলৰ অনুসাৰীৰ মাজত ঐক্য গঢ়ি তোলে।<ref>{{Cite news|url=https://www.channelionline.com/the-holy-eid-miladunnabi-is-the-best-eid-of-all-creation-professor-dr-qudrat-is-god/|title=পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবি সৃষ্টিকূলেৰ শ্ৰেষ্ঠ ঈদ: প্ৰফেসৰ ড. কুদৰত এ খোদা|date=2025-08-31|publisher=চ্যানেল আই|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dailysokalersomoy.com/news/133654|title=পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবি (সা.) উপলক্ষ্যে আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত|date=2025-08-28|publisher=দৈনিক সকালেৰ সময়|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mzamin.com/news.php?news=177468|title=পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবি উপলক্ষ্যে আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত|date=2025-08-27|publisher=মানবজমিন|accessdate=2025-12-10}}</ref> === সামাজিক আৰু মানৱীয় কাম-কাজ === ১৯৯৩ চনত, মাত্ৰ ৮ বছৰ বয়সত তেওঁ সমাজসেৱামূলক সংগঠন “ইনসানিয়াত ক্লাব” প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সংগঠনৰ জৰিয়তে তেওঁ বিভিন্ন সামাজিক আৰু দাতব্য কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। লগতে তেওঁ দেওয়ানবাগ শৰীফৰ জৰিয়তো সামাজিক আৰু দাতব্য কাৰ্যকলাপসমূহ তত্ত্বাৱধান কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত খাদ্য বিতৰণ, দুৰ্যোগকালীন ত্ৰাণ বিতৰণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":0" /> ২০২০ চনত তেওঁ এটা অলাভজনক সংস্থা '''কদৰ ফাউণ্ডেশ্যন''' প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সংস্থাই ইছলামি নীতিমালাৰ আধাৰত মানৱিক সহায়তা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পথশিশুসকলৰ বাবে আহাৰ বিতৰণ, শীতকালীন ত্ৰাণ বিতৰণ আৰু বানপীড়িত সম্প্ৰদায়সমূহৰ বাবে দুৰ্যোগ মোকাবিলা, শিক্ষা আৰু বিনামূলীয়া চিকিৎসা সেৱা প্ৰদান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|title=Community Welfare: Nourishing Hope, Our Food Programs – Qadr Foundation|url=https://qadr.foundation/service/community-welfare/|accessdate=2025-12-10|language=en-US}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Our Works – Qadr Foundation|url=https://qadr.foundation/our-works/|accessdate=2025-12-10}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === কাৰ্য্য পৰিকল্পনা আৰু পদক্ষেপ === সুফিসকলৰ মাজত ঐক্যৰ অভাৱৰ বাবে বিভিন্ন সময়ত সুফি সম্প্ৰদায় আৰু সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্যাতন, আক্ৰমণ আৰু ধ্বংসযজ্ঞৰ ঘটনা ঘটিছে।<ref>{{Cite news|url=https://dbcnews.tv/articles/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A6%A0%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AB%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%AA-%E0%A6%A6%E0%A6%AB%E0%A6%BE-%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF|title=মাজাৰ দৰবাৰ ৰক্ষাৰ্থে পিৰ মাশায়েখদেৰ সংগঠন বিশ্ব সুফী সংস্থাৰ ৪ দফা দাবি|date=2025-01-23|accessdate=2025-12-10|publisher=ডিবিসি নিউজ}}</ref> কুদৰত-এ-খোদা এটা সংগঠনৰ জৰিয়তে সুফিবাদী গোষ্ঠীসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত জড়িত। ২০২৪ চনত তেওঁ বিশ্বব্যাপী সুফিসকলৰ মাজত সমন্বয় সাধন আৰু সুফি সম্প্ৰদায়সমূহক নিপীড়ন আৰু বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ '''বিশ্ব সুফি সংস্থা''' প্ৰতিষ্ঠাৰ উদ্যোগত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই সংস্থাৰ জৰিয়তে তেওঁ বিশ্বব্যাপী সুফিসকলৰ মুখামুখি হোৱা প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলাৰ বাবে মিলিত কাৰ্যসূচী, সচেতনতা অভিযান আৰু বৈশ্বিক সমৰ্থনত ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.newagebd.net/post/politics/256169/global-sufi-organisation-presents-4-point-demand|title=Global Sufi Organisation presents 4-point demand|date=2025-01-24|publisher=নিউ এজ|accessdate=2025-12-10|language=en}}</ref> বৰ্তমান তেওঁ সংস্থাটোৰ উচ্চ নিৰ্বাহী বৰ্ডৰ সদস্য হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web|title=Leadership of Imam Dr. Qudrat E Khoda|url=https://qudratekhoda.net/leadership/|accessdate=2025-12-10|date=2025-07-20}}</ref> == প্ৰকাশন == আৰছাম কুদৰত এ খোদাই [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] উভয় ভাষাতে বিভিন্ন ধৰ্মীয়, আধ্যাত্মিক আৰু শৈক্ষিক [[কিতাপ|গ্ৰন্থ]] আৰু গৱেষণা পত্ৰ লিখিছে ৷ তেওঁৰ লেখাসমূহ মূলতঃ ধৰ্মীয়, [[চুফীবাদ|চুফী]], আধ্যাত্মিক শুদ্ধিকৰণ, নৈতিকতা আৰু মানৱ কল্যাণ বিষয়ৰ ওপৰত। === কিতাপ === * ''মোৰ্শেদেৰ দৰবাৰে মুৰিদেৰ কৰণীয়'': এই প্ৰকাশনে শিষ্যসকলৰ বাবে নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে, মূল আধ্যাত্মিক অনুশীলন আৰু শিষ্টাচাৰৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে, আৰু ''চুফী'' পৰম্পৰাত শিষ্য-সমনীয়া সম্পৰ্কৰ ওপৰত পোহৰ পেলায়।<ref name=":4">{{Cite web|title=Publications {{!}} Imam Dr. Qudrat E Khoda — Books & Writings|url=https://qudratekhoda.net/publications/|accessdate=2025-12-10|date=2025-07-20|language=en-US}}</ref> * ''মোহাম্মদী ইসলাম তালিম'' (২০২৩)<ref name=":4" /> * ''হজৰত মাহবুব-এ-খোদা দেওয়ানবাগী'' (২০২৫): [[দেৱানবাগ শ্বৰীফ|দেৱানবাগ শ্বৰীফৰ]] প্ৰতিষ্ঠাপকৰ জীৱনী ৷<ref name=":4" /> * ''মোহাম্মদী ইসলাম তালিম (পুস্তিকা)'' (২০২৫): ''মোহাম্মদী ইছলামৰ তালিমৰ'' সংক্ষিপ্ত সংস্কৰণ।<ref name=":4" /> === গৱেষণা পত্ৰ === * ''তাসাউফ: আল্লাহৰ আদিম জ্ঞানৰ বিজ্ঞান'' (২০১৯; ইংৰাজী): [[চুফীবাদ|চুফীবাদক]] ঐশ্বৰিক উপলব্ধি, আত্মশুদ্ধি, আৰু আধ্যাত্মিক আৰোহণৰ বৈজ্ঞানিক পথ হিচাপে অন্বেষণ কৰে।<ref name=":4" /><ref>{{Cite journal|last=Qudrat E Khoda|first=Arsafm|title=TASAUF: THE SCIENCE OF PRIMITIVE KNOWLEDGE OF ALLAH.|url=http://www.journalijar.com/article/27702/tasauf:-the-science-of-primitive-knowledge-of-allah/|journal=International Journal of Advanced Research (IJAR)|volume=4|date=5 April 2019|pages=702:705|issn=2320-5407|archivedate=3 December 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251203155538/https://www.journalijar.com/article/27702/tasauf:-the-science-of-primitive-knowledge-of-allah/|accessdate=2025-12-10|doi=10.21474/IJAR01/8874}}</ref><ref>{{Cite journal|title=TASAUF: THE SCIENCE OF PRIMITIVE KNOWLEDGE OF ALLAH.|url=https://www.academia.edu/39083462/TASAUF_THE_SCIENCE_OF_PRIMITIVE_KNOWLEDGE_OF_ALLAH|journal=International Journal of Advanced Research (IJAR)|date=2019|publisher=academia.edu|page=4|accessdate=2025-12-10}}</ref> * ''মোৰাকাবা: সকল উপাসনাৰ মূল'' (২০১৯; ইংৰাজী): ধ্যান ইবাদত, আত্মশুদ্ধি, আৰু ''মুহাম্মাদী পোহৰৰ'' উপলব্ধিৰ বাবে ভেটি হিচাপে কাম কৰে।<ref name=":4" /><ref>{{Cite journal|last=Qudrat E Khoda|first=Arsafm|title=Meditation: The Root of All Worship|url=https://www.jetir.org/view?paper=JETIR1904I06|journal=JETIR Research Journal|volume=6|publisher=IJ Publication|pages=36:39|issn=2349-5162|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251203154435/https://www.jetir.org/view?paper=JETIR1904I06|archivedate=3 December 2025|accessdate=2025-12-10|date=April 2019}}</ref> == বিতৰ্ক == তেওঁৰ পিতা আৰু মুৰ্শিদ চৈয়দ মাহবুব এ খোদাৰ মৃত্যুৰ পাছত, দেৱানবাগ শৰীফ সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰ সন্দৰ্ভত অভ্যন্তৰীণ মতবিৰোধ দেখা দিয়ে। মাহবুব-এ-খোদাই এটা আনুষ্ঠানিক ওছিয়তৰ জৰিয়তে কুদৰত-এ-খোদাক তেওঁৰ আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে মনোনীত কৰে; লগতে তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু অনুসাৰী সকলে কুদৰত-এ-খোদাৰ নেতৃত্বত চলাৰ আদেশ দিছিল। যদিও আৰম্ভণিতে কুদৰত-এ-খোদাৰ ভায়-বোনসকলে এই সিদ্ধান্ত মেনে লৈছিল, সময়ৰ সৈতে তেওঁলোকে তেওঁৰ নেতৃত্ব মেনে চলা বন্ধ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত, তেওঁলোকে পৃথক হয় আৰু একে প্ৰতিষ্ঠানৰ নামত ভিন্ন দৰবাৰৰ পৰা কাৰ্যসূচী পৰিচালনা আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0" /> == ফটো == <gallery> চিত্ৰ:View_of_World_Asheke_Rasul_(SM.)_Conference.jpg|alt=World Ashek-e-Rasul (PBUH) Conference 2024| বিশ্ব আশেকে ৰাছুল (ছা.) সন্মিলন ২০২৪ </gallery> == লগতে চাওক == * [[চৈয়দ মাহবুব এ খোদা|চৈয়দ মাহবুব ঈশ্বৰ]] * [[দেৱানবাগ শ্বৰীফ]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * [https://qudratekhoda.net/ কুদৰত এ খোদা] * [https://qadr.foundation/ কদৰ ফাউণ্ডেচন] [[শ্ৰেণী:ইছলামী ধৰ্মীয় গুৰু]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] 2x86jptvvzn51fplvr91jxjkxw9nc6s 0 133020 616397 613657 2026-07-09T09:51:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616397 wikitext text/x-wiki {{Merge|কমৰবন্ধ}} [[File:Raja Ravi Varma, Yasoda Adorning Krishna.jpg|thumb|upright|কমৰবন্ধ পিন্ধা কৃষ্ণৰ মূৰ্তি]] [[File:Bharat natyam 2010.jpg|thumb|কমৰবন্ধ পিন্ধা ভাৰতনাট্যম শিল্পী]] [[File:Pomegranate Studio Belly Dance.jpg|thumb|left|বেলী নৃত্যৰ শিল্পী]] '''কমৰবন্ধ''' বা কমৰধনি<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ ,পাণবজাৰ ,গুৱাহাটী -১ | author=দাস,ড°নাৰায়ণ আৰু ৰাজবংশী, ড°পৰমানন্দ (সম্পাদক) | year=২৭মে,১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৩২৬}}</ref> হৈছে কঁকালত পিন্ধা এক প্ৰকাৰৰ শিকলি সদৃশ গহনা।<ref>{{Cite book |last=Gupta |first=Hari Ram |url=https://books.google.com/books?id=BF0wAQAAIAAJ |title=History of the Sikhs: Sikh Lion of Lahore/Maharaja Ranjit Singh |date=1991-01-01 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-0515-4 |page=385 |language=en |quote=A shirt of white muslin, a belt or ''kamarband'' tied over the shirt round his waist, a ''kachchha'', a pair of tight trousers, yellow or pea-green, of ''Daryai'' silk, a pair of slippers, completed his dress. In winter he wore woollen pa jama, single or double ...}}</ref> বা সূতাৰ জৰী। কমৰবন্ধক ইংৰাজীত বেলী চেইন বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Schaefer |first=Richard T. |url=https://books.google.com/books?id=STR1AwAAQBAJ |title=Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society |date=2008-03-20 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4522-6586-5 |page=713 |language=en |quote=Indeed, in recent years, thanks to celebrities such as Madonna and Goldie Hawn, Indian fashions (saris and churidars), jewelry (belly chains), and body art (mendhi), have found a market with both U.S. and Indian American youths. Beyond this ...}}</ref> কিছুমান কমৰবন্ধ নাভি বিন্ধাৰ লগত সংলগ্ন হৈ থাকে। ইয়াক প্ৰায়ে ৰূপ বা সোণেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা শিকলিৰ সলনি কঁকালৰ চাৰিওফালে সূতা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিকলিডাল সুক্ষ্ম আৰু পাতল হ’ব পাৰে, বা গধুৰ আৰু ডাঠ হ’ব পাৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃতিত কমৰবন্ধ মহিলাৰ বাবে শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Apoorva |date=2019-10-16 |title=Karva (Karwa) Chauth 2019: 'Solah Sringar' and its significance in Indian culture |language=en |url=https://www.indiatvnews.com/lifestyle/books-culture-karva-chauth-2019-solah-sringar-and-importance-556375 |access-date=2020-10-03}}</ref> ==ইতিহাস== কমৰবন্ধৰ ব্যৱহাৰ ভাৰত উপমহাদেশৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা আৰু ৪০০০ বছৰ বা তাতোকৈ অধিক সময়ৰ পৰাই অনুমান কৰিব পাৰি। ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰতত পুৰুষ আৰু মহিলাই কঁকালৰ শিকলি অলংকাৰ হিচাপে আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে, আনুষংগিক সামগ্ৰী হিচাপে আৰু ধন-সম্পত্তি দেখুৱাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite news |title=Rocked the body chain yet? - Times of India |language=en |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/buzz/Rocked-the-body-chain-yet/articleshow/47513898.cms |access-date=2020-10-03}}</ref> ভাৰতৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অহা বহুতো প্ৰাচীন ভাস্কৰ্য্য আৰু চিত্ৰকল্প, সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতাৰ পৰাই কঁকালৰ শিকলি অতি জনপ্ৰিয় গহনা আছিল বুলি ইংগিত দিয়ে। হিন্দু ধৰ্মৰ বহুতো দেৱতাই কঁকালৰ শিকলি পিন্ধিছিল, যেনে ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://tamilartsacademy.com/journals/volume4/articles/article8.xml |title=Vedic Approach to Vaiṣhṇava Āḻvārs |website=Tamilartsacademy.com |access-date=2016-07-15 |archive-date=2016-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806125439/http://tamilartsacademy.com/journals/volume4/articles/article8.xml |url-status=dead |archivedate=2016-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806125439/http://tamilartsacademy.com/journals/volume4/articles/article8.xml |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nirwankutiasabha.org/itehaas.htm |title=NIRWAN |access-date=2011-05-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424141753/http://www.nirwankutiasabha.org/itehaas.htm |archive-date=2011-04-24 |archivedate=2011-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424141753/http://www.nirwankutiasabha.org/itehaas.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sanathanadharma.com/glory/index.htm |title=Archived copy |access-date=2011-05-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928005306/http://www.sanathanadharma.com/glory/index.htm |archive-date=2011-09-28 }}</ref> কমৰবন্ধ বা পাটকা নামৰ কঁকালৰ বান্ধনী এটা ৰাজস্থানীসকলৰ মধ্যযুগীয় উচ্চ শ্ৰেণীৰ সাজ-পোছাকৰ এটা অংশ আছিল। <ref>{{cite web |url=http://tribes.tribe.net/rajasthan/thread/d680ec99-ff8a-435a-b608-15909eea14d2 |title=Traditional clothing/jewelry of Rajas... - Rajasthan - tribe.net |website=Tribes.tribe.net |date=2008-05-16 |access-date=2016-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813220340/http://tribes.tribe.net/rajasthan/thread/d680ec99-ff8a-435a-b608-15909eea14d2 |archive-date=2016-08-13 |url-status=dead |archivedate=2016-08-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813220340/http://tribes.tribe.net/rajasthan/thread/d680ec99-ff8a-435a-b608-15909eea14d2 |deadurl=yes }}</ref> চতুৰ্দশ শতিকাৰ এটা কবিতাই ইংগিত দিয়ে যে দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান ঠাইত কমৰবন্ধ পুৰুষৰ বাবে এটা ফেশ্বন হৈ আহিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.alchemywebsite.com/vinayaga.html |title=Avaiyar's Vinayagar Agaval |website=Alchemywebsite.com |access-date=2016-07-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://africanwritershq.com/waist-beads-importance-orgin/|title=Answered: Your Most Burning Questions About Waist Beads|website=African Writers Hq|access-date=2026-03-25|archivedate=2020-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200508183532/https://africanwritershq.com/waist-beads-importance-orgin/|deadurl=yes}}</ref> ==বৰ্তমান সময়ত== ভাৰতত মহিলাৰ মাজত সাধাৰণতে কমৰবন্ধৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=xP8OAAAAQAAJ&q=waist+chain |title=Art-manufactures of India: Specially Compiled for the Glasgow International ... |website=Books.google.com |access-date=2016-07-15|last1=Mukhopādhyāya |first1=Trailokyanātha |year=1888 }}</ref> কিছুমান অঞ্চলত কঁকালৰ শিকলি পুৰুষৰ মাজতো সাধাৰণ। দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্য তামিলনাডুত প্ৰতিটো নৱজাতককে সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে কমৰবন্ধ দিয়া হয়। নামবুথ্ৰি পুৰুষে সাধাৰণতে প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাতো কঁকালৰ পেটী পিন্ধে। কিছুমান অভিজাত পৰিয়ালত নামবুথ্ৰি পুৰুষে কঁকালত চেপেটা ত্ৰিগুণ সোণৰ পেটী পিন্ধিছিল।<ref>{{cite web|author=Namboothiri Websites Calicut |url=http://www.namboothiri.com/articles/ornaments.htm |title=Namboothiri Ornaments |website=Namboothiri.com |date=2001-08-16 |access-date=2016-07-15}}</ref> হিন্দুৰ প্ৰথা অনুসৰি নৱজাতকে জন্মৰ ২৮ তাৰিখে কঁকালৰ শিকলি (আৰঞ্জনাম) পায়। কেৰালাত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক নিৰ্বিশেষে প্ৰায় সকলো নৱজাতকে কঁকালৰ শিকলি পায়। যদিও বহু ল'ৰাই সাধাৰণতে কিশোৰ বয়সত কঁকালৰ শিকলি পৰিত্যাগ কৰে, বেছিভাগ ছোৱালী আৰু যথেষ্ট সংখ্যক ল'ৰাই প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাত কঁকালৰ শিকলি পিন্ধি থাকে।{{citation needed|date=October 2015}} ভগৱান শিৱৰ অনুগামী এজনে শিকলি পিন্ধিব বুলি আশা কৰা হয়, য'ত কঁকালত এশটা গুটি থকা বগা শিকলিৰে ৰুদ্ৰাক্ষ বান্ধি থোৱা থাকে।<ref>{{cite web |url=http://www.celextel.org/108upanishads/rudrakshajabala.html |title=Celextel's Online Spiritual Library &#124; Rudraksha Jabala Upanishad |website=www.celextel.org |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060612214456/http://www.celextel.org/108upanishads/rudrakshajabala.html |archive-date=12 June 2006 |url-status=dead |archivedate=12 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060612214456/http://www.celextel.org/108upanishads/rudrakshajabala.html |deadurl=yes }}</ref> লক্ষদ্বীপত পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে ৰূপৰ সূতা পিন্ধে।<ref>{{cite web |url=http://ignca.nic.in/cd_08012.htm |title=Island Ecology and Cultural Perceptions |website=Ignca.nic.in |access-date=2016-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610005824/http://ignca.nic.in/cd_08012.htm |archive-date=2016-06-10 |url-status=dead }}</ref> ধোদিয়া আৰু কথোদী বা কটকৰী পুৰুষে কঁকালত অলংকাৰ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.silvassa-tourism.com/pdf/tribes_of_dnh.pdf |title=Archived copy |access-date=2011-05-17 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324044401/http://www.silvassa-tourism.com/pdf/tribes_of_dnh.pdf |archive-date=2012-03-24 |archivedate=2012-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324044401/http://www.silvassa-tourism.com/pdf/tribes_of_dnh.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://india.mrdonn.org/gupta.html |title=Ancient India, Gupta Empire for Kids and Teachers - Ancient India for Kids |website=India.mrdonn.org |access-date=2016-07-15}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/006%20ThePeople/011%20DressAndOrnaments.htm |title=NASIK DISTRICT GAZETTEERs |access-date=2011-05-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426135520/http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/006%20ThePeople/011%20DressAndOrnaments.htm |archive-date=2011-04-26 }}</ref> সাংস্কৃতিক কাৰণত কঁকালৰ শিকলি পৃথিৱীৰ বহু ঠাইত মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে ফেশ্বন এক্সেচৰিজ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://solapur.gov.in/htmldocs/1977/people_ornaments.html |title=The Gazetteers Department |publisher=Solapur |access-date=2016-07-15}}</ref> কঁকালত পিন্ধা গুটিৰ একেধৰণৰ কাপোৰ আফ্ৰিকান সংস্কৃতিৰ কেইবাটাও দিশ যেনে সাজ-পোছাক, শিশুৰ যত্ন, সম্পৰ্ক আদিত দেখা গৈছে বিশেষকৈ ঘানা আৰু নাইজেৰিয়াৰ সংস্কৃতিত এই কঁকালৰ গুটিবোৰে কঁকালৰ কাপোৰৰ বাবে স্লিং হিচাপে কাম কৰি আহিছে, আৰু শিশুক পিঠিত কঢ়িয়াই নিলে সহায় হিচাপে কাম কৰি আহিছে। শিশুৰ যত্নত ইহঁতক নামকৰণ অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে আৰু যৌৱনকাললৈকে বৃদ্ধি জুখিবলৈ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Ashe |first=Jordan |title=Progression of Aesthetic: a Study of Beads and Adornment in Contemporary Krobo Society |journal=Independent Study Project (ISP) Collection |date=1 April 2012 |url=https://digitalcollections.sit.edu/isp_collection/1248/ |access-date=8 January 2022}}</ref> এই প্ৰথা সমগ্ৰ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ মাজত বিয়পি পৰাৰ লগে লগে ইহঁত নাৰীত্ব প্ৰকাশৰ আনুষংগিক বস্তু হৈ পৰিছে, নিতম্বৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰি যৌনতা বৃদ্ধি কৰে আৰু উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite journal |last=Nzoiwu |first=Azuka Abigail |title=Aesthetics, Typology and Functionality of Beads Among the Peoples of Nigeria |journal=Tropical Built Environment Journal |date=7 September 2015 |volume=1 |issue=4 |url=http://www.tbejournal.com/index.php/tbej/article/view/14/8 |access-date=8 January 2022 |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অলংকাৰ]] rgy79lwyuu00446tcdcoh60gdn5r6jj 0 134317 616375 598142 2026-07-09T08:08:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616375 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এলেক্সা পেনাভেগা | height = ৫ ফুট ৩ ইঞ্চি | image = Alexa Vega 2013 (cropped).jpg | caption = ২০১৩ চনত ভেগা | birth_name = এলেক্সা এলেচে ভেগা<ref>{{cite web|url=https://www.etonline.com/movies/139130_Five_Fun_Facts_About_Alexa_Vega|title=5 Things You Don't Know About Alexa Vega|work=Entertainment Tonight|date=October 3, 2013|access-date=May 25, 2020|archive-date=March 27, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327015856/https://www.etonline.com/movies/139130_Five_Fun_Facts_About_Alexa_Vega|url-status=live}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1988|8|27}} | birth_place = [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ফ্ল’ৰিডাৰ মায়ামি | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ১৯৯৩–বৰ্তমান | spouse = {{ubl | {{marriage|শ্বন ক’ভেল|2010|2012|end=বিবাহ বিচ্ছেদ}} | {{marriage|কাৰ্লোচ পেনাজুনিয়ৰ|2014}} }} | children = ৪{{efn|এজন মৃতজাত সন্তানসহ। }} | relatives = মাকেনজি ভেগা (ভগ্নী) }} '''এলেক্সা এলেচে পেনাভেগা'''<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/alexa-vega-weds-big-time-668532/|title=Alexa Vega Weds Big Time Rush's Carlos Pena Jr.|work=The Hollywood Reporter|date=January 5, 2014|access-date=July 27, 2019|archive-date=March 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329074459/https://www.hollywoodreporter.com/news/alexa-vega-weds-big-time-668532|url-status=live}}</ref> ([[ইংৰাজী]]: Alexa Ellesse PenaVega; জন্মগত নাম: '''ভেগা'''; জন্ম: ২৭ আগষ্ট, ১৯৮৮) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন অভিনেত্ৰী। তেওঁ প্ৰথম চাৰিখন ''স্পাই কিডছ'' চলচ্চিত্ৰত '''কাৰমেন কৰ্টেজ''' আৰু ২০০৪ চনৰ বোলছবি ''শ্লিপঅভাৰ''ত জুলি কৰ্কীৰ চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। ২০০৯ চনত তেওঁ এবিচি ফেমিলিৰ ধাৰাবাহিক ''ৰুবি এণ্ড দ্য ৰকিটছ''ত নাম ভূমিকা ৰুবি গেলাগাৰ হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ভেগাৰ পিতৃ বাৰুচ ভেগা এজন কলম্বিয়ান ফেশ্বন ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় চোৰাংচোৱা সংস্থাৰ (CIA) প্ৰাক্তন তথ্যদাতা আছিল।<REF NAME="WSJ"> De Cordoba, Jose, [https://www.wsj.com/articles/SB976144155231612728 "Fashion Photographer Scored Millions As an Informant, but Was Justice Served?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211105053034/https://www.wsj.com/articles/SB976144155231612728 |date=November 5, 2021 }}, ''The Wall Street Journal'', December 7, 2000 </ref> তেওঁৰ মাতৃ জিনা ৰু এগৰাকী প্ৰাক্তন মডেল।<ref>{{cite web |last=Tracy |first=Liz |url=http://www.miaminewtimes.com/arts/latina-takeover-actresses-from-miami-are-playing-big-roles-for-disney-broadway-and-hollywood-7899910 |title=Latina Takeover: Actresses From Miami Are Playing Big Roles for Disney, Broadway, and Hollywood |publisher=Miami New Times |date=September 15, 2015 |access-date=September 24, 2015 |archive-date=September 25, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925193628/http://www.miaminewtimes.com/arts/latina-takeover-actresses-from-miami-are-playing-big-roles-for-disney-broadway-and-hollywood-7899910 |url-status=live }}</ref><ref name="notitalian">{{cite web|title=Alexa Forever |work=RE: Questions for Miss Alexa Vega |url=http://www.alexa-vega.com/forum-archive/questions-for-miss-alexa-vega.html#alexaethnicity |access-date=August 20, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100627200841/http://www.alexa-vega.com/forum-archive/questions-for-miss-alexa-vega.html |archive-date=June 27, 2010 }}</ref><ref name=dlaima>{{Cite news|title=Ex-spy has price on head, ache in heart|publisher=Miami Herald|date=September 7, 2009|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=12B3F492E15ED4D8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|access-date=March 8, 2011|archive-date=November 15, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181115112924/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=12B3F492E15ED4D8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|url-status=live|archivedate=November 15, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181115112924/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=12B3F492E15ED4D8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|deadurl=yes}}</ref> অভিনেত্ৰী মাকেনজি ভেগাসহ ভেগাৰ মুঠ ছয়জন ভাই-ভনী আছে। চাৰি বছৰ বয়সত তেওঁ পৰিয়ালৰ সৈতে কেলিফৰ্ণিয়ালৈ গুচি আহে।<ref name=buddytvbio>{{cite web|title=Alexa Vega Biography|url=http://www.buddytv.com/info/alexa-vega-info.aspx|publisher=BuddyTV|access-date=July 29, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729064029/http://www.buddytv.com/info/alexa-vega-info.aspx|archive-date=July 29, 2014|url-status=dead}}</ref> কিশোৰী অৱস্থাত তেওঁ ঘৰতে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ign.com/articles/2004/07/10/sleeping-over-with-alexa-vega|title=Sleeping Over with Alexa Vega|last=Gilchrist|first=Todd|date=July 9, 2004|website=IGN|language=en-US|access-date=January 5, 2018|archive-date=January 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105183504/http://www.ign.com/articles/2004/07/10/sleeping-over-with-alexa-vega|url-status=live}}</ref> '''এলেক্সা ভেগা''' ([[ইংৰাজী]]: Alexa Vega; জন্ম: ২৭ আগষ্ট, ১৯৮৮) এগৰাকী আমেৰিকান অভিনেত্ৰী আৰু গায়িকা। == কৰ্মজীৱন == ১৯৯৬ চনত আঠ বছৰ বয়সত ভেগাই ''টুইষ্টাৰ'' বোলছবিখনত কম বয়সীয়া জো হাৰ্ডিং হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ ''ইআৰ'', ''ফ’ল’ দ্য ষ্টাৰ্ছ হোম'', ''ঘোষ্ট হুইচপাৰাৰ'' আৰু ''দ্য বাৰ্নি মেক শ্ব’'' আদিকে ধৰি অসংখ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক আৰু চলচ্চিত্ৰত অতিথি শিল্পী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। ২০০১ চনত ''স্পাই কিডছ'' ছবিত "কাৰমেন কৰ্টেজ" চৰিত্ৰৰ বাবে তেওঁ বিশ্বজুৰি পৰিচিত হৈ পৰে। প্ৰথমখন ''স্পাই কিডছ'' ছবি বিপুলভাৱে সফল হৈছিল আৰু ইয়াৰ দুখন ছিকুৱেল ''স্পাই কিডছ ২: দ্য আইলেণ্ড অৱ লষ্ট ড্ৰিমছ'' আৰু ''স্পাই কিডছ ৩-ডি: গেম অভাৰ'' নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই তিনিখন ছবিৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত তেওঁ নিজৰ বেছিভাগ ষ্টাণ্ট নিজেই কৰিছিল। ২০১১ চনত ভেগাই ইয়াৰ পৰৱৰ্তী খণ্ড ''স্পাই কিডছ: অল দ্য টাইম ইন দ্য ৱৰ্ল্ড''ত এগৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক কাৰমেন কৰ্টেজ হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। [[File:Alexa Vega during Repo Tour cropped.jpg|thumb|left|২০০৯ চনত ''ৰিপ’! ৰোড ট্যুৰ''ৰ সময়ত ভাষণ দি থকা অৱস্থাত ভেগা]] ২০০৩ চনৰ জুলাই মাহৰ ''ভেনিটী ফেয়াৰ'' আলোচনীত তেওঁক সেই বছৰৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় কিশোৰ চেলিব্ৰিটি হিচাপে নামকৰণ কৰা হৈছিল। ২০০৪ চনত ভেগাই দুখন ছবিৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে: ''শ্লিপঅভাৰ'' আৰু ''ষ্টেটছ এভিডেন্স''। পিছৰ বছৰত তেওঁ লাইফটাইম টেলিভিছন ছবি ''অড গাৰ্ল আউট''ত চাইবাৰ উৎপীড়নৰ বলি হোৱা এজনী কিশোৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০০৬ চনত তেওঁ আন এখন টেলিভিছন ছবি ''ৱাকআউট''ত অভিনয় কৰে; আৰু ২০০৭ চনৰ এপ্ৰিলত সীমিত পৰিসৰত মুক্তি পোৱা ''ৰিমেম্বাৰ দ্য ডেজ'' ছবিৰ দৃশ্যগ্ৰহণ সমাপ্ত কৰে। তেওঁ ২০০৮ চনত মুক্তি পোৱা ''ৰিপ’! দ্য জেনেটিক অপেৰা''ৰ চিত্ৰগ্ৰহণ সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>[https://news.yahoo.com Paris Hilton gets movie musical role]. Retrieved August 1, 2007.</ref> এৰাম ৰাপাপোৰ্টৰ ৰচনা আৰু পৰিচালনাত ২০০৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত চিকাগোত দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হোৱা ''হেলিক্স'' ছবিৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে ভেগাৰ নাম নিশ্চিত কৰা হয়। তেওঁক প্ৰথমতে ২০০৯ চনৰ ৰবাৰ্ট ৰড্ৰিগেজৰ ছবি ''শ্বৰ্টছ''ৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল, অৱশ্যে ''ব্ৰকেন হিল''ৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ বাবে তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়াত থকাৰ বাবে তেওঁৰ পৰিৱৰ্তে কেট ডেনিংছক লোৱা হয়। তেওঁ ব্ৰডৱেৰ ''হেয়াৰস্প্ৰে''ত পেনি হিচাপে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.playbill.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715022810/http://www.playbill.com|title="Spy Kids" Star Vega to Join Broadway's Hairspray - Playbill.com|archive-date=July 15, 2014}}</ref> ২০০৯ চনত তেওঁ এবিচি ফেমিলী টেলিভিছন চিটকম ''ৰুবী এণ্ড দ্য ৰকিটছ''ত ৰুবী গালাগৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য’ত পেট্ৰিক আৰু ডেভিদ কেছিডিয়েও অভিনয় কৰিছিল। ভেগাই ২০১২ চনৰ চিনেমা ''দ্য ডেভিলছ কাৰ্নিভাল''ত উইকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবি পৰিচালক ডেন লিন বাউছমেন আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ টেৰেন্স জাডুনিচৰ আছিল। তেওঁলোকে পূৰ্বে ''ৰিপ’! দ্য জেনেটিক অপেৰা''ত ভেগাৰ সৈতে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.fearnet.com |title=Two Tickets To 'The Devil's Carnival' Please |publisher=FEARnet |date=March 6, 2012 |access-date=March 28, 2012 |archive-date=June 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120606204506/http://www.fearnet.com |url-status=live }}</ref> ভেগাই ছবিখনৰ চাউণ্ডট্ৰেকৰ বাবে দুটা গানো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=The Devil's Carnival OST Out Today|url=https://bloody-disgusting.com|work=Bloody Disgusting|date=April 3, 2012|access-date=August 15, 2022|archive-date=August 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816002651/https://bloody-disgusting.com|url-status=live}}</ref> ২০১২ চনত ভেগাই ৰব মাৰ্গোলিছৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত স্বতন্ত্ৰ থ্ৰিলাৰ ছবি ''২বিআৰ/১বিএ''ত স্পেন্সাৰ গ্ৰামাৰ আৰু কেথৰিন মৰিছৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ভেগাই লাইফটাইম চেনেলৰ চিনেমা ''দ্য প্ৰেগনেন্সি প্ৰজেক্ট''ত অভিনয় কৰিছিল আৰু তেওঁৰ এনিমেটেড ছবি ''দ্য ক্লকৱৰ্ক গাৰ্ল''ৰ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল। ২০১০ চনত নিৰ্মিত ভেগাৰ ছবি ''দ্য মাইন''এ সীমিত মুক্তি লাভ কৰিছিল। ভেগাই এনিমেটেড ধাৰাবাহিক ''আনছুপাৰভাইজড''ত ক্ৰিষ্টিনাৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠদান কৰিছিল আৰু ''ৰয়েল পেইনছ''ত অতিথি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এৰোস্মিথৰ মিউজিক ভিডিঅ’ "লেজেণ্ডাৰী চাইল্ড"ত ভেগাই এগৰাকী যুৱতী নায়িকাৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com |title=Aerosmith Rocks a Warehouse in 'Legendary Child' Video |publisher=Billboard |access-date=June 7, 2013 |archive-date=June 5, 2013 |archive-url=https://web.archive.org |url-status=live }}</ref> ২০১৩ আৰু ২০১৪ চনত ভেগাই ''২৩ ব্লাষ্ট'', ''মাচেট কিলছ'', ''বাউণ্টি কিলাৰ'', ''উইকেড ব্লাড'', ''দ্য ৰিমেইনিং'', আৰু ''দ্য হাণ্টাৰ্ছ'' ছবিত অভিনয় কৰে। তেওঁ ''বিগ টাইম ৰাছ'' ধাৰাবাহিকৰ শেষ খণ্ড "বিগ টাইম ড্ৰিমছ"ত নিজৰ চৰিত্ৰতে অতিথি শিল্পী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। ২০১৫ চনত ভেগাই ''ডু ইউ বিলিভ?''ত লেচী হিচাপে অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://variety.com|title=Film Review: 'Do You Believe?'|last=Foundas|first=Scott|date=March 20, 2015|work=Variety|access-date=September 20, 2017|language=en-US|archive-date=July 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org|url-status=live}}</ref> ২০১৫ চনৰ শৰৎকালত ভেগাই ''ডান্সিং উইথ দ্য ষ্টাৰ্ছ''ৰ ২১সংখ্যক ছিজনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; ভেগাক পেছাদাৰী নৃত্যশিল্পী মাৰ্ক বালাছৰ সৈতে জুটি হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://abc.go.com|title=Dancing with the Stars Season 21 Cast Announcement|work=ABC|date=September 2, 2015|access-date=September 2, 2015|archive-date=October 16, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016133959/http://abc.go.com|url-status=live}}</ref> ৯ নৱেম্বৰত নৱম সপ্তাহত ভেগা আৰু বালাছ প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বাহিৰ হয় আৰু ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰে। সেই ছিজনত তেওঁৰ স্বামী কাৰ্লোছ পেনাবেগায়ো প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগী ১১সংখ্যক সপ্তাহত বাহিৰ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.etonline.com|title=EXCLUSIVE! 'Dancing With the Stars': Married Couple Alexa and Carlos PenaVega to Compete on Season 21|last=Aguilera|first=Leanne|work=ET Online|date=August 27, 2015|access-date=August 27, 2015|archive-date=August 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150827220248/http://www.etonline.com|url-status=live}}|</ref> ২০১৬ চনত তেওঁ হলমাৰ্কৰ ধাৰাবাহিক টেলিভিছন চিনেমা যেনে ''মিছ মেচড'', ''ডেষ্টিনেচন ৱেডিং'', আৰু ''ক্ৰীষ্টমাছ মেড টু অৰ্ডাৰ''ত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Why Alexa PenaVega Loves Starring in Hallmark Christmas Movies|date=December 23, 2018|url=https://www.yahoo.com|access-date=November 2, 2020|archive-date=May 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508053255/https://www.yahoo.com|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত ভেগা আৰু তেওঁৰ স্বামী কাৰ্লোছ পেনাবেগাই হলমাৰ্ক মুভিজ এণ্ড মিষ্ট্ৰিজৰ টিভি চিনেমা ''পিকচাৰ পাৰফেক্ট মিষ্ট্ৰিজ: নিউলিৱেড এণ্ড ডেড''ত অভিনয় কৰিছিল আৰু ২০২০ চনত ইয়াৰ পৰৱৰ্তী খণ্ড ''পিকচাৰ পাৰফেক্ট মিষ্ট্ৰিজ: ডেড অভাৰ ডায়মণ্ডছ''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Picture Perfect Mysteries - About |url=https://www.hallmarkmoviesandmysteries.com |website=Hallmark Movies and Mysteries |access-date=June 24, 2020 |archive-date=June 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025708/https://www.hallmarkmoviesandmysteries.com |url-status=live }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১০ চনৰ ১০ অক্টোবৰত দক্ষিণ ডাকোটাৰ লিডত থকা তেওঁৰ জন্মস্থানত আয়োজিত এক অনুষ্ঠানত আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক চন ক’ভেলৰ সৈতে ভেগা বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web |last=Rosario |first=Mariela |url=http://www.latina.com/entertainment/celebrity/alexa-vegas-wedding-album |title=Alexa Vega's Wedding Album |publisher=Latina.com |access-date=June 7, 2013 |archive-date=June 9, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130609005702/http://www.latina.com/entertainment/celebrity/alexa-vegas-wedding-album |url-status=dead |archivedate=June 9, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130609005702/http://www.latina.com/entertainment/celebrity/alexa-vegas-wedding-album |deadurl=yes }}</ref> ৰবাৰ্ট ৰড্ৰিগেজে তেওঁক বিয়াৰ মণ্ডপলৈ আগবঢ়াই লৈ গৈছিল।<ref>{{cite web |last1=Scmitt |first1=Gavin |title=ALEXA VEGA Interview Discussing Spy Kids 4, Repo! and more |url=https://gavinschmitt.com/alexa-vega-spy-kids-4/ |website=GavinSchmitt.com |access-date=26 February 2022 |archive-date=October 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003170927/https://gavinschmitt.com/alexa-vega-spy-kids-4/ |url-status=live }}</ref> ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত ভেগাই টুইটাৰযোগে ক’ভেলৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হোৱা বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.tmz.com/2012/07/15/alexa-vega-divorce/ |title='Spy Kids' Star Alexa Vega – I'm a 23-year-old Divorcee Now! |publisher=[[TMZ.com]] |date=July 15, 2012 |access-date=June 7, 2013 |archive-date=November 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108052353/https://www.tmz.com/2012/07/15/alexa-vega-divorce/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Shira |first=Dahvi |url=http://www.people.com/people/article/0,,20612419,00.html |title=Spy Kids Star Alexa Vega Files for Divorce |work=[[People (magazine)|People]] |date=July 16, 2012 |access-date=June 7, 2013 |archive-date=October 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233441/http://www.people.com/people/article/0,,20612419,00.html |url-status=dead }}</ref> ২০১২ চনৰ শেষৰফালে বাইবেল অধ্যয়নৰ সময়ত চিনাকি হোৱাৰ পিছত ভেগাই আমেৰিকান অভিনেতা তথা গায়ক কাৰ্লোছ পেনা জুনিয়ৰৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক আৰম্ভ কৰে। ২০১৩ চনৰ জুলাই মাহত সম্প্ৰচাৰিত হোৱা ''বিগ টাইম ৰাছ''ৰ অন্তিমটো খণ্ডত তেওঁ অতিথি শিল্পী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। ২০১৩ চনৰ আগষ্ট মাহত এই দম্পতীয়ে আঙঠি পিন্ধায়,<ref>{{cite web |last=Eggenberger |first=Nicole |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/alexa-vega-engaged-to-carlos-pena-jr-congratulated-by-ex-husband-sean-covel-2013129 |title=Alexa Vega Engaged to Carlos Pena, Jr., Congratulated by Ex-Husband Sean Covel |work=[[Us Weekly]] |date=June 19, 2013 |access-date=September 13, 2013 |archive-date=September 14, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914132459/http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/alexa-vega-engaged-to-carlos-pena-jr-congratulated-by-ex-husband-sean-covel-2013129 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|last=Spero|first=Jesse|title=Alexa Vega Dishes Engagement Details: How Did Carlos Pena Pop The Question?|url=http://www.accesshollywood.com/alexa-vega-dishes-engagement-details-how-did-carlos-pena-pop-the-question_article_85057|work=[[Access Hollywood]]|publisher=[[NBC Universal]]|location=Los Angeles, California|access-date=October 3, 2013|archive-date=October 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004234119/http://www.accesshollywood.com/alexa-vega-dishes-engagement-details-how-did-carlos-pena-pop-the-question_article_85057|url-status=live}}</ref> আৰু ২০১৪ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মেক্সিকোৰ পুৱেৰ্টো ভালাৰ্টাত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। বিবাহৰ পিছত দুয়োৱে 'পেনাবেগা' উপাধি গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|url= https://www.hollywoodreporter.com/news/alexa-vega-weds-big-time-668532 |title= Alexa Vega Weds Big Time Rush's Carlos Pena Jr.|date=January 5, 2014|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=March 17, 2018|archive-date=March 16, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316154654/https://www.hollywoodreporter.com/news/alexa-vega-weds-big-time-668532|url-status=live}}</ref> দম্পতীটোৰ লা ভিডা পেনাবেগা নামৰ এটা ইউটিউব চেনেল আছে।<ref>{{cite web| url=https://www.youtube.com/user/CarlosPenaTV| title=La Vida Penavega| website=[[YouTube]]| access-date=November 18, 2016}}</ref> তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তান আছে - ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ আৰু ২০১৯ চনৰ জুন মাহত জন্ম হোৱা দুটা পুত্ৰ সন্তান,<ref>{{cite news|title=Carlos and Alexa PenaVega Welcome Son Ocean King — See His First Photo!|url=http://people.com/babies/carlos-penavega-alexa-penavega-welcome-son-ocean-king/|work=People|first=Jen|last=Juneau|date=December 9, 2016 |access-date= March 17, 2018|archive-date= February 25, 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20180225205953/http://people.com/babies/carlos-penavega-alexa-penavega-welcome-son-ocean-king/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last1=Cardoza |first1=Riley |title=Alexa PenaVega Gives Birth to Baby Boy, Her Second Child With Husband Carlos PenaVega |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-moms/news/alexa-penavega-gives-birth-welcomes-baby-boy-with-husband-carlos/ |work=Us Weekly |access-date=July 2, 2019 |date=July 2, 2019 |archive-date=July 2, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702233957/https://www.usmagazine.com/celebrity-moms/news/alexa-penavega-gives-birth-welcomes-baby-boy-with-husband-carlos/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite instagram|user=vegaalexa|postid=BzbqES0D-FK|first=Alexa|last=PenaVega|author-link=Alexa PenaVega|title=❤️✝️🌊🌴🌸🤙🏽|quote=Kingston James PenaVega June 30th, 2019|date= July 2, 2019|access-date= July 2, 2019}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত জন্ম হোৱা এজনী কন্যা সন্তান,<ref>{{cite news|url=https://people.com/parents/alexa-carlos-penavega-expecting-third-child/|title=Alexa and Carlos PenaVega Expecting Their Third Child: 'Can't Wait to Meet Baby This Summer'|last=Mauch|first=Ally|date=December 26, 2020|work=[[People (magazine)|People]]|access-date=December 27, 2020|archive-date=December 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201227035256/https://people.com/parents/alexa-carlos-penavega-expecting-third-child/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Alexa and Carlos PenaVega Welcome Baby Daughter More Than a Month Early|first=Naledi|last=Ushe|date=May 10, 2021|url=https://people.com/parents/alexa-carlos-penavega-welcome-baby-daughter-more-than-month-early/|website=People|access-date=August 17, 2022|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511071806/https://people.com/parents/alexa-carlos-penavega-welcome-baby-daughter-more-than-month-early/|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মৃত অৱস্থাত জন্ম হোৱা আন এজনী কন্যা সন্তান।<ref>{{cite web |date=April 15, 2024 |title=Alexa and Carlos PenaVega Announce Stillbirth of Baby No. 4, Daughter Indy |url=https://people.com/alexa-and-carlos-penavega-announce-stillbirth-of-baby-no-4-8610577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714040103/https://people.com/alexa-and-carlos-penavega-announce-stillbirth-of-baby-no-4-8610577 |archive-date=July 14, 2024 |access-date=April 15, 2024 |website=People}}</ref> ২০২৫ চনলৈকে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো টেনেচিৰ নেচভিলত বসবাস কৰিছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে মাউইত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.thelist.com/1559883/why-hallmarks-alexa-carlos-penavega-made-abrupt-move-tennessee/ |title=Why Hallmark's Alexa and Carlos PenaVega Made the Abrupt Move to Tennessee |date=April 13, 2024 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://entertainmentnow.com/hallmark/alexa-penavega-updates-fans-from-maui-home/ |title=Alexa PenaVega Shares 'Incredible Blessing' After Returning to Maui Home |date=August 24, 2023 }}</ref> নিকি ৰিডে পল মেকডোনাল্ডৰ সৈতে কৰা বিবাহত ভেগা আছিল মুখ্য সন্মানীয় সখী।<ref>{{Cite web|first1=Marc|last1=Malkin|first2=Brett|last2=Malec|url=https://www.eonline.com/news/267698/nikki-reed-wedding-scoop-the-dress-the-maid-of-honor-and-more|title=Nikki Reed Wedding Scoop: The Dress, the Matron of Honor and More!|date=October 5, 2011|website=[[E! Online]]|access-date=August 12, 2019|archive-date=August 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812113144/https://www.eonline.com/news/267698/nikki-reed-wedding-scoop-the-dress-the-maid-of-honor-and-more|url-status=live}}</ref> ==টোকা== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Alexa Vega}} * {{IMDb name|891786}} * {{Twitter}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] qmouhhrw7atmuquxl8ebf91uj1h34qw 0 136783 616341 608438 2026-07-09T04:26:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616341 wikitext text/x-wiki {{short description|Policy on permits required to enter Iran}} '''ইৰানৰ ভিছা নীতি''' [[ইৰাণ]]লৈ অহা বেছিভাগ পৰ্য্যটকে ভিছা ৰেহাই পোৱা দেশ বা ই-ভিছাৰ বাবে যোগ্য নোহোৱা দেশৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে ইৰানলৈ অহাৰ আগতে ইলেক্ট্ৰনিক ভিছা (ই-ভিছা) ল’ব লাগিব; এনে ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে বিশ্বজুৰি ইৰাণৰ যিকোনো কূটনৈতিক মিছনৰপৰা আগতীয়াকৈ ভিছা ল’ব লাগিব। ইৰাণলৈ যাত্ৰীসকলৰ বাবে তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত থকাৰ বাহিৰত কমেও ৬ মাহৰ বাবে বৈধ পাছপ’ৰ্ট থাকিব লাগিব। ==অৱলোকন== ইৰাণ আৰু আন দেশ উভয়ৰে দ্বৈত নাগৰিকত্ব থকা লোকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়ত ইৰাণৰ নাগৰিক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, আৰু সেয়েহে ইৰানত প্ৰৱেশৰ সময়ত ইৰাণৰ পাছপ’ৰ্ট ৰখাটো আৱশ্যক। ২০১১ চনৰ পিছত ইৰাণ ভ্ৰমণ কৰা ব্যক্তিসকলৰ ওপৰত [[আমেৰিকা]]ৰ নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে ইৰাণে আৰু পাছপ'ৰ্টত ভিছা লগোৱা নাই আৰু প্ৰায়বোৰ জাতিৰ বাবে প্ৰৱেশৰ সময়ত ষ্টাম্পও নিদিয়ে।<ref>{{cite web | title=Iran Waives Visa Stamping Rules to Boost Tourism | url=https://ifpnews.com/exclusive/iran-waives-visa-stamping-rules-to-boost-tourism/ | website=IFP News | date=23 November 2018 | access-date=3 May 2026 | archivedate=26 November 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181126134839/https://ifpnews.com/exclusive/iran-waives-visa-stamping-rules-to-boost-tourism/ | deadurl=yes }}</ref> ২০১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত [[ইৰাণ]]ৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য, হস্তশিল্প আৰু পৰ্যটন সংস্থাৰ (ICHTO) মুৰব্বীয়ে ঘোষণা কৰে যে ইৰাণ এৰি যোৱাৰ পাছত আন দেশলৈ যোৱাৰ বিষয়ে তেওঁলোকৰ উদ্বেগ লাঘৱ কৰাৰ উদ্দেশ্যে বিদেশী পৰ্যটকৰ (আমেৰিকা, কানাডা আৰু ব্ৰিটেইনৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাহিৰে) পাছপ'ৰ্টত আৰু ষ্টাম্প বা ষ্টীকাৰ লগোৱা নহ'ব।<ref>{{cite web |date=2019-06-24 | title=No more passport stamps for foreign nationals visiting Iran | url=https://www.tehrantimes.com/news/437345/No-more-passport-stamps-for-foreign-nationals-visiting-Iran | access-date=2023-12-14 | website=Tehran Times | language=en}}</ref> ২০১৯ চনৰ জুন মাহত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে স্বৰাজ মন্ত্ৰ্যালয়ক বিদেশীৰ পাছপ’ৰ্টত ষ্টাম্প নিদিয়াৰ সিদ্ধান্ত কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। ==ভিছা নীতিৰ মানচিত্ৰ== [[File:Visa Policy Of Iran.svg|none|thumb|800px|ইৰাণৰ ভিছা নীতি {{legend|#ED1C24|ইৰান}} {{legend|#22B14C|ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }} {{legend|#7BDF85|ভ্ৰমণ গোট / ই ভিছাৰ বাবে ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }} {{legend|#9FD5BE|ই ভিছা}} {{legend|#C0C0C0|ভিছাৰ প্ৰয়োজন }} {{legend|#555555|প্ৰবেষ নাকচ কৰা হৈছে (ইজৰাইল) }}]] ==ভিছা ৰেহাই== তলত উল্লেখ কৰা ন্যায়িক অধিকাৰক্ষেত্ৰসমূহৰ নাগৰিকসকলক পৰ্যটন বা ব্যাৱসায়িক উদ্দেশ্যত ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই, তলত উল্লেখ কৰা সময়সীমাৰ বাবে (যদিহে অন্যথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাই): {|style=" border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; " |- style="vertical-align:top; " | '''যিকোনো ১৮০ দিনৰ ভিতৰত ৯০ দিন ''' {| | *{{flag|Armenia}} |valign="top"| *{{flag|Oman}} |valign="top"| *{{flag|Syria}}¹ |valign="top"| *{{flag|Turkey}} | |} '''৪৫ দিন''' *{{flag|Georgia}} '''৩০ দিন''' {| | *{{flag|Lebanon}} |valign="top"| *{{flag|Iraq}} |valign="top"| *{{flag|Tajikistan}}² | |} '''২১ দিন''' {| | *{{flag|China}}³ |valign="top"| *{{flag|Hong Kong}}³ |valign="top"| *{{flag|Macao}}³ | |} '''২০ দিন''' *{{flag|Egypt}} '''১৫ দিন''' *{{flag|Venezuela}}⁴ '''যিকোনো ১৮০ দিনৰ ভিতৰত ১৫ দিন '''⁵ {| | | |} {| | *{{flag|Belarus}} *{{flag|Bosnia and Herzegovina}} *{{flag|Brazil}} *{{flag|Brunei}} *{{flag|Cambodia}} *{{flag|Croatia}} |valign="top"| *{{flag|Cuba}} *{{flag|Indonesia}} *{{flag|Japan}} *{{flag|Kyrgyzstan}} *{{flag|Mauritania}} *{{flag|Mauritius}} |valign="top"| *{{flag|Mexico}} *{{flag|Peru}} *{{flag|Serbia}} *{{flag|Seychelles}} *{{flag|Singapore}}<ref>{{cite web | url=https://www.mfa.gov.sg/countries-regions/i/iran-islamic-republic-of/travel-page | title=Travel Page - Iran | website=www.mfa.gov.sg | publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Singapore)]]}}</ref> *{{flag|Tanzania}} |valign="top"| *{{flag|Tunisia}} *{{flag|Uzbekistan}} *{{flag|Vietnam}} *{{flag|Zimbabwe}} | |} '''১৪ দিন''' {| | *{{flag|Azerbaijan}} |valign="top"| *{{flag|Kazakhstan}} |valign="top"| *{{flag|Malaysia}} | |} | |} _{1 - ভিছা ৰেহাইৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ বিমানযোগে ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰিব লাগিব।}<br/> _{2 - ভিছা ৰেহাইৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ দুছানবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা যাত্ৰা কৰি ইমাম খোমেইনি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত উপস্থিত হ’ব লাগিব।}<br/> _{3 - পিপলছ ৰিপাব্লিক অৱ চাইনা পাছপ’ৰ্ট, হংকং বিশেষ প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ পাছপ’ৰ্ট বা মাকাও বিশেষ প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ পাছপ’ৰ্ট থকা চীনা নাগৰিকৰ বাবে।}<br /> _{4 -৯০ দিনলৈকে বৃদ্ধি কৰিব পৰাকৈ থকাৰ সময়।}<br/> _{5 - কেৱল পৰ্যটনৰ উদ্দেশ্যে।} {| | class="nowrap" style="padding:0 2em 0 0"| *{{flag|Russia}} | পৰ্য্যটন গ্ৰুপ অপাৰেটৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সৈতে ট্যুৰ গ্ৰুপত (৫ৰপৰা ৫০জন লোকেৰে গঠিত) ভ্ৰমণ কৰা [[ৰাছিয়া]]ৰ নাগৰিকসকলেও ভিছা অবিহনে ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে, যিকোনো ১৮০ দিনৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক ৯০ দিনৰ বাবে। |} ===ইৰাণৰ মুক্ত বাণিজ্য মণ্ডল=== সকলো পৰ্যটকে কিছ দ্বীপ, কেছম দ্বীপ, বা অন্যান্য মুক্ত বাণিজ্য অঞ্চলত ভিছা অবিহনে ১৪ দিন বা তাতকৈ কম সময় থাকিব পাৰে। আমেৰিকানসকল (পুয়েৰ্টো ৰিকো, ইউ.এছ. ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ, আৰু গুৱামৰ বাহিৰে), কানাডিয়ান আৰু ব্ৰিটিছ নাগৰিকসকলৰ ক্ষেত্ৰত আগমনৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বাবে অপেক্ষা কৰি থকা এজন প্ৰমাণিত এস্কৰ্ট গাইড থাকিব লাগিব, আৰু আগতীয়াকৈ হোটেল বুকিং কৰিব লাগিব। ২০২২ চনত পৰ্যটকে দুসপ্তাহলৈকে ভিছা অবিহনে তলত দিয়া মুক্ত বাণিজ্য অঞ্চলত থাকিব পাৰিব: <ref>{{cite web | url=http://www.irantravelingcenter.com/no-visa-required-for-iran/ | title=No Visa required for Iran free trade zones | date=30 June 2015 | access-date=14 January 2018 | archive-date=4 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210804022303/https://www.irantravelingcenter.com/no-visa-required-for-iran/ | url-status=dead | archivedate=4 August 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804022303/https://www.irantravelingcenter.com/no-visa-required-for-iran/ | deadurl=yes }}</ref> *আৰভাণ্ড ফ্ৰী জ'ন * আৰাছ মুক্ত অঞ্চল * চাবাহৰ মুক্ত বাণিজ্য-ঔদ্যোগিক অঞ্চল * মাকু, ইৰাণ * কেছম দ্বীপ * কিছ দ্বীপ * আনজালি ===নন অৰ্ডিনেৰী পাছপ'ৰ্ট=== [[File:Visa policy of Iran for holders of diplomatic and service category passports.png|800px|none|thumb|কূটনৈতিক, চৰকাৰী বা সেৱাৰ পাছপ'ৰ্টধাৰীৰ বাবে ইৰাণৰ ভিছা নীতি {{legend|#ED1C24|ইৰান}} {{legend|#3F51B5|কূটনৈতিক বা সেৱা পাছপ’ৰ্টধাৰীৰ বাবে ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }} {{legend|#559CD1|কেৱল কূটনৈতিক পাছপ’ৰ্টৰ বাবে ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }}]] তলত উল্লেখ কৰা দেশসমূহে প্ৰদান কৰা পাছপ’ৰ্টৰ ধাৰীসকলক ভিছা অবিহনে ইৰাণত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হৈছে। {|style=" border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; " |- style="vertical-align:top; " | *{{flag|Afghanistan}}^{D 3} *{{flag|Albania}}^D ^S ⁷ *{{flag|Armenia}}^{D 4} *{{flag|Azerbaijan}}^D ^S ³ *{{flag|Belarus}}^D ^O ⁷ *{{flag|Benin}}^D ^S ⁷ *{{flag|Bolivia}}^D ^S ⁵ *{{flag|Bosnia and Herzegovina}}^D ^S ³ *{{flag|Brazil}}^{D 3} *{{flag|Brunei}}^D ^O ⁷ *{{flag|Bulgaria}}^D ^S ³ *{{flag|Burkina Faso}}^D ^S ³ *{{flag|Cambodia}}^D ^S ⁷ *{{flag|China}}^D ^S ³ *{{flag|Colombia}}^D ^S ³ *{{flag|Croatia}}^D ^S ³ |valign="top"| *{{flag|Cuba}}^D ^S ⁴ *{{flag|Congo}}^D ^S ¹ *{{flag|Cyprus}}^D ^S ¹ *{{flag|Ecuador}}^D ^S ⁴ *{{flag|Egypt}}^D ^S ⁸ *{{flag|Ghana}}^D ^S ⁷ *{{flag|Greece}}^D ¹ *{{flag|Guinea}}^D ^S ³ *{{flag|Guyana}}^D ^S ³ *{{flag|Hungary}}^D ³ *{{flag|India}}^D ³ *{{flag|Indonesia}}^D ^S ¹⁰ *{{flag|Iraq}}^D ^S ⁶ *{{flag|Japan}}^D ^O ¹ *{{flag|Kazakhstan}}^D ^S ⁷ *{{flag|Kenya}}^D ^S ³ |valign="top"| *{{flag|Kyrgyzstan}}^D ^S ³ *{{flag|Lebanon}}^D ^S ⁷ *{{flag|Malaysia}}^D ^S ⁹ *{{flag|Malawi}}^D ^S ³ *{{flag|Mali}}^D ^S ³ *{{flag|Moldova}}^D ^S ³ *{{flag|Montenegro}}^D ^S ⁷ *{{flag|Nicaragua}}^D ^S ² *{{flag|North Korea}}^D ⁷ *{{flag|North Macedonia}}^D ^S ³ *{{flag|Oman}}^D ^O ^S ^Sp ⁷ *{{flag|Pakistan}}^D ^O ¹ *{{flag|Philippines}}^D ^S ⁷ *{{flag|Poland}}^D ² *{{flag|Portugal}}^D ^Sp ⁴ *{{flag|Romania}}^{D 3} |valign="top"| *{{flag|Russia}}^D ^S ⁷ *{{flag|Senegal}}^D ^S ³ *{{flag|Serbia}}^D ^S ⁷ *{{flag|Sierra Leone}}^D ^S ³ *{{flag|South Korea}}^D ^S ¹ *{{flag|Switzerland}}^{D 3} *{{flag|Syria}}^D ^O ^S ^Sp ⁷ *{{flag|Tajikistan}}^D ^S ³ *{{flag|Tunisia}}^D ^S ³ *{{flag|Turkmenistan}}^D ^S ³ *{{flag|Turkey}}^D ^S ¹ *{{flag|Ukraine}}^D ^S ⁷ *{{flag|Venezuela}}^D ^S ³ *{{flag|Vietnam}}^D ^O ⁷ *{{flag|Zimbabwe}}^D ^S ⁷ | |} _{D - কূটনৈতিক পাছপ’ৰ্ট}<br/> _{O -অফিচিয়েল পাছপ'ৰ্ট}<br/> _{S - চাৰ্ভিছ (সেৱাৰ)পাছপৰ্ট}<br/> _{Sp -বিশেষ পাছপ’ৰ্ট}<br/> _{1 - ৩ মাহ}<br/> _{2 - ২ মাহ}<br/> _{3 - ১ মাহ}<br/> _{4 - ৯০ দিন}<br/> _{5 - ৬০ দিন}<br/> _{6 - ৪৫ দিন}<br/> _{7 - ৩০ দিন}<br/> _{8 - ২০ দিন}<br/> _{9 - ১৫ দিন}<br/> _{10 - ১৪ দিন} ===ভৱিষ্যতৰ পৰিৱৰ্তন=== ইৰাণে তলত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ সৈতে ভিছা ৰেহাইৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছে যদিও সেইবোৰ এতিয়াও বলবৎ হোৱা নাই। {| class="wikitable" |- ! দেশ ! পাছপ'ৰ্ট ! চুক্তি স্বাক্ষৰিত |- | {{flag|Qatar}}<ref>{{cite web | url=https://parstoday.com/en/news/iran-i166874-iran_qatar_sign_14_bilateral_deals_including_visa_waiver | title=Iran, Qatar sign 14 bilateral deals, including visa waiver | date=22 February 2022}}</ref> ¹ | সকলো |২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ |- |} _{1 - সাধাৰণ পাছপ’ৰ্টৰ বাবে একপক্ষীয় ৰেহাই দিয়া হৈছিল।} ==ইলেক্ট্ৰনিক ভিছা (ই-ভিছা)== আন দেশৰ নাগৰিকে ই-ভিছাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগিব, যিয়ে তেওঁলোকক আগমনৰ সময়ত সৰ্বাধিক ৩০ দিনৰ বাবে ভিছা প্ৰদান কৰিব। ৩০ দিনৰ বাবে দুবাৰকৈ থকাৰ সময় বৃদ্ধি কৰিব পাৰি, মুঠ ৯০ দিনৰ বাবে। <ref>{{cite web | url=https://evisa.mfa.ir/en/ | title=Iran eVisa}}</ref> [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[কানাডা]], কলম্বিয়া, জৰ্ডান, [[পাকিস্তান]], ছোমালিয়া, [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা]]ৰ নাগৰিকৰ বাবে ই-ভিছা প্ৰযোজ্য নহয়। (''শ্বাহিদ ৰাজাই বন্দৰ'')দক্ষিণ হৰমোজগান প্ৰদেশৰ শ্বাহিদ ৰাজাই বন্দৰ হৈ ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰা সামুদ্ৰিক যাত্ৰীসকলেও আহি পোৱাৰ লগে লগে ভিছা লাভ কৰিব পাৰিব। <ref>{{cite web |title = Shahid Rajaee Port Visa on Arrival |url = https://financialtribune.com/articles/people-travel/62981/10-iranian-airports-issue-visa-on-arrival |website = financialtribune.com |date = 23 April 2017 |access-date = April 24, 2017 |archivedate = 8 January 2022 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20220108181731/https://financialtribune.com/articles/people-travel/62981/10-iranian-airports-issue-visa-on-arrival |deadurl = yes }}</ref> ==আগতীয়াকৈ ভিছাৰ প্ৰয়োজন== তলত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক ই-ভিছাৰ বাবে অযোগ্য, আৰু সেয়েহে ইৰাণৰ দূতাবাস বা কনছুলেটত আগতীয়াকৈ ভিছা লাভ কৰিব লাগিব: <ref>{{cite web | url=https://mfa.gov.ir/portal/helpdeskdata/5027/346/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C | title=Tourist visa}}</ref> {|style=" border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; " |- style="vertical-align:top; " | *{{flag|Afghanistan}} *{{flag|Bangladesh}} *{{flag|Canada}} |valign="top"| *{{flag|Colombia}} *{{flag|Jordan}} *{{flag|Pakistan}} |valign="top"| *{{flag|Somalia}} *{{flag|United Kingdom}} *{{flag|United States}} | |} ===পূৰ্ব অনুমোদনৰ প্ৰয়োজন=== [[আমেৰিকা]]ৰ, ব্ৰিটিছ, [[কানাডা]]ৰ, আৰু কলম্বিয়াৰ পাছপ’ৰ্টধাৰীয়েও ইৰাণ পৰ্যটন ভিছা লৈ ইৰাণলৈ যাব পাৰে। এই দেশসমূহৰ নাগৰিকসকলৰ বাবে ভিছা প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰায় আঠ সপ্তাহ সময় লাগে। তেওঁলোকে নিজৰ ভ্ৰমণৰ পৰিকল্পনা আৰু বুকিং কৰিবলৈ ইৰাণৰ এটা প্ৰমাণিত স্থানীয় ট্ৰেভেল এজেন্সী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। ভিছা প্ৰদানৰ পূৰ্বে সংস্থাটোৱে আবেদনকাৰীৰ ভ্ৰমণসূচী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ত অনুমোদনৰ বাবে দাখিল কৰিব লাগিব। ইৰাণী নাগৰিকৰ আমেৰিকান আৰু কানাডাৰ পত্নীয়ে কোনো এজেন্সীৰ সহায় অবিহনে দেশখনত প্ৰৱেশ আৰু থাকিবলৈ ৯০ দিনলৈকে পৰিয়াল ভিছা লাভ কৰিব পাৰিব। উপৰ্যুক্ত নাগৰিকসকলৰ পাছপ’ৰ্টত ষ্টীকাৰ ভিছা আৰু প্ৰৱেশ ষ্টাম্পো লাভ কৰিব। ==ভিছাৰ আবেদন আৰু প্ৰয়োজনীয়তা== ইৰাণৰ পৰ্যটন ভিছা ৩০ দিন পৰ্যন্ত প্ৰদান কৰা হয় আৰু ৩০ দিনৰ বাবে দুবাৰকৈ বৃদ্ধি কৰিব পাৰি, মুঠতে ৯০ দিন থাকিব। আগমনৰ পূৰ্বে ভিছা লাভ কৰিবলৈ হ’লে ইৰাণৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ ই-ভিছা ৱেবছাইটৰ জৰিয়তে বা ইৰাণৰ ট্ৰেভেল এজেন্সীৰ জৰিয়তে ভিছা অনুমোদন সংহিতাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগিব। ভিছা মাচুল আপোনাৰ জাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ভিছা লাভ কৰাৰ আগতে বা ভিঅ’এ (ভিছা-অন-এৰিভাল)ৰ বাবে আবেদন কৰাৰ সময়ত ভিছাৰ মাচুল পৰিশোধ কৰা হয়। স্থানীয় ইৰাণী ট্ৰেভেল এজেন্সীয়ে অলপ বেছি মাচুলৰ বিনিময়ত উন্নত সহায়, অনুসৰণ আৰু সুবিধা প্ৰদান কৰে। এবাৰ ভিছা অনুমোদন কড লাভ কৰিলে, ইৰাণৰ যিকোনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত উপস্থিত হোৱাৰ আগতে বা উপস্থিত হোৱাৰ পিছত বিশ্বজুৰি ইৰাণৰ যিকোনো দূতাবাস বা কনছুলেটৰপৰা ভিছা লাভ কৰিব পাৰি। বেছিভাগ দেশৰ নাগৰিকে (আমেৰিকা, ব্ৰিটিছ, আৰু কানাডাৰ পাছপ’ৰ্টধাৰীৰ বাহিৰে) বিমানবন্দৰত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে, আগতীয়াকৈ আবেদন নকৰাকৈয়ে, ‘ভিছা-অন-এৰিভাল’ (ভিঅ’এ) হিচাপে তেওঁলোকৰ পৰ্যটন ভিছা লাভ কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতি শেষ মুহূৰ্তত ভ্ৰমণকাৰীৰ বাবে সুবিধাজনক হ’লেও ইয়াৰদ্বাৰা ভিছা বাতিলৰ আশংকা অধিক আৰু এয়া অধিক সময় লাগে। ==ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ ভিছা নীতি নবীকৰণ== ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[ইৰাণ]]ৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিছা নীতি সংশোধন কৰি স্পষ্ট কৰি দিছিল যে এই নতুন নিষেধাজ্ঞাসমূহ কেৱল ইউৰোপীয় দেশ, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[নিউজিলেণ্ড]], [[আমেৰিকা]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[কানাডা]]ৰ নাগৰিকৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই নিয়মৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ট্ৰেভেল এজেন্সীয়ে আয়োজন কৰা গাইড ট্যুৰৰ অংশ হিচাপে আক্ৰান্ত দেশৰ ভ্ৰমণকাৰীয়ে ইৰাণলৈ যাব লাগিব। অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত গাইড অবিহনে স্বতন্ত্ৰ ভ্ৰমণৰ অনুমতি এতিয়া নাই। আবেদনকাৰীয়ে তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণ ইতিহাস, শিক্ষাৰ পটভূমি, নিয়োগৰ বিৱৰণ, আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়া একাউণ্ট অন্তৰ্ভুক্ত কৰা "ৰিজ্যুম ফাইল"ও জমা দিব লাগিব; তেওঁলোকে এটা স্বাক্ষৰিত ভ্ৰমণ চুক্তি আৰু এটা নিশ্চিত ভ্ৰমণসূচীও দাখিল কৰিব লাগিব, য'ত প্ৰি-বুকিং কৰা বাসস্থানৰ সবিশেষও থাকিব লাগিব। ভিছা প্ৰক্ৰিয়াত সপ্তাহৰ শেষৰ দিন আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বন্ধৰ দিন বাদ দি প্ৰায় দুসপ্তাহৰপৰা তিনি সপ্তাহ সময় লাগে। ভিছাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰপৰা ৰেহাই পোৱা দেশৰ নাগৰিকৰ ক্ষেত্ৰত এই নীতি প্ৰযোজ্য নহয়; তেওঁলোকে ভিছা অবিহনে ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰি যাব পাৰে, যদিহে তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা অতিক্ৰম নকৰে আৰু কেৱল অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত থকাৰ ব্যৱস্থাতহে থাকে। <ref>{{cite web | url=https://iranstravel.com/new-iran-visa-regulations/ | title=New Iran Visa Regulations}}</ref> ==অক্টোবৰ ২০২৫ ইৰাণ ভিছা নীতিৰ পুনৰীক্ষণ== ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰৰপৰা ইৰাণৰ ভিছা প্ৰক্ৰিয়াই পূৰ্বৰ, অধিক নমনীয় ৰূপলৈ ঘূৰি আহিছে। প্ৰায়বোৰ ভ্ৰমণকাৰীয়ে পুনৰবাৰ ইৰাণৰ পঞ্জীয়নভুক্ত ট্ৰেভেল এজেন্সীৰ জৰিয়তে ভিছাৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰিব আৰু সমগ্ৰ দেশতে মুক্তভাৱে ভ্ৰমণ কৰিব পাৰিব। চলিত বৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে কাৰ্যকৰী কৰা অধিক কঠোৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থাৰ তুলনাত এয়া এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন। যদিও ভ্ৰমণকাৰীসকলে ভিছাৰ বাবে আবেদন কৰাৰ সময়ত এতিয়াও মোটামুটি ভ্ৰমণসূচী দিব লাগিব, এতিয়া তেওঁলোকৰ আগমনৰ লগে লগে ভ্ৰমণসূচী সলনি কৰাৰ বহু বেছি স্বাধীনতা আছে। কিন্তু এতিয়াও সকলো পৰ্যটকে পঞ্জীয়নভুক্ত হোটেল বা অতিথিশালাত থাকিব লাগিব, কিয়নো বৰ্তমানৰ ইৰাণৰ ভ্ৰমণ নিয়ম অনুসৰি স্থানীয় লোকৰ সৈতে থকা বা পঞ্জীয়নবিহীন ব্যক্তিগত আতিথ্য প্ৰদানকাৰী ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ নীতি অনুসৰি আমেৰিকা, যুক্তৰাজ্য আৰু কানাডাৰ নাগৰিকে এতিয়াও অনুমোদিত সংস্থাৰ জৰিয়তে পূৰ্ব নিৰ্ধাৰিত গাইড ট্যুৰৰ বুকিং কৰিব লাগিব। <ref>{{cite web | url=https://iranstravel.com/new-iran-visa-regulations/ | title=New Iran Visa Regulations}}</ref> ==প্ৰৱেশত থকা সীমাবদ্ধতা== ===বাধ্যতামূলক গাইড === [[কানাডা]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা]]ৰ নাগৰিকসকলক সকলো সময়তে চৰকাৰী অনুমোদিত গাইডৰদ্বাৰা এস্কৰ্ট কৰিব লাগিব। এই দেশসমূহত ইৰাণৰ বিদেশী অভিযান বন্ধ হোৱাৰ বাবে এই নাগৰিকসকলৰ স্বতন্ত্ৰ ভ্ৰমণ নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। <ref>{{cite web | url=http://www.iraniantours.com/us.htm | title=ESCORTED TOURS THROUGH IRAN}}</ref> ===ইজৰাইল=== ইজৰাইলৰ নাগৰিকসকলক প্ৰৱেশ আৰু ট্ৰেনজিটৰ অনুমতি দিয়া নহয়, যদিও তেওঁলোকে নামি একেখন বিমানতে আগবাঢ়ি নাযায়। ইজৰাইলী ভিছা বা ষ্টাম্প (৩৬৫ দিনতকৈ কম পুৰণি), বা ইজৰাইল ভ্ৰমণৰ ইংগিত দিয়া কোনো তথ্য, বা ইজৰাইল ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে কোনো সংযোগ থকা পাছপ'ৰ্ট বা ভ্ৰমণ নথি-পত্ৰৰ ধাৰীসকলকো প্ৰৱেশ আৰু ট্ৰেনজিটৰ অনুমতি দিয়া নহয়। <ref>{{cite web | url=http://www.ru.moscow.mfa.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=410&pageid=33932 | title=Visa information on the site of IRI Embassy in Moscow | website=mfa.ir | access-date=2018-04-14 | archive-date=2021-02-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210225061536/http://www.ru.moscow.mfa.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=410&pageid=33932 | url-status=dead | archivedate=2021-02-25 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225061536/http://www.ru.moscow.mfa.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=410&pageid=33932 | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!-- ({{NoMoreLinks}}) --> <!-- DO NOT ADD MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA IS NOT A COLLECTION OF LINKS NOR IS IT A PLACE FOR ADVERTISING (WP:ADV); it does NOT help with SEO ----- If you think that your link might be useful, instead of placing it here, put it on this article's talk page first for editor discussion. Links that are to UNOFFICIAL travel and/or visa agency websites WILL BE DELETED. IF YOU PERSIST, YOUR WEBSITE WILL BE BLACKLISTED BY WIKIPEDIA AND/OR WIKIMEDIA. --> {{Wikivoyage|Iran}} * [http://evisa.mfa.ir/en/ IR-IRAN Electronic Visa (Iran eVisa) Application System] * [https://evisatraveller.mfa.ir Electronic visa of Iran] * [https://en.mfa.gov.ir/ Ministry of Foreign Affairs of I.R.Iran] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] as596orqg9r39wxh3og7hx1zqajzy6v 2 137079 616281 609163 2026-07-08T15:29:33Z Rumpi Satnami 50093 /* বিবাহ */ 616281 wikitext text/x-wiki '''ৰুম্পী [[সৎনামী]]'''({{lang-en | Rumpi Satnami}}) এগৰাকী গৃহিণী তথা সমাজকৰ্মী। ==জন্ম== জন্ম ৩ জানুৱাৰী ১৯৯৬, [[কৰিমগঞ্জ]] জিলাৰ কালীনগৰ চাহ বাগিচাত। পিতৃৰ নাম নাৰায়ণ [[সৎনামী]] আৰু মাতৃৰ নাম ভানুমতী [[সৎনামী]]। ==বিবাহ ও সামাজিক জীৱন== [[নগাঁও]] জিলাৰ [[কলিয়াবৰ]] দলগাঁৱৰ [[কৃষ্ণ কুৰ্ৰে]]ৰ লগত ২০২৩ চনত বিবাহপাশত আবদ্ধ। সামাজিক জীৱনত সৎনামী সমাজৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত জড়িত হৈ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত সহযোগিতা আগবঢ়াই আহিছে। ane7p9lxmd8nz4daoz5651xtfs73kgg 2 137197 616334 615278 2026-07-09T02:59:58Z Mg. Hemchandra Mili 49582 616334 wikitext text/x-wiki Kumríksudung, নমস্কাৰ। মই হেমচন্দ্ৰ মিলি। বৰ্তমান মই সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত। মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি ভাল পাওঁ। সংখ্যাত তাকৰ হ'লেও মাজে মাজে সম্পাদনা কৰি থাকোঁ। আনকি মই মিচিং ৱিকিমিডিয়া ইনকিউবেটৰতো সম্পাদনা কৰি আছোঁ। fvz29kid0otpgb4xbw5g1qaxgnt2lz4 616335 616334 2026-07-09T03:00:38Z Mg. Hemchandra Mili 49582 616335 wikitext text/x-wiki Kumríksudung, নমস্কাৰ। মই হেমচন্দ্ৰ মিলি। বৰ্তমান মই সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত। মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি ভাল পাওঁ। সংখ্যাত তাকৰ হ'লেও মাজে মাজে সম্পাদনা কৰি থাকোঁ। আনকি মই মিচিং ৱিকিমিডিয়া ইনকিউবেটৰতো সক্ৰিয়ভাৱে সম্পাদনা কৰি আছোঁ। sm2eea4svj2gng5f12j3jyc9wbbjuod 0 137473 616314 613750 2026-07-08T17:45:08Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616314 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = হৰিচৰণ শইকীয়া | birth_date = c. 1929/1930 | birth_place = [[অসম]], [[ভাৰত]] | occupation = [[সত্ৰীয়া নৃত্য]]ৰ বিশেষজ্ঞ | known_for = [[সত্ৰীয়া নৃত্য]]ৰ প্ৰচাৰ আৰু সংৰক্ষণ | awards = [[পদ্মশ্ৰী]] (২০২৬)<br>[[সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা]] (২০১১) }} '''হৰিচৰণ শইকীয়া''' ({{Lang-en| Haricharan Saikia}}) [[অসম]]ৰ এগৰাকী ভাৰতীয় [[সত্ৰীয়া নৃত্য]] শিল্পী। অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য সত্ৰীয়াৰ সংৰক্ষণ, অনুশীলন আৰু প্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ জীৱনজোৰা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০১১ চনত সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা আৰু ২০২৬ চনত তেওঁক ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AT1">{{cite news |title=Future of Sattriya in safe hands: Padma Shri awardee Haricharan Saikia |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/future-of-sattriya-in-safe-hands-padma-shri-awardee-haricharan-saikia}}</ref><ref name="AT2">{{cite news |title=Padma Awards 2026: Five from Assam, strong Northeast presence on honours list |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/north-east/padma-awards-2026-five-from-assam-strong-northeast-presence-on-honours-list-1605513}}</ref><ref name="IToday">{{cite news |title=Assam theatre pioneer Nuruddin Ahmed, nine others from Northeast get Padma Shri |work=India Today NE |url=https://www.indiatoday.in/india/story/nuruddin-ahmed-of-assam-nine-others-from-other-northeast-states-named-padma-shri-awardees-2858220-2026-01-27}}</ref><ref>[https://www.etvbharat.com/as/state/padma-shri-award-to-satriya-legend-haricharan-saikia-for-his-life-long-contribution-to-its-promotion-and-expansion-assam-news-ass26012604433 ৯৬ বছৰ বয়সতো সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ প্ৰসাৰ-প্ৰচাৰত ব্যস্ত পদ্মশ্ৰী হৰিচৰণ শইকীয়া]</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু প্ৰশিক্ষণ== শইকীয়াই [[মাজুলী]]ৰ পুৰণি [[কমলাবাৰী সত্ৰ]]ত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল, তাতেই তেওঁ শৈশৱৰ পৰাই প্ৰখ্যাত গুৰু মণিৰাম দত্ত বৰবায়নৰ তত্বাৱধানত সত্ৰীয়া নৃত্য শিকিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="AT1" /> ==কৰ্মজীৱন== শইকীয়াই [[সত্ৰীয়া নৃত্য]]ৰ অনুশীলন, প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষাৰ বাবে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল।<ref name="AT1" /> অসমৰ লগতে ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত তেওঁ ব্যাপক পৰিবেশন কৰিছে। কৰ্মজীৱনৰ সময়ছোৱাত তেওঁ [[ভাৰত]]ৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী [[জৱাহৰলাল নেহৰু]]ৰ আগত [[নতুন দিল্লী]]ৰ এক সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানতো অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref name="AT1" /> অসম চৰকাৰে ১৯৯১ চনত তেওঁক “ৰাজ্যিক শিল্পী” হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে, আনহাতে [[কমলাবাৰী সত্ৰ]]ই তেওঁক “বায়ন” উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="শ১">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/from-majulis-sattras-to-padma-honour-who-is-assams-sattriya-maestro-haricharan-saikia-1393805-2026-05-18#google_vignette | title=From Majuli’s Sattras to Padma honour: Who is Assam’s Sattriya Maestro Haricharan Saikia? | accessdate=19 June 2026}}</ref> ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ তেওঁৰ কলাত্মক দক্ষতা আৰু অবিৰত অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০১১ চনত তেওঁক [[সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা]]ৰে সন্মানিত হয়।<ref name="AT1" /> বয়স বৃদ্ধি হোৱাৰ পিছতো শইকীয়াই নিজৰ প্ৰতিষ্ঠানত সত্ৰীয়া নৃত্য শিকোৱা আৰু যুৱ শিল্পীসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ থাকে।[1] অসমৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ আজীৱন অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে তেওঁক [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AT2" /><ref>[https://theprint.in/india/contribution-of-all-padma-awardess-from-assam-inspiring-himanta/2836355/ Contribution of all Padma awardess from Assam inspiring: Himanta]</ref> ==পুৰস্কাৰ আৰু স্বীকৃতি== * [[সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা]] (২০১১)<ref name="AT1" /> * [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (২০২৬)<ref name="AT2" /><ref name="IToday" /><ref>[https://m.economictimes.com/news/india/padma-awards-2026-announced-full-list-of-padma-vibhushan-padma-bhushan-and-padma-shri-winners/articleshow/127477081.cms Padma Awards 2026 announced: Dharmendra, Rohit Sharma, Uday Kotak among recipients; here’s the full list]</ref> * অসম চৰকাৰৰ “ৰাজ্যিক শিল্পী” (১৯৯১)<ref name="শ১"/> * ৰাশ্বেশ্বৰ শইকীয়া বৰবায়ন বঁটা (২০১৮)<ref name="শ১"/> * গুণনিধি বঁটা (২০২৫)<ref name="শ১"/><ref name="শ২">{{cite web | url=https://www.padmaawards.gov.in/Document/pdf/CitationsForTickets/2026/English/202650.pdf | title=SHRI HARICHARAN SAIKIA - Padma Shri | accessdate=19 June 2026}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী: অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সন্মান]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী: নৃত্যশিল্পী]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী]] 8bes8svpn0ly0lf25qcqu2mufyzcw68 0 137475 616307 613152 2026-07-08T17:41:05Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 616307 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ |image= Kabindra Purkayastha in 2016.jpeg |caption= ২০১৬ চনত কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ |party=[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |birth_date = {{birth date|df=y|1931|12|15}} |birth_place = কমাৰখাল, চিলেট জিলা, অসম প্ৰদেশ, ব্ৰিটিছ ভাৰত |death_date = {{death date and age|df=y|2026|1|7|1931|12|15}} |death_place = [[শিলচৰ]], অসম, ভাৰত |children=কনদ পুৰকায়স্থ |office=সংযোগ বিভাগৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী<br>[[ভাৰত চৰকাৰ]] |prime_minister= [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী]] |term_start=২০ মাৰ্চ ১৯৯৮ |term_end=১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯ |predecessor=বেণী প্ৰসাদ ভাৰ্মা |successor=তপন ছিকদাৰ |office1=সাংসদ, লোকসভা |term1= ১৬ মে’ ২০০৯ – ১৬ মে’ ২০১৪ |predecessor1=সন্তোষ মোহন দেৱ |successor1=সুষ্মিতা দেৱ |constituency1=[[শিলচৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শিলচৰ]] |term2= ১০ মাৰ্চ ১৯৯৮ – ২৬ এপ্ৰিল ১৯৯৯ |predecessor2=সন্তোষ মোহন দেৱ |successor2=সন্তোষ মোহন দেৱ |constituency2=[[শিলচৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শিলচৰ]] |term3= ২০ জুন ১৯৯১ – ১০ মে’ ১৯৯৬ |predecessor3=সন্তোষ মোহন দেৱ |successor3=সন্তোষ মোহন দেৱ |constituency3=[[শিলচৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শিলচৰ]] }} '''কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ''' ({{Lang-en|Kabindra Purkayastha}}; ১৫ ডিচেম্বৰ ১৯৩১ – ৭ জানুৱাৰী ২০২৬) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৯৮ চনৰপৰা ১৯৯৯ চনলৈকে [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী]] চৰকাৰত যোগাযোগ বিভাগৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁ অসমত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ এজন জ্যেষ্ঠ নেতা আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ কনদ পুৰকায়স্থ বৰ্তমান অসমৰ ৰাজ্যসভাৰ এগৰাকী সাংসদ। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৩১ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখে চিলেট জিলাৰ (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশত]]) কমাৰখালত পুৰকায়স্থৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://164.100.47.132/LssNew/members/Biography.aspx?mpsno=3568|title=Fifteenth Lok Sabha members bioprofile – Shri Kabindra Purkayastha|publisher=Lok Sabha website|accessdate=14 March 2010}}</ref> তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] এম এ অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ [[কৰিমগঞ্জ|শ্ৰীভূমিৰ]] ৰামকৃষ্ণ বিদ্যাপীঠৰ অধ্যক্ষ হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। == ৰাজনৈতিক কৰ্মজীৱন == পুৰকায়স্থই ১৯৫০ চনত [[ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘ]]ত যোগদান কৰিছিল আৰু সংগঠনটোত বিভিন্ন পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘৰ আদৰ্শ প্ৰসাৰিত কৰাত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৮০ চনত তেওঁ দলটোৰ এজন প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য হিচাপে ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিত যোগদান কৰে। তেওঁ ১৯৯১ চনত [[অসম]]ৰ [[শিলচৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শিলচৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰপৰা প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[লোকসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৯৮ চনত তেওঁ একেটা সমষ্টিৰপৰাই পুনৰ লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ২০০৯ চনত শিলচৰৰপৰা [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ হেভীৱেইট প্ৰাৰ্থী সন্তোষ মোহন দেৱ আৰু [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]]ৰ [[বদৰুদ্দিন আজমল]]ক পৰাস্ত কৰি তেওঁ পঞ্চদশ লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। কিন্তু ২০১৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত তেওঁৰ সপক্ষে মোদীৰ ঢৌ থকা সত্ত্বেও সন্তোষ মোহন দেৱৰ কন্যা সুস্মিতা দেৱৰ (ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ) হাতত তেওঁ পৰাজিত হয়। সামাজিক জীৱনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁক সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হৈছিল। তেওঁ ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী - অসমৰ 'পিতৃপুৰুষ' হিচাপেও পৰিচিত আছিল। ২০২৬ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক মৰণোত্তৰভাৱে দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মশ্ৰী প্ৰদান কৰে। == মৃত্যু == ২০২৬ চনৰ ৭ জানুৱাৰী তাৰিখে, ৯৪ বছৰ বয়সত পুৰকায়স্থৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news|title=Kabindra Purkayastha, the Patriarch of Assam BJP Passes Away at 94|url=https://barakbulletin.com/kabindra-purkayastha-the-patriarch-of-assam-bjp-passes-away-at-94/|access-date=7 January 2026|publisher=Barak Bulletin|date=7 January 2026}}</ref> == তথ্য উৎস == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://parliamentofindia.nic.in/ls/lok12/biodata/12AS02.htm] {{Padma Shri Award Recipients in Public Affairs}}{{DEFAULTSORT:কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ}} [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] a78bd8jqnwy3s6bhgv8s703b6vpb90j 0 137614 616331 614900 2026-07-08T21:50:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616331 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian journalist and author}} {{Infobox writer | name = অৰবিন্দ আদিগা | image = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1974|10|23}} | birth_place = মাদ্ৰাজ(এতিয়াৰ [[চেন্নাই]]),<br />[[তামিলনাডু]], ভাৰত | death_date = | death_place = | occupation = লেখক | education = | alma_mater = কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয় <br />অক্সফৰ্ডৰ মেগডেলেন কলেজ <ref>{{cite web|title=Aravind Adiga author biography|url=https://www.bookbrowse.com/biographies/index.cfm/author_number/1552/aravind-adiga|website=BookBrowse.com|access-date=3 March 2018}}</ref> | period = | genre = উপন্যাস আৰু চুটিগল্প | subject = | movement = | notableworks = ''দ্য হোৱাইট টাইগাৰ'', ''লাষ্ট মেন ইন টাৱাৰ'', ''চিলেকছন দে'' | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = ২০০৮ মেন বুকাৰ প্ৰাইজ<br />(''দ্য হোৱাইট টাইগাৰ'')<ref>{{cite web|last1=Higgins|first1=Charlotte|title=Aravind Adiga wins Booker prize with The White Tiger|url=https://www.theguardian.com/books/2008/oct/14/booker-prize-adiga-white-tiger|website=[[The Guardian]]|access-date=3 March 2018|language=en|date=14 October 2008}}</ref> | signature = | website = {{URL|http://www.aravindadiga.com/}} }} '''অৰবিন্দ আদিগা({{lang-en| Aravind Adiga}})'''; জন্ম হৈছিল ২৩ অক্টোবৰ ১৯৭৪ চনত)<ref>{{cite interview | date=18 October 2008 | access-date=9 November 2013 | first=Aravind | last=Adiga | title=Provocation is one of the legitimate goals of literature | url=http://www.indianexpress.com/news/-provocation-is-one-of-the-legitimate-goals-of-literature-/374718/ | interviewer=Vijay Rana | work=[[The Indian Express]]}}</ref><ref>[http://www.expressindia.com/latest-news/Indian-novelist-Aravind-Adiga-wins-Booker-prize/373637/ Indian Australian novelist Aravind Adiga wins Booker prize - Express India] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081205000338/http://www.expressindia.com/latest-news/Indian-novelist-Aravind-Adiga-wins-Booker-prize/373637/ |date=5 December 2008 }}</ref>। অৰবিন্দ ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা এজন অষ্ট্ৰেলিয়ান লেখক আৰু সাংবাদিক। তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস দ্য হোৱাইট টাইগাৰে ২০০৮ চনত মেন বুকাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="Indian novelist Aravind Adiga wins Booker prize">{{cite news |url=http://www.expressindia.com/latest-news/Indian-novelist-Aravind-Adiga-wins-Booker-prize/373637/ |title=Indian novelist Aravind Adiga wins Booker prize |date=15 October 2008 |work=Agencies |publisher=Expressindia |access-date=2008-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205000338/http://www.expressindia.com/latest-news/Indian-novelist-Aravind-Adiga-wins-Booker-prize/373637/ |archive-date=5 December 2008 |url-status=dead |df=dmy |archivedate=12 January 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130112234940/http://www.expressindia.com/latest-news/Indian-novelist-Aravind-Adiga-wins-Booker-prize/373637/ |deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৭৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰত [[তামিলনাডু]]ৰ ৰাজধানী মাদ্ৰাজ (বৰ্তমানৰ চেন্নাই)ত অৰবিন্দ আদিগাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ উষা আদিগা আৰু ড° কে মাধৱ আদিগা আছিল কৰ্ণাটকৰ মাংগালোৰৰ। তেওঁৰ পিতাকৰফালৰপৰা ককাদেউতাক আছিল কৰ্ণাটক বেংকৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ কে সূৰ্য্যনাৰায়ণ আদিগা<ref name="Booker for KannAdiga">{{cite news|url=http://archive.deccanherald.com/Content/Oct162008/scroll2008101695497.asp?section=frontpagenews |title=Booker for KannAdiga |date=16 October 2008 |work=Deccan Herald|access-date=16 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406015813/http://archive.deccanherald.com/Content/Oct162008/scroll2008101695497.asp?section=frontpagenews |archive-date=6 April 2012 }}</ref><ref name="origin">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2008/10/16/stories/2008101658160300.htm|title=Mangloreans rejoice over Aravind Adiga's win |date=16 October 2008|access-date=16 October 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20081020061237/http://www.hindu.com/2008/10/16/stories/2008101658160300.htm| archive-date= 20 October 2008 |work=[[The Hindu]]| url-status= dead}}</ref> আৰু মাতৃৰফালৰপৰা ককাদেউতাক ইউ ৰামা ৰাও আছিল মাদ্ৰাজৰ এজন জনপ্ৰিয় চিকিৎসক আৰু ৰাজনীতিবিদ।<ref name="thehindu_20081103">{{cite news|first=S.|last=Muthiah|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/03/stories/2008110350240500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110142319/http://www.hindu.com/mp/2008/11/03/stories/2008110350240500.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=A lineage of success|date=3 November 2008|work=[[The Hindu]]|author-link=S. Muthiah|access-date=24 June 2026|archivedate=10 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110142319/http://www.hindu.com/mp/2008/11/03/stories/2008110350240500.htm|deadurl=yes}}</ref> আদিগাই মাংগালোৰত ডাঙৰ-দীঘল হয় আৰু কেনাৰা হাইস্কুলত আৰু পিছলৈ মাংগালোৰৰ ছেইণ্ট এলয়ছিয়াছ কলেজত অধ্যয়ন কৰে আৰু তাৰপৰা ১৯৯০ চনত এছ এছ এল চি সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="origin"/><ref name="Alma mater celebrates Adiga's win">{{cite news|url=http://bangaloremirror.com/index.aspx?Page=article&sectname=News%20-%20State&sectid=73&contentid=200810152008101519583954559343e3a|title=Almamater celebrates Adiga's win|date=16 October 2008|work=Bangalore Mirror|access-date=16 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081018000442/http://bangaloremirror.com/index.aspx?Page=article&sectname=News%20-%20State&sectid=73&contentid=200810152008101519583954559343e3a|archive-date=18 October 2008|url-status=dead|archivedate=18 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081018000442/http://bangaloremirror.com/index.aspx?Page=article&sectname=News%20-%20State&sectid=73&contentid=200810152008101519583954559343e3a|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karnel |first=Savie |date=16 October 2008 |title=Kannadigas' pride |url=https://www.mid-day.com/news/2008/oct/161008-aravind-adiga-man-booker-prize-winner-teachers-nostalgia.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306021805/https://www.mid-day.com/news/2008/oct/161008-aravind-adiga-man-booker-prize-winner-teachers-nostalgia.htm |archive-date=6 Mar 2012 |access-date=24 May 2024 |work=[[Mid-Day]] |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185258/https://www.mid-day.com/news/2008/oct/161008-aravind-adiga-man-booker-prize-winner-teachers-nostalgia.htm |deadurl=yes }}</ref> পৰিয়ালৰ সৈতে ছিডনীলৈ যোৱাৰ পাছত অৰবিন্দই জেমছ ৰুজ এগ্ৰিকালচাৰেল হাইস্কুলত পঢ়িছিল। পিছলৈ তেওঁ নিউয়ৰ্ক চহৰৰ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলম্বিয়া কলেজত চাইমন শ্বামাৰ অধীনত ইংৰাজী সাহিত্য অধ্যয়ন কৰে আৰু ১৯৯৭ চনত শ্ৰেণীত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে।<ref>[http://www.columbia.edu/cu/record/archives/vol22/vol22_iss23/record2223.13.html At Last! Commencement For More than 8,900 Today. Columbia University Record. MAY 21, 1997] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100627233608/http://www.columbia.edu/cu/record/archives/vol22/vol22_iss23/record2223.13.html |date=27 June 2010 }}</ref> তেওঁ অক্সফৰ্ডৰ মেগডেলেন কলেজতো অধ্যয়ন কৰিছিল, য’ত তেওঁৰ এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী আছিল হাৰ্মাইনী লী। ==কৰ্মজীৱন == ===সাংবাদিকতা === অৰবিন্দ আদিগাই ''ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ''ৰ ইণ্টাৰ্ণ হিচাপে সাংবাদিকতা কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। <ref name=":0" /> তেওঁ ষ্টক মাৰ্কেট আৰু বিনিয়োগৰ বিষয়ে ''মানি এণ্ড টাইম''ত লিখা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পাইছে। ২০০৩ চনত তেওঁ সেই সময়ৰ [[আমেৰিকা]]ৰ সম্ভাৱ্য ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰাৰ্থী [[ড'নাল্ড ট্ৰাম্প]]ৰ সাক্ষাৎকাৰ লয়।<ref name=":0">{{cite news| url= https://www.firstpost.com/art-and-culture/curious-case-of-aravind-adiga-as-a-famous-literary-recluse-booker-winning-author-is-anomaly-in-publishing-world-9306801.html |title= Curious Case of Aravind Adiga|publisher= First Post| date=16 February 2021}}</ref><ref>{{Cite news |last=Krich |first=John |date=24 June 2020 |title=Author Aravind Adiga highlights Australian 'hypocrisy' |url=https://asia.nikkei.com/Life-Arts/Arts/Author-Aravind-Adiga-highlights-Australian-hypocrisy |access-date=24 May 2024 |work=[[Nikkei Asia]]}}</ref> সেই বছৰৰ শেষৰফালে তেওঁ [[নিউয়ৰ্ক]]ৰপৰা নতুন দিল্লীলৈ গুচি যায় আৰু ''টাইম মেগাজিন''ৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ সংবাদদাতা হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |last=Adiga |first=Aravind |date=10 Jun 2009 |title=My Wild Trip Home |url=https://www.thedailybeast.com/my-wild-trip-home |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323004651/https://www.thedailybeast.com/my-wild-trip-home |archive-date=23 Mar 2023 |access-date=24 May 2024 |work=[[The Daily Beast]]}}</ref> ২০১৭ চনৰ এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ ব্যাখ্যা কৰিছিল এই বুলি "সাংবাদিকতাই মোৰ ভাৰতলৈ ঘূৰি অহাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিলে।" <ref name=":1">{{Cite news |last=Moss |first=Stephen |date=25 Aug 2017 |title=Aravind Adiga: 'I was afraid the White Tiger would eat me up too' |url=https://www.theguardian.com/books/2017/aug/25/aravind-adiga-books-interview-selection-day-the-white-tiger |access-date=24 May 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> তিনি বছৰৰ পাছত তেওঁ এগৰাকী ফ্ৰীলান্স লেখক হাচাপে মুম্বাইলৈ গুচি যায়।<ref name=":0" /> ইয়াৰ পূৰ্বে বুকাৰ বঁটা বিজয়ী অস্কাৰ আৰু লুচিণ্ডাৰ বিষয়ে তেওঁৰ পৰ্যালোচনা অনলাইন সাহিত্যিক পৰ্যালোচনা ''দ্য ছেকেণ্ড চাৰ্কল''ত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>Adiga, Aravind. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20090510000302/http://thesecondcircle.net/arv/care.html ''"''OSCAR AND LUCINDA by Peter Carey"]}}. ''The Second Circle.'' </ref> ===''দ্য হোৱাইট টাইগাৰ''=== ''টাইম''ৰ পদৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে আদিগাই তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস ''দ্য হোৱাইট টাইগাৰ'' লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite magazine |last=Green |first=William |date=15 Oct 2008 |title=Celebrating with Booker Prize Winner Aravind Adiga |url=https://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1850424,00.html |access-date=24 May 2024 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |archivedate=16 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240416211624/https://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1850424,00.html |deadurl=yes }}</ref> ২০০৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখনে সেই বছৰৰ শেষৰফালে বুকাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=The White Tiger |url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/books/the-white-tiger |access-date=24 May 2024 |website=The Booker Prizes}}</ref><ref>{{Cite news |last=Young |first=Victoria |date=14 October 2008 |title=Novel About India Wins the Man Booker Prize |url=https://www.nytimes.com/2008/10/15/world/europe/15booker.html?ref=arts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412042832/https://www.nytimes.com/2008/10/15/world/europe/15booker.html?ref=arts |archive-date=12 April 2022 |access-date=24 May 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ছলমান ৰুশ্বদি, [[অৰুন্ধতী ৰয়]] আৰু [[কিৰণ দেশাই]]ৰ পিছত এই বঁটা লাভ কৰা চতুৰ্থগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ লেখক। <ref>{{Cite news |last=Ritchie |first=Alice |date=15 Oct 2008 |title=India's Aravind Adiga wins Booker Prize |url=https://www.smh.com.au/world/indias-aravind-adiga-wins-booker-prize-20081015-50vr.html |access-date=24 May 2024 |work=[[The Sydney Morning Herald]]}}</ref> বুকাৰ বঁটা বিজয়ৰ বাবেই বহুলাংশে পৰিচালিত ''দ্য হোৱাইট টাইগাৰ''ৰ ভাৰতীয় হাৰ্ডকভাৰ সংস্কৰণৰ ২ লাখতকৈ অধিক কঁপি বিক্ৰী হয়।<ref>[http://www.thehindu.com/news/international/article148574.ece "Boom time for English-language books in India"], ''The Hindu'', 4 March 2010.</ref> গ্ৰন্থখনে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। ইউ এছ এ টুডে ইয়াক "দশক দশক ধৰি পঢ়া আটাইতকৈ শক্তিশালী কিতাপসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম" বুলি অভিহিত কৰে আৰু ইয়াক ৰিচাৰ্ড ৰাইটৰ ''নেটিভ ছন'' আৰু ৰালফ এলিছনৰ ''ইনভিজিবল মেন''ৰ সৈতে তুলনা কৰে। আদিগাই বুকাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে অভিযোগ উত্থাপন হয় যে তেওঁ ২০০৭ চনৰ লণ্ডন গ্ৰন্থমেলাত আটলাণ্টিক বুকছৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হোৱা এজেণ্টজনক চাকৰিৰপৰা বৰ্খাস্ত কৰিছিল। <ref name="Booker in pocket, Aravind Adiga sacks agent">{{cite news |date=26 October 2008 |title=Booker in pocket, Aravind Adiga sacks agent |url=http://ibnlive.in.com/news/booker-in-pocket-aravind-adiga-sacks-agent/76764-19.html?from=search-relatedstories |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205183022/http://ibnlive.in.com/news/booker-in-pocket-aravind-adiga-sacks-agent/76764-19.html?from=search-relatedstories |archive-date=5 December 2008 |access-date=27 October 2008 |publisher=CNN-IBN |archivedate=5 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205183022/http://ibnlive.in.com/news/booker-in-pocket-aravind-adiga-sacks-agent/76764-19.html?from=search-relatedstories |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |last=Eden |first=Richard |date=25 October 2008 |title=Ambitious Booker winner Aravind Adaga sacks agent of his success |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/mandrake/3259668/Ambitious-Booker-winner-Aravind-Adaga-sacks-agent-of-his-success.html |access-date=24 May 2024 |work=[[The_Daily_Telegraph|The Telegraph]]}}</ref> আদিগাই এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰে।<ref>{{Cite news |date=26 October 2008 |title=Booker winner Adiga denies he sacked his agent |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200810261942.htm |access-date=24 May 2024 |work=[[The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030134714/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200810261942.htm |archive-date=30 October 2008 |archivedate=30 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081030134714/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200810261942.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই উপন্যাসখনক বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হ'ব বুলি ঘোষণা কৰা হয়, film]],<ref>Kay, Jeremy (15 April 2009), [http://www.screendaily.com/news/production/uk-ireland/smuggler-ascension-acquire-2008-mann-booker-winner-white-tiger/5000306.article "Smuggler, Ascension acquire 2008 Mann Booker winner White Tiger"], ''Screen Daily''.</ref> যিখন পিছলৈ ২০২১ চনত নেটফ্লিক্সত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last1=Thiagarajan |first1=Kamala |last2=Silver |first2=Marc |date=29 Jan 2021 |title=What Indians Who've Known Poverty Think Of Netflix's 'The White Tiger' Movie |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2021/01/29/961620648/what-formerly-poor-indians-think-of-netflixs-the-white-tiger-movie |access-date=24 May 2024 |work=NPR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-21 |title=How Netflix helped The White Tiger movie become a reality |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/how-netflix-helped-the-white-tiger-movie-become-a-reality-7155307/ |access-date=2024-05-25 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> === অন্যান্য কৰ্ম === আদিগাৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ ''বিটৱিন দ্য এচেচিনেচনছ'' [[ভাৰত]]ৰ এখন কাল্পনিক উপকূলীয় চহৰত পৰিৱেশিত চুটিগল্পৰ সংকলন।<ref>{{Cite news |last=Swarup |first=Vikas |date=2009-07-10 |title=Caste away |url=https://www.theguardian.com/books/2009/jul/11/between-assassinations-aravind-adiga-review |access-date=2024-05-25 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ভাৰতত <ref>{{cite news |last=Donthi |first=Praveen |date=23 October 2008 |title=Adigas second book to hit shelves |url=http://archive.deccanherald.com/Content/Oct242008/scroll2008102496976.asp?section=frontpagenews |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406015826/http://archive.deccanherald.com/Content/Oct242008/scroll2008102496976.asp?section=frontpagenews |archive-date=6 April 2012 |access-date=27 October 2008 |work=[[Deccan Herald]] |archivedate=6 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406015826/http://archive.deccanherald.com/Content/Oct242008/scroll2008102496976.asp?section=frontpagenews |deadurl=yes }}</ref> আৰু ২০০৯ চনৰ মাজভাগত [[আমেৰিকা]] আৰু [[যুক্তৰাজ্য]]ত প্ৰকাশ পায়।<ref>{{Cite web |date=19 May 2010 |title=BETWEEN THE ASSASSINATIONS |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/aravind-adiga/between-the-assassinations/ |access-date=24 May 2024 |website=Kirkus Reviews}}</ref> তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ ''লাষ্ট মেন ইন দ্য টাৱাৰ'' ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[আমেৰিকা]]ত প্ৰকাশ পায়।<ref>{{Cite web |date=1 August 2011 |title=LAST MAN IN TOWER |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/aravind-adiga/last-man-tower/ |access-date=24 May 2024 |website=Kirkus Reviews}}</ref> তেওঁৰ পৰৱৰ্তী উপন্যাস নিৰ্বাচন দিৱস ২০১৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাত প্ৰকাশ পায়।<ref>{{Cite web |date=18 Oct 2016 |title=SELECTION DAY |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/aravind-adiga/selection-day/ |access-date=24 May 2024 |website=Kirkus Reviews}}</ref> ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত প্ৰকাশিত এম্নেষ্টী হৈছে [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত বাস কৰা এজন নথি-পত্ৰবিহীন [[শ্ৰীলংকা]]ৰ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত এখন উপন্যাস।<ref>{{Cite news |last=Rashid |first=Tanjil |date=2020-02-20 |title=Amnesty by Aravind Adiga review – a migrant's tale |url=https://www.theguardian.com/books/2020/feb/20/amnesty-by-aravind-adiga-review |access-date=2024-05-25 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 Nov 2019 |title=AMNESTY |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/aravind-adiga/amnesty/ |access-date=24 May 2024 |website=Kirkus Reviews}}</ref> ২০২১ চনৰ মাইলছ ফ্ৰেংকলিন বঁটাৰ বাবে ইয়াক চৰ্টলিষ্ট কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=|date=2020-06-16|title=Miles Franklin 2021 shortlist announced|url=https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2021/06/16/188143/miles-franklin-2021-shortlist-announced/|access-date=2021-06-16|website=Books+Publishing|language=en-AU}}</ref> ==গ্ৰন্থতালিকা== ===উপন্যাস=== * ''দ্য হোৱাইট টাইগাৰ '' আটলাণ্টিক বুকছ, লিমিটেড (ইউ কে), ফ্ৰী প্ৰেছ (প্ৰকাশক) (আমেৰিকা), ২০০৮ {{ISBN|9781416562603}} * ''বিটৱিন দ্য এছেছিনেছনছ''. পিকাডৰ (ভাৰত), ২০০৮ * ''[[Last Man in Tower]]''. Fourth Estate (IND), 2011 {{ISBN|9789350290842}} * ''[[Selection Day]]''. HarperCollins India (IND), (Scribner) 2016 {{ISBN|9781501150838}} * ''এম্নেষ্ট্ৰী'' (উপন্যাস) পিকাডৰ, পান মেকমিলান, ২০২০ {{ISBN|9781982127244}} ===চুটি গল্প=== * "দ্য চুলতানচ্‌ বেটাৰী" (''[[The Guardian]]'', 18 October 2008, [https://www.theguardian.com/books/2008/oct/18/aravind-adiga-short-story online text]) * "Smack" (''[[The Sunday Times]]'', 16 November 2008, [https://web.archive.org/web/20090702145541/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article5139563.ece online text]) * "লাষ্ট খ্ৰীষ্ট্ৰমাৰ্চ ইন বান্দ্ৰা" (''[[The Times]]'', 19 December 2008, [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/book_extracts/article5369795.ece online text]{{dead link|date=January 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}) * "দ্য এলিফেণ্ট" (''[[The New Yorker]]'', 26 January 2009, [http://www.newyorker.com/fiction/features/2009/01/26/090126fi_fiction_adiga online text]) ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ === * "দ্য ডেথ অৱ দ্য ইণ্ডিয়ান ড্ৰিম" (''[[Time (magazine)|Time]]'', 30 July 2008, [http://www.time.com/time/world/article/0%2C8599%2C1827371%2C00.html archived text]) * "Bachelor Bigotry" (''[[The Guardian]]'', 28 August 2008, [https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/28/india.renting?gusrc=rss&feed=worldnews online text]) ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{wikiquote|অৰবিন্দ আদিগা}} * [http://www.aravindadiga.com/ Official website] * [https://web.archive.org/web/20081020080511/http://www.time.com/time/searchresults?query=%20ARAVIND%20ADIGA ''Time'' magazine – Search Results for Aravind Adiga] * [http://www.brooklynrail.org/2008/09/express/india-a-view-from-below "Aravind Adiga in Conversation with Hirsh Sawhney"], ''[[The Brooklyn Rail]]'' (September 2008 {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Adiga, Aravind}} [[শ্ৰেণী:ঔপন্যাসিক]] [[শ্ৰেণী:গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] 1bkl6aim959vjtc59o7nhgs4erjuqz2 0 137639 616268 615793 2026-07-08T14:23:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616268 wikitext text/x-wiki {{Short description|ULFA rebel}} {{Infobox person | name = ৰাজু বৰুৱা | image_name = File:A delegation led by the Chairman of ULFA, Shri Arabinda Rajkhowa meeting the Union Home Secretary, Shri R K Singh, in New Delhi on April 09, 2012 (cropped).jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = ২০১২ চনত ৰাজু বৰুৱা | birth_name = হিতেশ কলিতা | birth_date = | birth_place = বাহজানী, [[নলবাৰী]], [[অসম]]। | death_date = | death_place = | cause = | other_names =আনীছ আহমেদ <ref name="op">{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Ulfa-leaders-children-speak-Bengali-not-Assamese/H1-Article1-484066.aspx|title=Ulfa leaders' children speak Bengali, not Assamese|last=Karmakar|first=Rahul|date=7 December 2009|newspaper=Hindustan Times|accessdate=9 December 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091213040846/http://www.hindustantimes.com/Ulfa-leaders-children-speak-Bengali-not-Assamese/H1-Article1-484066.aspx|archivedate=13 December 2009}}</ref> | motive = | charge = ভাৰতীয় ফেডাৰেচনৰ বিৰুদ্ধে বিপ্লৱ। | conviction = | conviction_penalty = | conviction_status = Released on Bail,<ref>[http://www.timesofassam.com/2010/11/26/raju-barua-gets-bail-finally-will-be-moving-out-from-jail-tomorrow/ Times of Assam]</ref> 27 November 2010 | occupation = | spouse = নিৰলা নেওঁগ<ref name="op" /><ref name="ef">{{cite web|url=http://news4u.co.in/?p=45702|archive-url=https://archive.today/20120716221423/http://news4u.co.in/?p=45702|url-status=dead|archive-date=16 July 2012|title=ULFA Chief Rajkhowa, Raju Baruah to be produced before Court|date=5 December 2009|publisher=News4u|accessdate=6 December 2009|archivedate=30 November 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241130045816/http://news4u.co.in/?p=45702|deadurl=yes}}</ref><ref name="mn">{{cite web|url=http://www.morungexpress.com/regional/39050.html|title=ULFA leader breaks down before court appearance|date=5 December 2009|newspaper=The Morung Express|accessdate=9 December 2009|archivedate=7 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091207100726/http://www.morungexpress.com/regional/39050.html|deadurl=yes}}</ref> | parents = সজ্যাবালা কলিতা (মাতৃ) <ref name="kl">{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/38088/|title=Come home, boys|last=Kashyap|first=Samudra Gupta|date=28 December 2003|publisher=Indianexpress.com|accessdate=7 December 2009}}</ref> | children =হেমাচেতা/প্ৰগতি (কন্যা) <ref name="op" /><ref name="mn" /> }} '''ৰাজু বৰুৱা ({{lang-en|Raju Baruah }})'''ৰ প্ৰকৃত নাম হিতেশ কলিতা<ref name="kl" /><ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/guwahati/ULFA-s-Paresh-Baruah-fights-a-lone-battle/483167/H1-Article1-483134.aspx|title=ULFA's Paresh Baruah fights a lone battle|last=Karmakar|first=Rahul|date=5 December 2009|newspaper=Hindustan Times|accessdate=5 December 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091208115834/http://www.hindustantimes.com/guwahati/ULFA-s-Paresh-Baruah-fights-a-lone-battle/483167/H1-Article1-483134.aspx|archivedate=8 December 2009}}</ref> , ওৰফে অনিছ আহমেদ,<ref name="op" />''আলফা''ৰ উপ-মুখ্য সেনাধ্যক্ষ, সামৰিক অভিযানৰ মুৰব্বী, সামৰিক মুখপাত্ৰ <ref name="op" /><ref name="ef" /><ref name="kl" /><ref name="ij">{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1091206/jsp/frontpage/story_11828699.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023211910/http://www.telegraphindia.com/1091206/jsp/frontpage/story_11828699.jsp|url-status=dead|archive-date=23 October 2012|title=Support makes duo defiant- Crowd turns Ulfa rebels into heroes|last=A Staff Reporter|date=6 December 2009|publisher=The Telegraph|accessdate=7 December 2009}}</ref><ref name="gh">{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Ulfa-leaders-held-admit-China-link/H1-Article1-483167.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20091206163524/http://www.hindustantimes.com/Ulfa-leaders-held-admit-China-link/H1-Article1-483167.aspx|url-status=dead|archive-date=6 December 2009|title=Ulfa leaders held, admit China link|last=Tikku|first=Aloke|author2=Patowary, Digambar|date=5 December 2009|newspaper=Hindustan Times|accessdate=7 December 2009|archivedate=6 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091206163524/http://www.hindustantimes.com/Ulfa-leaders-held-admit-China-link/H1-Article1-483167.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref name="ab" /> আৰু নিষিদ্ধ সংগঠন আলফাৰ অসম ভিত্তিক অৰ্ধ স্বায়ত্তশাসিত 'এনিগমা বাহিনী'ৰ মুৰব্বী।<ref name="ab">{{cite web|url=http://www.satp.org/satporgtp/sair/Archives/1_49.htm|title=ULFA: Decapitation Failure|last=Routray|first=Bibhu Prasad|date=23 June 2003|publisher=SATP|accessdate=2009-11-07}}</ref> সংগঠনটোৰ মুখ্য সেনাধ্যক্ষ [[পৰেশ বৰুৱা]] গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ হোৱাৰ খবৰ পোৱাৰ লগে লগে ৰাজু বৰুৱাক নতুন সামৰিক মুৰব্বী হিচাপে গ্ৰহণ কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/3107|title=ULFA C-in-C Paresh Baruah critically ill: Raju Baruah new military head|first= |date=28 July 2009|publisher=Assam Times|accessdate=2009-11-07}}</ref> ==মূখ্য সেনাধ্যক্ষৰ সৈতে সংঘাত== জানিব পৰা মতে, সংগঠনটোৰ সাধাৰণ সভাৰ অনুমোদন সাপেক্ষে ভাৰত চৰকাৰৰ সৈতে মিত্ৰতা চুক্তি সন্দৰ্ভত বিভিন্ন মিত্ৰৰ সৈতে আলোচনাত মিলিত হৈছে আলফাৰ চি-ইন-চি বা মূখ্য সেনাধ্যক্ষ পৰেশ বৰুৱাই। ৰাজু বৰুৱাই এই আলোচনাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছে, যাৰ ফলত দুয়োৰে মাজত সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছে। লগতে কোৱা হৈছে যে চি-ইন-চিয়ে তেওঁক ৰাজহুৱাভাৱে ধমক দিছে। সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সকলো ক্ষমতা তেওঁৰ পৰা কাঢ়ি লোৱা হৈছিল আৰু মিৰপুৰ সামৰিক চিকিৎসালয়ত ‘চিকিৎসাধীন’ বুলি কোৱা হৈছিল কিন্তু আচলতে তেওঁ প্ৰায় বন্দী অৱস্থাত মিৰপুৰ মিলিটাৰী হাস্পতালত আছিল। ।<ref name="ab" /> ==মৃত্যুৰ উৰাবাতৰি== [[File:A delegation led by the Chairman of ULFA, Shri Arabinda Rajkhowa meeting the Union Home Secretary, Shri R K Singh, in New Delhi on April 09, 2012 (cropped).jpg|thumb|২০১২ চনত ৰাজু বৰুৱা]] ২০০০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অসম ৰাইফলছে [[আগৰতলা]]ত এক প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰি দাবী কৰে যে [[বাংলাদেশ]]ৰ [[চট্টগ্ৰাম]] পাহাৰীয়া অঞ্চলত বন্দুকৰ গুলীত বৰুৱা নিহত হৈছে। <ref>{{cite journal|last=Rehman|first=Teresa|date=4 July 2009|title=The Chase For The Invisible Man|journal=Tehelka Magazine|publisher=Tehelka|volume=6|issue=26|url=http://www.tehelka.com/story_main42.asp?filename=Ne040709the_chase.asp|accessdate=2009-11-10}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cd">{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1001224/national.htm#head2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023194647/http://www.telegraphindia.com/1001224/national.htm#head2|url-status=dead|archive-date=23 October 2012|title=Mahanta refutes Army claim on attack|last=Talukdar|first=Sushanta|date=23 December 2009|publisher=Telegraphindia.com|accessdate=2009-11-10}}</ref> পাছদিনা নিজকে [[পৰেশ বৰুৱা]] বুলি পৰিচয় দিয়া এজন ব্যক্তিয়ে অজ্ঞাত স্থানৰপৰা বাতৰি কাকতৰ কাৰ্যালয় আৰু সম্প্ৰচাৰ সংস্থাসমূহলৈ ফোন কৰি সেনাবাহিনীৰ দাবীক অগ্ৰাহ্য কৰি কয় যে এইটো সংগঠনটোৰ আন্দোলনৰ বিৰুদ্ধে ভাৰত চৰকাৰৰ কেৱল অপপ্ৰচাৰৰ বাহিৰে আন একো নহয় আৰু ৰাজু বৰুৱাৰ একো হোৱা নাই।<ref name="cd" /> ==গ্ৰেপ্তাৰ== ২০০৯ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰত বৰুৱাই আন আঠজন লোকৰ সৈতে সংগঠনটোৰ অধ্যক্ষ [[অৰবিন্দ ৰাজখোৱা]]ৰ সৈতে [[মেঘালয়]]ৰ [[ভাৰত]]-[[বাংলাদেশ]] সীমান্তৰ ওচৰত ভাৰতীয় কৰ্তৃপক্ষৰ সন্মুখত আত্মসমৰ্পণ কৰে। [[মেঘালয়]]ৰ পূব খাছি পাহাৰৰ ডাউকিৰ ওচৰত সীমান্ত পাৰ হোৱাৰ মুহূৰ্ততে সীমান্ত সুৰক্ষা বাহিনীয়ে তেওঁলোকক জিম্মাত লৈছিল বুলি জানিব পৰা যায়।<ref name="ef" /><ref name="ij" /><ref name="gh" /> ==জামিন লাভ== অসম চৰকাৰৰ অধীনত এবছৰ কাৰাগাৰত থকা ৰাজু বৰুৱাই জামিন লাভ কৰি ২০১০ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত মুকলি হয়।। ইয়াৰ পূৰ্বে বৰুৱাক দুটা টাডা গোচৰত আৰু এটা চিবিআই গোচৰত জামিন লাভ কৰিছিল। কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত বৰুৱাই বিশেষ নিৰাপত্তাৰ আৱৰণত [[নলবাৰী]] জিলাৰ জন্মস্থান বাহজানীলৈ ৰাওনা হয়। তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীয়ে তেওঁক আদৰিবলৈ [[গুৱাহাটী]]ৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰলৈ আহিছিল। বৰুৱাই আনৰ লগতে আলফা সমস্যা সমাধানৰ কামত জড়িত হ’ব বুলিও কয়।<ref name="rba">{{cite web|url=http://www.asianage.com/india/top-ulfa-leader-released-774|title=Raju Baruah, was accorded a grand welcome by hundreds of his supporters|date=27 November 2010|access-date=26 June 2026|archivedate=1 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201142227/http://www.asianage.com/india/top-ulfa-leader-released-774|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Baruah, Raju}} [[শ্ৰেণী:আলফাৰ সদস্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 8c31er062cb2z5znj92ajwit72b3oio 2 137730 616330 615826 2026-07-08T20:49:20Z MS Sakib 25393 616330 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়ান", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰী", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হামাৰ থ্ৰ'ৱাৰ", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীতশিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "ছ'প্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা ছ'প্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-ছ'প্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পাইপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "বলি", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "ছ'প্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-ছ'প্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-ছ'প্ৰানো গায়িকা", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "আব্ৰাহামিক", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } lz9e4wtd69ecqgqf8uskspj0k1ano4u 616337 616330 2026-07-09T03:34:16Z MS Sakib 25393 616337 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়ান", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰী", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হাতুৰী নিক্ষেপকাৰী", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীতশিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "ছ'প্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা ছ'প্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-ছ'প্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পাইপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "বলি", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "ছ'প্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-ছ'প্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-ছ'প্ৰানো গায়িকা", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "আব্ৰাহামিক", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } 1wj0oq3w0r33krvdz8n3nz6fgi7ezqf 616338 616337 2026-07-09T03:38:01Z MS Sakib 25393 616338 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়ান", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰী", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট নিক্ষেপকাৰী", "discus thrower": "ডিছকাছ নিক্ষেপকাৰী", "javelin thrower": "জেভলিন নিক্ষেপকাৰী", "hammer thrower": "হাতুৰী নিক্ষেপকাৰী", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেল লেখক", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীতশিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "ছ'প্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা ছ'প্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-ছ'প্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পাইপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "বলি", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "ছ'প্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-ছ'প্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-ছ'প্ৰানো গায়িকা", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "আব্ৰাহামিক", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } 3az38x6362qa77eidwegs5qshzelonh 616339 616338 2026-07-09T03:54:37Z MS Sakib 25393 616339 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়ান", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰী", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "লং জাম্প খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট নিক্ষেপকাৰী", "discus thrower": "ডিছকাছ নিক্ষেপকাৰী", "javelin thrower": "জেভলিন নিক্ষেপকাৰী", "hammer thrower": "হাতুৰী নিক্ষেপকাৰী", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেল লেখক", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীতশিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": "অপেৰা গায়ক", "soprano": "ছ'প্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা ছ'প্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-ছ'প্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পাইপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "বলি", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "ছ'প্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-ছ'প্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-ছ'প্ৰানো গায়িকা", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "আব্ৰাহামিক", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } tklz9kewpej9fgka8oic839g98fym8s 616340 616339 2026-07-09T04:13:53Z MS Sakib 25393 616340 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়ান", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰী", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লীগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লীগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লীগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লীগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লীগ", "negro league": "নিগ্ৰো লীগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লীগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লীগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লীগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লীগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লীগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লীগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লীগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লীগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লীগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লীগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লীগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লীগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লীগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লীগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লীগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লীগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লীগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লীগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লীগ", "K League 1": "কে লীগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লীগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লীগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লীগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লীগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লীগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লীগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লীগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লীগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "লং জাম্প খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট নিক্ষেপকাৰী", "discus thrower": "ডিছকাছ নিক্ষেপকাৰী", "javelin thrower": "জেভলিন নিক্ষেপকাৰী", "hammer thrower": "হাতুৰী নিক্ষেপকাৰী", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেল লেখক", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীতশিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": "অপেৰা গায়ক", "soprano": "ছ'প্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা ছ'প্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-ছ'প্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পাইপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "বলি", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লীগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "ছ'প্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-ছ'প্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "ছ'প্ৰানো অপেৰা গায়িকা", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰ'য়িং খেলুৱৈ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-ছ'প্ৰানো গায়িকা", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "আব্ৰাহামিক", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } ofk1xcjblrtfjxe0pxpzpbb131d6qy4 0 137743 616336 615893 2026-07-09T03:12:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616336 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt |archivedate=31 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |deadurl=yes }} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt |archivedate=31 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |deadurl=yes }} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt |archivedate=6 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706154727/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |deadurl=yes }}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead |archivedate=29 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead |archivedate=29 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |deadurl=yes }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]] |archivedate=22 November 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead|archivedate=7 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|deadurl=yes}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2|date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008|archivedate=7 November 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081107193559/http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|deadurl=yes}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead|archivedate=9 May 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|deadurl=yes}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web |url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 |archivedate=9 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |deadurl=yes }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 |archivedate=2 August 2012 |archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |deadurl=yes }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal |url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 |archivedate=3 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |deadurl=yes }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 |archivedate=10 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 |archivedate=7 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |deadurl=yes }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt|archivedate=4 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504211907/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|deadurl=yes}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011|archivedate=28 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|deadurl=yes}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead|archivedate=4 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|deadurl=yes}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 |archivedate=2 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead|archivedate=14 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|deadurl=yes}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|deadurl=yes}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 |archivedate=18 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht|archivedate=8 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|deadurl=yes}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association |archivedate=8 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |deadurl=yes }}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center |archivedate=28 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |deadurl=yes }}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels|author=Joel K. Bourne Jr.|publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015|archivedate=3 March 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|deadurl=yes}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead|archivedate=16 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|deadurl=yes}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher=EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year=2007|access-date=3 July 2026|archivedate=28 November 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|deadurl=yes}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== কৃষিজাত এলক’হলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতিৰ প্ৰয়োজন। এটা অনুমান অনুসৰি যদি আমেৰিকাত উৎপাদিত সকলো কুঁহিয়াৰ ইথানল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেন্তে ই বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ গেছলিন ব্যৱহাৰৰ ১২% স্থানচ্যুত কৰিব।<ref name="cornundrum">{{cite web|url=http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922221657/http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-date=2007-09-22|title=Ethanol fuel presents a corn-undrum|author=D. Morrison|date=18 September 2006|publisher=University of Minnesota|access-date=14 January 2008}}</ref> ইথানল উৎপাদনৰ বাবে মাটি বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা আহৰণ কৰা হয় বুলি দাবী কৰা হৈছে, আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে বৰ্তমান বনাঞ্চল সমৰ্থন কৰা অঞ্চলসমূহ সাধাৰণতে শস্য খেতিৰ বাবে উপযোগী নহয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6718155.stm|title=Lula calls for ethanol investment|date=4 June 2007|publisher=BBC|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna17500316|title=Brazil's ethanol push could eat away at Amazon|date=7 March 2007|agency=Associated Press|access-date=14 January 2008}}</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে খেতিৰ লগত জৈৱিক পদাৰ্থ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পোৱা,<ref>Kononova, M. M. ''Soil Organic Matter, Its Nature, Its role in Soil Formation and in Soil Fertility'', 1961</ref> পানীৰ উপলভ্যতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা, কীটনাশক আৰু সাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি হোৱা আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সম্ভাৱ্য স্থানচ্যুতি আদি জড়িত থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080329113658/http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-date=29 March 2008 |title=Biofuels: An advisable strategy?|author=D. Russi|url-status=usurped |date=7 March 2007}}</ref> নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কৃষক আৰু প্ৰচেছৰক কম ইনপুট ব্যৱহাৰ কৰি একে উৎপাদন ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।<ref name="cornundrum"/> চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন হৈছে এক নতুন পদ্ধতি যিয়ে ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু আনুষংগিক উদ্বেগসমূহ লাঘৱ কৰিব পাৰে। খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা বনাম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত সংঘাত কম কৰাৰ প্ৰয়াসত যিকোনো উদ্ভিদৰ পদাৰ্থৰপৰা চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত উৎপাদন দুগুণ হ’ব পাৰে। ঘেঁহু আৰু অন্যান্য শস্য পিহি লোৱাৰপৰা কেৱল ষ্টাৰচৰ উপ-উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদনে গ্লুটেনকে ধৰি সকলো উদ্ভিদ সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট কম হ’ব কাৰণ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ অধিক উৎপাদনৰ বাবে শক্তি-নিবিড় সাৰ আৰু ভেঁকুৰনাশকৰ পৰিমাণ একেই থাকে। চেলুল'জিক ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰযুক্তি বৰ্তমান বাণিজ্যিকীকৰণৰ পৰ্যায়ত আছে।<ref name=autogenerated5>{{cite web |url=http://bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |title=Industrial & Environmental |publisher=Bio.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060212025744/http://www.bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |archive-date=12 February 2006 |archivedate=12 February 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060212025744/http://www.bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name=autogenerated1 /> ===ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা=== ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণ অনুসৰি বৈদ্যুতিক বাহন চাৰ্জিঙৰ বাবে জৈৱবস্তুক বিদ্যুৎলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো ইথানল ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক "জলবায়ু-বন্ধুত্বপূৰ্ণ" পৰিবহণ বিকল্প হ'ব পাৰে।<ref>Greater Transportation Energy and GHG Offsets from Bioelectricity Than Ethanol Campbell, et al. Science 22 May 2009: 1055–1057. DOI:10.1126/science.1168885</ref> গৱেষকসকলে চেলুল'জিক ইথানল আৰু উন্নত বাহনৰ বেটাৰী দুয়োটাতে অধিক খৰচ-বহনক্ষম উন্নয়নৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে।<ref>Block, Ben, "Study: biofuels more efficient as electricity source. (EYE ON EARTH)(Brief article)" World Watch 22.</ref> ===ইথানল নিৰ্গমনত স্বাস্থ্য ব্যয়=== আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু দহন কৰা প্ৰতি বিলিয়ন ইথানল সমতুল্য গেলন ইন্ধনৰ বাবে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ সংযুক্ত খৰচ গেছলিনৰ বাবে ৪৬৯ মিলিয়ন ডলাৰ, জৈৱ শোধনাগাৰৰ তাপৰ উৎস (প্ৰাকৃতিক গেছ, কৰ্ণ ষ্ট’ভাৰ বা কয়লা) আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে ৪৭২–৯৫২ মিলিয়ন ডলাৰ, কিন্তু নিৰ্ভৰ কৰি চেলুল’জিক ইথানলৰ বাবে মাত্ৰ ১২৩–২০৮ মিলিয়ন ডলাৰ ফিডষ্টক (প্ৰেৰি বায়'মাছ, মিছকেন্থাছ, কৰ্ণ ষ্ট'ভাৰ বা চুইচগ্ৰাছ)।<ref>Hill, Jason, Stephen Polasky, Erik Nelson, David Tilman, Hong Huo, Lindsay Ludwig, James Neumann, Haochi Zheng, and Diego Bonta. "Climate change and health costs of air emissions from biofuels and gasoline. (SUSTAINABILITY SCIENCE)(Author abstract)." Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 106.6 (10 February 2009): 2077(6). Expanded Academic ASAP. Gale. BENTLEY UPPER SCHOOL LIBRARY (BAISL). 6 October 2009</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] f9a2vc9rtni09jnyz1fe4ylhtmd6s82 0 137818 616282 616102 2026-07-08T16:29:29Z KhiLanTzi 23530 /* */ 616282 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = খাচী | native_name = Hynñiewtrep | native_name_lang = kha | image = Khasi women in traditional dress.jpg | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত খাচী মহিলা | population= ১,৫১২,৮৩১ | pop1 = ১,৪২৭,৭১১ | region1 = {{IND}} | region2 = [[মেঘালয়]] | pop2 = ১,৩৮২,২৭৮ | region3 = [[অসম]] | pop3 = ৩৪,৫৫৮ | region4 = {{BAN}} | pop4 = ৩০,০০০ | languages = [[খাচী ভাষা]] | religions = সংখ্যাগৰিষ্ঠ: * [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] (কেথলিক আৰু প্ৰটেষ্টাণ্ট) উল্লেখযোগ্য:* [[কা নিয়াম খাচী]] সংখ্যালঘু:* [[হিন্দুধৰ্ম]] * [[বৌদ্ধধৰ্ম]] * [[ইছলাম]] | related = [[প্নাৰ জনগোষ্ঠী]] আৰু অন্যান্য [[মন-খমেৰ জনগোষ্ঠী]] }} '''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Langstieh |first1=Mebarisuk |last2=Sahu |first2=Sudhansubala |title=Patriarchal Constraints in Everyday Lives: Gender Roles, Matrilineality, and the Status of Contemporary Khasi Women |journal=Journal of International Women's Studies |volume=28 |issue=1 |date=2026 |url=https://vc.bridgew.edu/jiws/vol28/iss1/14/ |publisher=Bridgewater State University |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে। ==উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]] l7yc2c9gjq6w0q7xe05v7784y6cg0ja 616371 616282 2026-07-09T07:29:25Z KhiLanTzi 23530 /* প্ৰবজন */ 616371 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = খাচী | native_name = Hynñiewtrep | native_name_lang = kha | image = Khasi women in traditional dress.jpg | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত খাচী মহিলা | population= ১,৫১২,৮৩১ | pop1 = ১,৪২৭,৭১১ | region1 = {{IND}} | region2 = [[মেঘালয়]] | pop2 = ১,৩৮২,২৭৮ | region3 = [[অসম]] | pop3 = ৩৪,৫৫৮ | region4 = {{BAN}} | pop4 = ৩০,০০০ | languages = [[খাচী ভাষা]] | religions = সংখ্যাগৰিষ্ঠ: * [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] (কেথলিক আৰু প্ৰটেষ্টাণ্ট) উল্লেখযোগ্য:* [[কা নিয়াম খাচী]] সংখ্যালঘু:* [[হিন্দুধৰ্ম]] * [[বৌদ্ধধৰ্ম]] * [[ইছলাম]] | related = [[প্নাৰ জনগোষ্ঠী]] আৰু অন্যান্য [[মন-খমেৰ জনগোষ্ঠী]] }} '''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Langstieh |first1=Mebarisuk |last2=Sahu |first2=Sudhansubala |title=Patriarchal Constraints in Everyday Lives: Gender Roles, Matrilineality, and the Status of Contemporary Khasi Women |journal=Journal of International Women's Studies |volume=28 |issue=1 |date=2026 |url=https://vc.bridgew.edu/jiws/vol28/iss1/14/ |publisher=Bridgewater State University |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে। ==প্ৰবজন== খাচীসকল অষ্ট্ৰোএছিয়াটিক (Austroasiatic) জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত। ভাষাগত আৰু জিনীয় গৱেষণাৰ মতে, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে প্ৰায় ৪,৫০০-৩,০০০ বছৰ আগতে দক্ষিণ চীনৰ পৰা উত্তৰ ভিয়েটনাম হৈ উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Nongkynrih |first=A. K. |title=Khasi Society: Culture and Structure |publisher=Asian Confluence |location=Shillong, India |date=2016 |url=https://www.asianconfluence.org/pdf/150644009920160622_A.%20K.%20Nongkynrih_Khasis.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> এই প্ৰব্ৰজনৰ ফলত অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰোএছিয়াটিক ভাষী সম্প্ৰদায়ৰ গঠন হয়। পাহাৰীয়া পৰিৱেশত বাস কৰি খাচীসকলে ক্ৰমে নিজৰ স্বকীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰা গঢ়ি তোলে।<ref>{{Cite web |title=Culture & Heritage |website=Website of East Khasi Hills District |publisher=Government of Meghalaya |url=https://eastkhasihills.gov.in/culture/ |access-date=2026-07-04 |language=en}}</ref> ==উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]] b13dnc124am9xjhsxyxplzn37mecgl7 616372 616371 2026-07-09T07:35:10Z KhiLanTzi 23530 added [[Category:মেঘালয়ৰ জনগোষ্ঠী]] using [[WP:HC|HotCat]] 616372 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = খাচী | native_name = Hynñiewtrep | native_name_lang = kha | image = Khasi women in traditional dress.jpg | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত খাচী মহিলা | population= ১,৫১২,৮৩১ | pop1 = ১,৪২৭,৭১১ | region1 = {{IND}} | region2 = [[মেঘালয়]] | pop2 = ১,৩৮২,২৭৮ | region3 = [[অসম]] | pop3 = ৩৪,৫৫৮ | region4 = {{BAN}} | pop4 = ৩০,০০০ | languages = [[খাচী ভাষা]] | religions = সংখ্যাগৰিষ্ঠ: * [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] (কেথলিক আৰু প্ৰটেষ্টাণ্ট) উল্লেখযোগ্য:* [[কা নিয়াম খাচী]] সংখ্যালঘু:* [[হিন্দুধৰ্ম]] * [[বৌদ্ধধৰ্ম]] * [[ইছলাম]] | related = [[প্নাৰ জনগোষ্ঠী]] আৰু অন্যান্য [[মন-খমেৰ জনগোষ্ঠী]] }} '''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Langstieh |first1=Mebarisuk |last2=Sahu |first2=Sudhansubala |title=Patriarchal Constraints in Everyday Lives: Gender Roles, Matrilineality, and the Status of Contemporary Khasi Women |journal=Journal of International Women's Studies |volume=28 |issue=1 |date=2026 |url=https://vc.bridgew.edu/jiws/vol28/iss1/14/ |publisher=Bridgewater State University |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে। ==প্ৰবজন== খাচীসকল অষ্ট্ৰোএছিয়াটিক (Austroasiatic) জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত। ভাষাগত আৰু জিনীয় গৱেষণাৰ মতে, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে প্ৰায় ৪,৫০০-৩,০০০ বছৰ আগতে দক্ষিণ চীনৰ পৰা উত্তৰ ভিয়েটনাম হৈ উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Nongkynrih |first=A. K. |title=Khasi Society: Culture and Structure |publisher=Asian Confluence |location=Shillong, India |date=2016 |url=https://www.asianconfluence.org/pdf/150644009920160622_A.%20K.%20Nongkynrih_Khasis.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> এই প্ৰব্ৰজনৰ ফলত অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰোএছিয়াটিক ভাষী সম্প্ৰদায়ৰ গঠন হয়। পাহাৰীয়া পৰিৱেশত বাস কৰি খাচীসকলে ক্ৰমে নিজৰ স্বকীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰা গঢ়ি তোলে।<ref>{{Cite web |title=Culture & Heritage |website=Website of East Khasi Hills District |publisher=Government of Meghalaya |url=https://eastkhasihills.gov.in/culture/ |access-date=2026-07-04 |language=en}}</ref> ==উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:মেঘালয়ৰ জনগোষ্ঠী]] fexknxb2bbapt25s02zn2nyzkl61ph0 616373 616372 2026-07-09T07:35:38Z KhiLanTzi 23530 added [[Category:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] using [[WP:HC|HotCat]] 616373 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = খাচী | native_name = Hynñiewtrep | native_name_lang = kha | image = Khasi women in traditional dress.jpg | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত খাচী মহিলা | population= ১,৫১২,৮৩১ | pop1 = ১,৪২৭,৭১১ | region1 = {{IND}} | region2 = [[মেঘালয়]] | pop2 = ১,৩৮২,২৭৮ | region3 = [[অসম]] | pop3 = ৩৪,৫৫৮ | region4 = {{BAN}} | pop4 = ৩০,০০০ | languages = [[খাচী ভাষা]] | religions = সংখ্যাগৰিষ্ঠ: * [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] (কেথলিক আৰু প্ৰটেষ্টাণ্ট) উল্লেখযোগ্য:* [[কা নিয়াম খাচী]] সংখ্যালঘু:* [[হিন্দুধৰ্ম]] * [[বৌদ্ধধৰ্ম]] * [[ইছলাম]] | related = [[প্নাৰ জনগোষ্ঠী]] আৰু অন্যান্য [[মন-খমেৰ জনগোষ্ঠী]] }} '''খাচী জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম আৰু বাংলাদেশৰ এটা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠী। পূব অংশত, বিশেষকৈ খাচী পাহাৰত, খাচীসকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা গঠন কৰে, য 'ত তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৩% জনসংখ্যা প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।মেঘালয়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৮% তেওঁলোকৰে গঠিত, যাৰ ফলত তেওঁলোক ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যাৰ জনগোষ্ঠী হিছাপে পৰিগনিত হৈছে। তেওঁলোক দক্ষিণ এছিয়াৰ কম সংখ্যক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষী লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। খাচীসকলে মাতৃ সুলভ সমাজ গঠন কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Langstieh |first1=Mebarisuk |last2=Sahu |first2=Sudhansubala |title=Patriarchal Constraints in Everyday Lives: Gender Roles, Matrilineality, and the Status of Contemporary Khasi Women |journal=Journal of International Women's Studies |volume=28 |issue=1 |date=2026 |url=https://vc.bridgew.edu/jiws/vol28/iss1/14/ |publisher=Bridgewater State University |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> ভাৰতৰ সংবিধান অধীনত খাচীসকলক অনুসূচীত জনজাতি মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে। ==প্ৰবজন== খাচীসকল অষ্ট্ৰোএছিয়াটিক (Austroasiatic) জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত। ভাষাগত আৰু জিনীয় গৱেষণাৰ মতে, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে প্ৰায় ৪,৫০০-৩,০০০ বছৰ আগতে দক্ষিণ চীনৰ পৰা উত্তৰ ভিয়েটনাম হৈ উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Nongkynrih |first=A. K. |title=Khasi Society: Culture and Structure |publisher=Asian Confluence |location=Shillong, India |date=2016 |url=https://www.asianconfluence.org/pdf/150644009920160622_A.%20K.%20Nongkynrih_Khasis.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> এই প্ৰব্ৰজনৰ ফলত অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰোএছিয়াটিক ভাষী সম্প্ৰদায়ৰ গঠন হয়। পাহাৰীয়া পৰিৱেশত বাস কৰি খাচীসকলে ক্ৰমে নিজৰ স্বকীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰা গঢ়ি তোলে।<ref>{{Cite web |title=Culture & Heritage |website=Website of East Khasi Hills District |publisher=Government of Meghalaya |url=https://eastkhasihills.gov.in/culture/ |access-date=2026-07-04 |language=en}}</ref> ==উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:মেঘালয়ৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] odwu2vxf4rc8wr7p371kwku1mdc2k5p 0 137837 616366 616178 2026-07-09T06:50:06Z Ishanjyotibora 14131 616366 wikitext text/x-wiki {{edit conflict}} {{Infobox film | image = দ্য অডিচি (২০২৬)ৰ পোষ্টাৰ.jpg | alt = Film poster showing Odysseus (Matt Damon) standing in a battle position, facing the giant armored Laestrygonians in a forest. | caption = অডিছিৰ পোষ্টাৰ | director = [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''অডিছি'', হোমাৰ<!--WGA credit: "Based on the Epic Poem by Homer"; Please do not use the "Based on" template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--> | producer = {{Plainlist| * [[ এমা থমাচ]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist|<!--Order per billing block--> * [[মেট ডেমন]] * [[টম হলণ্ড]] * [[এন্নে হাথাৱে]] * [[ৰবাৰ্ট পেটিনছন]] * [[লুপিতা নিয়ং'ও]] * [[সামান্থা মৰ্টন]] * [[জেণ্ডয়া]] * [[চাৰ্লিজ থেৰন]] }} | cinematography = হয়টে ভান হয়টেমা | editing = জেনিফাৰ লেম | music = লুডৱিগ গৰাছন | studio = | distributor = ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্চ | released = {{Film date|2026|7|6|London|2026|7|17|United States and United Kingdom}} | runtime = ১৭৩ মিনিট<!--Theatrical runtime: 172:53--><ref name="Runtime">{{Cite web |date=July 7, 2026 |title=''The Odyssey'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260707184002/https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |archive-date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * যুক্তৰাজ্য }} | language = ইংৰাজী | budget = ২৫০ মিলিয়ন ডলাৰ<ref name="TeaserLeakTHR" /> | gross = }} '''দ্য অডিচি''' ({{Lang-en|The Odyssey}}) হৈছে ২০২৬ চনত [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান|ক্রিষ্টোফাৰ ন'লান]]ৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু পৰিচালিত এখন মহাকাব্যিক ফেণ্টাচি একচন ছবি । [[হোমাৰ]]ৰ প্ৰাচীন গ্ৰীক মহাকাব্য অডিচিৰ অভিযোজনা হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনত [[মেট ডেমন|মেট ডেমনে]] ইথাকাৰ গ্ৰীক ৰজা অডিচিয়াছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে আৰু ট্ৰ'জান যুদ্ধৰ পিছত দীঘলীয়া আৰু বিপজ্জনক গৃহাভিমুখী যাত্ৰাক উপস্থাপন কৰিছে৷ [[এন্নে হাথাৱে]]ই ছবিখবত পত্নী পেনেলোপৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অন্যান্য অভিনয়-শিল্পীৰ ভিতৰত আছে টম হলণ্ড, ৰবাৰ্ট পেটিনছন, লুপিটা নিয়ং'ও, চামান্থা মৰ্টন, জেণ্ডায়া, আৰু চাৰ্লিজ থেৰন। নোলান আৰু তেওঁৰ পত্নী [[এমা থমাছ|এমা থমাছে]] তেওঁলোকৰ প্ৰডাকচন কোম্পানী চিনকপিৰ জৰিয়তে ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছে। ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত নোলানে ''দ্য অডিচি'' লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে, অক্টোবৰৰ ভিতৰত ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্ছৰ সৈতে এই প্ৰকল্পটো নিশ্চিত কৰে আৰু ডিচেম্বৰ মাহত ছবিখনৰ ঘোষণা কৰা হয়। ২০২৪ চনৰ শেষৰ পৰা ২০২৫ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে কাষ্টিং হৈছিল আৰু ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ডেমনক মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে নিশ্চিত কৰা হৈছিল। নোলানে অডিচিৰ কেইবাটাও অনুবাদ অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীৰ বাস্তৱিক ব্যাখ্যা চিত্ৰিত কৰিছিল, মহাকাব্যিক ঐতিহাসিক ছবি আন্দ্ৰেই ৰুবলেভ (১৯৬৬) আৰু ৰান (১৯৮৫)ৰ পৰা প্ৰেৰণা লৈছিল, লগতে বিশেষ প্ৰভাৱ শিল্পী ৰে হেৰীহাউজেনৰ ছবি চাইছিল। ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আগষ্টলৈকে মৰক্কো, গ্ৰীচ, ইটালী, স্কটলেণ্ড, আইচলেণ্ড, পশ্চিম চাহাৰা, আৰু মাল্টাত চিত্ৰগ্ৰহণৰ লগতে লছ এঞ্জেলছৰ ইউনিভাৰ্চেল ষ্টুডিঅ’ লটত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। আনুমানিক ২৫০ মিলিয়ন ডলাৰৰ বাজেটৰ এই ছবিখন নোলানৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ ব্যয়বহুল ছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে আইমেক্সৰ ৭০ মিমি ফিল্ম কেমেৰাত শ্বুটিং কৰা প্ৰথমখন ছবি। ছবিখনৰ মুক্তিৰ আগতেই সাজ-পোছাক আৰু প্ৰডাকচনৰ ডিজাইন, উচ্চাৰণ, সংলাপ আৰু কাষ্টিঙৰ পছন্দই উৎস সামগ্ৰী আৰু চিত্ৰিত পৰিৱেশৰ ঐতিহাসিক সঠিকতাৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক আলোচনাৰ সূচনা হৈছে। ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্ছে ১৭ জুলাইত আমেৰিকা আৰু যুক্তৰাজ্যত থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে ২০২৬ চনৰ ৬ জুলাইত লণ্ডনত ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল । ছবিখন আইমেক্স আৰু একাধিক প্ৰিমিয়াম লাৰ্জ ফৰ্মেটত উপলভ্য হ’ব। == তথ্যসূত্ৰ == 8b4ofagdqfiya4badpptrqmhss1qiw7 616367 616366 2026-07-09T06:50:37Z Ishanjyotibora 14131 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616367 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = দ্য অডিচি (২০২৬)ৰ পোষ্টাৰ.jpg | alt = Film poster showing Odysseus (Matt Damon) standing in a battle position, facing the giant armored Laestrygonians in a forest. | caption = অডিছিৰ পোষ্টাৰ | director = [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''অডিছি'', হোমাৰ<!--WGA credit: "Based on the Epic Poem by Homer"; Please do not use the "Based on" template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--> | producer = {{Plainlist| * [[ এমা থমাচ]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist|<!--Order per billing block--> * [[মেট ডেমন]] * [[টম হলণ্ড]] * [[এন্নে হাথাৱে]] * [[ৰবাৰ্ট পেটিনছন]] * [[লুপিতা নিয়ং'ও]] * [[সামান্থা মৰ্টন]] * [[জেণ্ডয়া]] * [[চাৰ্লিজ থেৰন]] }} | cinematography = হয়টে ভান হয়টেমা | editing = জেনিফাৰ লেম | music = লুডৱিগ গৰাছন | studio = | distributor = ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্চ | released = {{Film date|2026|7|6|London|2026|7|17|United States and United Kingdom}} | runtime = ১৭৩ মিনিট<!--Theatrical runtime: 172:53--><ref name="Runtime">{{Cite web |date=July 7, 2026 |title=''The Odyssey'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260707184002/https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |archive-date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * যুক্তৰাজ্য }} | language = ইংৰাজী | budget = ২৫০ মিলিয়ন ডলাৰ<ref name="TeaserLeakTHR" /> | gross = }} '''দ্য অডিচি''' ({{Lang-en|The Odyssey}}) হৈছে ২০২৬ চনত [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান|ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান]]ৰদ্বাৰা লিখিত আৰু পৰিচালিত এখন মহাকাব্যিক ফেণ্টাচি একচন ছবি। [[হোমাৰ]]ৰ প্ৰাচীন গ্ৰীক মহাকাব্য অডিচিৰ অভিযোজনা হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনত [[মেট ডেমন|মেট ডেমনে]] ইথাকাৰ গ্ৰীক ৰজা অডিচিয়াছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে আৰু ট্ৰ'জান যুদ্ধৰ পিছত দীঘলীয়া আৰু বিপজ্জনক গৃহাভিমুখী যাত্ৰাক উপস্থাপন কৰিছে। [[এন্নে হাথাৱে]]ই ছবিখবত পত্নী পেনেলোপৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অন্যান্য অভিনয়-শিল্পীৰ ভিতৰত আছে টম হলণ্ড, ৰবাৰ্ট পেটিনছন, লুপিটা নিয়ং'ও, চামান্থা মৰ্টন, জেণ্ডায়া, আৰু চাৰ্লিজ থেৰন। নোলান আৰু তেওঁৰ পত্নী [[এমা থমাছ|এমা থমাছে]] তেওঁলোকৰ প্ৰডাকচন কোম্পানী চিনকপিৰ জৰিয়তে ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছে। ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত নোলানে ''দ্য অডিচি'' লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে, অক্টোবৰৰ ভিতৰত ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্ছৰ সৈতে এই প্ৰকল্পটো নিশ্চিত কৰে আৰু ডিচেম্বৰ মাহত ছবিখনৰ ঘোষণা কৰা হয়। ২০২৪ চনৰ শেষৰপৰা ২০২৫ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে কাষ্টিং হৈছিল আৰু ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ডেমনক মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে নিশ্চিত কৰা হৈছিল। নোলানে অডিচিৰ কেইবাটাও অনুবাদ অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীৰ বাস্তৱিক ব্যাখ্যা চিত্ৰিত কৰিছিল, মহাকাব্যিক ঐতিহাসিক ছবি আন্দ্ৰেই ৰুবলেভ (১৯৬৬) আৰু ৰান (১৯৮৫)ৰপৰা প্ৰেৰণা লৈছিল, লগতে বিশেষ প্ৰভাৱ শিল্পী ৰে হেৰীহাউজেনৰ ছবি চাইছিল। ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীৰপৰা আগষ্টলৈকে মৰক্কো, গ্ৰীচ, ইটালী, স্কটলেণ্ড, আইচলেণ্ড, পশ্চিম চাহাৰা, আৰু মাল্টাত চিত্ৰগ্ৰহণৰ লগতে লছ এঞ্জেলছৰ ইউনিভাৰ্চেল ষ্টুডিঅ’ লটত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। অনুমাণিক ২৫০ মিলিয়ন ডলাৰৰ বাজেটৰ এই ছবিখন নোলানৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল ছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে আইমেক্সৰ ৭০ মিমি ফিল্ম কেমেৰাত শ্বুটিং কৰা প্ৰথমখন ছবি। ছবিখনৰ মুক্তিৰ আগতেই সাজ-পোছাক আৰু প্ৰডাকচনৰ ডিজাইন, উচ্চাৰণ, সংলাপ আৰু কাষ্টিঙৰ পছন্দই উৎস সামগ্ৰী আৰু চিত্ৰিত পৰিৱেশৰ ঐতিহাসিক সঠিকতাৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক আলোচনাৰ সূচনা হৈছে। ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্ছে ১৭ জুলাইত আমেৰিকা আৰু যুক্তৰাজ্যত থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে ২০২৬ চনৰ ৬ জুলাইত লণ্ডনত ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল। ছবিখন আইমেক্স আৰু একাধিক প্ৰিমিয়াম লাৰ্জ ফৰ্মেটত উপলভ্য হ’ব। == তথ্যসূত্ৰ == 8ip4cxm0qq7b1puy4am9a9ccmg8b6uf 616368 616367 2026-07-09T06:51:17Z Ishanjyotibora 14131 616368 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = দ্য অডিচি (২০২৬)ৰ পোষ্টাৰ.jpg | alt = Film poster showing Odysseus (Matt Damon) standing in a battle position, facing the giant armored Laestrygonians in a forest. | caption = অডিছিৰ পোষ্টাৰ | director = [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''অডিছি'', হোমাৰ<!--WGA credit: "Based on the Epic Poem by Homer"; Please do not use the "Based on" template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--> | producer = {{Plainlist| * [[ এমা থমাচ]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist|<!--Order per billing block--> * [[মেট ডেমন]] * [[টম হলণ্ড]] * [[এন্নে হাথাৱে]] * [[ৰবাৰ্ট পেটিনছন]] * [[লুপিতা নিয়ং'ও]] * [[সামান্থা মৰ্টন]] * [[জেণ্ডয়া]] * [[চাৰ্লিজ থেৰন]] }} | cinematography = হয়টে ভান হয়টেমা | editing = জেনিফাৰ লেম | music = লুডৱিগ গৰাছন | studio = | distributor = ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্চ | released = {{Film date|2026|7|6|London|2026|7|17|United States and United Kingdom}} | runtime = ১৭৩ মিনিট<!--Theatrical runtime: 172:53--><ref name="Runtime">{{Cite web |date=July 7, 2026 |title=''The Odyssey'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260707184002/https://www.bbfc.co.uk/release/the-odyssey-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmdy2 |archive-date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * যুক্তৰাজ্য }} | language = ইংৰাজী | budget = ২৫০ মিলিয়ন ডলাৰ<ref name="TeaserLeakTHR">{{Cite magazine |last=Hibberd |first=James |author-link=James Hibberd (writer) |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's Epic ''The Odyssey'' Teaser Trailer Leaks Online |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701194055/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> | gross = }} '''দ্য অডিচি''' ({{Lang-en|The Odyssey}}) হৈছে ২০২৬ চনত [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান|ক্ৰিষ্টোফাৰ ন'লান]]ৰদ্বাৰা লিখিত আৰু পৰিচালিত এখন মহাকাব্যিক ফেণ্টাচি একচন ছবি। [[হোমাৰ]]ৰ প্ৰাচীন গ্ৰীক মহাকাব্য অডিচিৰ অভিযোজনা হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনত [[মেট ডেমন|মেট ডেমনে]] ইথাকাৰ গ্ৰীক ৰজা অডিচিয়াছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে আৰু ট্ৰ'জান যুদ্ধৰ পিছত দীঘলীয়া আৰু বিপজ্জনক গৃহাভিমুখী যাত্ৰাক উপস্থাপন কৰিছে। [[এন্নে হাথাৱে]]ই ছবিখবত পত্নী পেনেলোপৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অন্যান্য অভিনয়-শিল্পীৰ ভিতৰত আছে টম হলণ্ড, ৰবাৰ্ট পেটিনছন, লুপিটা নিয়ং'ও, চামান্থা মৰ্টন, জেণ্ডায়া, আৰু চাৰ্লিজ থেৰন। নোলান আৰু তেওঁৰ পত্নী [[এমা থমাছ|এমা থমাছে]] তেওঁলোকৰ প্ৰডাকচন কোম্পানী চিনকপিৰ জৰিয়তে ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছে। ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত নোলানে ''দ্য অডিচি'' লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে, অক্টোবৰৰ ভিতৰত ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্ছৰ সৈতে এই প্ৰকল্পটো নিশ্চিত কৰে আৰু ডিচেম্বৰ মাহত ছবিখনৰ ঘোষণা কৰা হয়। ২০২৪ চনৰ শেষৰপৰা ২০২৫ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে কাষ্টিং হৈছিল আৰু ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ডেমনক মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে নিশ্চিত কৰা হৈছিল। নোলানে অডিচিৰ কেইবাটাও অনুবাদ অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীৰ বাস্তৱিক ব্যাখ্যা চিত্ৰিত কৰিছিল, মহাকাব্যিক ঐতিহাসিক ছবি আন্দ্ৰেই ৰুবলেভ (১৯৬৬) আৰু ৰান (১৯৮৫)ৰপৰা প্ৰেৰণা লৈছিল, লগতে বিশেষ প্ৰভাৱ শিল্পী ৰে হেৰীহাউজেনৰ ছবি চাইছিল। ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীৰপৰা আগষ্টলৈকে মৰক্কো, গ্ৰীচ, ইটালী, স্কটলেণ্ড, আইচলেণ্ড, পশ্চিম চাহাৰা, আৰু মাল্টাত চিত্ৰগ্ৰহণৰ লগতে লছ এঞ্জেলছৰ ইউনিভাৰ্চেল ষ্টুডিঅ’ লটত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। অনুমাণিক ২৫০ মিলিয়ন ডলাৰৰ বাজেটৰ এই ছবিখন নোলানৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল ছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে আইমেক্সৰ ৭০ মিমি ফিল্ম কেমেৰাত শ্বুটিং কৰা প্ৰথমখন ছবি। ছবিখনৰ মুক্তিৰ আগতেই সাজ-পোছাক আৰু প্ৰডাকচনৰ ডিজাইন, উচ্চাৰণ, সংলাপ আৰু কাষ্টিঙৰ পছন্দই উৎস সামগ্ৰী আৰু চিত্ৰিত পৰিৱেশৰ ঐতিহাসিক সঠিকতাৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক আলোচনাৰ সূচনা হৈছে। ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্ছে ১৭ জুলাইত আমেৰিকা আৰু যুক্তৰাজ্যত থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে ২০২৬ চনৰ ৬ জুলাইত লণ্ডনত ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল। ছবিখন আইমেক্স আৰু একাধিক প্ৰিমিয়াম লাৰ্জ ফৰ্মেটত উপলভ্য হ’ব। == তথ্যসূত্ৰ == jazjaoqlhvvdkj9t829v3ol0adkk83l 0 137840 616219 616215 2026-07-08T12:00:41Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616219 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজত তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য'ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ বুলি কোৱা হয়, যিটো এককোষী পৰিবহণ, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, য'ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় গ্ৰীষ্মমণ্ডলৰপৰা বায়ুৰ ওপৰলৈ উঠা আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং থাকে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ'জন[15] বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ'ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা[16] যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য'ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ'ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে [17] আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।[18] মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।[19] যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==তথ্যসূত্ৰ== ot7adtgi9nnljb336bynzwke2h58mxm 616221 616219 2026-07-08T12:13:51Z Pranamikaadhikary 27435 /* পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ */ 616221 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজত তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহনক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ পৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্রীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰ দ্বাৰা গঠিত গ্রীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ পৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্রীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ'জন[15] বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ'ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা[16] যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে [17] আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।[18] মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।[19] যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==তথ্যসূত্ৰ== qoc845xl9qxqdfq98e6osskp3fk8k4f 616223 616221 2026-07-08T12:17:12Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616223 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==তথ্যসূত্ৰ== 5yywhvp8i0a4bjv5m1jjjpdiec7c6cs 616226 616223 2026-07-08T12:18:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ */ 616226 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] ==তথ্যসূত্ৰ== qs2pxxwmbs1dm1ey6gh09og5p2qy7d4 616228 616226 2026-07-08T12:19:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী */ 616228 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী হৈছে স্বাভাৱিক বিজুলী আৰু ধুমুহাৰ ডাৱৰৰ উচ্চতাৰ বহু ওপৰত হোৱা অল্পকালীন বৈদ্যুতিক বিজুতিৰ পৰিঘটনাৰ এটা পৰিয়াল। উচ্চ বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী বৈদ্যুতিক প্ৰৰোচিত আলোকময় প্লাজমাৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হোৱা বিজুলীক [[নীলা জেট]] বুলি কোৱা হয়, আৰু মেছ'স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলীক ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] বুলি কোৱা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== 76t2smvgj8w92nd6x4b7757iw9iawbq 616231 616228 2026-07-08T12:20:49Z Pranamikaadhikary 27435 /* উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী */ 616231 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== [[File:Gigantic jet NOIRLab.jpg|thumb|Lightning extending above the [[troposphere]] into the stratosphere as [[blue jet]] and reaching into the [[mesosphere]] as red [[Sprite (lightning)|sprite]]]] *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী হৈছে স্বাভাৱিক বিজুলী আৰু ধুমুহাৰ ডাৱৰৰ উচ্চতাৰ বহু ওপৰত হোৱা অল্পকালীন বৈদ্যুতিক বিজুতিৰ পৰিঘটনাৰ এটা পৰিয়াল। উচ্চ বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী বৈদ্যুতিক প্ৰৰোচিত আলোকময় প্লাজমাৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হোৱা বিজুলীক [[নীলা জেট]] বুলি কোৱা হয়, আৰু মেছ'স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলীক ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] বুলি কোৱা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== ldyyp1g6i5pokhwiwkk1xskd5r4j54z 616233 616231 2026-07-08T12:21:40Z Pranamikaadhikary 27435 /* উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী */ 616233 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== [[File:Gigantic jet NOIRLab.jpg|thumb|নীলা জেট হিচাপে ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত আৰু ৰঙা স্প্ৰাইট হিচাপে মেছ’স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলী]] *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী হৈছে স্বাভাৱিক বিজুলী আৰু ধুমুহাৰ ডাৱৰৰ উচ্চতাৰ বহু ওপৰত হোৱা অল্পকালীন বৈদ্যুতিক বিজুতিৰ পৰিঘটনাৰ এটা পৰিয়াল। উচ্চ বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী বৈদ্যুতিক প্ৰৰোচিত আলোকময় প্লাজমাৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হোৱা বিজুলীক [[নীলা জেট]] বুলি কোৱা হয়, আৰু মেছ'স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলীক ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] বুলি কোৱা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== mz1gyyjwjclqcku4xkverhu0ohp0msp 616235 616233 2026-07-08T12:23:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী */ 616235 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== [[File:Gigantic jet NOIRLab.jpg|thumb|নীলা জেট হিচাপে ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত আৰু ৰঙা স্প্ৰাইট হিচাপে মেছ’স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলী]] *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী হৈছে স্বাভাৱিক বিজুলী আৰু ধুমুহাৰ ডাৱৰৰ উচ্চতাৰ বহু ওপৰত হোৱা অল্পকালীন বৈদ্যুতিক বিজুতিৰ পৰিঘটনাৰ এটা পৰিয়াল। উচ্চ বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী বৈদ্যুতিক প্ৰৰোচিত আলোকময় প্লাজমাৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হোৱা বিজুলীক [[নীলা জেট]] বুলি কোৱা হয়, আৰু মেছ'স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলীক ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] বুলি কোৱা হয়। ==জীৱন== বেক্টেৰিয়াৰ জীৱন ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত জীয়াই থাকে, যাৰ ফলত ই জৈৱমণ্ডলৰ অংশ হৈ পৰে।<ref name="DasSarmaDasSarma2018">{{cite journal|last1=DasSarma|first1=Priya|last2=DasSarma|first2=Shiladitya|title=Survival of microbes in Earth's stratosphere|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=43|year=2018|pages=24–30|issn=1369-5274|doi=10.1016/j.mib.2017.11.002|pmid=29156444|bibcode=2018COMb...43...24D |s2cid=19041112}}</ref> ২০০১ চনত উচ্চ উচ্চতাৰ বেলুন পৰীক্ষাত ৪১ কিলোমিটাৰ উচ্চতাত ধূলি সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল আৰু পিছত পৰীক্ষাগাৰত পৰীক্ষা কৰিলে বেক্টেৰিয়াৰ পদাৰ্থ থকা দেখা গৈছিল।<ref name="Woolfson2013">{{cite book|author=Michael Mark Woolfson|author-link=Michael Woolfson|title=Time, Space, Stars & Man: The Story of the Big Bang|url=https://books.google.com/books?id=JYH0L2tLYpcC|year=2013|publisher=World Scientific|isbn=978-1-84816-933-3|page=388}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== da0by2e2n3cgijzu7i6ye0tle3kp3ok 616236 616235 2026-07-08T12:24:24Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বায়ুমণ্ডল]] using [[WP:HC|HotCat]] 616236 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰত আৰু মেছ’স্ফিয়াৰৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== [[File:Gigantic jet NOIRLab.jpg|thumb|নীলা জেট হিচাপে ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত আৰু ৰঙা স্প্ৰাইট হিচাপে মেছ’স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলী]] *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী হৈছে স্বাভাৱিক বিজুলী আৰু ধুমুহাৰ ডাৱৰৰ উচ্চতাৰ বহু ওপৰত হোৱা অল্পকালীন বৈদ্যুতিক বিজুতিৰ পৰিঘটনাৰ এটা পৰিয়াল। উচ্চ বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী বৈদ্যুতিক প্ৰৰোচিত আলোকময় প্লাজমাৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হোৱা বিজুলীক [[নীলা জেট]] বুলি কোৱা হয়, আৰু মেছ'স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলীক ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] বুলি কোৱা হয়। ==জীৱন== বেক্টেৰিয়াৰ জীৱন ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত জীয়াই থাকে, যাৰ ফলত ই জৈৱমণ্ডলৰ অংশ হৈ পৰে।<ref name="DasSarmaDasSarma2018">{{cite journal|last1=DasSarma|first1=Priya|last2=DasSarma|first2=Shiladitya|title=Survival of microbes in Earth's stratosphere|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=43|year=2018|pages=24–30|issn=1369-5274|doi=10.1016/j.mib.2017.11.002|pmid=29156444|bibcode=2018COMb...43...24D |s2cid=19041112}}</ref> ২০০১ চনত উচ্চ উচ্চতাৰ বেলুন পৰীক্ষাত ৪১ কিলোমিটাৰ উচ্চতাত ধূলি সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল আৰু পিছত পৰীক্ষাগাৰত পৰীক্ষা কৰিলে বেক্টেৰিয়াৰ পদাৰ্থ থকা দেখা গৈছিল।<ref name="Woolfson2013">{{cite book|author=Michael Mark Woolfson|author-link=Michael Woolfson|title=Time, Space, Stars & Man: The Story of the Big Bang|url=https://books.google.com/books?id=JYH0L2tLYpcC|year=2013|publisher=World Scientific|isbn=978-1-84816-933-3|page=388}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] qjtjw5713s0oqh9xljtguzvkc57j7wh 616239 616236 2026-07-08T12:26:00Z Pranamikaadhikary 27435 616239 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, [[মেছ’স্ফিয়াৰ]], ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো [[ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰত আৰু [[মেছ’স্ফিয়াৰ]]ৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ, যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== [[File:Gigantic jet NOIRLab.jpg|thumb|নীলা জেট হিচাপে ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত আৰু ৰঙা স্প্ৰাইট হিচাপে মেছ’স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলী]] *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী হৈছে স্বাভাৱিক বিজুলী আৰু ধুমুহাৰ ডাৱৰৰ উচ্চতাৰ বহু ওপৰত হোৱা অল্পকালীন বৈদ্যুতিক বিজুতিৰ পৰিঘটনাৰ এটা পৰিয়াল। উচ্চ বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী বৈদ্যুতিক প্ৰৰোচিত আলোকময় প্লাজমাৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হোৱা বিজুলীক [[নীলা জেট]] বুলি কোৱা হয়, আৰু মেছ'স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলীক ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] বুলি কোৱা হয়। ==জীৱন== বেক্টেৰিয়াৰ জীৱন ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত জীয়াই থাকে, যাৰ ফলত ই জৈৱমণ্ডলৰ অংশ হৈ পৰে।<ref name="DasSarmaDasSarma2018">{{cite journal|last1=DasSarma|first1=Priya|last2=DasSarma|first2=Shiladitya|title=Survival of microbes in Earth's stratosphere|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=43|year=2018|pages=24–30|issn=1369-5274|doi=10.1016/j.mib.2017.11.002|pmid=29156444|bibcode=2018COMb...43...24D |s2cid=19041112}}</ref> ২০০১ চনত উচ্চ উচ্চতাৰ বেলুন পৰীক্ষাত ৪১ কিলোমিটাৰ উচ্চতাত ধূলি সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল আৰু পিছত পৰীক্ষাগাৰত পৰীক্ষা কৰিলে বেক্টেৰিয়াৰ পদাৰ্থ থকা দেখা গৈছিল।<ref name="Woolfson2013">{{cite book|author=Michael Mark Woolfson|author-link=Michael Woolfson|title=Time, Space, Stars & Man: The Story of the Big Bang|url=https://books.google.com/books?id=JYH0L2tLYpcC|year=2013|publisher=World Scientific|isbn=978-1-84816-933-3|page=388}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] hhzmbzrjbuxf06y3syrr3jhfpp2r59b 616240 616239 2026-07-08T12:30:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ */ 616240 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|upright=1.25|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ আফটাৰগ্লো, য’ত বস্তুৰ বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ ঘটে যিয়ে কনট্ৰাইল এৰি যায়।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.8|পৃথিৱীৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক বায়ুমণ্ডলীয় স্তৰ: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, [[মেছ’স্ফিয়াৰ]], ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ (স্কেল অনুসৰি নহয়)।]] '''ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ''' [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় স্তৰ, যিটো [[ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰত আৰু [[মেছ’স্ফিয়াৰ]]ৰ তলত অৱস্থিত।<ref>{{cite Dictionary.com|stratosphere}}</ref> এই নামটো প্ৰাচীন গ্ৰীক στρωτός (strōtós) 'স্তৰ, স্তৰ' আৰু -গোলকৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|Stratosphere}}</ref> ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰটো স্তৰিত উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰে গঠিত, বায়ুৰ উষ্ণ স্তৰবোৰ অধিক ওখ (বাহ্যিক মহাকাশৰ ওচৰত) আৰু শীতল স্তৰবোৰ তলত (পৃথিৱীৰ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত) অৱস্থিত। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত সূৰ্যৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি]]ৰ বিকিৰণ অ’জন স্তৰে শোষণ কৰে, য’ত অ’জনক বহিঃতাপীয়ভাৱে চক্ৰীয়ভাৱে অক্সিজেনলৈ আলোকবিভাজন কৰা হয়।<ref name=ucarOverview>{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}</ref> এই উষ্ণতাৰ বিপৰীতমুখিতা ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ বিপৰীতে, য’ত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ মাজত ট্ৰ’প’প’জ সীমাৰেখা থাকে যিয়ে উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত স্তৰমণ্ডলৰ তলৰ প্ৰান্ত ২০ কিলোমিটাৰ (৬৬,০০০ ফুট; ১২ মাইল) পৰ্যন্ত ওখ, মধ্য অক্ষাংশত প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল) আৰু মেৰুত প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ (২৩,০০০ ফুট; ৪.৩ মাইল)।<ref name=ucarOverview/> ট্ৰ’প’পজৰ ওচৰত গড় তাপমাত্ৰা −৫১ °C (−৬০ °F; ২২০ K)ৰপৰা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওচৰত গড় −১৫ °C (৫.০ °F; ২৬০ K)লৈকে।<ref name="nwsJetStream">{{cite web |title=NWS JetStream - Layers of the Atmosphere |url=https://www.weather.gov/jetstream/layers |website=www.weather.gov |language=EN-US}}</ref> ঋতু সলনি হোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰতো স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা ভিন্ন হয়, মেৰু ৰাতি (শীতকালত) ই বিশেষভাৱে কম উষ্ণতাত উপনীত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch">{{cite web |title=Nasa Ozone Watch: Polar vortex facts |url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/vortex_NH.html |website=ozonewatch.gsfc.nasa.gov |language=en-us}}</ref> ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ বতাহে ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰৰ বতাহতকৈ বহু বেছি হ'ব পাৰে, দক্ষিণ মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহত ই প্ৰায় ৬০ মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড (২২০ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা; ১৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) পৰ্যন্ত হয়।<ref name="nasaOzoneWatch"/> ==আৱিষ্কাৰ== ১৯০২ চনত ফ্ৰান্সৰ পৰা অহা লিঅ’ন টেইচেৰেন্স ডি ব’ৰ্ট আৰু জাৰ্মানীৰ ৰিচাৰ্ড আছমেনে পৃথক পৃথক কিন্তু সমন্বিত প্ৰকাশন আৰু বছৰ বছৰ ধৰি পৰ্যবেক্ষণৰ পিছত প্ৰায় ১১–১৪ কিলোমিটাৰ (৬.৮-৮.৭ মাইল) দূৰত্বত সমতাপীয় স্তৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰকাশ কৰে, যিটো তলৰ স্তৰমণ্ডলৰ ভিত্তি। এইটো বেছিভাগেই মানৱবিহীন আৰু কেইটামান মানৱবিহীন যন্ত্ৰযুক্ত বেলুনৰ উষ্ণতাৰ প্ৰফাইলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Steinhagen |first=Hans |title=Der Wettermann - Leben und Werk Richard Aßmanns |place=Neuenhagen, Germany |publisher=Findling |year=2005 |isbn=978-3-933603-33-3 }}</ref> ==অ’জন স্তৰ== [[File:Layersofozone 1.jpeg 1240x510 q85 subsampling-2.jpg|thumb|ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক UV বিকিৰণ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হোৱাত বাধা দিয়ে। গামা ৰশ্মিৰ বিস্ফোৰণে অ’জন স্তৰটো ক্ষয় কৰি পেলাব, যাৰ ফলত UV বিকিৰণ তাৰ মাজেৰে যাব পাৰিব।]] *অধিক তথ্য: [[অ’জন স্তৰ]] অ'জন স্তৰৰ গঠনৰ বৰ্ণনা কৰা ব্যৱস্থাটো ১৯৩০ চনত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ আৰু ভূপদাৰ্থবিজ্ঞানী ছিডনী চেপমেনে বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু ইয়াক চেপমেন চক্ৰ বা অ'জন–অক্সিজেন চক্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last= Jacob |first=Daniel J. |url=http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |title=Introduction to Atmospheric Chemistry |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=9781400841547 |chapter=CHAPTER 10. STRATOSPHERIC OZONE |access-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034719/http://acmg.seas.harvard.edu/people/faculty/djj/book/bookchap10.html |archive-date=2019-09-30 |url-status=dead |via=acmg.seas.harvard.edu}}</ref> আণৱিক অক্সিজেনে UV-C অঞ্চলত উচ্চ শক্তিৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ কৰে, প্ৰায় ২৪০ এন এমতকৈ কম তৰংগদৈৰ্ঘ্যত। সমবিভাজনীয়ভাৱে বিভক্ত অক্সিজেন অণুৰপৰা উৎপন্ন হোৱা মূলকবোৰ আণৱিক অক্সিজেনৰ সৈতে মিলি অ’জন গঠন কৰে। পাছলৈ অ’জন আণৱিক অক্সিজেনতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আলোকবিভাজন হয় কাৰণ ইয়াৰ শোষণ অধিক শক্তিশালী হয় যিটো দীঘলীয়া তৰংগদৈৰ্ঘ্যত হয়, য’ত সৌৰ নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হয়। অ’জন (O3) ফটোলাইছিছৰ ফলত O আৰু O2 উৎপন্ন হয়। [[অক্সিজেন]] পৰমাণুৰ উৎপাদন বায়ুমণ্ডলীয় [[আণৱিক অক্সিজেন]]ৰ সৈতে মিলি O3 সংস্কাৰ কৰি তাপ মুক্ত কৰে। অ’জনৰ দ্ৰুত সালোক বিভাজন আৰু সংস্কাৰ ফলত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ ওলোটা হয়। উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতাৰ এই বৃদ্ধি ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ বৈশিষ্ট্য; ইয়াৰ উলম্ব মিশ্ৰণৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ অৰ্থ হ’ল ই স্তৰিত। স্তৰমণ্ডলৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় (উষ্ণতাৰ ওলোটা হোৱা চাওক); ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ অংশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ২৭০ কেল'ৰি (−৩°C বা ২৬.৬°F)।<ref>{{Cite book |last1=Seinfeld |first1=J. H. |title=Atmospheric chemistry and physics: from air pollution to climate change |last2=Pandis |first2=S. N. |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-72018-8 |edition=2nd |location=Hoboken, NJ |pages=8}}</ref> এই উলম্ব স্তৰীয়কৰণে, ওপৰত উষ্ণ স্তৰ আৰু তলত শীতল স্তৰৰ সৈতে, স্তৰমণ্ডলক গতিশীলভাৱে সুস্থিৰ কৰি তোলে: বায়ুমণ্ডলৰ এই অংশত কোনো নিয়মীয়া সংবহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অস্থিৰতা নাথাকে। কিন্তু ব্যতিক্ৰমীভাৱে শক্তিশালী সংবহন প্ৰক্ৰিয়া, যেনে আগ্নেয়গিৰিৰ [[বিস্ফোৰণৰ স্তম্ভ]] আৰু তীব্ৰ ছুপাৰচেল [[ধুমুহাৰ কুণ্ডলী]], অতি স্থায়ী আৰু অস্থায়ী ভিত্তিত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ সংবহন কঢ়িয়াই নিব পাৰে। সামগ্ৰিকভাৱে অ’জন স্তৰৰদ্বাৰা ডি এন এৰ ক্ষতি কৰা তৰংগদৈৰ্ঘ্যত সৌৰ UV ৰ ক্ষীণকৰণে সাগৰৰ বাহিৰত গ্ৰহটোৰ পৃষ্ঠত জীৱৰ অস্তিত্ব লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত প্ৰৱেশ কৰা সকলো বায়ু ট্ৰ’প’প’জৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব, যিটো উষ্ণতাৰ ন্যূনতম যিয়ে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বিভাজিত কৰে। উঠি অহা বতাহ আক্ষৰিক অৰ্থত ফ্ৰীজ-ড্ৰাই কৰা হয়; ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ অতি শুকান ঠাই। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশক ষ্ট্ৰেট’প’জ বোলা হয়, যাৰ ওপৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা কমি যায়। ===গঠন আৰু ধ্বংস=== *অধিক তথ্য: [[অ’জন–অক্সিজেন চক্ৰ]] পল জে ক্ৰুটজেন, মাৰিঅ’ জে মলিনা আৰু এফ শ্বেৰউড ৰ’লেণ্ডে ১৯৯৫ চনত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক অ’জন গঠন আৰু পচনৰ বৰ্ণনা কৰা কামৰ বাবে [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1995|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/summary/|access-date=2020-07-21|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> ==বিমানৰ উৰণ== [[File:Boeing_737_view_1.jpg|alt=A generic Boeing 737-800 cruising at 32,000 feet. Below it is a pack of clouds. Above it is a vivid, ambient blue sky.|left|thumb|262x262px|বিমানে সাধাৰণতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উৰণ কৰে যাতে ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত বিয়পি পৰা অস্থিৰতা এৰাই চলিব পাৰে। এই ছবিখনত দেখুওৱা নীলা ৰশ্মিটো মেছ’স্ফিয়াৰলৈ আৰু অধিক ৰশ্মি বিকিৰণ কৰা অ’জন স্তৰ। অ’জনে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ গৰম কৰি পৰিস্থিতি সুস্থিৰ কৰি তোলে। ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰ হৈছে জেট আৰু বতৰৰ বেলুনৰ উচ্চতাৰ সীমাও, কাৰণ তাত বায়ু ট্ৰ'প'স্ফিয়াৰতকৈ প্ৰায় হাজাৰগুণ পাতল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=The Stratosphere – overview |url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere-overview#:~:text=Commercial%20jet%20aircraft%20fly%20in,the%20lower,%20more%20humid%20troposphere. |access-date=2021-02-06 |website= |publisher=[[National Center for Science Education]]}}</ref>]] বাণিজ্যিক বিমানসমূহে সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ অক্ষাংশত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ তলৰ অংশত ৯–১২ কিলোমিটাৰ (৩০,০০০–৩৯,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৰণ কৰে।<ref>{{cite web |accessdate=2022-01-21 |editor-first=Glenn |editor-last=Elert |first=Daniel |last=Cheng |title=Altitude of a commercial jet airplane |url=https://hypertextbook.com/facts/2003/DanielCheng.shtml |website=The Physics Factbook |year=2003}}</ref> ইয়াৰ ফলত ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা অনুকূল হয়, বেছিভাগেই ট্ৰপ’প’জৰ ওচৰত সন্মুখীন হোৱা কম উষ্ণতা আৰু কম বায়ুৰ ঘনত্বৰ বাবে, যাৰ ফলত বিমানৰ ফ্ৰেমত পৰজীৱীৰ টান কমি যায়। আন এটা কথাত ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰদ্বাৰা বিমানখনে বিমানখনৰ ওজনৰ সমান লিফ্ট বজাই ৰাখি দ্ৰুতগতিত উৰণ কৰিব পাৰে। (ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ ড্ৰেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো লিফ্ট-টু-ড্ৰেগ অনুপাতৰদ্বাৰা লিফ্টৰ সৈতে জড়িত। ) ইয়াৰ উপৰি বিমানখনক ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ অশান্ত বতৰৰ ওপৰত থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। কনকৰ্ড বিমানে মেক ২ত প্ৰায় ৬০,০০০ ফুট (১৮ কিলোমিটাৰ) আৰু এছ আৰ-৭১ বিমানে মেক ৩ত ৮৫,০০০ ফুট (২৬ কিলোমিটাৰ)ত ক্ৰুজ কৰিছিল, এই সকলোবোৰ ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত। যিহেতু উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে ট্ৰ’প’পজ আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰ উষ্ণতা বহুলাংশে স্থিৰ হৈ থাকে, সেয়েহে তাত অতি কম সংবহন আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা অস্থিৰতা ঘটে। এই উচ্চতাত বেছিভাগ অস্থিৰতা জেট প্ৰৱাহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় বতাহৰ ছিয়াৰৰ তাৰতম্যৰ ফলত হয় যদিও তলৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰত উল্লেখযোগ্য সংবহনীয় কাৰ্য্যকলাপ (বজ্ৰপাত) থকা অঞ্চলসমূহে সংবহনীয় অতিমাত্ৰা হোৱাৰ ফলত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৪ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত এলান ইউষ্টেছে ১৩৫,৮৯০ ফুট (৪১,৪১৯ মিটাৰ) উচ্চতাত মানুহ থকা বেলুন এটাৰ উচ্চতাৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news |last=Markoff |first=John |date=2014-10-24 |title=Parachutist's Record Fall: Over 25 Miles in 15 Minutes (Published 2014) |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |access-date=2020-10-20 |issn=0362-4331}}</ref> ইউষ্টেচে উলম্ব গতিৰ স্কাইডাইভিঙৰ বিশ্ব অভিলেখো ভংগ কৰে, ইয়াৰ বেগ ১,৩২১ কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা আৰু মুঠ ফ্ৰীফল দূৰত্ব ১২৩,৪১৪ ফুট (৩৭,৬১৭ মিটাৰ)ত উপনীত হয়, যিটো ৪ মিনিট আৰু ২৭ ছেকেণ্ডৰ।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |title=Google's Alan Eustace beats Baumgartner's skydiving record |newspaper=BBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025121736/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-29766189 |archive-date=2014-10-25 |date=2014-10-24}}</ref> ==পৰিসঞ্চালন আৰু মিশ্ৰণ== ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ হৈছে বিকিৰণ, গতিশীল আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰ এক তীব্ৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অঞ্চল, য’ত গেছীয় উপাদানৰ অনুভূমিক মিশ্ৰণ উলম্ব মিশ্ৰণতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়ি যায়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণক [[ব্ৰুয়াৰ-ডবছন পৰিবহণ]], যিটো এককোষী পৰিসঞ্চালন, ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰপৰা মেৰুলৈকে বিস্তৃত, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আপৱেলিঙৰদ্বাৰা গঠিত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰপৰা অহা বায়ুৰ ট্ৰপ'স্ফিয়াৰ আৰু বায়ুৰ অতিৰিক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ডাউনৱেলিং। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালন হৈছে প্ৰধানকৈ তৰংগ-চালিত পৰিবহণ কাৰণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উত্থান পশ্চিম দিশলৈ বিয়পি পৰা ৰছবি তৰংগৰদ্বাৰা তৰংগ বলৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত হয়, যিটো পৰিঘটনাক ৰছবি-তৰংগ পাম্পিং বোলা হয়। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক পৰিসঞ্চালনৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অক্ষাংশত অৰ্ধ-দ্বিবাৰ্ষিক দোলন (QBO), যিটো ট্ৰপ’স্ফিয়াৰত সংবহনীয়ভাৱে সৃষ্টি হোৱা মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। QBO এ গৌণ পৰিসঞ্চালনৰ সৃষ্টি কৰে যিটো ট্ৰেচাৰৰ বিশ্বব্যাপী ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰিক পৰিবহণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যেনে অ’জন<ref>N. Butchart, A.A. Scaife, J. Austin, S.H.E. Hare, J.R. Knight. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract Quasi-biennial oscillation in ozone in a coupled chemistry-climate model] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230712/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2002JD003004/abstract |date=2014-05-18 }}'', Journal of Geophysical Research.</ref> বা জলীয় বাষ্প। স্তৰমণ্ডলীয় পৰিসঞ্চালনক যথেষ্ট প্ৰভাবিত কৰা আন এটা বৃহৎ পৰিসৰৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰহৰ তৰংগ ভাঙি যোৱা<ref>[[Michael E. McIntyre|M.E. McIntyre]], T.N. Palmer. ''[http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html Breaking planetary waves in the stratosphere] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317055813/http://www.nature.com/nature/journal/v305/n5935/abs/305593a0.html |date=2017-03-17 }}'', Nature.</ref> যাৰ ফলত মধ্য অক্ষাংশত তীব্ৰ অৰ্ধ-অনুভূমিক মিশ্ৰণ ঘটে। এই ভাঙন শীতকালীন গোলাৰ্ধত বহুত বেছি দেখা যায় য’ত এই অঞ্চলটোক চাৰ্ফ জ’ন বুলি কোৱা হয়। উলম্বভাৱে বিয়পি পৰা গ্ৰহৰ তৰংগ আৰু মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহ নামেৰে জনাজাত পৃথক উচ্চ সম্ভাৱ্য ঘূৰ্ণীবতাহ অঞ্চলৰ মাজত অতি অৰৈখিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে এই ভাঙন হয়। ফলত হোৱা ভাঙনৰ ফলত সমগ্ৰ মধ্য অক্ষাংশৰ চাৰ্ফ জ’নত বায়ু আৰু অন্যান্য ট্ৰেচ গেছৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ মিশ্ৰণ ঘটে। এই দ্ৰুত মিশ্ৰণৰ সময়সীমা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত আপৱেলিং আৰু এক্সট্ৰাট্ৰপিকত ডাউনৱেলিঙৰ বহুত লেহেমীয়া সময়মাপতকৈ বহু কম। উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ শীতকালত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত ৰছবি তৰংগ শোষণৰ ফলত হোৱা হঠাতে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতা শীতকালৰ প্ৰায় আধাতে দেখা যায় যেতিয়া ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত পূবৰ বতাহৰ বিকাশ ঘটে। শীতকালৰ অস্বাভাৱিক বতৰৰ আগতেই এইবোৰ পৰিঘটনা ঘটে<ref>M.P. Baldwin and T.J. Dunkerton. ''[https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.1063315 Stratospheric Harbingers of Anomalous Weather Regimes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112084150/http://www.sciencemag.org/content/294/5542/581.short |date=2014-01-12 }}'', Science Magazine.</ref> আৰু আনকি ১৯৬০ চনৰ ইউৰোপৰ ঠাণ্ডা শীতকালৰ বাবেও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।<ref>A.A. Scaife, J.R. Knight, G.K. Vallis, C.K. Folland. ''[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract A stratospheric influence on the winter NAO and North Atlantic surface climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140518230707/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2005GL023226/abstract |date=2014-05-18 }}'', Geophysical Research Letters.</ref> মেৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰিক উষ্ণতাৰ ফলত ই দুৰ্বল হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|title=How Sudden Stratospheric Warming Affects the Whole Atmosphere|url=https://eos.org/features/how-sudden-stratospheric-warming-affects-the-whole-atmosphere|access-date=2020-07-21|website=Eos|date=20 March 2018|language=en-US}}</ref> যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ শক্তিশালী হয়, তেতিয়া ই আৰ্কটিকত থকা ঠাণ্ডা, উচ্চ চাপৰ বায়ুৰ ভৰবোৰ ৰাখে; যেতিয়া ঘূৰ্ণীবতাহ দুৰ্বল হয়, বায়ুৰ ভৰ বিষুৱৰেখাৰফালে গতি কৰে আৰু ফলত মধ্য অক্ষাংশত বতৰৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে। ==উচ্চ-বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী== [[File:Gigantic jet NOIRLab.jpg|thumb|নীলা জেট হিচাপে ট্ৰপ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত আৰু ৰঙা স্প্ৰাইট হিচাপে মেছ’স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলী]] *মূল প্ৰবন্ধ: [[উচ্চ-বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী হৈছে স্বাভাৱিক বিজুলী আৰু ধুমুহাৰ ডাৱৰৰ উচ্চতাৰ বহু ওপৰত হোৱা অল্পকালীন বৈদ্যুতিক বিজুতিৰ পৰিঘটনাৰ এটা পৰিয়াল। উচ্চ বায়ুমণ্ডলৰ বিজুলী বৈদ্যুতিক প্ৰৰোচিত আলোকময় প্লাজমাৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰৰ ওপৰেৰে ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হোৱা বিজুলীক [[নীলা জেট]] বুলি কোৱা হয়, আৰু মেছ'স্ফিয়াৰলৈ যোৱা বিজুলীক ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] বুলি কোৱা হয়। ==জীৱন== বেক্টেৰিয়াৰ জীৱন ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত জীয়াই থাকে, যাৰ ফলত ই জৈৱমণ্ডলৰ অংশ হৈ পৰে।<ref name="DasSarmaDasSarma2018">{{cite journal|last1=DasSarma|first1=Priya|last2=DasSarma|first2=Shiladitya|title=Survival of microbes in Earth's stratosphere|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=43|year=2018|pages=24–30|issn=1369-5274|doi=10.1016/j.mib.2017.11.002|pmid=29156444|bibcode=2018COMb...43...24D |s2cid=19041112}}</ref> ২০০১ চনত উচ্চ উচ্চতাৰ বেলুন পৰীক্ষাত ৪১ কিলোমিটাৰ উচ্চতাত ধূলি সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল আৰু পিছত পৰীক্ষাগাৰত পৰীক্ষা কৰিলে বেক্টেৰিয়াৰ পদাৰ্থ থকা দেখা গৈছিল।<ref name="Woolfson2013">{{cite book|author=Michael Mark Woolfson|author-link=Michael Woolfson|title=Time, Space, Stars & Man: The Story of the Big Bang|url=https://books.google.com/books?id=JYH0L2tLYpcC|year=2013|publisher=World Scientific|isbn=978-1-84816-933-3|page=388}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] mhiubpbfe61lze85vax0wom303sa42n 0 137843 616241 616218 2026-07-08T12:32:22Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:চুক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 616241 wikitext text/x-wiki {{Short description|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী সম্পৰ্কীয় চুক্তি}} '''ৱাশ্বিংটন চুক্তি''' (Washington Accord) হৈছে স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ স্বীকৃতি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত বৃত্তিগত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ স্নাতক (Undergraduate) আৰু স্নাতকোত্তৰ (Postgraduate) শৈক্ষিক ডিগ্ৰীৰ স্বীকৃতি সম্পৰ্কীয় এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি। ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে ইয়াৰ পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী হৈছে [[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[Bangladesh|বাংলাদেশ]], [[Canada|কানাডা]], [[China|চীন]], [[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]], [[Hong Kong|হংকং]], [[India|ভাৰত]], [[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]], [[Ireland|আয়াৰলেণ্ড]], [[Japan|জাপান]], [[South Korea|কোৰিয়া]], [[Malaysia|মালয়েছিয়া]], [[Mexico|মেক্সিকো]], [[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]], [[Pakistan|পাকিস্তান]], [[Philippines|ফিলিপাইনছ]], [[Peru|পেৰু]], [[Russia|ৰাছিয়া]], [[Singapore|ছিংগাপুৰ]], [[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]], [[Taiwan|টাইৱান]], [[Turkey|তুৰস্ক]], [[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।<ref name="Signatories">{{cite web |title=Washington Accord Signatories |url=http://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808085657/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |archive-date=8 August 2023 |access-date=8 August 2023 |publisher=International Engineering Alliance}}</ref> ==সাৰাংশ== ৱাশ্বিংটন চুক্তিয়ে স্বাক্ষৰকাৰী সংস্থাসমূহে স্বীকৃতি দিয়া পাঠ্যক্ৰমসমূহক মূলগতভাৱে সমমানৰ (substantial equivalence) বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। স্বাক্ষৰকাৰী যিকোনো দেশৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ স্নাতকসকলক আন স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহেও অভিযান্ত্ৰিক পেছাত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতা পূৰণ কৰা বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। অৱশ্যে, স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ এই স্বীকৃতি পূৰ্বলক্ষী (retroactive) নহয়; কোনো দেশ স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰা তাৰিখৰ পৰাহে ই কাৰ্যকৰী হয়। ==পৰিসৰ== ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ আওতাত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ—উভয় স্তৰৰ অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |date=18 June 2008 |title=Outcome Based Education |url=http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215150256/http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-date=15 February 2010 |access-date=}}</ref> [[অভিযান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তিবিদ্যা]] (Engineering technology) পাঠ্যক্ৰমসমূহ এই চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। এই পাঠ্যক্ৰমসমূহ [[Sydney Accord|ছিডনী চুক্তি]] (Sydney Accord) আৰু [[Dublin Accord|ডাবলিন চুক্তি]] (Dublin Accord)ৰ আওতাত পৰে। কেৱল স্বাক্ষৰকাৰী দেশ বা অঞ্চলটো ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ অংশ হোৱাৰ পিছত প্ৰদান কৰা অৰ্হতাসমূহহে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই চুক্তি পেছাদাৰী অভিযন্তাসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ (licence) প্ৰদান বা চাৰ্টাৰ্ড অভিযন্তাসকলৰ পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰত্যক্ষভাৱে দায়বদ্ধ নহয়; কিন্তু স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতাসমূহ ইয়াৰ আওতাত পৰে। ==স্বাক্ষৰকাৰী== [[File:Washington Accord (credentials) signatories.svg|alt=Washington Accord Signatories|center|thumb|691x691px|স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা: (২০২৫){{Legend|#1f78b4|পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী}}{{Legend|#ff7f00|আংশিক স্বাক্ষৰকাৰী}}]] তলত ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশ আৰু ভূখণ্ড, সংশ্লিষ্ট স্বীকৃতিদানকাৰী সংস্থা আৰু সদস্যপদ লাভৰ বছৰ দিয়া হৈছে:<ref name="Signatories"/> {| class="wikitable sortable" ! class="unsortable" | পতাকা !সদস্য ৰাষ্ট্ৰ !সদস্য সংস্থা !সদস্যপদ লাভৰ বছৰ |- |{{Flagicon|Australia}} |[[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]] |[[Engineers Australia|Engineers Australia]] (Engineers Australia) |1989 |- |{{Flagicon|Bangladesh}} |[[Bangladesh|বাংলাদেশ]] |[[Institution of Engineers, Bangladesh|Institution of Engineers, Bangladesh]] (Institution of Engineers, Bangladesh) |2023 |- |{{Flagicon|Canada}} |[[Canada|কানাডা]] |[[Engineers Canada|Engineers Canada]] (Engineers Canada) |1989 |- |{{Flagicon|China}} |[[China|চীন]] |[[China Association for Science and Technology|China Association for Science and Technology]] (China Association for Science and Technology) |2016 |- |{{Flagicon|Costa Rica}} |[[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]] |[[Association of Engineers and Architects of Costa Rica|Association of Engineers and Architects of Costa Rica]] (Association of Engineers and Architects of Costa Rica) |2020 |- |{{Flagicon|Hong Kong}} |[[Hong Kong|হংকং]] |[[The Hong Kong Institution of Engineers|The Hong Kong Institution of Engineers]] (The Hong Kong Institution of Engineers) |1995 |- |{{Flagicon|India}} |[[India|ভাৰত]] |[[National Board of Accreditation|National Board of Accreditation]] (National Board of Accreditation) |2014 |- |{{Flagicon|Indonesia}} |[[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]] |[[Persatuan Insinyur Indonesia|Persatuan Insinyur Indonesia]] (PII) |2022 |- |{{Flagicon|Ireland}} |[[Republic of Ireland|আয়াৰলেণ্ড]] |[[Engineers Ireland|Engineers Ireland]] (Engineers Ireland) |1989 |- |{{Flagicon|Japan}} |[[Japan|জাপান]] |[[Japan Accreditation Board for Engineering Education|Japan Accreditation Board for Engineering Education]] (Japan Accreditation Board for Engineering Education) |2005 |- |{{Flagicon|Malaysia}} |[[Malaysia|মালয়েছিয়া]] |[[Board of Engineers Malaysia|Board of Engineers Malaysia]] (BEM) |2009 |- |{{Flagicon|Mexico}} |[[Mexico|মেক্সিকো]] |[[Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería|Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería]] (CACEI) |2022 |- |{{Flagicon|New Zealand}} |[[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]] |[[Engineering New Zealand|Engineering New Zealand]] (Engineering New Zealand) |1989 |- |{{Flagicon|Pakistan}} |[[Pakistan|পাকিস্তান]] |[[Pakistan Engineering Council|Pakistan Engineering Council]] (Pakistan Engineering Council) |2017 |- |{{Flagicon|Philippines}} |[[Philippines|ফিলিপাইনছ]] |[[Philippine Technological Council|Philippine Technological Council]] (Philippine Technological Council) |2023 |- |{{Flagicon|Peru}} |[[Peru|পেৰু]] |[[ICACIT|ICACIT]] (ICACIT) |2018 |- |{{Flagicon|Russia}} |[[Russia|ৰাছিয়া]] |[[Association for Engineering Education of Russia|Association for Engineering Education of Russia]] (Association for Engineering Education of Russia) |2012 |- |{{Flagicon|Singapore}} |[[Singapore|ছিংগাপুৰ]] |[[Institution of Engineers Singapore|Institution of Engineers Singapore]] (Institution of Engineers Singapore) |2006 |- |{{Flagicon|South Africa}} |[[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] |[[Engineering Council of South Africa|Engineering Council of South Africa]] (Engineering Council of South Africa) |1999 |- |{{Flagicon|South Korea}} |[[South Korea|দক্ষিণ কোৰিয়া]] |[[Accreditation Board for Engineering Education of Korea|Accreditation Board for Engineering Education of Korea]] (Accreditation Board for Engineering Education of Korea) |2007 |- |{{Flagicon|Sri Lanka}} |[[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]] |[[Institution of Engineers, Sri Lanka|Institution of Engineers, Sri Lanka]] (Institution of Engineers, Sri Lanka) |2014 |- |{{Flagicon|Taiwan}} |[[Taiwan|টাইৱান]] |[[Institute of Engineering Education Taiwan|Institute of Engineering Education Taiwan]] (Institute of Engineering Education Taiwan) |2007 |- |{{Flagicon|Turkey}} |[[Turkey|তুৰস্ক]] |[[MÜDEK|MÜDEK]] (MÜDEK) |2011 |- |{{Flagicon|United Kingdom}} |[[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] |[[Engineering Council|Engineering Council]] (Engineering Council) |1989 |- |{{Flagicon|USA}} |[[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] |[[ABET|ABET]] |1989 |} তলৰ দেশসমূহৰ অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা আছে আৰু ভৱিষ্যতে পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী সদস্য হ'ব পাৰে: {| class="wikitable sortable" ! class="unsortable" | পতাকা !ৰাষ্ট্ৰ !সংস্থা !অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা অনুমোদিত |- |{{Flagicon|Chile}} |[[Chile|চিলি]] |[[Acredita CI|Acredita CI]] (Acredita CI) |2018 |- |{{Flagicon|Kenya}} |[[Kenya|কেনিয়া]] |[[Engineers Board of Kenya|Engineers Board of Kenya]] (EBK) |2025 |- |{{Flagicon|Mauritius}} |[[Mauritius|মৰিচাছ]] |[[Institution of Engineers Mauritius|Institution of Engineers Mauritius]] (IEM) |2024 |- |{{Flagicon|Myanmar}} |[[Myanmar|ম্যানমাৰ]] |[[Myanmar Engineering Council|Myanmar Engineering Council]] (Myanmar Engineering Council) |2019 |- |{{Flagicon|Nigeria}} |[[Nigeria|নাইজেৰিয়া]] |[[Council for the Regulation of Engineering in Nigeria|Council for the Regulation of Engineering in Nigeria]] |2023 |- |{{Flagicon|Saudi Arabia}} |[[Saudi Arabia|ছৌদি আৰৱ]] |[[Education and Training Evaluation Commission|Education and Training Evaluation Commission]] (ETEC) |2022 |- |{{Flagicon|Thailand}} |[[Thailand|থাইলেণ্ড]] |[[Thailand Accreditation Board of Engineering Education|Thailand Accreditation Board of Engineering Education]] (Thailand Accreditation Board of Engineering Education) |2019 |} ==এইবোৰো চাওক== * [[Regulation and licensure in engineering|অভিযান্ত্ৰিক পেছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান]] (Regulation and licensure in engineering) * [[Seoul Accord|ছিউল চুক্তি]] (Seoul Accord) * [[European Engineer|ইউৰোপীয় অভিযন্তা]] (European Engineer) == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহিৰা লিংক== *[http://ieagreements.org International Engineering Alliance (IEA) official website] *[http://ieagreements.org/Accords/Washington International Engineering Alliance Washington Accord] *[http://ieagreements.org/accords/washington/signatories International Engineering Alliance Washington accord signatories] [[Category:Professional titles and certifications]] [[Category:Engineering education]] [[Category:Accreditation organizations]] [[Category:Professional certification in engineering]] [[শ্ৰেণী:চুক্তি]] 0l74zgehsd4ucdqh9msuv49dunqypka 0 137844 616220 2026-07-08T12:12:00Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = {{native name|es|República de Costa Rica}} | image_flag = Flag of Costa Ric... 616220 wikitext text/x-wiki {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = {{native name|es|República de Costa Rica}} | image_flag = Flag of Costa Rica.svg | image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg | national_motto = {{lang|es|"¡Vivan siempre el trabajo y la paz!"|italics=on}}<br />"শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!" | national_anthem = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)<br />"কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত"<div style="padding-top:0.5em">{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = CRI orthographic.svg | image_map2 = | capital = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]] | coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]] | languages2 = | languages2_type = অন্যান্য কথিত ভাষা | ethnic_groups = {{vunblist | 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]] | 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]]) | 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]] | 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] | 6.2% অন্যান্য<ref name="livepopulation.com" /> }} | ethnic_groups_year = 2021<ref name=CIA /> | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}</ref> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} * 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] ** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])<ref name="irf2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |url-status=live }}</ref> ** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]] {{Tree list/end}} |27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]] |0.4% অন্যান্য }} | demonym = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}} | government_type = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] | leader_title1 = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name1 = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]] | leader_title2 = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name2 = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]] | leader_title3 = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name3 = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]] | legislature = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]] | sovereignty_type = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]] | established_event1 = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা | established_date1 = 15 September 1821 | established_event2 = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_date2 = 1 July 1823 | established_event3 = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ<br />সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}} | established_date3 = 14 November 1838 | established_event4 = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] | established_date4 = 7 November 1949<ref name=CIA>{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}</ref> | established_event5 = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ | established_date5 = 10 May 1850 | area_km2 = 51179.92 | area_rank = ১২৬তম <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | percent_water = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2022 | population_estimate = 5,160,700<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}</ref> | population_census = 5,044,197<ref name="inec_cr">{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimates = | population_estimate_rank = ১২৭তম | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ১০৭তম | GDP_PPP = {{increase}} $169.034 billion<ref name="IMFWEO.CR">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = ৯০তম | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $31,462<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম | GDP_nominal = {{increase}} $102.591 billion<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = ৮৫তম | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম | Gini = 47.2 <!--number only--> | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.833 | HDI_rank = ৬২তম | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | currency = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón) | currency_code = CRC | time_zone = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST) | utc_offset = −6 | date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} | calling_code = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]] | cctld = [[.cr]]<br />.co.cr | recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}} | country_code = | today = | }} == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} fccwbwzsyucobo5gb4yoguw0pn8s0px 616248 616220 2026-07-08T13:03:26Z Psneog 141 616248 wikitext text/x-wiki {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = República de Costa Rica <!-- {{native name|es|República de Costa Rica}} Template needs top be fixed --> | image_flag = Flag of Costa Rica.svg | image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg | national_motto = {{lang|es|"¡Vivan siempre el trabajo y la paz!"|italics=on}}<br />"শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!" | national_anthem = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)<br />"কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত"<div style="padding-top:0.5em">{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = CRI orthographic.svg | image_map2 = | capital = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]] | coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]] | languages2 = | languages2_type = অন্যান্য কথিত ভাষা | ethnic_groups = {{vunblist | 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]] | 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]]) | 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]] | 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] | 6.2% অন্যান্য<ref name="livepopulation.com" /> }} | ethnic_groups_year = 2021<ref name=CIA /> | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}</ref> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} * 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] ** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])<ref name="irf2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |url-status=live }}</ref> ** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]] {{Tree list/end}} |27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]] |0.4% অন্যান্য }} | demonym = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}} | government_type = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] | leader_title1 = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name1 = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]] | leader_title2 = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name2 = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]] | leader_title3 = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name3 = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]] | legislature = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]] | sovereignty_type = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]] | established_event1 = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা | established_date1 = 15 September 1821 | established_event2 = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_date2 = 1 July 1823 | established_event3 = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ<br />সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}} | established_date3 = 14 November 1838 | established_event4 = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] | established_date4 = 7 November 1949<ref name=CIA>{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}</ref> | established_event5 = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ | established_date5 = 10 May 1850 | area_km2 = 51179.92 | area_rank = ১২৬তম <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | percent_water = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2022 | population_estimate = 5,160,700<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}</ref> | population_census = 5,044,197<ref name="inec_cr">{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimates = | population_estimate_rank = ১২৭তম | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ১০৭তম | GDP_PPP = {{increase}} $169.034 billion<ref name="IMFWEO.CR">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = ৯০তম | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $31,462<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম | GDP_nominal = {{increase}} $102.591 billion<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = ৮৫তম | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম | Gini = 47.2 <!--number only--> | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.833 | HDI_rank = ৬২তম | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | currency = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón) | currency_code = CRC | time_zone = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST) | utc_offset = −6 | date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} | calling_code = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]] | cctld = [[.cr]]<br />.co.cr | recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}} | country_code = | today = | }} == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} 7pgh59rkevpjf0ns76qdee9wooh0rz5 616249 616248 2026-07-08T13:09:32Z Psneog 141 616249 wikitext text/x-wiki {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} {{পোখালি}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = República de Costa Rica <!-- {{native name|es|República de Costa Rica}} Template needs top be fixed --> | image_flag = Flag of Costa Rica.svg | image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg | national_motto = {{lang|es|"¡Vivan siempre el trabajo y la paz!"|italics=on}}<br />"শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!" | national_anthem = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)<br />"কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত"<div style="padding-top:0.5em">{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = CRI orthographic.svg | image_map2 = | capital = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]] | coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]] | languages2 = | languages2_type = অন্যান্য কথিত ভাষা | ethnic_groups = {{vunblist | 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]] | 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]]) | 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]] | 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] | 6.2% অন্যান্য<ref name="livepopulation.com" /> }} | ethnic_groups_year = 2021<ref name=CIA /> | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}</ref> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} * 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] ** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])<ref name="irf2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |url-status=live }}</ref> ** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]] {{Tree list/end}} |27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]] |0.4% অন্যান্য }} | demonym = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}} | government_type = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] | leader_title1 = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name1 = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]] | leader_title2 = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name2 = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]] | leader_title3 = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name3 = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]] | legislature = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]] | sovereignty_type = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]] | established_event1 = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা | established_date1 = 15 September 1821 | established_event2 = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_date2 = 1 July 1823 | established_event3 = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ<br />সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}} | established_date3 = 14 November 1838 | established_event4 = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] | established_date4 = 7 November 1949<ref name=CIA>{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}</ref> | established_event5 = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ | established_date5 = 10 May 1850 | area_km2 = 51179.92 | area_rank = ১২৬তম <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | percent_water = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2022 | population_estimate = 5,160,700<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}</ref> | population_census = 5,044,197<ref name="inec_cr">{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimates = | population_estimate_rank = ১২৭তম | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ১০৭তম | GDP_PPP = {{increase}} $169.034 billion<ref name="IMFWEO.CR">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = ৯০তম | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $31,462<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম | GDP_nominal = {{increase}} $102.591 billion<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = ৮৫তম | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম | Gini = 47.2 <!--number only--> | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.833 | HDI_rank = ৬২তম | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | currency = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón) | currency_code = CRC | time_zone = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST) | utc_offset = −6 | date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} | calling_code = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]] | cctld = [[.cr]]<br />.co.cr | recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}} | country_code = | today = | }} '''ক'ষ্টা ৰিকা''' (Costa Rica),{{efn|{{IPAc-en|uk|ˌ|k|ɒ|s|t|ə|_|ˈ|r|iː|k|ə}}, {{IPAc-en|us|audio=En-us-Costa Rica.ogg|ˌ|k|oʊ|s|t|ə|-}}<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{IPA|es|kosta ˈrika|-|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Costa Rica.wav}}; আক্ষৰিক অৰ্থ "সমৃদ্ধ উপকূল"}} আনুষ্ঠানিকভাৱে '''ক'ষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য''' (Republic of Costa Rica),{{efn|{{langx|es|República de Costa Rica}}, {{IPA|es|reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika|}}}} [[মধ্য আমেৰিকা]] (Central America)-ত অৱস্থিত এখন দেশ। ইয়াৰ উত্তৰত [[নিকাৰাগুৱা]], উত্তৰ-পূবে [[কেৰিবিয়ান সাগৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পানামা]] আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]] অৱস্থিত। দক্ষিণে [[কোকোচ দ্বীপ]] (Cocos Island)-ৰ ওচৰত ইয়াৰ [[সামুদ্ৰিক সীমা]] (Maritime boundary) [[ইকুৱেডৰ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। প্ৰায় {{UN Population|ref}} পঞ্চাশ লাখ লোকৰ বাস এই দেশখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ পৰিমাণ প্ৰায় {{cvt|51,180|sqkm}}।<ref name="ignlandarea">{{Cite web |author=Instituto Geográfico Nacional del Registro Nacional |date=2 July 2021 |title=Actualización en el Cálculo de las Áreas Continental e Insular de Costa Rica |trans-title=Update on the Calculation of the Continental and Insular Areas of Costa Rica |url=https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |website=Sistema Nacional de Información Territorial |language=es |access-date=23 April 2024 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730131629/https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |url-status=live }}</ref> ৰাজধানী তথা সৰ্ববৃহৎ চহৰ [[ছান হোছে, ক'ষ্টা ৰিকা|ছান হোছে]] (San José), য'ত প্ৰায় ৩.৫ লাখ লোক বাস কৰে আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত প্ৰায় ২০ লাখ লোকৰ বাস।<ref name="worldscapitalcities.com">{{cite web|url=https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|title=Capital Facts for San José, Costa Rica|date=18 October 2017 |website=World's Capital Cities |access-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413020706/https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|archive-date=13 April 2020}}{{Full citation needed|date=October 2018}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০-ৰ পৰা ৭,০০০ বছৰৰ ভিতৰত কোনো এক সময়ৰ পৰাই [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ প্ৰাক-কলম্বীয় ইতিহাস|ক'ষ্টা ৰিকাত মানুহৰ বসবাস]] (Pre-Columbian history of Costa Rica) আৰম্ভ হৈছিল। ষোড়শ শতিকাত [[স্পেনীয় সাম্ৰাজ্য]] (Spanish Empire)-ই উপনিৱেশ স্থাপন কৰাৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলত বিভিন্ন [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ থলুৱা জনগোষ্ঠী]] (Indigenous peoples of Costa Rica)-এ বাস কৰিছিল। ১৮২১ চনত [[প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]] (First Mexican Empire)-ৰ অংশ হিচাপে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ আগলৈকে ক'ষ্টা ৰিকা স্পেনীয় সাম্ৰাজ্যৰ এক প্ৰান্তীয় উপনিৱেশ আছিল। ইয়াৰ পিছত ১৮২৩ চনত ই [[মধ্য আমেৰিকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গণৰাজ্য]] (Federal Republic of Central America)-ৰ সদস্য হয় আৰু ১৮৪৭ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত দেশখন তুলনামূলকভাৱে স্থিতিশীল স্বৈৰশাসনৰ অধীনত ক্ৰমাৎ আধুনিকীকৰণৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। সেই সময়তে এখন উদাৰ সংবিধান প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু মধ্য আমেৰিকাৰ প্ৰথমখন মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |date=27 August 2025 |title=Costa Rica - Independence, Democracy, Nature |url=https://www.britannica.com/place/Costa-Rica/Independence |access-date=28 August 2025 |website=Britannica |language=en}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ]] (Costa Rican Civil War)-ৰ পিছত ১৯৪৯ চনত ক'ষ্টা ৰিকাই ইয়াৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ সংবিধান|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] (Constitution of Costa Rica) গৃহীত কৰে। এই সংবিধানে [[সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ|সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ]] (Women's suffrage) প্ৰদান কৰাৰ লগতে সকলো নাগৰিকৰ বাবে বিভিন্ন সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু শৈক্ষিক অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। লগতে দেশখনে স্থায়ীভাৱে [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ জনসাধাৰণৰ বাহিনী]] (Public Force of Costa Rica)-ৰ বাহিৰে নিয়মীয়া সেনাবাহিনী বিলুপ্ত কৰে আৰু [[সশস্ত্ৰ বাহিনী নথকা দেশৰ তালিকা|স্থায়ী সেনাবাহিনী নথকা]] (List of countries without armed forces) বিশ্বৰ অতি কম সংখ্যক সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|website=El Espíritu del 48|title=Abolición del Ejército|access-date=9 March 2008|language=es|archive-date=9 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009 |url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |title=Costa Rica |publisher=World Desk Reference |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211185659/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |archive-date=11 February 2008}}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009|url=http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas|title=Costa Rica|publisher=Uppsala University|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas}}</ref> ক'ষ্টা ৰিকা এখন [[ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] (Presidential system) আৰু শক্তিশালী তথা সুস্থিৰ গণতান্ত্ৰিক দেশ।<ref name="seattletimes.com">{{cite web |date=11 March 2017 |title=Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy |url=http://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907070223/https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |archive-date=7 September 2019 |access-date=4 August 2017}}</ref> ১৮৮৬ চনৰ পৰা দেশখনত শিক্ষা বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক। ৰাষ্ট্ৰীয় বাজেটৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ শিক্ষা খণ্ডত ব্যয় কৰা হয়, যি দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় ৬.২%—বিশ্বব্যাপী গড় ৩.৮%-তকৈ যথেষ্ট বেছি।<ref>{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/ |access-date=28 August 2025 |website=World Bank Open Data}}</ref> পূৰ্বতে কৃষিনিৰ্ভৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ অৰ্থনীতি]] (Costa Rican economy) বৰ্তমান বিত্তীয় সেৱা, বিদেশী কোম্পানীৰ কৰ্প'ৰেট সেৱা, ঔষধ উদ্যোগ আৰু [[পৰিৱেশ পৰ্যটন]] (ecotourism)-ক সামৰি বহুমুখী অৰ্থনীতিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।<ref name="cinde.org">{{cite web |title=The Investment Promotion Agency of Costa Rica |url=http://www.cinde.org/en/why/incentives |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807232641/http://www.cinde.org/en/why/incentives |archive-date=7 August 2017 |access-date=7 August 2017 |website=www.cinde.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brierley |first=Tor |date=29 September 2023 |title=Why This Popular Central American Country Is Breaking All Tourism Records Right Now |url=https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117122221/https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=Travel Off Path |language=en-US}}</ref> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} 63kud6064f4so3owcv7xr3e9guj67on 616250 616249 2026-07-08T13:13:07Z Psneog 141 616250 wikitext text/x-wiki {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} {{পোখালি}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = República de Costa Rica <!-- {{native name|es|República de Costa Rica}} Template needs top be fixed --> | image_flag = Flag of Costa Rica.svg | image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg | national_motto = {{lang|es|"¡Vivan siempre el trabajo y la paz!"|italics=on}}<br />"শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!" | national_anthem = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)<br />"কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত"<div style="padding-top:0.5em">{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = CRI orthographic.svg | image_map2 = | capital = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]] | coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]] | languages2 = | languages2_type = অন্যান্য কথিত ভাষা | ethnic_groups = {{vunblist | 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]] | 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]]) | 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]] | 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] | 6.2% অন্যান্য<ref name="livepopulation.com">{{cite web|url=https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|title=Live Costa Rica Population Clock 2017 – Population of Costa Rica Today|website=www.livepopulation.com|access-date=6 August 2017|archive-date=4 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104210502/https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|url-status=live}}</ref> }} | ethnic_groups_year = 2021<ref name=CIA /> | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}</ref> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} * 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] ** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])<ref name="irf2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |url-status=live }}</ref> ** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]] {{Tree list/end}} |27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]] |0.4% অন্যান্য }} | demonym = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}} | government_type = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] | leader_title1 = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name1 = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]] | leader_title2 = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name2 = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]] | leader_title3 = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name3 = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]] | legislature = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]] | sovereignty_type = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]] | established_event1 = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা | established_date1 = 15 September 1821 | established_event2 = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_date2 = 1 July 1823 | established_event3 = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ<br />সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}} | established_date3 = 14 November 1838 | established_event4 = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] | established_date4 = 7 November 1949<ref name=CIA>{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}</ref> | established_event5 = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ | established_date5 = 10 May 1850 | area_km2 = 51179.92 | area_rank = ১২৬তম <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | percent_water = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2022 | population_estimate = 5,160,700<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}</ref> | population_census = 5,044,197<ref name="inec_cr">{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimates = | population_estimate_rank = ১২৭তম | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ১০৭তম | GDP_PPP = {{increase}} $169.034 billion<ref name="IMFWEO.CR">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = ৯০তম | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $31,462<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম | GDP_nominal = {{increase}} $102.591 billion<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = ৮৫তম | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম | Gini = 47.2 <!--number only--> | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.833 | HDI_rank = ৬২তম | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | currency = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón) | currency_code = CRC | time_zone = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST) | utc_offset = −6 | date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} | calling_code = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]] | cctld = [[.cr]]<br />.co.cr | recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}} | country_code = | today = | }} '''ক'ষ্টা ৰিকা''' (Costa Rica),{{efn|{{IPAc-en|uk|ˌ|k|ɒ|s|t|ə|_|ˈ|r|iː|k|ə}}, {{IPAc-en|us|audio=En-us-Costa Rica.ogg|ˌ|k|oʊ|s|t|ə|-}}<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{IPA|es|kosta ˈrika|-|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Costa Rica.wav}}; আক্ষৰিক অৰ্থ "সমৃদ্ধ উপকূল"}} আনুষ্ঠানিকভাৱে '''ক'ষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য''' (Republic of Costa Rica),{{efn|{{langx|es|República de Costa Rica}}, {{IPA|es|reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika|}}}} [[মধ্য আমেৰিকা]] (Central America)-ত অৱস্থিত এখন দেশ। ইয়াৰ উত্তৰত [[নিকাৰাগুৱা]], উত্তৰ-পূবে [[কেৰিবিয়ান সাগৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পানামা]] আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]] অৱস্থিত। দক্ষিণে [[কোকোচ দ্বীপ]] (Cocos Island)-ৰ ওচৰত ইয়াৰ [[সামুদ্ৰিক সীমা]] (Maritime boundary) [[ইকুৱেডৰ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। প্ৰায় {{UN Population|ref}} পঞ্চাশ লাখ লোকৰ বাস এই দেশখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ পৰিমাণ প্ৰায় {{cvt|51,180|sqkm}}।<ref name="ignlandarea">{{Cite web |author=Instituto Geográfico Nacional del Registro Nacional |date=2 July 2021 |title=Actualización en el Cálculo de las Áreas Continental e Insular de Costa Rica |trans-title=Update on the Calculation of the Continental and Insular Areas of Costa Rica |url=https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |website=Sistema Nacional de Información Territorial |language=es |access-date=23 April 2024 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730131629/https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |url-status=live }}</ref> ৰাজধানী তথা সৰ্ববৃহৎ চহৰ [[ছান হোছে, ক'ষ্টা ৰিকা|ছান হোছে]] (San José), য'ত প্ৰায় ৩.৫ লাখ লোক বাস কৰে আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত প্ৰায় ২০ লাখ লোকৰ বাস।<ref name="worldscapitalcities.com">{{cite web|url=https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|title=Capital Facts for San José, Costa Rica|date=18 October 2017 |website=World's Capital Cities |access-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413020706/https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|archive-date=13 April 2020}}{{Full citation needed|date=October 2018}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০-ৰ পৰা ৭,০০০ বছৰৰ ভিতৰত কোনো এক সময়ৰ পৰাই [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ প্ৰাক-কলম্বীয় ইতিহাস|ক'ষ্টা ৰিকাত মানুহৰ বসবাস]] (Pre-Columbian history of Costa Rica) আৰম্ভ হৈছিল। ষোড়শ শতিকাত [[স্পেনীয় সাম্ৰাজ্য]] (Spanish Empire)-ই উপনিৱেশ স্থাপন কৰাৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলত বিভিন্ন [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ থলুৱা জনগোষ্ঠী]] (Indigenous peoples of Costa Rica)-এ বাস কৰিছিল। ১৮২১ চনত [[প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]] (First Mexican Empire)-ৰ অংশ হিচাপে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ আগলৈকে ক'ষ্টা ৰিকা স্পেনীয় সাম্ৰাজ্যৰ এক প্ৰান্তীয় উপনিৱেশ আছিল। ইয়াৰ পিছত ১৮২৩ চনত ই [[মধ্য আমেৰিকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গণৰাজ্য]] (Federal Republic of Central America)-ৰ সদস্য হয় আৰু ১৮৪৭ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত দেশখন তুলনামূলকভাৱে স্থিতিশীল স্বৈৰশাসনৰ অধীনত ক্ৰমাৎ আধুনিকীকৰণৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। সেই সময়তে এখন উদাৰ সংবিধান প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু মধ্য আমেৰিকাৰ প্ৰথমখন মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |date=27 August 2025 |title=Costa Rica - Independence, Democracy, Nature |url=https://www.britannica.com/place/Costa-Rica/Independence |access-date=28 August 2025 |website=Britannica |language=en}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ]] (Costa Rican Civil War)-ৰ পিছত ১৯৪৯ চনত ক'ষ্টা ৰিকাই ইয়াৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ সংবিধান|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] (Constitution of Costa Rica) গৃহীত কৰে। এই সংবিধানে [[সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ|সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ]] (Women's suffrage) প্ৰদান কৰাৰ লগতে সকলো নাগৰিকৰ বাবে বিভিন্ন সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু শৈক্ষিক অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। লগতে দেশখনে স্থায়ীভাৱে [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ জনসাধাৰণৰ বাহিনী]] (Public Force of Costa Rica)-ৰ বাহিৰে নিয়মীয়া সেনাবাহিনী বিলুপ্ত কৰে আৰু [[সশস্ত্ৰ বাহিনী নথকা দেশৰ তালিকা|স্থায়ী সেনাবাহিনী নথকা]] (List of countries without armed forces) বিশ্বৰ অতি কম সংখ্যক সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|website=El Espíritu del 48|title=Abolición del Ejército|access-date=9 March 2008|language=es|archive-date=9 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009 |url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |title=Costa Rica |publisher=World Desk Reference |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211185659/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |archive-date=11 February 2008}}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009|url=http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas|title=Costa Rica|publisher=Uppsala University|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas}}</ref> ক'ষ্টা ৰিকা এখন [[ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] (Presidential system) আৰু শক্তিশালী তথা সুস্থিৰ গণতান্ত্ৰিক দেশ।<ref name="seattletimes.com">{{cite web |date=11 March 2017 |title=Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy |url=http://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907070223/https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |archive-date=7 September 2019 |access-date=4 August 2017}}</ref> ১৮৮৬ চনৰ পৰা দেশখনত শিক্ষা বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক। ৰাষ্ট্ৰীয় বাজেটৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ শিক্ষা খণ্ডত ব্যয় কৰা হয়, যি দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় ৬.২%—বিশ্বব্যাপী গড় ৩.৮%-তকৈ যথেষ্ট বেছি।<ref>{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/ |access-date=28 August 2025 |website=World Bank Open Data}}</ref> পূৰ্বতে কৃষিনিৰ্ভৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ অৰ্থনীতি]] (Costa Rican economy) বৰ্তমান বিত্তীয় সেৱা, বিদেশী কোম্পানীৰ কৰ্প'ৰেট সেৱা, ঔষধ উদ্যোগ আৰু [[পৰিৱেশ পৰ্যটন]] (ecotourism)-ক সামৰি বহুমুখী অৰ্থনীতিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।<ref name="cinde.org">{{cite web |title=The Investment Promotion Agency of Costa Rica |url=http://www.cinde.org/en/why/incentives |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807232641/http://www.cinde.org/en/why/incentives |archive-date=7 August 2017 |access-date=7 August 2017 |website=www.cinde.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brierley |first=Tor |date=29 September 2023 |title=Why This Popular Central American Country Is Breaking All Tourism Records Right Now |url=https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117122221/https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=Travel Off Path |language=en-US}}</ref> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} g28qfzmuznd3egdy9bisn2l1xiwg20k 616251 616250 2026-07-08T13:14:14Z Psneog 141 616251 wikitext text/x-wiki {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} {{পোখালি}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = República de Costa Rica <!-- {{native name|es|República de Costa Rica}} Template needs top be fixed --> | image_flag = Flag of Costa Rica.svg | image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg | national_motto = {{lang|es|"¡Vivan siempre el trabajo y la paz!"|italics=on}}<br />"শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!" | national_anthem = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)<br />"কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত"<div style="padding-top:0.5em">{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = CRI orthographic.svg | image_map2 = | capital = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]] | coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]] | languages2 = | languages2_type = অন্যান্য কথিত ভাষা | ethnic_groups = {{vunblist | 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]] | 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]]) | 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]] | 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] | 6.2% অন্যান্য<ref name="livepopulation.com">{{cite web|url=https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|title=Live Costa Rica Population Clock 2017 – Population of Costa Rica Today|website=www.livepopulation.com|access-date=6 August 2017|archive-date=4 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104210502/https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|url-status=live}}</ref> }} | ethnic_groups_year = 2021<ref name=CIA /> | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}</ref> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} * 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] ** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])<ref name="irf2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |url-status=live }}</ref> ** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]] {{Tree list/end}} |27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]] |0.4% অন্যান্য }} | demonym = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}} | government_type = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] | leader_title1 = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name1 = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]] | leader_title2 = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name2 = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]] | leader_title3 = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name3 = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]] | legislature = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]] | sovereignty_type = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]] | established_event1 = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা | established_date1 = 15 September 1821 | established_event2 = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_date2 = 1 July 1823 | established_event3 = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ<br />সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}} | established_date3 = 14 November 1838 | established_event4 = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] | established_date4 = 7 November 1949<ref name=CIA>{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}</ref> | established_event5 = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ | established_date5 = 10 May 1850 | area_km2 = 51179.92 | area_rank = ১২৬তম <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | percent_water = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2022 | population_estimate = 5,160,700<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}</ref> | population_census = 5,044,197<ref name="inec_cr">{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimates = | population_estimate_rank = ১২৭তম | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ১০৭তম | GDP_PPP = {{increase}} $169.034 billion<ref name="IMFWEO.CR">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = ৯০তম | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $31,462<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম | GDP_nominal = {{increase}} $102.591 billion<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = ৮৫তম | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম | Gini = 47.2 <!--number only--> | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.833 | HDI_rank = ৬২তম | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | currency = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón) | currency_code = CRC | time_zone = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST) | utc_offset = −6 | date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} | calling_code = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]] | cctld = [[.cr]]<br />.co.cr | recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}} | country_code = | today = | }} '''ক'ষ্টা ৰিকা''' (Costa Rica),{{efn|{{IPAc-en|uk|ˌ|k|ɒ|s|t|ə|_|ˈ|r|iː|k|ə}}, {{IPAc-en|us|audio=En-us-Costa Rica.ogg|ˌ|k|oʊ|s|t|ə|-}}<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{IPA|es|kosta ˈrika|-|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Costa Rica.wav}}; আক্ষৰিক অৰ্থ "সমৃদ্ধ উপকূল"}} আনুষ্ঠানিকভাৱে '''ক'ষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য''' (Republic of Costa Rica),{{efn|{{langx|es|República de Costa Rica}}, {{IPA|es|reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika|}}}} [[মধ্য আমেৰিকা]] (Central America)-ত অৱস্থিত এখন দেশ। ইয়াৰ উত্তৰত [[নিকাৰাগুৱা]], উত্তৰ-পূবে [[কেৰিবিয়ান সাগৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পানামা]] আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]] অৱস্থিত। দক্ষিণে [[কোকোচ দ্বীপ]] (Cocos Island)-ৰ ওচৰত ইয়াৰ [[সামুদ্ৰিক সীমা]] (Maritime boundary) [[ইকুৱেডৰ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। প্ৰায় {{UN Population|ref}} পঞ্চাশ লাখ লোকৰ বাস এই দেশখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ পৰিমাণ প্ৰায় {{cvt|51,180|sqkm}}।<ref name="ignlandarea">{{Cite web |author=Instituto Geográfico Nacional del Registro Nacional |date=2 July 2021 |title=Actualización en el Cálculo de las Áreas Continental e Insular de Costa Rica |trans-title=Update on the Calculation of the Continental and Insular Areas of Costa Rica |url=https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |website=Sistema Nacional de Información Territorial |language=es |access-date=23 April 2024 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730131629/https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |url-status=live }}</ref> ৰাজধানী তথা সৰ্ববৃহৎ চহৰ [[ছান হোছে, ক'ষ্টা ৰিকা|ছান হোছে]] (San José), য'ত প্ৰায় ৩.৫ লাখ লোক বাস কৰে আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত প্ৰায় ২০ লাখ লোকৰ বাস।<ref name="worldscapitalcities.com">{{cite web|url=https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|title=Capital Facts for San José, Costa Rica|date=18 October 2017 |website=World's Capital Cities |access-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413020706/https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|archive-date=13 April 2020}}{{Full citation needed|date=October 2018}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০-ৰ পৰা ৭,০০০ বছৰৰ ভিতৰত কোনো এক সময়ৰ পৰাই [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ প্ৰাক-কলম্বীয় ইতিহাস|ক'ষ্টা ৰিকাত মানুহৰ বসবাস]] (Pre-Columbian history of Costa Rica) আৰম্ভ হৈছিল। ষোড়শ শতিকাত [[স্পেনীয় সাম্ৰাজ্য]] (Spanish Empire)-ই উপনিৱেশ স্থাপন কৰাৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলত বিভিন্ন [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ থলুৱা জনগোষ্ঠী]] (Indigenous peoples of Costa Rica)-এ বাস কৰিছিল। ১৮২১ চনত [[প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]] (First Mexican Empire)-ৰ অংশ হিচাপে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ আগলৈকে ক'ষ্টা ৰিকা স্পেনীয় সাম্ৰাজ্যৰ এক প্ৰান্তীয় উপনিৱেশ আছিল। ইয়াৰ পিছত ১৮২৩ চনত ই [[মধ্য আমেৰিকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গণৰাজ্য]] (Federal Republic of Central America)-ৰ সদস্য হয় আৰু ১৮৪৭ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত দেশখন তুলনামূলকভাৱে স্থিতিশীল স্বৈৰশাসনৰ অধীনত ক্ৰমাৎ আধুনিকীকৰণৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। সেই সময়তে এখন উদাৰ সংবিধান প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু মধ্য আমেৰিকাৰ প্ৰথমখন মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |date=27 August 2025 |title=Costa Rica - Independence, Democracy, Nature |url=https://www.britannica.com/place/Costa-Rica/Independence |access-date=28 August 2025 |website=Britannica |language=en}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ]] (Costa Rican Civil War)-ৰ পিছত ১৯৪৯ চনত ক'ষ্টা ৰিকাই ইয়াৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ সংবিধান|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] (Constitution of Costa Rica) গৃহীত কৰে। এই সংবিধানে [[সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ|সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ]] (Women's suffrage) প্ৰদান কৰাৰ লগতে সকলো নাগৰিকৰ বাবে বিভিন্ন সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু শৈক্ষিক অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। লগতে দেশখনে স্থায়ীভাৱে [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ জনসাধাৰণৰ বাহিনী]] (Public Force of Costa Rica)-ৰ বাহিৰে নিয়মীয়া সেনাবাহিনী বিলুপ্ত কৰে আৰু [[সশস্ত্ৰ বাহিনী নথকা দেশৰ তালিকা|স্থায়ী সেনাবাহিনী নথকা]] (List of countries without armed forces) বিশ্বৰ অতি কম সংখ্যক সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|website=El Espíritu del 48|title=Abolición del Ejército|access-date=9 March 2008|language=es|archive-date=9 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009 |url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |title=Costa Rica |publisher=World Desk Reference |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211185659/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |archive-date=11 February 2008}}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009|url=http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas|title=Costa Rica|publisher=Uppsala University|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas}}</ref> ক'ষ্টা ৰিকা এখন [[ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] (Presidential system) আৰু শক্তিশালী তথা সুস্থিৰ গণতান্ত্ৰিক দেশ।<ref name="seattletimes.com">{{cite web |date=11 March 2017 |title=Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy |url=http://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907070223/https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |archive-date=7 September 2019 |access-date=4 August 2017}}</ref> ১৮৮৬ চনৰ পৰা দেশখনত শিক্ষা বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক। ৰাষ্ট্ৰীয় বাজেটৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ শিক্ষা খণ্ডত ব্যয় কৰা হয়, যি দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় ৬.২%—বিশ্বব্যাপী গড় ৩.৮%-তকৈ যথেষ্ট বেছি।<ref>{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/ |access-date=28 August 2025 |website=World Bank Open Data}}</ref> পূৰ্বতে কৃষিনিৰ্ভৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ অৰ্থনীতি]] (Costa Rican economy) বৰ্তমান বিত্তীয় সেৱা, বিদেশী কোম্পানীৰ কৰ্প'ৰেট সেৱা, ঔষধ উদ্যোগ আৰু [[পৰিৱেশ পৰ্যটন]] (ecotourism)-ক সামৰি বহুমুখী অৰ্থনীতিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।<ref name="cinde.org">{{cite web |title=The Investment Promotion Agency of Costa Rica |url=http://www.cinde.org/en/why/incentives |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807232641/http://www.cinde.org/en/why/incentives |archive-date=7 August 2017 |access-date=7 August 2017 |website=www.cinde.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brierley |first=Tor |date=29 September 2023 |title=Why This Popular Central American Country Is Breaking All Tourism Records Right Now |url=https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117122221/https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=Travel Off Path |language=en-US}}</ref> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} == টোকা == {{notelist}} sia6l6au4lyair6hz47mwq8k0s22jgn 616252 616251 2026-07-08T13:14:53Z Psneog 141 পৃষ্ঠা [[Costa Rica]]ৰ পৰা [[ক'ষ্টা ৰিকা]]লৈ Psneogয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 616251 wikitext text/x-wiki {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} {{পোখালি}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = República de Costa Rica <!-- {{native name|es|República de Costa Rica}} Template needs top be fixed --> | image_flag = Flag of Costa Rica.svg | image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg | national_motto = {{lang|es|"¡Vivan siempre el trabajo y la paz!"|italics=on}}<br />"শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!" | national_anthem = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)<br />"কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত"<div style="padding-top:0.5em">{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = CRI orthographic.svg | image_map2 = | capital = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]] | coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]] | languages2 = | languages2_type = অন্যান্য কথিত ভাষা | ethnic_groups = {{vunblist | 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]] | 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]]) | 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]] | 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] | 6.2% অন্যান্য<ref name="livepopulation.com">{{cite web|url=https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|title=Live Costa Rica Population Clock 2017 – Population of Costa Rica Today|website=www.livepopulation.com|access-date=6 August 2017|archive-date=4 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104210502/https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|url-status=live}}</ref> }} | ethnic_groups_year = 2021<ref name=CIA /> | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}</ref> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} * 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] ** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])<ref name="irf2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |url-status=live }}</ref> ** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]] {{Tree list/end}} |27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]] |0.4% অন্যান্য }} | demonym = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}} | government_type = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] | leader_title1 = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name1 = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]] | leader_title2 = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name2 = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]] | leader_title3 = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name3 = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]] | legislature = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]] | sovereignty_type = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]] | established_event1 = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা | established_date1 = 15 September 1821 | established_event2 = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_date2 = 1 July 1823 | established_event3 = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ<br />সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}} | established_date3 = 14 November 1838 | established_event4 = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] | established_date4 = 7 November 1949<ref name=CIA>{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}</ref> | established_event5 = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ | established_date5 = 10 May 1850 | area_km2 = 51179.92 | area_rank = ১২৬তম <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | percent_water = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2022 | population_estimate = 5,160,700<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}</ref> | population_census = 5,044,197<ref name="inec_cr">{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimates = | population_estimate_rank = ১২৭তম | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ১০৭তম | GDP_PPP = {{increase}} $169.034 billion<ref name="IMFWEO.CR">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = ৯০তম | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $31,462<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম | GDP_nominal = {{increase}} $102.591 billion<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = ৮৫তম | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম | Gini = 47.2 <!--number only--> | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.833 | HDI_rank = ৬২তম | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | currency = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón) | currency_code = CRC | time_zone = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST) | utc_offset = −6 | date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} | calling_code = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]] | cctld = [[.cr]]<br />.co.cr | recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}} | country_code = | today = | }} '''ক'ষ্টা ৰিকা''' (Costa Rica),{{efn|{{IPAc-en|uk|ˌ|k|ɒ|s|t|ə|_|ˈ|r|iː|k|ə}}, {{IPAc-en|us|audio=En-us-Costa Rica.ogg|ˌ|k|oʊ|s|t|ə|-}}<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{IPA|es|kosta ˈrika|-|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Costa Rica.wav}}; আক্ষৰিক অৰ্থ "সমৃদ্ধ উপকূল"}} আনুষ্ঠানিকভাৱে '''ক'ষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য''' (Republic of Costa Rica),{{efn|{{langx|es|República de Costa Rica}}, {{IPA|es|reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika|}}}} [[মধ্য আমেৰিকা]] (Central America)-ত অৱস্থিত এখন দেশ। ইয়াৰ উত্তৰত [[নিকাৰাগুৱা]], উত্তৰ-পূবে [[কেৰিবিয়ান সাগৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পানামা]] আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]] অৱস্থিত। দক্ষিণে [[কোকোচ দ্বীপ]] (Cocos Island)-ৰ ওচৰত ইয়াৰ [[সামুদ্ৰিক সীমা]] (Maritime boundary) [[ইকুৱেডৰ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। প্ৰায় {{UN Population|ref}} পঞ্চাশ লাখ লোকৰ বাস এই দেশখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ পৰিমাণ প্ৰায় {{cvt|51,180|sqkm}}।<ref name="ignlandarea">{{Cite web |author=Instituto Geográfico Nacional del Registro Nacional |date=2 July 2021 |title=Actualización en el Cálculo de las Áreas Continental e Insular de Costa Rica |trans-title=Update on the Calculation of the Continental and Insular Areas of Costa Rica |url=https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |website=Sistema Nacional de Información Territorial |language=es |access-date=23 April 2024 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730131629/https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |url-status=live }}</ref> ৰাজধানী তথা সৰ্ববৃহৎ চহৰ [[ছান হোছে, ক'ষ্টা ৰিকা|ছান হোছে]] (San José), য'ত প্ৰায় ৩.৫ লাখ লোক বাস কৰে আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত প্ৰায় ২০ লাখ লোকৰ বাস।<ref name="worldscapitalcities.com">{{cite web|url=https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|title=Capital Facts for San José, Costa Rica|date=18 October 2017 |website=World's Capital Cities |access-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413020706/https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|archive-date=13 April 2020}}{{Full citation needed|date=October 2018}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০-ৰ পৰা ৭,০০০ বছৰৰ ভিতৰত কোনো এক সময়ৰ পৰাই [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ প্ৰাক-কলম্বীয় ইতিহাস|ক'ষ্টা ৰিকাত মানুহৰ বসবাস]] (Pre-Columbian history of Costa Rica) আৰম্ভ হৈছিল। ষোড়শ শতিকাত [[স্পেনীয় সাম্ৰাজ্য]] (Spanish Empire)-ই উপনিৱেশ স্থাপন কৰাৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলত বিভিন্ন [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ থলুৱা জনগোষ্ঠী]] (Indigenous peoples of Costa Rica)-এ বাস কৰিছিল। ১৮২১ চনত [[প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]] (First Mexican Empire)-ৰ অংশ হিচাপে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ আগলৈকে ক'ষ্টা ৰিকা স্পেনীয় সাম্ৰাজ্যৰ এক প্ৰান্তীয় উপনিৱেশ আছিল। ইয়াৰ পিছত ১৮২৩ চনত ই [[মধ্য আমেৰিকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গণৰাজ্য]] (Federal Republic of Central America)-ৰ সদস্য হয় আৰু ১৮৪৭ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত দেশখন তুলনামূলকভাৱে স্থিতিশীল স্বৈৰশাসনৰ অধীনত ক্ৰমাৎ আধুনিকীকৰণৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। সেই সময়তে এখন উদাৰ সংবিধান প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু মধ্য আমেৰিকাৰ প্ৰথমখন মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |date=27 August 2025 |title=Costa Rica - Independence, Democracy, Nature |url=https://www.britannica.com/place/Costa-Rica/Independence |access-date=28 August 2025 |website=Britannica |language=en}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ]] (Costa Rican Civil War)-ৰ পিছত ১৯৪৯ চনত ক'ষ্টা ৰিকাই ইয়াৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ সংবিধান|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] (Constitution of Costa Rica) গৃহীত কৰে। এই সংবিধানে [[সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ|সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ]] (Women's suffrage) প্ৰদান কৰাৰ লগতে সকলো নাগৰিকৰ বাবে বিভিন্ন সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু শৈক্ষিক অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। লগতে দেশখনে স্থায়ীভাৱে [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ জনসাধাৰণৰ বাহিনী]] (Public Force of Costa Rica)-ৰ বাহিৰে নিয়মীয়া সেনাবাহিনী বিলুপ্ত কৰে আৰু [[সশস্ত্ৰ বাহিনী নথকা দেশৰ তালিকা|স্থায়ী সেনাবাহিনী নথকা]] (List of countries without armed forces) বিশ্বৰ অতি কম সংখ্যক সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|website=El Espíritu del 48|title=Abolición del Ejército|access-date=9 March 2008|language=es|archive-date=9 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009 |url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |title=Costa Rica |publisher=World Desk Reference |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211185659/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |archive-date=11 February 2008}}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009|url=http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas|title=Costa Rica|publisher=Uppsala University|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas}}</ref> ক'ষ্টা ৰিকা এখন [[ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] (Presidential system) আৰু শক্তিশালী তথা সুস্থিৰ গণতান্ত্ৰিক দেশ।<ref name="seattletimes.com">{{cite web |date=11 March 2017 |title=Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy |url=http://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907070223/https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |archive-date=7 September 2019 |access-date=4 August 2017}}</ref> ১৮৮৬ চনৰ পৰা দেশখনত শিক্ষা বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক। ৰাষ্ট্ৰীয় বাজেটৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ শিক্ষা খণ্ডত ব্যয় কৰা হয়, যি দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় ৬.২%—বিশ্বব্যাপী গড় ৩.৮%-তকৈ যথেষ্ট বেছি।<ref>{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/ |access-date=28 August 2025 |website=World Bank Open Data}}</ref> পূৰ্বতে কৃষিনিৰ্ভৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ অৰ্থনীতি]] (Costa Rican economy) বৰ্তমান বিত্তীয় সেৱা, বিদেশী কোম্পানীৰ কৰ্প'ৰেট সেৱা, ঔষধ উদ্যোগ আৰু [[পৰিৱেশ পৰ্যটন]] (ecotourism)-ক সামৰি বহুমুখী অৰ্থনীতিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।<ref name="cinde.org">{{cite web |title=The Investment Promotion Agency of Costa Rica |url=http://www.cinde.org/en/why/incentives |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807232641/http://www.cinde.org/en/why/incentives |archive-date=7 August 2017 |access-date=7 August 2017 |website=www.cinde.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brierley |first=Tor |date=29 September 2023 |title=Why This Popular Central American Country Is Breaking All Tourism Records Right Now |url=https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117122221/https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=Travel Off Path |language=en-US}}</ref> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} == টোকা == {{notelist}} sia6l6au4lyair6hz47mwq8k0s22jgn 616384 616252 2026-07-09T08:56:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616384 wikitext text/x-wiki {{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}} {{পোখালি}} <!-- {{about|দেশখন}} --> {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Use American English|date=February 2017}} {{Infobox country | conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য | common_name = কষ্টা ৰিকা | native_name = República de Costa Rica <!-- {{native name|es|República de Costa Rica}} Template needs top be fixed --> | image_flag = Flag of Costa Rica.svg | image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg | national_motto = {{lang|es|"¡Vivan siempre el trabajo y la paz!"|italics=on}}<br />"শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!" | national_anthem = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)<br />"কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত"<div style="padding-top:0.5em">{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = CRI orthographic.svg | image_map2 = | capital = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]] | coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]] | languages2 = | languages2_type = অন্যান্য কথিত ভাষা | ethnic_groups = {{vunblist | 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]] | 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]]) | 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]] | 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] | 6.2% অন্যান্য<ref name="livepopulation.com">{{cite web|url=https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|title=Live Costa Rica Population Clock 2017 – Population of Costa Rica Today|website=www.livepopulation.com|access-date=6 August 2017|archive-date=4 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104210502/https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|url-status=live}}</ref> }} | ethnic_groups_year = 2021<ref name=CIA /> | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}</ref> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} * 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]] ** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])<ref name="irf2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281062 |url-status=live }}</ref> ** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]] {{Tree list/end}} |27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]] |0.4% অন্যান্য }} | demonym = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}} | government_type = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] | leader_title1 = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name1 = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]] | leader_title2 = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name2 = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]] | leader_title3 = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]] | leader_name3 = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]] | legislature = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]] | sovereignty_type = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]] | established_event1 = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা | established_date1 = 15 September 1821 | established_event2 = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_date2 = 1 July 1823 | established_event3 = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ<br />সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}} | established_date3 = 14 November 1838 | established_event4 = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] | established_date4 = 7 November 1949<ref name=CIA>{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}</ref> | established_event5 = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ | established_date5 = 10 May 1850 | area_km2 = 51179.92 | area_rank = ১২৬তম <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | percent_water = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2022 | population_estimate = 5,160,700<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}</ref> | population_census = 5,044,197<ref name="inec_cr">{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live|archivedate=28 August 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|deadurl=yes}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimates = | population_estimate_rank = ১২৭তম | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ১০৭তম | GDP_PPP = {{increase}} $169.034 billion<ref name="IMFWEO.CR">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = ৯০তম | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $31,462<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম | GDP_nominal = {{increase}} $102.591 billion<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = ৮৫তম | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095<ref name="IMFWEO.CR" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম | Gini = 47.2 <!--number only--> | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.833 | HDI_rank = ৬২তম | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | currency = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón) | currency_code = CRC | time_zone = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST) | utc_offset = −6 | date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} | calling_code = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]] | cctld = [[.cr]]<br />.co.cr | recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}} | country_code = | today = | }} '''ক'ষ্টা ৰিকা''' (Costa Rica),{{efn|{{IPAc-en|uk|ˌ|k|ɒ|s|t|ə|_|ˈ|r|iː|k|ə}}, {{IPAc-en|us|audio=En-us-Costa Rica.ogg|ˌ|k|oʊ|s|t|ə|-}}<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{IPA|es|kosta ˈrika|-|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Costa Rica.wav}}; আক্ষৰিক অৰ্থ "সমৃদ্ধ উপকূল"}} আনুষ্ঠানিকভাৱে '''ক'ষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য''' (Republic of Costa Rica),{{efn|{{langx|es|República de Costa Rica}}, {{IPA|es|reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika|}}}} [[মধ্য আমেৰিকা]] (Central America)-ত অৱস্থিত এখন দেশ। ইয়াৰ উত্তৰত [[নিকাৰাগুৱা]], উত্তৰ-পূবে [[কেৰিবিয়ান সাগৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পানামা]] আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]] অৱস্থিত। দক্ষিণে [[কোকোচ দ্বীপ]] (Cocos Island)-ৰ ওচৰত ইয়াৰ [[সামুদ্ৰিক সীমা]] (Maritime boundary) [[ইকুৱেডৰ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। প্ৰায় {{UN Population|ref}} পঞ্চাশ লাখ লোকৰ বাস এই দেশখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ পৰিমাণ প্ৰায় {{cvt|51,180|sqkm}}।<ref name="ignlandarea">{{Cite web |author=Instituto Geográfico Nacional del Registro Nacional |date=2 July 2021 |title=Actualización en el Cálculo de las Áreas Continental e Insular de Costa Rica |trans-title=Update on the Calculation of the Continental and Insular Areas of Costa Rica |url=https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |website=Sistema Nacional de Información Territorial |language=es |access-date=23 April 2024 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730131629/https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |url-status=live }}</ref> ৰাজধানী তথা সৰ্ববৃহৎ চহৰ [[ছান হোছে, ক'ষ্টা ৰিকা|ছান হোছে]] (San José), য'ত প্ৰায় ৩.৫ লাখ লোক বাস কৰে আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত প্ৰায় ২০ লাখ লোকৰ বাস।<ref name="worldscapitalcities.com">{{cite web|url=https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|title=Capital Facts for San José, Costa Rica|date=18 October 2017 |website=World's Capital Cities |access-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413020706/https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|archive-date=13 April 2020}}{{Full citation needed|date=October 2018}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০-ৰ পৰা ৭,০০০ বছৰৰ ভিতৰত কোনো এক সময়ৰ পৰাই [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ প্ৰাক-কলম্বীয় ইতিহাস|ক'ষ্টা ৰিকাত মানুহৰ বসবাস]] (Pre-Columbian history of Costa Rica) আৰম্ভ হৈছিল। ষোড়শ শতিকাত [[স্পেনীয় সাম্ৰাজ্য]] (Spanish Empire)-ই উপনিৱেশ স্থাপন কৰাৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলত বিভিন্ন [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ থলুৱা জনগোষ্ঠী]] (Indigenous peoples of Costa Rica)-এ বাস কৰিছিল। ১৮২১ চনত [[প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]] (First Mexican Empire)-ৰ অংশ হিচাপে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ আগলৈকে ক'ষ্টা ৰিকা স্পেনীয় সাম্ৰাজ্যৰ এক প্ৰান্তীয় উপনিৱেশ আছিল। ইয়াৰ পিছত ১৮২৩ চনত ই [[মধ্য আমেৰিকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গণৰাজ্য]] (Federal Republic of Central America)-ৰ সদস্য হয় আৰু ১৮৪৭ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত দেশখন তুলনামূলকভাৱে স্থিতিশীল স্বৈৰশাসনৰ অধীনত ক্ৰমাৎ আধুনিকীকৰণৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। সেই সময়তে এখন উদাৰ সংবিধান প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু মধ্য আমেৰিকাৰ প্ৰথমখন মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |date=27 August 2025 |title=Costa Rica - Independence, Democracy, Nature |url=https://www.britannica.com/place/Costa-Rica/Independence |access-date=28 August 2025 |website=Britannica |language=en}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ]] (Costa Rican Civil War)-ৰ পিছত ১৯৪৯ চনত ক'ষ্টা ৰিকাই ইয়াৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ সংবিধান|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] (Constitution of Costa Rica) গৃহীত কৰে। এই সংবিধানে [[সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ|সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ]] (Women's suffrage) প্ৰদান কৰাৰ লগতে সকলো নাগৰিকৰ বাবে বিভিন্ন সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু শৈক্ষিক অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। লগতে দেশখনে স্থায়ীভাৱে [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ জনসাধাৰণৰ বাহিনী]] (Public Force of Costa Rica)-ৰ বাহিৰে নিয়মীয়া সেনাবাহিনী বিলুপ্ত কৰে আৰু [[সশস্ত্ৰ বাহিনী নথকা দেশৰ তালিকা|স্থায়ী সেনাবাহিনী নথকা]] (List of countries without armed forces) বিশ্বৰ অতি কম সংখ্যক সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|website=El Espíritu del 48|title=Abolición del Ejército|access-date=9 March 2008|language=es|archive-date=9 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|url-status=dead|archivedate=9 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009 |url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |title=Costa Rica |publisher=World Desk Reference |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211185659/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |archive-date=11 February 2008}}</ref><ref>{{cite web|access-date=9 June 2009|url=http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas|title=Costa Rica|publisher=Uppsala University|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas|archivedate=10 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&regionSelect=4-Central_Americas|deadurl=yes}}</ref> ক'ষ্টা ৰিকা এখন [[ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] (Presidential system) আৰু শক্তিশালী তথা সুস্থিৰ গণতান্ত্ৰিক দেশ।<ref name="seattletimes.com">{{cite web |date=11 March 2017 |title=Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy |url=http://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907070223/https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |archive-date=7 September 2019 |access-date=4 August 2017}}</ref> ১৮৮৬ চনৰ পৰা দেশখনত শিক্ষা বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক। ৰাষ্ট্ৰীয় বাজেটৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ শিক্ষা খণ্ডত ব্যয় কৰা হয়, যি দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় ৬.২%—বিশ্বব্যাপী গড় ৩.৮%-তকৈ যথেষ্ট বেছি।<ref>{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/ |access-date=28 August 2025 |website=World Bank Open Data}}</ref> পূৰ্বতে কৃষিনিৰ্ভৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ অৰ্থনীতি]] (Costa Rican economy) বৰ্তমান বিত্তীয় সেৱা, বিদেশী কোম্পানীৰ কৰ্প'ৰেট সেৱা, ঔষধ উদ্যোগ আৰু [[পৰিৱেশ পৰ্যটন]] (ecotourism)-ক সামৰি বহুমুখী অৰ্থনীতিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।<ref name="cinde.org">{{cite web |title=The Investment Promotion Agency of Costa Rica |url=http://www.cinde.org/en/why/incentives |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807232641/http://www.cinde.org/en/why/incentives |archive-date=7 August 2017 |access-date=7 August 2017 |website=www.cinde.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brierley |first=Tor |date=29 September 2023 |title=Why This Popular Central American Country Is Breaking All Tourism Records Right Now |url=https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117122221/https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=Travel Off Path |language=en-US}}</ref> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} == টোকা == {{notelist}} rbp6nzttlaebmibg1mubr46elusjedk 828 137845 616222 2026-07-08T12:15:19Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: require('strict') local m_data = mw.loadData("Module:Wikt-lang/data") local langData = m_data.languages or m_data local p = {} local function ifNotEmpty(value) if value == "" then return nil else return value end end local function makeEntryName(word, languageCode) local data = langData[languageCode] local ugsub = mw.ustring.gsub word = tostring(word) if word == nil then error("The function makeEntryName requires a string argument") elseif w... 616222 Scribunto text/plain require('strict') local m_data = mw.loadData("Module:Wikt-lang/data") local langData = m_data.languages or m_data local p = {} local function ifNotEmpty(value) if value == "" then return nil else return value end end local function makeEntryName(word, languageCode) local data = langData[languageCode] local ugsub = mw.ustring.gsub word = tostring(word) if word == nil then error("The function makeEntryName requires a string argument") elseif word == "" then return "" else -- Remove bold and italics, so that words that contain bolding or emphasis can be linked without piping. word = word:gsub("\'\'\'", "") word = word:gsub("\'\'", "") if data == nil then return word else local replacements = data and data["replacements"] if replacements == nil then return word else -- Decompose so that the diacritics of characters such -- as á can be removed in one go. -- No need to compose at the end, because the MediaWiki software -- will handle that. if replacements.decompose then word = mw.ustring.toNFD(word) for i, from in ipairs(replacements.from) do word = ugsub( word, from, replacements.to and replacements.to[i] or "") end else for regex, replacement in pairs(replacements) do word = ugsub(word, regex, replacement) end end return word end end end end local function fixScriptCode(firstLetter, threeLetters) return string.upper(firstLetter) .. string.lower(threeLetters) end local function getCodes(codes) local languageCode, scriptCode, invalidCode local errorText if codes == nil or codes == "" then errorText = 'no language or script code provided' elseif codes:find("^%a%a%a?$") or codes:find("^%a%a%a?%-%a%a%a%a$") then -- A three- or two-letter lowercase sequence at beginning of first parameter languageCode = codes:find("^%a%a%a?") and ( codes:match("^(%l%l%l?)") or codes:match("^(%a%a%a?)") :gsub("(%a%a%a?)", string.lower, 1) ) -- One uppercase and three lowercase letters at the end of the first parameter scriptCode = codes:find("%a%a%a%a$") and ( codes:match("(%u%l%l%l)$") or gsub( codes:match("(%a%a%a%a)$"), "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode, 1 ) ) elseif codes:find("^%a%a%a?%-%a%a%a?$") or codes:find("^%a%a%a%-%a%a%a%-%a%a%a$") then languageCode = codes -- Private-use subtag: x followed by one or more sequences of 1-8 lowercase -- letters separated by hyphens. This only allows for one sequence, as it is -- needed for proto-languages such as ine-x-proto (Proto-Indo-European). elseif codes:find("^%a%a%a?%-x%-%a%a?%a?%a?%a?%a?%a?%a?$") then languageCode, scriptCode = codes:match("^(%a%a%a%-x%-%a%a?%a?%a?%a?%a?%a?%a?)%-?(.*)$") if not languageCode then errorText = '<code>'..codes..'</code> is not a valid language or script code.' elseif scriptCode ~= "" and not scriptCode:find("%a%a%a%a") then errorText = '<code>'..scriptCode..'</code> is not a valid script code.' else scriptCode = scriptCode:gsub( "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode, 1 ) end elseif codes:find("^%a%a%a?") then languageCode, invalidCode = codes:match("^(%a%a%a?)%-?(.*)") languageCode = string.lower(languageCode) errorText = '<code>'..invalidCode..'</code> is not a valid script code.' elseif codes:find("%-?%a%a%a%a$") then invalidCode, scriptCode = codes:match("(.*)%-?(%a%a%a%a)$") scriptCode = gsub( scriptCode, "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode ) errorText = '<code>'..invalidCode..'</code> is not a valid language code.' else errorText = '<code>'..codes..'</code> is not a valid language or script code.' end if errorText then errorText = ' <span style="font-size: smaller">[' .. errorText .. ']</span>' else errorText = "" end languageCode = m_data.redirects[languageCode] or languageCode return languageCode, scriptCode, errorText end local function tag(text, languageCode, script, italicize) local data = langData[languageCode] -- Use Wikipedia code if it has been given: for instance, -- Proto-Indo-European has the Wiktionary code "ine-pro" but the Wikipedia -- code "ine-x-proto". languageCode = data and data.Wikipedia_code or languageCode if script and script ~= "" then languageCode = languageCode .. "-" .. script end if not text then text = "[text?]" end local textDirectionMarkers = { "", "", "" } if data and data["direction"] == "rtl" then textDirectionMarkers = { ' dir="rtl"', '&rlm;', '&lrm;' } end local out = { textDirectionMarkers[2] } if italicize then table.insert(out, "<i lang=\"" .. languageCode .. "\"" .. textDirectionMarkers[1] .. ">" .. text .. "</i>") else table.insert(out, "<span lang=\"" .. languageCode .. "\"" .. textDirectionMarkers[1] .. ">" .. text .. "</span>") end table.insert(out, textDirectionMarkers[3]) return table.concat(out) end local function linkToWiktionary(entry, linkText, languageCode) local data = langData[languageCode] local name if languageCode then if data and data.name then name = data.name else -- On other languages' wikis, use mw.getContentLanguage():getCode(), -- or replace 'en' with that wiki's language code. name = mw.language.fetchLanguageName(languageCode, 'en') if name == "" then error("Name for the language code " .. ("%q"):format(languageCode or nil) .. " could not be retrieved with mw.language.fetchLanguageName, " .. "so it should be added to [[Module:Wikt-lang/data]]") end end if entry:sub(1, 1) == "*" then if name ~= "" then entry = "Reconstruction:" .. name .. "/" .. entry:sub(2) else error("Language name is empty") end elseif data and data.type == "reconstructed" then mw.log("Reconstructed language without asterisk:", languageCode, name, entry) local frame = mw.getCurrentFrame() -- Track reconstructed entries with no asterisk by transcluding -- a nonexistent template. This technique is used in Wiktionary: -- see [[wikt:Module:debug]]. -- [[Special:WhatLinksHere/tracking/wikt-lang/reconstructed with no asterisk]] pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'tracking/wikt-lang/reconstructed with no asterisk' }) if name ~= "" then entry = "Reconstruction:" .. name .. "/" .. entry else error("Language name is empty") end elseif data and data.type == "appendix" then if name ~= "" then entry = "Appendix:" .. name .. "/" .. entry else error("Language name is empty") end end if entry and linkText then return "[[wikt:" .. entry .. "#" .. name .. "|" .. linkText .. "]]" else error("linkToWiktionary needs a Wiktionary entry or link text, or both") end else return "[[wikt:" .. entry .. "|" .. linkText .. "]]" end end function p.wiktlang(frame) local parent = frame:getParent() local args = parent.args[1] and parent.args or frame.args local codes = args[1] and mw.text.trim(args[1]) local word1 = ifNotEmpty(args[2]) local word2 = ifNotEmpty(args[3]) if not args[2] or '' == args[2] then return '<span style="color:#d33">[text?] Parameter 2 is required</span>'; end local languageCode, scriptCode, errorText = getCodes(codes) local italics = args.italics or args.i or args.italic italics = not (italics == "n" or italics == "-" or italics == "no") local entry, linkText if word2 and word1 then entry = makeEntryName(word1, languageCode) linkText = word2 elseif word1 then entry = makeEntryName(word1, languageCode) linkText = word1 end local italicize = italics and (scriptCode == "Latn" or require("Module:Unicode data").is_Latin(linkText)) local out if languageCode and entry and linkText then out = tag(linkToWiktionary(entry, linkText, languageCode), languageCode, scriptCode, italicize) elseif entry and linkText then out = linkToWiktionary(entry, linkText) else out = '<span style="font-size: smaller;">[text?]</span>' end if out and errorText then return out .. errorText else return errorText or error("The function wiktlang generated nothing") end end return p a1gmtrj3hb88pnlx5jl8b226ejby5y3 616224 616222 2026-07-08T12:18:03Z Psneog 141 পৃষ্ঠা [[Module:Language]]ৰ পৰা [[Module:Module:Wikt-lang]]লৈ Psneogয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 616222 Scribunto text/plain require('strict') local m_data = mw.loadData("Module:Wikt-lang/data") local langData = m_data.languages or m_data local p = {} local function ifNotEmpty(value) if value == "" then return nil else return value end end local function makeEntryName(word, languageCode) local data = langData[languageCode] local ugsub = mw.ustring.gsub word = tostring(word) if word == nil then error("The function makeEntryName requires a string argument") elseif word == "" then return "" else -- Remove bold and italics, so that words that contain bolding or emphasis can be linked without piping. word = word:gsub("\'\'\'", "") word = word:gsub("\'\'", "") if data == nil then return word else local replacements = data and data["replacements"] if replacements == nil then return word else -- Decompose so that the diacritics of characters such -- as á can be removed in one go. -- No need to compose at the end, because the MediaWiki software -- will handle that. if replacements.decompose then word = mw.ustring.toNFD(word) for i, from in ipairs(replacements.from) do word = ugsub( word, from, replacements.to and replacements.to[i] or "") end else for regex, replacement in pairs(replacements) do word = ugsub(word, regex, replacement) end end return word end end end end local function fixScriptCode(firstLetter, threeLetters) return string.upper(firstLetter) .. string.lower(threeLetters) end local function getCodes(codes) local languageCode, scriptCode, invalidCode local errorText if codes == nil or codes == "" then errorText = 'no language or script code provided' elseif codes:find("^%a%a%a?$") or codes:find("^%a%a%a?%-%a%a%a%a$") then -- A three- or two-letter lowercase sequence at beginning of first parameter languageCode = codes:find("^%a%a%a?") and ( codes:match("^(%l%l%l?)") or codes:match("^(%a%a%a?)") :gsub("(%a%a%a?)", string.lower, 1) ) -- One uppercase and three lowercase letters at the end of the first parameter scriptCode = codes:find("%a%a%a%a$") and ( codes:match("(%u%l%l%l)$") or gsub( codes:match("(%a%a%a%a)$"), "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode, 1 ) ) elseif codes:find("^%a%a%a?%-%a%a%a?$") or codes:find("^%a%a%a%-%a%a%a%-%a%a%a$") then languageCode = codes -- Private-use subtag: x followed by one or more sequences of 1-8 lowercase -- letters separated by hyphens. This only allows for one sequence, as it is -- needed for proto-languages such as ine-x-proto (Proto-Indo-European). elseif codes:find("^%a%a%a?%-x%-%a%a?%a?%a?%a?%a?%a?%a?$") then languageCode, scriptCode = codes:match("^(%a%a%a%-x%-%a%a?%a?%a?%a?%a?%a?%a?)%-?(.*)$") if not languageCode then errorText = '<code>'..codes..'</code> is not a valid language or script code.' elseif scriptCode ~= "" and not scriptCode:find("%a%a%a%a") then errorText = '<code>'..scriptCode..'</code> is not a valid script code.' else scriptCode = scriptCode:gsub( "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode, 1 ) end elseif codes:find("^%a%a%a?") then languageCode, invalidCode = codes:match("^(%a%a%a?)%-?(.*)") languageCode = string.lower(languageCode) errorText = '<code>'..invalidCode..'</code> is not a valid script code.' elseif codes:find("%-?%a%a%a%a$") then invalidCode, scriptCode = codes:match("(.*)%-?(%a%a%a%a)$") scriptCode = gsub( scriptCode, "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode ) errorText = '<code>'..invalidCode..'</code> is not a valid language code.' else errorText = '<code>'..codes..'</code> is not a valid language or script code.' end if errorText then errorText = ' <span style="font-size: smaller">[' .. errorText .. ']</span>' else errorText = "" end languageCode = m_data.redirects[languageCode] or languageCode return languageCode, scriptCode, errorText end local function tag(text, languageCode, script, italicize) local data = langData[languageCode] -- Use Wikipedia code if it has been given: for instance, -- Proto-Indo-European has the Wiktionary code "ine-pro" but the Wikipedia -- code "ine-x-proto". languageCode = data and data.Wikipedia_code or languageCode if script and script ~= "" then languageCode = languageCode .. "-" .. script end if not text then text = "[text?]" end local textDirectionMarkers = { "", "", "" } if data and data["direction"] == "rtl" then textDirectionMarkers = { ' dir="rtl"', '&rlm;', '&lrm;' } end local out = { textDirectionMarkers[2] } if italicize then table.insert(out, "<i lang=\"" .. languageCode .. "\"" .. textDirectionMarkers[1] .. ">" .. text .. "</i>") else table.insert(out, "<span lang=\"" .. languageCode .. "\"" .. textDirectionMarkers[1] .. ">" .. text .. "</span>") end table.insert(out, textDirectionMarkers[3]) return table.concat(out) end local function linkToWiktionary(entry, linkText, languageCode) local data = langData[languageCode] local name if languageCode then if data and data.name then name = data.name else -- On other languages' wikis, use mw.getContentLanguage():getCode(), -- or replace 'en' with that wiki's language code. name = mw.language.fetchLanguageName(languageCode, 'en') if name == "" then error("Name for the language code " .. ("%q"):format(languageCode or nil) .. " could not be retrieved with mw.language.fetchLanguageName, " .. "so it should be added to [[Module:Wikt-lang/data]]") end end if entry:sub(1, 1) == "*" then if name ~= "" then entry = "Reconstruction:" .. name .. "/" .. entry:sub(2) else error("Language name is empty") end elseif data and data.type == "reconstructed" then mw.log("Reconstructed language without asterisk:", languageCode, name, entry) local frame = mw.getCurrentFrame() -- Track reconstructed entries with no asterisk by transcluding -- a nonexistent template. This technique is used in Wiktionary: -- see [[wikt:Module:debug]]. -- [[Special:WhatLinksHere/tracking/wikt-lang/reconstructed with no asterisk]] pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'tracking/wikt-lang/reconstructed with no asterisk' }) if name ~= "" then entry = "Reconstruction:" .. name .. "/" .. entry else error("Language name is empty") end elseif data and data.type == "appendix" then if name ~= "" then entry = "Appendix:" .. name .. "/" .. entry else error("Language name is empty") end end if entry and linkText then return "[[wikt:" .. entry .. "#" .. name .. "|" .. linkText .. "]]" else error("linkToWiktionary needs a Wiktionary entry or link text, or both") end else return "[[wikt:" .. entry .. "|" .. linkText .. "]]" end end function p.wiktlang(frame) local parent = frame:getParent() local args = parent.args[1] and parent.args or frame.args local codes = args[1] and mw.text.trim(args[1]) local word1 = ifNotEmpty(args[2]) local word2 = ifNotEmpty(args[3]) if not args[2] or '' == args[2] then return '<span style="color:#d33">[text?] Parameter 2 is required</span>'; end local languageCode, scriptCode, errorText = getCodes(codes) local italics = args.italics or args.i or args.italic italics = not (italics == "n" or italics == "-" or italics == "no") local entry, linkText if word2 and word1 then entry = makeEntryName(word1, languageCode) linkText = word2 elseif word1 then entry = makeEntryName(word1, languageCode) linkText = word1 end local italicize = italics and (scriptCode == "Latn" or require("Module:Unicode data").is_Latin(linkText)) local out if languageCode and entry and linkText then out = tag(linkToWiktionary(entry, linkText, languageCode), languageCode, scriptCode, italicize) elseif entry and linkText then out = linkToWiktionary(entry, linkText) else out = '<span style="font-size: smaller;">[text?]</span>' end if out and errorText then return out .. errorText else return errorText or error("The function wiktlang generated nothing") end end return p a1gmtrj3hb88pnlx5jl8b226ejby5y3 616229 616224 2026-07-08T12:20:04Z Psneog 141 পৃষ্ঠা [[Module:Module:Wikt-lang]]ৰ পৰা [[Module:Wikt-lang]]লৈ Psneogয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 616222 Scribunto text/plain require('strict') local m_data = mw.loadData("Module:Wikt-lang/data") local langData = m_data.languages or m_data local p = {} local function ifNotEmpty(value) if value == "" then return nil else return value end end local function makeEntryName(word, languageCode) local data = langData[languageCode] local ugsub = mw.ustring.gsub word = tostring(word) if word == nil then error("The function makeEntryName requires a string argument") elseif word == "" then return "" else -- Remove bold and italics, so that words that contain bolding or emphasis can be linked without piping. word = word:gsub("\'\'\'", "") word = word:gsub("\'\'", "") if data == nil then return word else local replacements = data and data["replacements"] if replacements == nil then return word else -- Decompose so that the diacritics of characters such -- as á can be removed in one go. -- No need to compose at the end, because the MediaWiki software -- will handle that. if replacements.decompose then word = mw.ustring.toNFD(word) for i, from in ipairs(replacements.from) do word = ugsub( word, from, replacements.to and replacements.to[i] or "") end else for regex, replacement in pairs(replacements) do word = ugsub(word, regex, replacement) end end return word end end end end local function fixScriptCode(firstLetter, threeLetters) return string.upper(firstLetter) .. string.lower(threeLetters) end local function getCodes(codes) local languageCode, scriptCode, invalidCode local errorText if codes == nil or codes == "" then errorText = 'no language or script code provided' elseif codes:find("^%a%a%a?$") or codes:find("^%a%a%a?%-%a%a%a%a$") then -- A three- or two-letter lowercase sequence at beginning of first parameter languageCode = codes:find("^%a%a%a?") and ( codes:match("^(%l%l%l?)") or codes:match("^(%a%a%a?)") :gsub("(%a%a%a?)", string.lower, 1) ) -- One uppercase and three lowercase letters at the end of the first parameter scriptCode = codes:find("%a%a%a%a$") and ( codes:match("(%u%l%l%l)$") or gsub( codes:match("(%a%a%a%a)$"), "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode, 1 ) ) elseif codes:find("^%a%a%a?%-%a%a%a?$") or codes:find("^%a%a%a%-%a%a%a%-%a%a%a$") then languageCode = codes -- Private-use subtag: x followed by one or more sequences of 1-8 lowercase -- letters separated by hyphens. This only allows for one sequence, as it is -- needed for proto-languages such as ine-x-proto (Proto-Indo-European). elseif codes:find("^%a%a%a?%-x%-%a%a?%a?%a?%a?%a?%a?%a?$") then languageCode, scriptCode = codes:match("^(%a%a%a%-x%-%a%a?%a?%a?%a?%a?%a?%a?)%-?(.*)$") if not languageCode then errorText = '<code>'..codes..'</code> is not a valid language or script code.' elseif scriptCode ~= "" and not scriptCode:find("%a%a%a%a") then errorText = '<code>'..scriptCode..'</code> is not a valid script code.' else scriptCode = scriptCode:gsub( "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode, 1 ) end elseif codes:find("^%a%a%a?") then languageCode, invalidCode = codes:match("^(%a%a%a?)%-?(.*)") languageCode = string.lower(languageCode) errorText = '<code>'..invalidCode..'</code> is not a valid script code.' elseif codes:find("%-?%a%a%a%a$") then invalidCode, scriptCode = codes:match("(.*)%-?(%a%a%a%a)$") scriptCode = gsub( scriptCode, "(%a)(%a%a%a)", fixScriptCode ) errorText = '<code>'..invalidCode..'</code> is not a valid language code.' else errorText = '<code>'..codes..'</code> is not a valid language or script code.' end if errorText then errorText = ' <span style="font-size: smaller">[' .. errorText .. ']</span>' else errorText = "" end languageCode = m_data.redirects[languageCode] or languageCode return languageCode, scriptCode, errorText end local function tag(text, languageCode, script, italicize) local data = langData[languageCode] -- Use Wikipedia code if it has been given: for instance, -- Proto-Indo-European has the Wiktionary code "ine-pro" but the Wikipedia -- code "ine-x-proto". languageCode = data and data.Wikipedia_code or languageCode if script and script ~= "" then languageCode = languageCode .. "-" .. script end if not text then text = "[text?]" end local textDirectionMarkers = { "", "", "" } if data and data["direction"] == "rtl" then textDirectionMarkers = { ' dir="rtl"', '&rlm;', '&lrm;' } end local out = { textDirectionMarkers[2] } if italicize then table.insert(out, "<i lang=\"" .. languageCode .. "\"" .. textDirectionMarkers[1] .. ">" .. text .. "</i>") else table.insert(out, "<span lang=\"" .. languageCode .. "\"" .. textDirectionMarkers[1] .. ">" .. text .. "</span>") end table.insert(out, textDirectionMarkers[3]) return table.concat(out) end local function linkToWiktionary(entry, linkText, languageCode) local data = langData[languageCode] local name if languageCode then if data and data.name then name = data.name else -- On other languages' wikis, use mw.getContentLanguage():getCode(), -- or replace 'en' with that wiki's language code. name = mw.language.fetchLanguageName(languageCode, 'en') if name == "" then error("Name for the language code " .. ("%q"):format(languageCode or nil) .. " could not be retrieved with mw.language.fetchLanguageName, " .. "so it should be added to [[Module:Wikt-lang/data]]") end end if entry:sub(1, 1) == "*" then if name ~= "" then entry = "Reconstruction:" .. name .. "/" .. entry:sub(2) else error("Language name is empty") end elseif data and data.type == "reconstructed" then mw.log("Reconstructed language without asterisk:", languageCode, name, entry) local frame = mw.getCurrentFrame() -- Track reconstructed entries with no asterisk by transcluding -- a nonexistent template. This technique is used in Wiktionary: -- see [[wikt:Module:debug]]. -- [[Special:WhatLinksHere/tracking/wikt-lang/reconstructed with no asterisk]] pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'tracking/wikt-lang/reconstructed with no asterisk' }) if name ~= "" then entry = "Reconstruction:" .. name .. "/" .. entry else error("Language name is empty") end elseif data and data.type == "appendix" then if name ~= "" then entry = "Appendix:" .. name .. "/" .. entry else error("Language name is empty") end end if entry and linkText then return "[[wikt:" .. entry .. "#" .. name .. "|" .. linkText .. "]]" else error("linkToWiktionary needs a Wiktionary entry or link text, or both") end else return "[[wikt:" .. entry .. "|" .. linkText .. "]]" end end function p.wiktlang(frame) local parent = frame:getParent() local args = parent.args[1] and parent.args or frame.args local codes = args[1] and mw.text.trim(args[1]) local word1 = ifNotEmpty(args[2]) local word2 = ifNotEmpty(args[3]) if not args[2] or '' == args[2] then return '<span style="color:#d33">[text?] Parameter 2 is required</span>'; end local languageCode, scriptCode, errorText = getCodes(codes) local italics = args.italics or args.i or args.italic italics = not (italics == "n" or italics == "-" or italics == "no") local entry, linkText if word2 and word1 then entry = makeEntryName(word1, languageCode) linkText = word2 elseif word1 then entry = makeEntryName(word1, languageCode) linkText = word1 end local italicize = italics and (scriptCode == "Latn" or require("Module:Unicode data").is_Latin(linkText)) local out if languageCode and entry and linkText then out = tag(linkToWiktionary(entry, linkText, languageCode), languageCode, scriptCode, italicize) elseif entry and linkText then out = linkToWiktionary(entry, linkText) else out = '<span style="font-size: smaller;">[text?]</span>' end if out and errorText then return out .. errorText else return errorText or error("The function wiktlang generated nothing") end end return p a1gmtrj3hb88pnlx5jl8b226ejby5y3 828 137846 616225 2026-07-08T12:18:03Z Psneog 141 পৃষ্ঠা [[Module:Language]]ৰ পৰা [[Module:Module:Wikt-lang]]লৈ Psneogয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 616225 Scribunto text/plain return require [[Module:Module:Wikt-lang]] 9c3si6smdf6j4i48aegh8v73jthfbaz 616232 616225 2026-07-08T12:20:55Z Psneog 141 Changed redirect target from [[Module:Module:Wikt-lang]] to [[Module:Wikt-lang]] 616232 Scribunto text/plain return require [[Module:Wikt-lang]] ndxe04l5v10mhdnayynjrz0gwa9roms 828 137849 616234 2026-07-08T12:23:16Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{Module rating|beta}} {{Language templates}} {{Lua|Module:Wikt-lang/data|Module:Unicode data}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> This module is used by {{tlx|Wikt-lang}}. It is inspired by the templates [[wikt:Template:m|{{((}}m{{))}}]] and [[wikt:Template:l|{{((}}l{{))}}]] and their associated modules on Wiktionary. It has a Wiktionary link function that link... 616234 wikitext text/x-wiki {{Module rating|beta}} {{Language templates}} {{Lua|Module:Wikt-lang/data|Module:Unicode data}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> This module is used by {{tlx|Wikt-lang}}. It is inspired by the templates [[wikt:Template:m|{{((}}m{{))}}]] and [[wikt:Template:l|{{((}}l{{))}}]] and their associated modules on Wiktionary. It has a Wiktionary link function that links to the correct section of the Wiktionary entry, and applies correct language formatting and italics. The language-tagging function does most of what {{t|Lang}} does, except that italics can't be customized and categories aren't added. The module uses [[Module:Wikt-lang/data]] to retrieve the language name for a language code, and to perform the necessary entry-name replacements (for instance, removing macrons from Latin entry names). These are unfortunately not automatically retrieved from Wiktionary's [[wikt:Category:Language data modules|Wikt-lang data modules]]. For language codes that do not have a <code>name</code> value in this module, the language name is fetched with <code>mw.language.fetchLanguage</code>. When <code>mw.language.fetchLanguage</code> does not fetch the correct language name (or any language name at all), please add it to [[Module:Wikt-lang/data]], and similarly when the correct entry name is not generated, please add the entry name replacements to the module. ===Examples=== * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|en|language}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|en|language}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|en|language|languages}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|en|language|languages}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|fr|bourguignon}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|fr|bourguignon}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|la|homō}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|la|homō}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|grc|δημοκρατίᾱ}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|grc|δημοκρατίᾱ}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|ru|язы́к}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|ru|язы́к}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|ar|العَرَبِيَّة}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|ar|العَرَبِيَّة}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|fa|فارسی}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|fa|فارسی}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|ine-x-proto|*h₂enǵʰ-}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|ine-x-proto|*h₂enǵʰ-}} ====Invalid codes==== * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|EN|language}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|EN|language}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|En|language|languages}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|En|language|languages}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|La|homō}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|La|homō}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|Grc|δημοκρατίᾱ}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|Grc|δημοκρατίᾱ}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|Ru|язы́к}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|Ru|язы́к}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|Ar|العَرَبِيَّة}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|Ar|العَرَبِيَّة}} * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|Fa|فارسی}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|Fa|فارسی}} ====Errors==== * {{mlx|Wikt-lang|wiktlang|en-Latin|language}} -> {{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|en-Latin|language}} == Comparison of codes == {{#invoke:Wikt-lang/comparison|main}} == Tracking categories == * [[Template:Tracking/wikt-lang/reconstructed with no asterisk]] <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Language-related modules]] }}</includeonly><noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> mw7doij3rlifhms5x0dy0ut09wl7r14 14 137850 616237 2026-07-08T12:24:46Z Pranamikaadhikary 27435 Created blank page 616237 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 137851 616238 2026-07-08T12:25:28Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{helpbox | name = Language templates | class = plainlist | title = Language templates | group1 = Language names ([[ISO 639]]) | list1 = * {{tl|ISO 639 name}} | group2 = Interwiki links | list2 = * {{tl|Wikt-lang}} * [[Module:Wikt-lang]] * [[Module:Wikt-lang/data]] * {{tl|Interlanguage link}} * {{Tl|Interwiki link}} | group5 = Foreign-language text | list5 = * {{tl|Lang}} * {{tl|Langx}} * [[Module:Lang]] * {{t... 616238 wikitext text/x-wiki {{helpbox | name = Language templates | class = plainlist | title = Language templates | group1 = Language names ([[ISO 639]]) | list1 = * {{tl|ISO 639 name}} | group2 = Interwiki links | list2 = * {{tl|Wikt-lang}} * [[Module:Wikt-lang]] * [[Module:Wikt-lang/data]] * {{tl|Interlanguage link}} * {{Tl|Interwiki link}} | group5 = Foreign-language text | list5 = * {{tl|Lang}} * {{tl|Langx}} * [[Module:Lang]] * {{tl|Langlink}} * {{tl|Native name}} * {{tl|Transliteration}} * {{tl|Title language}} | group6 = Other | list6 = * {{tl|IPA}} }}<noinclude> {{Documentation|content= [[WP:SIDEBAR|Sidebar]] listing language [[WP:templates|templates]]. }} [[Category:Documentation see also templates]] </noinclude> lfibt71pjh8u0irei8227zxg97v26sp 828 137852 616242 2026-07-08T12:43:10Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: local U = mw.ustring.char -- Diacritics, from the [[Combining Diacritical Marks]] block. local grave = U(0x300) local acute = U(0x301) local circumflex = U(0x302) local tilde = U(0x303) local macron = U(0x304) local breve = U(0x306) local dot = U(0x307) local diaeresis = U(0x308) local double_acute = U(0x30B) local caron = U(0x30C) local double_grave = U(0x30F) local invbreve = U(0x311) local dot_be... 616242 Scribunto text/plain local U = mw.ustring.char -- Diacritics, from the [[Combining Diacritical Marks]] block. local grave = U(0x300) local acute = U(0x301) local circumflex = U(0x302) local tilde = U(0x303) local macron = U(0x304) local breve = U(0x306) local dot = U(0x307) local diaeresis = U(0x308) local double_acute = U(0x30B) local caron = U(0x30C) local double_grave = U(0x30F) local invbreve = U(0x311) local dot_below = U(0x323) local undertie = U(0x35C) --[[ This is a table of Wiktionary language codes with data belonging to them. Name is the "canonical name" used on Wiktionary. Article is the Wikipedia article. Script is the ISO 15924 code. ]] local data = { ["languages"] = { ["aaq"] = { ["name"] = "Penobscot", }, ["ab"] = { ["name"] = "Abkhaz", }, ["abe"] = { ["name"] = "Abenaki", }, ["alg-pro"] = { ["name"] = "Proto-Algonquian", ["article"] = "Proto-Algonquian language", }, ["ang"] = { ["name"] = "Old English", ["article"] = {"Old English"}, -- Remove macrons, acutes, and overdots ["replacements"] = { decompose = true, from = { "[" .. macron .. acute .. dot .. "]" }, }, }, ["ar"] = { ["name"] = "Arabic", ["article"] = "Arabic language", ["direction"] = "rtl", -- Should be in the script data module. ["replacements"] = { -- ālif with wasla is replaced by ālif; [U(0x0671)] = U(0x0627), -- taṭwīl, fatḥatan, ḍammatan, kasratan, -- fatḥa, ḍamma, kasra, -- shadda, sukūn, and superscript (dagger) ālif are removed. ["["..U(0x0640)..U(0x064B)..U(0x064C)..U(0x064D) ..U(0x064E)..U(0x064F)..U(0x0650) ..U(0x0651)..U(0x0652)..U(0x0670).."]"] = "", }, }, ["ara"] = { ["name"] = "Arabic", ["article"] = "Arabic language", ["direction"] = "rtl", -- Should be in the script data module. ["replacements"] = { -- ālif with wasla is replaced by ālif; [U(0x0671)] = U(0x0627), -- taṭwīl, fatḥatan, ḍammatan, kasratan, -- fatḥa, ḍamma, kasra, -- shadda, sukūn, and superscript (dagger) ālif are removed. ["["..U(0x0640)..U(0x064B)..U(0x064C)..U(0x064D) ..U(0x064E)..U(0x064F)..U(0x0650) ..U(0x0651)..U(0x0652)..U(0x0670).."]"] = "", }, }, ["arb"] = { ["name"] = "Modern Standard Arabic", ["article"] = "Modern Standard Arabic", ["direction"] = "rtl", -- Should be in the script data module. ["replacements"] = { -- ālif with wasla is replaced by ālif; [U(0x0671)] = U(0x0627), -- taṭwīl, fatḥatan, ḍammatan, kasratan, -- fatḥa, ḍamma, kasra, -- shadda, sukūn, and superscript (dagger) ālif are removed. ["["..U(0x0640)..U(0x064B)..U(0x064C)..U(0x064D) ..U(0x064E)..U(0x064F)..U(0x0650) ..U(0x0651)..U(0x0652)..U(0x0670).."]"] = "", }, }, ["apc"] = { ["name"] = "North Levantine Arabic", ["article"] = "North Levantine Arabic", ["direction"] = "rtl", -- Should be in the script data module. ["replacements"] = { -- ālif with wasla is replaced by ālif; [U(0x0671)] = U(0x0627), -- taṭwīl, fatḥatan, ḍammatan, kasratan, -- fatḥa, ḍamma, kasra, -- shadda, sukūn, and superscript (dagger) ālif are removed. ["["..U(0x0640)..U(0x064B)..U(0x064C)..U(0x064D) ..U(0x064E)..U(0x064F)..U(0x0650) ..U(0x0651)..U(0x0652)..U(0x0670).."]"] = "", }, }, ["ajp"] = { ["name"] = "South Levantine Arabic", ["article"] = "South Levantine Arabic", ["direction"] = "rtl", -- Should be in the script data module. ["replacements"] = { -- ālif with wasla is replaced by ālif; [U(0x0671)] = U(0x0627), -- taṭwīl, fatḥatan, ḍammatan, kasratan, -- fatḥa, ḍamma, kasra, -- shadda, sukūn, and superscript (dagger) ālif are removed. ["["..U(0x0640)..U(0x064B)..U(0x064C)..U(0x064D) ..U(0x064E)..U(0x064F)..U(0x0650) ..U(0x0651)..U(0x0652)..U(0x0670).."]"] = "", }, }, ["arz"] = { ["name"] = "Egyptian Arabic", ["article"] = "Egyptian Arabic", ["direction"] = "rtl", -- Should be in the script data module. ["replacements"] = { -- ālif with wasla is replaced by ālif; [U(0x0671)] = U(0x0627), -- taṭwīl, fatḥatan, ḍammatan, kasratan, -- fatḥa, ḍamma, kasra, -- shadda, sukūn, and superscript (dagger) ālif are removed. ["["..U(0x0640)..U(0x064B)..U(0x064C)..U(0x064D) ..U(0x064E)..U(0x064F)..U(0x0650) ..U(0x0651)..U(0x0652)..U(0x0670).."]"] = "", }, }, ["av"] = { ["name"] = "Avar" }, ["be"] = { ["article"] = "Belarusian language", ["replacements"] = { [acute] = "", }, }, ["bn"] = { ["name"] = "Bengali", ["article"] = "Bengali language", }, ["blj"] = { ["name"] = "Bulungan", ["article"] = "Bulungan language", }, ["bua"] = { ["name"] = "Buryat", }, ["cel-pro"] = { -- Incorrect tag ["name"] = "Proto-Celtic", ["Wikipedia_code"] = "cel-x-proto", }, ["cel-x-proto"] = { ["name"] = "Proto-Celtic", }, ["cel-bry-pro"] = { -- Incorrect tag ["name"] = "Proto-Brythonic", ["article"] = "Common Brittonic", ["type"] = "reconstructed", }, ["com"] = { ["name"] = "Comanche", ["article"] = "Comanche language", }, ["cu"] = { ["name"] = "Old Church Slavonic", ["article"] = "Old Church Slavonic", }, ["de"] = { ["name"] = "German", ["article"] = "German language", }, ["en"] = { ["name"] = "English", ["article"] = "English language", }, ["es"] = { ["name"] = "Spanish", ["article"] = "Spanish language", }, ["egy"] = { ["name"] = "Egyptian", }, ["evn"] = { ["name"] = "Evenki", ["article"] = "Evenki language", }, ["fr"] = { ["name"] = "French", ["article"] = "French language", }, ["frm"] = { ["name"] = "Middle French", ["article"] = "Middle French", }, ["frp"] = { ["name"] = "Franco-Provençal", }, ["ff"] = { ["name"] = "Fula", }, ["gem-pro"] = { -- Incorrect tag ["name"] = "Proto-Germanic", ["article"] = "Proto-Germanic language", ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = {}, ["Wikipedia_code"] = "gem-x-proto", }, ["gem-x-proto"] = { ["name"] = "Proto-Germanic", ["article"] = "Proto-Germanic language", ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = {}, }, ["gml"] = { ["name"] = "Middle Low German", }, ["gmw-ecg"] = { ["name"] = "East Central German", }, ["gmw-x-proto"] = { ["name"] = "Proto-West Germanic", ["article"] = "Proto-West Germanic language", ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = {}, }, ["gmq-x-gut"] = { ["name"] = "Gutnish", ["article"] = "Gutnish", }, ["goh"] = { ["replacements"] = { decompose = true, from = { "[" .. macron .. circumflex .. diaeresis .. "]", }, }, }, ["got"] = { ["name"] = "Gothic", ["article"] = "Gothic language", ["replacements"] = { -- Latin to Gothic since people will not want to have to copy -- and paste Gothic letters in ["[AÁaáĀā]"] = "𐌰", ["[Bb]"] = "𐌱", ["[Gg]"] = "𐌲", ["[Dd]"] = "𐌳", ["[EeĒē]"] = "𐌴", ["[Qq]"] = "𐌵", ["[Zz]"] = "𐌶", ["[Hh]"] = "𐌷", ["[Þþ]"] = "𐌸", ["[IiÍí]"] = "𐌹", ["[Kk]"] = "𐌺", ["[Ll]"] = "𐌻", ["[Mm]"] = "𐌼", ["[Nn]"] = "𐌽", ["[Jj]"] = "𐌾", ["[UuÚúŪū]"] = "𐌿", ["[Pp]"] = "𐍀", ["[Rr]"] = "𐍂", ["[Ss]"] = "𐍃", ["[Tt]"] = "𐍄", ["[WwYy]"] = "𐍅", ["[Ff]"] = "𐍆", ["[Xx]"] = "𐍇", ["[Ƕƕ]"] = "𐍈", -- Not sure if "hw" and "hv" can safely be converted ["[OoŌō]"] = "𐍉", }, }, ["gsw"] = { ["name"] = "Alemannic German", }, ["grc"] = { ["name"] = "Ancient Greek", ["article"] = "Ancient Greek", ["replacements"] = { decompose = true, from = { -- Replace variant letterforms with standard ones. "ϐ", "ϵ", "ϑ", "ϰ", "ϱ", "ϲ", "ϕ", -- Remove macrons and breves. "[" .. macron .. breve .. undertie .. "]" }, to = { "β", "ε", "θ", "κ", "ρ", "σ", "φ", } }, }, ["grk-pro"] = { -- Incorrect tag ["name"] = "Proto-Hellenic", ["Wikipedia_name"] = "Proto-Greek", ["article"] = "Proto-Greek language", ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = {}, ["Wikipedia_code"] = "grk-x-proto", }, ["grk-x-proto"] = { ["name"] = "Proto-Hellenic", ["Wikipedia_name"] = "Proto-Greek", ["article"] = "Proto-Greek language", ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = {}, }, ["grt"] = { ["name"] = "Garo", }, ["ha"] = { ["name"] = "Hausa", -- remove tilde, grave, acute, macron, circumflex ["replacements"] = { decompose = true, from = { "[" .. grave .. circumflex .. macron .. acute .. tilde .. "]" }, }, }, ["hi"] = { ["name"] = "Hindi", ["article"] = "Hindi", }, ["ilo"] = { ["name"] = "Ilocano", ["article"] = "Ilocano language", }, ["ine-bsl-pro"] = { ["name"] = "Proto-Balto-Slavic", ["article"] = "Proto-Balto-Slavic language", ["type"] = "reconstructed", }, ["ine-pro"] = { -- Incorrect tag ["name"] = "Proto-Indo-European", ["article"] = "Proto-Indo-European language", ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = {}, ["Wikipedia_code"] = "ine-x-proto", }, ["ine-x-proto"] = { ["name"] = "Proto-Indo-European", ["article"] = "Proto-Indo-European language", ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = {}, }, ["ja"] = { ["name"] = "Japanese", ["article"] = "Japanese language", }, ["jbo"] = { -- Lojban ["type"] = "appendix", }, ["ket"] = { ["name"] = "Ket", ["article"] = "Ket language", }, ["ksk"] = { ["name"] = "Kansa", ["article"] = "Kansa language", }, ["la"] = { ["name"] = "Latin", ["article"] = "Latin", ["replacements"] = { decompose = true, from = { "[" .. macron .. breve .. diaeresis .. "]" }, }, }, ["lt"] = { ["name"] = "Lithuanian", -- remove acute, tilde, grave ["replacements"] = { decompose = true, from = { "[" .. acute .. tilde .. grave .. "]" }, }, }, ["mkh-mvi"] = { ["name"] = "Middle Vietnamese", }, ["moe"] = { ["name"] = "Cree", }, ["mul"] = { ["name"] = "Translingual", ["article"] = "", }, ["nci"] = { ["name"] = "Classical Nahuatl", ["article"] = "Classical Nahuatl", -- Remove macrons, acutes, circumflexes and graves ["replacements"] = { decompose = true, -- Remove macrons, acutes, circumflexes, graves, and saltillo; -- see [[Saltillo (linguistics)]]. from = { "[" .. grave .. acute .. macron .. circumflex .. "Ꞌꞌʻʼ'ʔ]" }, }, }, ["nds-de"] = { ["name"] = "German Low German", }, ["non"] = { ["name"] = "Old Norse", }, ["non-x-proto"] = { ["name"] = "Proto-Norse", }, ["odt"] = { ["name"] = "Old Dutch", }, ["oge"] = { ["name"] = "Old Georgian", }, ["oj"] = { ["name"] = "Ojibwe", }, ["orv"] = { ["name"] = "Old East Slavic", ["article"] = "Old East Slavic", ["replacements"] = { [U(0x484)] = "", }, }, ["osp"] = { ["name"] = "Old Spanish", }, ["osx"] = { ["name"] = "Old Saxon", }, ["gug"] = { ["name"] = "Paraguayan Guaraní", }, ["pt"] = { ["name"] = "Portuguese", ["article"] = "Portuguese language", -- ["scripts"] = { "Latn" }, }, ["pa"] = { ["name"] = "Punjabi", ["article"] = "Punjabi language", }, ["pgl"] = { ["name"] = "Primitive Irish", ["article"] = "Primitive Irish", }, ["pis"] = { ["name"] = "Pijin", ["article"] = "Pijin language", }, ["poz-x-poly-proto"] = { ["name"] = "Proto-Nuclear Polynesian", ["article"] = "Proto-Polynesian language", ["type"] = "reconstructed", }, ["rap"] = { ["name"] = "Rapa Nui", ["article"] = "Rapa Nui language", }, ["ru"] = { ["name"] = "Russian", ["article"] = "Russian language", ["replacements"] = { [acute] = "", }, }, ["rw"] = { ["name"] = "Rwanda-Rundi", }, ["se"] = { ["replacements"] = { ["([đflmnŋrsšŧv])'%1"] = "%1%1", }, }, ["sem-pro"] = { ["name"] = "Proto-Semitic", ["article"] = "Proto-Semitic", ["type"] = "reconstructed", }, ["sh"] = { ["article"] = "Serbo-Croatian language", ["replacements"] = { decompose = true, from = { "([AaEeIiOoUuRrАаЕеИиОоУуРр])[" .. double_grave .. grave .. invbreve .. acute .. macron .. tilde .. "]" }, to = { "%1" }, }, }, ["sl"] = { ["name"] = "Slovene", ["replacements"] = { decompose = true, -- remove tonal orthography from = {"ł", "[" .. grave .. acute .. macron .. double_grave .. invbreve .. circumflex .. dot_below .. "]"}, to = {"l"}, }, }, ["sla-pro"] = { -- Incorrect tag ["name"] = "Proto-Slavic", -- also Common Slavic ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = { ["[ÀÁÃĀȀȂ]"] = "A", ["[àáãāȁȃ]"] = "a", ["[ÈÉẼĒȄȆ]"] = "E", ["[èéẽēȅȇ]"] = "e", ["[ÌÍĨĪȈȊ]"] = "I", ["[ìíĩīȉȋ]"] = "i", ["[ÒÓÕŌȌȎŐ]"] = "O", ["[òóõōȍȏő]"] = "o", ["[ÙÚŨŪȔȖŰ]"] = "U", ["[ùúũūȕȗű]"] = "u", ["[ỲÝỸȲ]"] = "Y", ["[ỳýỹȳ]"] = "y", ["Ǭ"] = "Ǫ", ["ǭ"] = "ǫ", ["[" .. grave .. acute .. double_acute .. tilde .. macron .. double_grave .. invbreve .. "]"] = "", ["ĭ"] = "ь", ["ŭ"] = "ъ", }, ["Wikipedia_code"] = "sla-x-proto", }, ["sla-x-proto"] = { ["name"] = "Proto-Slavic", -- also Common Slavic ["type"] = "reconstructed", ["replacements"] = { ["[ÀÁÃĀȀȂ]"] = "A", ["[àáãāȁȃ]"] = "a", ["[ÈÉẼĒȄȆ]"] = "E", ["[èéẽēȅȇ]"] = "e", ["[ÌÍĨĪȈȊ]"] = "I", ["[ìíĩīȉȋ]"] = "i", ["[ÒÓÕŌȌȎŐ]"] = "O", ["[òóõōȍȏő]"] = "o", ["[ÙÚŨŪȔȖŰ]"] = "U", ["[ùúũūȕȗű]"] = "u", ["[ỲÝỸȲ]"] = "Y", ["[ỳýỹȳ]"] = "y", ["Ǭ"] = "Ǫ", ["ǭ"] = "ǫ", ["[" .. grave .. acute .. double_acute .. tilde .. macron .. double_grave .. invbreve .. "]"] = "", ["ĭ"] = "ь", ["ŭ"] = "ъ", }, }, ["tts"] = { ["name"] = "Isan", -- also "Northeastern Thai" ["article"] = "Isan language", }, ["tzo"] = { ["name"] = "Tzotzil", ["article"] = "Tzotzil language", }, ["ug"] = { ["name"] = "Uyghur", --also less commonly "Uighur" ["article"] = "Uyghur language", }, ["uk"] = { ["article"] = "Ukrainian language", ["replacements"] = { [acute] = "", } }, ["ur"] = { ["name"] = "Urdu", ["article"] = "Urdu", }, ["xcl"] = { ["name"] = "Old Armenian", ["article"] = "Classical Armenian", ["replacements"] = { ["[՞՜՛՟]"] = "", ["և"] = "եւ", }, }, ["xgf"] = { ["name"] = "Tongva", -- not ISO name "Gabrielino-Fernandeño" ["article"] = "Tongva language", ["replacements"] = { ["['`ʔ]"] = "ʼ", }, }, ["xlu"] = { ["name"] = "Luwian", -- not ISO name "Cuneiform Luwian" ["article"] = "Cuneiform Luwian" }, ["xpq"] = { ["name"] = "Mohegan-Pequot", }, ["xxt"] = { ["name"] = "Tambora", ["article"] = "Tambora language", }, ["xvn"] = { ["name"] = "Vandalic", ["article"] = "Vandalic language", }, ["yua"] = { ["name"] = "Yucatec Maya", ["article"] = "Yucatec Maya language", }, ["zh"] = { ["name"] = "Chinese", ["article"] = "Chinese language", -- ["scripts"] = { "Hani" }, }, ["zle-ort"] = { ["name"] = "Old Ruthenian", ["article"] = "Old Ruthenian", ["replacements"] = { [acute] = "", }, }, }, -- Here, keys (for example, "gem") are Wikipedia language codes used in -- {{lang}}, and values (for example, "gem-pro") are the equivalent Wiktionary -- code. -- Subtags are not currently supported. ["redirects"] = { ["aae"] = "sq", ["aiq"] = "fa", ["aln"] = "sq", ["als"] = "sq", ["azb"] = "az", ["azj"] = "az", ["bgn"] = "bal", ["bs"] = "sh", ["bxr"] = "bua", ["ciw"] = "oj", ["cnr"] = "sh", ["fil"] = "tl", ["fuf"] = "ff", ["gem"] = "gem-pro", -- Not correct, but is commonly used. ["hak"] = "zh", ["hbo"] = "he", ["hr"] = "sh", ["ine"] = "ine-pro", -- Not correct, but might be commonly used. ["kjv"] = "sh", ["nan"] = "zh", ["prs"] = "fa", ["rn"] = "rw", ["sli"] = "gmw-ecg", ["sr"] = "sh", ["src"] = "sc", ["sro"] = "sc", ["tw"] = "ak", ["wae"] = "gsw", ["wep"] = "nds-de", ["yue"] = "zh", ["xno"] = "fro", }, } return data os2je7x9hgy975lzx6zs8kn0kkg7nz2 828 137853 616243 2026-07-08T12:43:54Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{language templates}} The <code>redirects</code> table in [[Module:Wikt-lang/data]] connects Wikipedia language codes to the corresponding code used on the English Wiktionary. [[wikt:Wiktionary:Language treatment]] records this relationship for ISO codes. For instance, all of <code>bs</code> (Bosnian), <code>hr</code> (Croatian), <code>sr</code> (Serbian), <code>cnr</code> (Montenegrin), <code>kjv</code> (Kajkavian) are placed under the header for <code>sh... 616243 wikitext text/x-wiki {{language templates}} The <code>redirects</code> table in [[Module:Wikt-lang/data]] connects Wikipedia language codes to the corresponding code used on the English Wiktionary. [[wikt:Wiktionary:Language treatment]] records this relationship for ISO codes. For instance, all of <code>bs</code> (Bosnian), <code>hr</code> (Croatian), <code>sr</code> (Serbian), <code>cnr</code> (Montenegrin), <code>kjv</code> (Kajkavian) are placed under the header for <code>sh</code> (Serbo-Croatian) in Wiktionary entries. See for instance [[wikt:kaj#Serbo-Croatian]], the word that Kajkavian is named after. The subsumed codes should still be used in language-tagging on Wikipedia. <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Language-related modules]] }}</includeonly><noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> 3ugm996r93aduptwjmu8db2jw7v1b81 10 137854 616244 2026-07-08T12:46:13Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: <includeonly>{{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|i={{{italics|{{{italic|{{{i}}}}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage and interwikis in Wikidata, not here! --> </noinclude> 616244 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Wikt-lang|wiktlang|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|i={{{italics|{{{italic|{{{i}}}}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage and interwikis in Wikidata, not here! --> </noinclude> rgjohtsyzijx95ntpv60mdex76wi6xf 10 137855 616245 2026-07-08T12:48:34Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: <includeonly><code>&#123;&#123;{{{{{|safesubst:}}}#invoke:Separated entries|main|[[Module:{{{1}}}{{{section|}}}|#invoke:{{{1}}}]]|{{{2|''function''}}}|separator=&#124;}}&#125;&#125;</code></includeonly><noinclude>{{documentation}}<!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --></noinclude> 616245 wikitext text/x-wiki <includeonly><code>&#123;&#123;{{{{{|safesubst:}}}#invoke:Separated entries|main|[[Module:{{{1}}}{{{section|}}}|#invoke:{{{1}}}]]|{{{2|''function''}}}|separator=&#124;}}&#125;&#125;</code></includeonly><noinclude>{{documentation}}<!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --></noinclude> tpsa8jwnzpeoby534aj24ra9nao5hif 10 137856 616246 2026-07-08T12:48:48Z Psneog 141 [[সাঁচ:Module link expanded]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 616246 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Module link expanded]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} 6u0mtd8wyt6sh6giz1fysuswgr4n06a 10 137857 616247 2026-07-08T12:50:24Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{Documentation subpage}} {{tsh|mlx}}{{lua|Module:Separated entries}} {{tlb|Module link expanded}} (often abbreviated <nowiki>{{mlx}}</nowiki>) is used to display a module name as a link surrounded by braces with the {{((}}#invoke{{))}} [[WP:PF|parser function]], thus showing the module name as code rather than actually invoking it. Its primary use is in instruction and documentation where it is used to refer to a module by name without invoking it. It is a... 616247 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{tsh|mlx}}{{lua|Module:Separated entries}} {{tlb|Module link expanded}} (often abbreviated <nowiki>{{mlx}}</nowiki>) is used to display a module name as a link surrounded by braces with the {{((}}#invoke{{))}} [[WP:PF|parser function]], thus showing the module name as code rather than actually invoking it. Its primary use is in instruction and documentation where it is used to refer to a module by name without invoking it. It is also supports the definition of a function and parameters. == Examples == {| class="wikitable" ! Code ! Result ! Notes |- | {{tlx|mlx|Example}} | {{mlx|Example}} | Usage without function name. This does not produce a usable invocation. |- | {{tlx|mlx|Example|hello}} | {{mlx|Example|hello}} | Usage with a function name. |- | {{tlx|mlx|Example|count_fruits|4{{=}}bananas{{=}}5|5{{=}}apples{{=}}10}} | {{mlx|Example|count_fruits|4=bananas=5|5=apples=10}} | Usage with a function name and parameters. |- | {{tlx|mlx|Example|count_fruits|bananas<nowiki>{{</nowiki>{{=}}<nowiki>}}5</nowiki>|apples<nowiki>{{</nowiki>{{=}}<nowiki>}}5</nowiki>10}} | {{mlx|Example|count_fruits|bananas{{=}}5|apples{{=}}10}} | Usage with a function name and parameters, using {{((}}={{))}}. |} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata>{ "description": "This template displays a module name as a link surrounded by braces with the {{#invoke}} parser function, thus showing how the module name would be used in code. Its primary use is in instruction and documentation.", "params": { "1": { "label": "module name", "description": "the module name without the namespace prefix “Module:”, which is added automatically", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "function name", "description": "the function name within the module to call", "type": "string", "required": true }, "3": { "label": "parameter 1", "description": "the name (and value) of the first parameter, use {{=}} to add an equal sign", "type": "string" }, "4": { "label": "parameter 2", "description": "the name (and value) of the second parameter, use {{=}} to add an equal sign", "type": "string" }, "5": { "label": "parameter 3", "description": "the name (and value) of the third parameter, use {{=}} to add an equal sign", "type": "string" } }}</templatedata> == See also == * {{tl|ml}} – similar function but not surrounded in {{tag|code}} tags * {{tl|mfl}} – similar to {{tl|ml}} but creates a link to the function's documentation * {{tl|tlx}} – a version of this template for templates instead of modules {{Template-linking templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Internal module-link templates]] }}</includeonly> no1f00ta3yvi0d9go92zm34va9jqvy4 0 137858 616253 2026-07-08T13:14:55Z Psneog 141 পৃষ্ঠা [[Costa Rica]]ৰ পৰা [[ক'ষ্টা ৰিকা]]লৈ Psneogয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 616253 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ক'ষ্টা ৰিকা]] ono2ljjz1ece6zhm8wc7bi86mvypoiv 0 137859 616254 2026-07-08T13:38:23Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616254 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox officeholder | name = অগ্নিমিত্ৰ পাল | image = Agnimitra Paul after taking oath as Cabinet Minister of West Bengal Government at Kolkata (2026) (cropped).jpeg | image_size = 250px | alt = | caption = ২০২৬ত পাল | office = [[শুভেন্দু অধিকাৰী মন্ত্ৰ্যালয়|পশ্চিম বংগ চৰকাৰৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী]] | governor = [[আৰ. এন ৰবি]] | 1namedata = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] | 1blankname = [[মুখ্য মন্ত্ৰী]] | 2blankname = বিভাগসমূহ | 2namedata = [[নগৰ উন্নয়ন আৰু পৌৰ পৰিক্ৰমা বিভাগ|নগৰ উন্নয়ন আৰু পৌৰ পৰিক্ৰমা]]<br/> | term_start = ৯ মে ২০২৬ | predecessor = [[ফিৰহাদ হাকিম]] | successor = | office1 = [[পশ্চিম বংগ বিধানসভা|পশ্চিম বংগ বিধানসভাৰ সদস্য]] | term_start1 = ২ মে ২০২১ | constituency1 = [[আছানছোল দক্ষিণ (বিধান সভা সমষ্টি)|আছানছোল দক্ষিণ]] | predecessor1 = [[তপস বেনাৰ্জী]] | office2 = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি, পশ্চিম বংগ|বিজেপি পশ্চিম বংগ]]ৰ উপ-সভাপতি। | term_start2 = ৭ জানুৱাৰী ২০২৬ | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | office3 = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি, পশ্চিম বংগ|বিজেপি পশ্চিম বংগ]]ৰ সাধাৰণ সম্পাদক। | term_start3 = ২২ ডিচেম্বৰ ২০২১ | term_end3 = ৭ জানুৱাৰী ২০২৬ | predecessor3 = | successor3 = | office4 = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি – পশ্চিম বংগ|বিজেপি মহিলা মৰ্চা, পশ্চিম বংগ]]ৰ সভাপতি। | term_start4 = ১ জুন ২০২০ | term_end4 = ২২ ডিচেম্বৰ ২০২১ | predecessor4 = [[লকেট চেটাৰ্জী]] | successor4 = তনুজা চক্ৰৱৰ্তী | birth_name = অগ্নিমিত্ৰ ৰায় | birth_date = {{birth date and age|df=y|১৯৭৪|১১|২৫}} | birth_place = [[আছানছোল]], [[পশ্চিমবংগ]][[ভাৰতবৰ্ষ]] | website = | spouse = পাৰ্থ পাল | children = ২ পুত্ৰ | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] (২০১৯–বৰ্তমান) | occupation = {{hlist|ফেশ্বন ডিজাইনাৰ|ৰাজনীতিবিদ}} | alma_mater = * [[বানবাৰিলাল বলতীয়া কলেজ]] (((বি.এছ.চি. উদ্ভিদ বিজ্ঞান)) * [[যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] (এম বি এ) * বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ লিবাৰেল আৰ্টছ এণ্ড মেনেজমেণ্ট চাইন্সেছ (ফেশ্বন টেকন'লজি) | signature = | bodyclass = }} 90i1evyndkt3qpsckepxabln61uog7q 0 137860 616256 2026-07-08T13:56:11Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616256 wikitext text/x-wiki '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/; [1] প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -গোলকৰ পৰা) বায়ুমণ্ডলৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু তাপমণ্ডলৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক ষ্ট্ৰেট’প’জ বুলিও কোৱা হয়), আৰু মেছ’পজত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।[2][3][4][5] [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,[6] যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ টাৰ্বোপজৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ib4x2hmblslcnru4smb5gd4z3oy6tbe 616257 616256 2026-07-08T13:57:00Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বায়ুমণ্ডল]] using [[WP:HC|HotCat]] 616257 wikitext text/x-wiki '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/; [1] প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -গোলকৰ পৰা) বায়ুমণ্ডলৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু তাপমণ্ডলৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক ষ্ট্ৰেট’প’জ বুলিও কোৱা হয়), আৰু মেছ’পজত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।[2][3][4][5] [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,[6] যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ টাৰ্বোপজৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] tehfmlrsm27c5opbfklnh23gna7g8ow 616258 616257 2026-07-08T14:00:49Z Pranamikaadhikary 27435 616258 wikitext text/x-wiki '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/; [1] প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।[2][3][4][5] [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,[6] যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] mtvafoenhylvoey5vhnlg6nixivza9b 616259 616258 2026-07-08T14:01:11Z Pranamikaadhikary 27435 616259 wikitext text/x-wiki '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/; [1] প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।[2][3][4][5] [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,[6] যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] a5icsrdzvij7qacln45bw3toxy8c5wu 616260 616259 2026-07-08T14:01:45Z Pranamikaadhikary 27435 616260 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|Earth's atmosphere as it appears from space, as bands of different colours at the horizon. From the bottom, [[afterglow]] illuminates the [[troposphere]] in orange with silhouettes of clouds, and the [[stratosphere]] in white and blue. Next the '''mesosphere''' (pink area) extends to just below the [[Kármán line|edge of space]] at one hundred kilometers and the pink line of [[airglow]] of the lower [[thermosphere]] (dark), which hosts green and red [[aurora]]e over several hundred kilometers.]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|Diagram showing the five primary layers of the Earth's atmosphere: [[exosphere]], [[thermosphere]], mesosphere, [[stratosphere]], and [[troposphere]]. From Earths surface to the top of the stratosphere (50&nbsp;km) is just under 1% of Earth's radius.]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/; [1] প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।[2][3][4][5] [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,[6] যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] 14gtrs89jqsnop26mwjuzi56upzyjze 616261 616260 2026-07-08T14:05:38Z Pranamikaadhikary 27435 616261 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|Diagram showing the five primary layers of the Earth's atmosphere: [[exosphere]], [[thermosphere]], mesosphere, [[stratosphere]], and [[troposphere]]. From Earths surface to the top of the stratosphere (50&nbsp;km) is just under 1% of Earth's radius.]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/; [1] প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।[2][3][4][5] [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,[6] যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] 43kv19yyifk87rkmxh8h2kwivw1fv9c 616262 616261 2026-07-08T14:07:35Z Pranamikaadhikary 27435 616262 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/; [1] প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।[2][3][4][5] [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,[6] যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] 9gnsluhsjdskcmit0dxstkruek9whql 616263 616262 2026-07-08T14:09:28Z Pranamikaadhikary 27435 616263 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] h3jeiji3y559qbkrgwezp67j176pxvh 616264 616263 2026-07-08T14:13:32Z Pranamikaadhikary 27435 616264 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।[7] ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ।[8] ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,[9] অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] jkzgj0g1w0gaogg39l34s26mr2n5415 616265 616264 2026-07-08T14:14:42Z Pranamikaadhikary 27435 /* তাপমান */ 616265 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।[8] ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,[9] অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] 8qoqwdzhrlu929hdasontaeyz09hcvw 616266 616265 2026-07-08T14:15:48Z Pranamikaadhikary 27435 /* তাপমান */ 616266 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] m8h1c0k7zkz1ng4d2ayf6bj6cibtbng 616267 616266 2026-07-08T14:16:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* তাপমান */ 616267 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] o979hlee718j5dtl4h8ccksngflnxvv 616269 616267 2026-07-08T14:45:12Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616269 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।[10] অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।[11] পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।[12] উল্কাপিণ্ডৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] dnlauh0dojjszlnnxwcupppfj8qhgro 616270 616269 2026-07-08T14:45:56Z Pranamikaadhikary 27435 /* সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ */ 616270 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|[[Afterglow]] of the [[troposphere]] (orange), the [[stratosphere]] (blue) and the '''mesosphere''' (dark) at which [[atmospheric entry]] begins, leaving smoke trails, such as in this case of a [[spacecraft]] reentry.]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।[10] অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।[11] পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।[12] উল্কাপিণ্ডৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] 9y159k4583paolrszsic4hnyk9ynr6v 616271 616270 2026-07-08T14:52:38Z Pranamikaadhikary 27435 /* সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ */ 616271 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।[10] অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।[11] পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।[12] উল্কাপিণ্ডৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] ptaogqx1oz197sgy8klpfgyqfwnv7ra 616272 616271 2026-07-08T14:54:18Z Pranamikaadhikary 27435 /* সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ */ 616272 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] 6h6goi1izm17g3j7q0on3lb3utgbqvh 616273 616272 2026-07-08T14:57:17Z Pranamikaadhikary 27435 /* সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ */ 616273 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==অন্বেষণ== মেছ’স্ফিয়াৰ বিমানৰ উচ্চতাৰ অভিলেখৰ ওপৰত অৱস্থিত,[13] আনহাতে বেলুনৰ বাবে মাত্ৰ আটাইতকৈ কম কিলোমিটাৰহে প্ৰৱেশযোগ্য, যাৰ বাবে উচ্চতাৰ অভিলেখ ৫৩.০ কিলোমিটাৰ (৩২.৯ মাইল)।[14] ইফালে, বায়ুমণ্ডলৰ অধিক টানি লোৱাৰ বাবে মেছ’স্ফিয়াৰ কক্ষপথৰ মহাকাশযানৰ বাবে নূন্যতম উচ্চতাৰ তলত থাকে।[15][16][17] ইয়াক কেৱল শব্দ কৰা ৰকেটৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰাহে প্ৰৱেশ কৰা হৈছে, যিবোৰে প্ৰতিটো অভিযানত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ বাবেহে মেছ’স্ফিয়াৰিক জোখ ল’ব পাৰে।[18] ফলত ই পৰিৱেশৰ কম বুজা অংশ, যাৰ ফলত হাস্যৰসময়ী মনিকাৰ ইগন'ৰ'স্ফিয়াৰৰ সৃষ্টি হয়।[19][20] এই দুৰ্বলভাৱে বুজা স্তৰৰ ভিতৰত ৰঙা স্প্ৰাইট আৰু নীলা জেট (নিম্ন মেছ'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত বৈদ্যুতিক নিৰ্গমন বা বিজুলী), নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ আৰু ঘনত্বৰ ছিয়াৰৰ উপস্থিতি বৰ্তমানৰ বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ বিষয়। ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) উচ্চতাত, নিম্ন মেছ’স্ফিয়াৰত ভাঙি যায় আৰু সাতজন ক্ৰুৰ সদস্যৰ মৃত্যু হয়। ২০২৫ চনত বিজ্ঞানীসকলে মেছ’স্ফিয়াৰৰ স্থায়ী অন্বেষণৰ বাবে ফটোফ’ৰেটিক সূৰ্য্যৰ পোহৰ চালিত উৰণীয়া গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ বায়ুমণ্ডলীয় সংবেদন, যোগাযোগ আৰু মংগল গ্ৰহৰ দৰে পাতল বায়ুমণ্ডলীয় গ্ৰহৰ অন্বেষণত কৰা হয়।[21] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] tt3empsm1ujg5cmjpfxfhmxfxj7yt6j 616274 616273 2026-07-08T15:01:57Z Pranamikaadhikary 27435 /* অন্বেষণ */ 616274 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==অন্বেষণ== মেছ’স্ফিয়াৰ বিমানৰ উচ্চতাৰ অভিলেখৰ ওপৰত অৱস্থিত,<ref>{{cite web|url=http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|title=Powered Aeroplanes World Records|publisher=[[Fédération Aéronautique Internationale]]|access-date=31 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911215233/http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|archive-date=11 September 2016}}</ref> আনহাতে বেলুনৰ বাবে মাত্ৰ আটাইতকৈ কম কিলোমিটাৰহে প্ৰৱেশযোগ্য, যাৰ বাবে উচ্চতাৰ অভিলেখ ৫৩.০ কিলোমিটাৰ (৩২.৯ মাইল)।<ref>{{cite web|url=http://www.isas.jaxa.jp/e/special/2003/yamagami/03.shtml|title=Research on Balloon to Float over 50&nbsp;km Altitude|publisher=Institute of Space and Astronautical Science, [[JAXA]]|access-date=29 September 2011}}</ref> ইফালে, বায়ুমণ্ডলৰ অধিক টানি লোৱাৰ বাবে মেছ’স্ফিয়াৰ কক্ষপথৰ মহাকাশযানৰ বাবে নূন্যতম উচ্চতাৰ তলত থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|title=IADC Space Debris Mitigation Guidelines|publisher=[[Inter-Agency Space Debris Coordination Committee]]|date=15 October 2002|access-date=31 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203014608/http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|archive-date=3 December 2013|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf|title=NASA Safety Standard 1740.14, Guidelines and Assessment Procedures for Limiting Orbital Debris|publisher=Office of Safety and Mission Assurance|date=1 August 1995 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215143933/http://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf |archive-date=15 February 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nccur.lib.nccu.edu.tw/handle/140.119/51133<!-- former link: http://www.fai.org/astronautics/100km.asp-->|title=100 km Altitude Boundary for Astronautics|publisher=Fédération Aéronautique Internationale}}</ref> ইয়াক কেৱল শব্দ কৰা ৰকেটৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰাহে প্ৰৱেশ কৰা হৈছে, যিবোৰে প্ৰতিটো অভিযানত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ বাবেহে মেছ’স্ফিয়াৰিক জোখ ল’ব পাৰে।<ref>{{cite web|date=24 July 2006|url=http://rscience.gsfc.nasa.gov/srrov.html|title=NASA Sounding Rocket Program Overview|work=NASA Sounding Rocket Program|publisher=NASA|access-date=10 October 2006}}</ref> ফলত ই পৰিৱেশৰ কম বুজা অংশ, যাৰ ফলত হাস্যৰসময় মনিকাৰ ইগন’ৰ’স্ফিয়াৰ (humorous moniker ''ignorosphere'')ৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|date=1 September 2016|url=https://www.discovermagazine.com/technology/reusable-rockets-set-to-explore-the-ignorosphere|title=Reusable Rockets Set to Explore the 'Ignorosphere'|publisher=[[Discover (magazine)|Discover Magazine]]|access-date=2 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/nation/2003-02-06-atmosphere_x.htm|title=Upper atmosphere may hold clues in Columbia mystery|date=6 February 2003}}</ref> এই দুৰ্বলভাৱে বুজা স্তৰৰ ভিতৰত ৰঙা স্প্ৰাইট আৰু নীলা জেট (নিম্ন মেছ'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত বৈদ্যুতিক নিৰ্গমন বা বিজুলী), নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ আৰু ঘনত্বৰ ছিয়াৰৰ উপস্থিতি বৰ্তমানৰ বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ বিষয়। ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) উচ্চতাত, নিম্ন মেছ’স্ফিয়াৰত ভাঙি যায় আৰু সাতজন ক্ৰুৰ সদস্যৰ মৃত্যু হয়। ২০২৫ চনত বিজ্ঞানীসকলে মেছ’স্ফিয়াৰৰ স্থায়ী অন্বেষণৰ বাবে ফটোফ’ৰেটিক সূৰ্য্যৰ পোহৰ চালিত উৰণীয়া গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ বায়ুমণ্ডলীয় সংবেদন, যোগাযোগ আৰু মংগল গ্ৰহৰ দৰে পাতল বায়ুমণ্ডলীয় গ্ৰহৰ অন্বেষণত কৰা হয়।<ref name="y579">{{cite journal | last1=Schafer | first1=Benjamin C. | last2=Kim | first2=Jong-hyoung | last3=Sharipov | first3=Felix | last4=Hwang | first4=Gyeong-Seok | last5=Vlassak | first5=Joost J. | last6=Keith | first6=David W. | title=Photophoretic flight of perforated structures in near-space conditions | journal=Nature | volume=644 | issue=8076 | date=2025-08-14 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09281-8 | pages=362–369 | url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09281-8 | access-date=2026-05-28| url-access=subscription }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] qzp4cow1i3k1l3ak7zcbr052hlplng7 616275 616274 2026-07-08T15:03:11Z Pranamikaadhikary 27435 /* অন্বেষণ */ 616275 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==অন্বেষণ== মেছ’স্ফিয়াৰ বিমানৰ উচ্চতাৰ অভিলেখৰ ওপৰত অৱস্থিত,<ref>{{cite web|url=http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|title=Powered Aeroplanes World Records|publisher=[[Fédération Aéronautique Internationale]]|access-date=31 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911215233/http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|archive-date=11 September 2016}}</ref> আনহাতে বেলুনৰ বাবে মাত্ৰ আটাইতকৈ কম কিলোমিটাৰহে প্ৰৱেশযোগ্য, যাৰ বাবে উচ্চতাৰ অভিলেখ ৫৩.০ কিলোমিটাৰ (৩২.৯ মাইল)।<ref>{{cite web|url=http://www.isas.jaxa.jp/e/special/2003/yamagami/03.shtml|title=Research on Balloon to Float over 50&nbsp;km Altitude|publisher=Institute of Space and Astronautical Science, [[JAXA]]|access-date=29 September 2011}}</ref> ইফালে, বায়ুমণ্ডলৰ অধিক টানি লোৱাৰ বাবে মেছ’স্ফিয়াৰ কক্ষপথৰ মহাকাশযানৰ বাবে নূন্যতম উচ্চতাৰ তলত থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|title=IADC Space Debris Mitigation Guidelines|publisher=[[Inter-Agency Space Debris Coordination Committee]]|date=15 October 2002|access-date=31 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203014608/http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|archive-date=3 December 2013|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf|title=NASA Safety Standard 1740.14, Guidelines and Assessment Procedures for Limiting Orbital Debris|publisher=Office of Safety and Mission Assurance|date=1 August 1995 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215143933/http://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf |archive-date=15 February 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nccur.lib.nccu.edu.tw/handle/140.119/51133<!-- former link: http://www.fai.org/astronautics/100km.asp-->|title=100 km Altitude Boundary for Astronautics|publisher=Fédération Aéronautique Internationale}}</ref> ইয়াক কেৱল শব্দ কৰা ৰকেটৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰাহে প্ৰৱেশ কৰা হৈছে, যিবোৰে প্ৰতিটো অভিযানত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ বাবেহে মেছ’স্ফিয়াৰিক জোখ ল’ব পাৰে।<ref>{{cite web|date=24 July 2006|url=http://rscience.gsfc.nasa.gov/srrov.html|title=NASA Sounding Rocket Program Overview|work=NASA Sounding Rocket Program|publisher=NASA|access-date=10 October 2006}}</ref> ফলত ই পৰিৱেশৰ কম বুজা অংশ, যাৰ ফলত হাস্যৰসময় মনিকাৰ ইগন’ৰ’স্ফিয়াৰ (humorous moniker ''ignorosphere'')ৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|date=1 September 2016|url=https://www.discovermagazine.com/technology/reusable-rockets-set-to-explore-the-ignorosphere|title=Reusable Rockets Set to Explore the 'Ignorosphere'|publisher=[[Discover (magazine)|Discover Magazine]]|access-date=2 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/nation/2003-02-06-atmosphere_x.htm|title=Upper atmosphere may hold clues in Columbia mystery|date=6 February 2003}}</ref> এই দুৰ্বলভাৱে বুজা স্তৰৰ ভিতৰত ৰঙা স্প্ৰাইট আৰু নীলা জেট (নিম্ন মেছ'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত বৈদ্যুতিক নিৰ্গমন বা বিজুলী), নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ আৰু ঘনত্বৰ ছিয়াৰৰ উপস্থিতি বৰ্তমানৰ বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ বিষয়। ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) উচ্চতাত, নিম্ন মেছ’স্ফিয়াৰত ভাঙি যায় আৰু সাতজন ক্ৰুৰ সদস্যৰ মৃত্যু হয়। ২০২৫ চনত বিজ্ঞানীসকলে মেছ’স্ফিয়াৰৰ স্থায়ী অন্বেষণৰ বাবে ফটোফ’ৰেটিক সূৰ্য্যৰ পোহৰ চালিত উৰণীয়া গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ বায়ুমণ্ডলীয় সংবেদন, যোগাযোগ আৰু মংগল গ্ৰহৰ দৰে পাতল বায়ুমণ্ডলীয় গ্ৰহৰ অন্বেষণত কৰা হয়।<ref name="y579">{{cite journal | last1=Schafer | first1=Benjamin C. | last2=Kim | first2=Jong-hyoung | last3=Sharipov | first3=Felix | last4=Hwang | first4=Gyeong-Seok | last5=Vlassak | first5=Joost J. | last6=Keith | first6=David W. | title=Photophoretic flight of perforated structures in near-space conditions | journal=Nature | volume=644 | issue=8076 | date=2025-08-14 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09281-8 | pages=362–369 | url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09281-8 | access-date=2026-05-28| url-access=subscription }}</ref> ==মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] 28ip9yr1t89ts5ufqso529bivbrjmct 616276 616275 2026-07-08T15:03:34Z Pranamikaadhikary 27435 /* মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা */ 616276 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==অন্বেষণ== মেছ’স্ফিয়াৰ বিমানৰ উচ্চতাৰ অভিলেখৰ ওপৰত অৱস্থিত,<ref>{{cite web|url=http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|title=Powered Aeroplanes World Records|publisher=[[Fédération Aéronautique Internationale]]|access-date=31 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911215233/http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|archive-date=11 September 2016}}</ref> আনহাতে বেলুনৰ বাবে মাত্ৰ আটাইতকৈ কম কিলোমিটাৰহে প্ৰৱেশযোগ্য, যাৰ বাবে উচ্চতাৰ অভিলেখ ৫৩.০ কিলোমিটাৰ (৩২.৯ মাইল)।<ref>{{cite web|url=http://www.isas.jaxa.jp/e/special/2003/yamagami/03.shtml|title=Research on Balloon to Float over 50&nbsp;km Altitude|publisher=Institute of Space and Astronautical Science, [[JAXA]]|access-date=29 September 2011}}</ref> ইফালে, বায়ুমণ্ডলৰ অধিক টানি লোৱাৰ বাবে মেছ’স্ফিয়াৰ কক্ষপথৰ মহাকাশযানৰ বাবে নূন্যতম উচ্চতাৰ তলত থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|title=IADC Space Debris Mitigation Guidelines|publisher=[[Inter-Agency Space Debris Coordination Committee]]|date=15 October 2002|access-date=31 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203014608/http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|archive-date=3 December 2013|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf|title=NASA Safety Standard 1740.14, Guidelines and Assessment Procedures for Limiting Orbital Debris|publisher=Office of Safety and Mission Assurance|date=1 August 1995 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215143933/http://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf |archive-date=15 February 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nccur.lib.nccu.edu.tw/handle/140.119/51133<!-- former link: http://www.fai.org/astronautics/100km.asp-->|title=100 km Altitude Boundary for Astronautics|publisher=Fédération Aéronautique Internationale}}</ref> ইয়াক কেৱল শব্দ কৰা ৰকেটৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰাহে প্ৰৱেশ কৰা হৈছে, যিবোৰে প্ৰতিটো অভিযানত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ বাবেহে মেছ’স্ফিয়াৰিক জোখ ল’ব পাৰে।<ref>{{cite web|date=24 July 2006|url=http://rscience.gsfc.nasa.gov/srrov.html|title=NASA Sounding Rocket Program Overview|work=NASA Sounding Rocket Program|publisher=NASA|access-date=10 October 2006}}</ref> ফলত ই পৰিৱেশৰ কম বুজা অংশ, যাৰ ফলত হাস্যৰসময় মনিকাৰ ইগন’ৰ’স্ফিয়াৰ (humorous moniker ''ignorosphere'')ৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|date=1 September 2016|url=https://www.discovermagazine.com/technology/reusable-rockets-set-to-explore-the-ignorosphere|title=Reusable Rockets Set to Explore the 'Ignorosphere'|publisher=[[Discover (magazine)|Discover Magazine]]|access-date=2 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/nation/2003-02-06-atmosphere_x.htm|title=Upper atmosphere may hold clues in Columbia mystery|date=6 February 2003}}</ref> এই দুৰ্বলভাৱে বুজা স্তৰৰ ভিতৰত ৰঙা স্প্ৰাইট আৰু নীলা জেট (নিম্ন মেছ'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত বৈদ্যুতিক নিৰ্গমন বা বিজুলী), নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ আৰু ঘনত্বৰ ছিয়াৰৰ উপস্থিতি বৰ্তমানৰ বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ বিষয়। ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) উচ্চতাত, নিম্ন মেছ’স্ফিয়াৰত ভাঙি যায় আৰু সাতজন ক্ৰুৰ সদস্যৰ মৃত্যু হয়। ২০২৫ চনত বিজ্ঞানীসকলে মেছ’স্ফিয়াৰৰ স্থায়ী অন্বেষণৰ বাবে ফটোফ’ৰেটিক সূৰ্য্যৰ পোহৰ চালিত উৰণীয়া গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ বায়ুমণ্ডলীয় সংবেদন, যোগাযোগ আৰু মংগল গ্ৰহৰ দৰে পাতল বায়ুমণ্ডলীয় গ্ৰহৰ অন্বেষণত কৰা হয়।<ref name="y579">{{cite journal | last1=Schafer | first1=Benjamin C. | last2=Kim | first2=Jong-hyoung | last3=Sharipov | first3=Felix | last4=Hwang | first4=Gyeong-Seok | last5=Vlassak | first5=Joost J. | last6=Keith | first6=David W. | title=Photophoretic flight of perforated structures in near-space conditions | journal=Nature | volume=644 | issue=8076 | date=2025-08-14 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09281-8 | pages=362–369 | url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09281-8 | access-date=2026-05-28| url-access=subscription }}</ref> ==মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা== [[File:ISS-44_Red_Sprites,_northwest_Mexico.jpg|thumb|An astronaut onboard the [[International Space Station]] observes lightning at the horizon extending into the mesosphere as red [[sprite (lightning)|sprite]] just below the line of [[airglow]].]] [[File:ISS028-E-8400_-_View_of_Asia.jpg|thumb|[[Noctilucent clouds]] (not to be mistaken with the slightly higher up [[airglow]]), at the upper edge of the mesosphere.]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] sl2c8sv75u73eaa8f2lnlv3v4y3v2pe 616277 616276 2026-07-08T15:03:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা */ 616277 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==অন্বেষণ== মেছ’স্ফিয়াৰ বিমানৰ উচ্চতাৰ অভিলেখৰ ওপৰত অৱস্থিত,<ref>{{cite web|url=http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|title=Powered Aeroplanes World Records|publisher=[[Fédération Aéronautique Internationale]]|access-date=31 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911215233/http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|archive-date=11 September 2016}}</ref> আনহাতে বেলুনৰ বাবে মাত্ৰ আটাইতকৈ কম কিলোমিটাৰহে প্ৰৱেশযোগ্য, যাৰ বাবে উচ্চতাৰ অভিলেখ ৫৩.০ কিলোমিটাৰ (৩২.৯ মাইল)।<ref>{{cite web|url=http://www.isas.jaxa.jp/e/special/2003/yamagami/03.shtml|title=Research on Balloon to Float over 50&nbsp;km Altitude|publisher=Institute of Space and Astronautical Science, [[JAXA]]|access-date=29 September 2011}}</ref> ইফালে, বায়ুমণ্ডলৰ অধিক টানি লোৱাৰ বাবে মেছ’স্ফিয়াৰ কক্ষপথৰ মহাকাশযানৰ বাবে নূন্যতম উচ্চতাৰ তলত থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|title=IADC Space Debris Mitigation Guidelines|publisher=[[Inter-Agency Space Debris Coordination Committee]]|date=15 October 2002|access-date=31 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203014608/http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|archive-date=3 December 2013|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf|title=NASA Safety Standard 1740.14, Guidelines and Assessment Procedures for Limiting Orbital Debris|publisher=Office of Safety and Mission Assurance|date=1 August 1995 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215143933/http://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf |archive-date=15 February 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nccur.lib.nccu.edu.tw/handle/140.119/51133<!-- former link: http://www.fai.org/astronautics/100km.asp-->|title=100 km Altitude Boundary for Astronautics|publisher=Fédération Aéronautique Internationale}}</ref> ইয়াক কেৱল শব্দ কৰা ৰকেটৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰাহে প্ৰৱেশ কৰা হৈছে, যিবোৰে প্ৰতিটো অভিযানত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ বাবেহে মেছ’স্ফিয়াৰিক জোখ ল’ব পাৰে।<ref>{{cite web|date=24 July 2006|url=http://rscience.gsfc.nasa.gov/srrov.html|title=NASA Sounding Rocket Program Overview|work=NASA Sounding Rocket Program|publisher=NASA|access-date=10 October 2006}}</ref> ফলত ই পৰিৱেশৰ কম বুজা অংশ, যাৰ ফলত হাস্যৰসময় মনিকাৰ ইগন’ৰ’স্ফিয়াৰ (humorous moniker ''ignorosphere'')ৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|date=1 September 2016|url=https://www.discovermagazine.com/technology/reusable-rockets-set-to-explore-the-ignorosphere|title=Reusable Rockets Set to Explore the 'Ignorosphere'|publisher=[[Discover (magazine)|Discover Magazine]]|access-date=2 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/nation/2003-02-06-atmosphere_x.htm|title=Upper atmosphere may hold clues in Columbia mystery|date=6 February 2003}}</ref> এই দুৰ্বলভাৱে বুজা স্তৰৰ ভিতৰত ৰঙা স্প্ৰাইট আৰু নীলা জেট (নিম্ন মেছ'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত বৈদ্যুতিক নিৰ্গমন বা বিজুলী), নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ আৰু ঘনত্বৰ ছিয়াৰৰ উপস্থিতি বৰ্তমানৰ বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ বিষয়। ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) উচ্চতাত, নিম্ন মেছ’স্ফিয়াৰত ভাঙি যায় আৰু সাতজন ক্ৰুৰ সদস্যৰ মৃত্যু হয়। ২০২৫ চনত বিজ্ঞানীসকলে মেছ’স্ফিয়াৰৰ স্থায়ী অন্বেষণৰ বাবে ফটোফ’ৰেটিক সূৰ্য্যৰ পোহৰ চালিত উৰণীয়া গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ বায়ুমণ্ডলীয় সংবেদন, যোগাযোগ আৰু মংগল গ্ৰহৰ দৰে পাতল বায়ুমণ্ডলীয় গ্ৰহৰ অন্বেষণত কৰা হয়।<ref name="y579">{{cite journal | last1=Schafer | first1=Benjamin C. | last2=Kim | first2=Jong-hyoung | last3=Sharipov | first3=Felix | last4=Hwang | first4=Gyeong-Seok | last5=Vlassak | first5=Joost J. | last6=Keith | first6=David W. | title=Photophoretic flight of perforated structures in near-space conditions | journal=Nature | volume=644 | issue=8076 | date=2025-08-14 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09281-8 | pages=362–369 | url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09281-8 | access-date=2026-05-28| url-access=subscription }}</ref> ==মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা== [[File:ISS-44_Red_Sprites,_northwest_Mexico.jpg|thumb|left|An astronaut onboard the [[International Space Station]] observes lightning at the horizon extending into the mesosphere as red [[sprite (lightning)|sprite]] just below the line of [[airglow]].]] [[File:ISS028-E-8400_-_View_of_Asia.jpg|thumb|[[Noctilucent clouds]] (not to be mistaken with the slightly higher up [[airglow]]), at the upper edge of the mesosphere.]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] b9htcecn8kwi7304g6ul0p2ick27ji1 616278 616277 2026-07-08T15:07:25Z Pranamikaadhikary 27435 /* মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা */ 616278 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==অন্বেষণ== মেছ’স্ফিয়াৰ বিমানৰ উচ্চতাৰ অভিলেখৰ ওপৰত অৱস্থিত,<ref>{{cite web|url=http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|title=Powered Aeroplanes World Records|publisher=[[Fédération Aéronautique Internationale]]|access-date=31 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911215233/http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|archive-date=11 September 2016}}</ref> আনহাতে বেলুনৰ বাবে মাত্ৰ আটাইতকৈ কম কিলোমিটাৰহে প্ৰৱেশযোগ্য, যাৰ বাবে উচ্চতাৰ অভিলেখ ৫৩.০ কিলোমিটাৰ (৩২.৯ মাইল)।<ref>{{cite web|url=http://www.isas.jaxa.jp/e/special/2003/yamagami/03.shtml|title=Research on Balloon to Float over 50&nbsp;km Altitude|publisher=Institute of Space and Astronautical Science, [[JAXA]]|access-date=29 September 2011}}</ref> ইফালে, বায়ুমণ্ডলৰ অধিক টানি লোৱাৰ বাবে মেছ’স্ফিয়াৰ কক্ষপথৰ মহাকাশযানৰ বাবে নূন্যতম উচ্চতাৰ তলত থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|title=IADC Space Debris Mitigation Guidelines|publisher=[[Inter-Agency Space Debris Coordination Committee]]|date=15 October 2002|access-date=31 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203014608/http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|archive-date=3 December 2013|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf|title=NASA Safety Standard 1740.14, Guidelines and Assessment Procedures for Limiting Orbital Debris|publisher=Office of Safety and Mission Assurance|date=1 August 1995 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215143933/http://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf |archive-date=15 February 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nccur.lib.nccu.edu.tw/handle/140.119/51133<!-- former link: http://www.fai.org/astronautics/100km.asp-->|title=100 km Altitude Boundary for Astronautics|publisher=Fédération Aéronautique Internationale}}</ref> ইয়াক কেৱল শব্দ কৰা ৰকেটৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰাহে প্ৰৱেশ কৰা হৈছে, যিবোৰে প্ৰতিটো অভিযানত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ বাবেহে মেছ’স্ফিয়াৰিক জোখ ল’ব পাৰে।<ref>{{cite web|date=24 July 2006|url=http://rscience.gsfc.nasa.gov/srrov.html|title=NASA Sounding Rocket Program Overview|work=NASA Sounding Rocket Program|publisher=NASA|access-date=10 October 2006}}</ref> ফলত ই পৰিৱেশৰ কম বুজা অংশ, যাৰ ফলত হাস্যৰসময় মনিকাৰ ইগন’ৰ’স্ফিয়াৰ (humorous moniker ''ignorosphere'')ৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|date=1 September 2016|url=https://www.discovermagazine.com/technology/reusable-rockets-set-to-explore-the-ignorosphere|title=Reusable Rockets Set to Explore the 'Ignorosphere'|publisher=[[Discover (magazine)|Discover Magazine]]|access-date=2 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/nation/2003-02-06-atmosphere_x.htm|title=Upper atmosphere may hold clues in Columbia mystery|date=6 February 2003}}</ref> এই দুৰ্বলভাৱে বুজা স্তৰৰ ভিতৰত ৰঙা স্প্ৰাইট আৰু নীলা জেট (নিম্ন মেছ'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত বৈদ্যুতিক নিৰ্গমন বা বিজুলী), নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ আৰু ঘনত্বৰ ছিয়াৰৰ উপস্থিতি বৰ্তমানৰ বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ বিষয়। ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) উচ্চতাত, নিম্ন মেছ’স্ফিয়াৰত ভাঙি যায় আৰু সাতজন ক্ৰুৰ সদস্যৰ মৃত্যু হয়। ২০২৫ চনত বিজ্ঞানীসকলে মেছ’স্ফিয়াৰৰ স্থায়ী অন্বেষণৰ বাবে ফটোফ’ৰেটিক সূৰ্য্যৰ পোহৰ চালিত উৰণীয়া গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ বায়ুমণ্ডলীয় সংবেদন, যোগাযোগ আৰু মংগল গ্ৰহৰ দৰে পাতল বায়ুমণ্ডলীয় গ্ৰহৰ অন্বেষণত কৰা হয়।<ref name="y579">{{cite journal | last1=Schafer | first1=Benjamin C. | last2=Kim | first2=Jong-hyoung | last3=Sharipov | first3=Felix | last4=Hwang | first4=Gyeong-Seok | last5=Vlassak | first5=Joost J. | last6=Keith | first6=David W. | title=Photophoretic flight of perforated structures in near-space conditions | journal=Nature | volume=644 | issue=8076 | date=2025-08-14 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09281-8 | pages=362–369 | url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09281-8 | access-date=2026-05-28| url-access=subscription }}</ref> ==মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা== [[File:ISS-44_Red_Sprites,_northwest_Mexico.jpg|thumb|left|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰত থকা এজন মহাকাশচাৰীয়ে দিগন্তত বিজুলী মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হৈ [[আকাশী ৰহণ]]ৰ ৰেখাৰ ঠিক তলত ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] হিচাপে পৰ্যবেক্ষণ কৰে।]] [[File:ISS028-E-8400_-_View_of_Asia.jpg|thumb|মেছ'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ প্ৰান্তত নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ (অলপ ওপৰত থকা [[আকাশী ৰহণ]] বুলি ভুল কৰিব নালাগে)।]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] jjh654nydq0ehr5xdq8qu80wbuoh7qa 616279 616278 2026-07-08T15:08:45Z Pranamikaadhikary 27435 /* মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা */ 616279 wikitext text/x-wiki [[File:Antarctic_aurora_ESA313457.jpg|thumb|upright=1.5|মহাকাশৰ পৰা দেখা দিয়াৰ দৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল, দিগন্তত বিভিন্ন ৰঙৰ বেণ্ড হিচাপে। তলৰ পৰা আফটাৰগ্লোৱে ডাৱৰৰ চিলোৱাটৰ সৈতে কমলা ৰঙৰ ট্ৰপ’স্ফিয়াৰক আলোকিত কৰে, আৰু ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰক বগা আৰু নীলা ৰঙেৰে আলোকিত কৰে। ইয়াৰ পিছত মেছ’স্ফিয়াৰ (গোলাপী অঞ্চল) মহাকাশৰ প্ৰান্তৰ ঠিক তললৈ এশ কিলোমিটাৰ আৰু নিম্ন তাপমণ্ডলৰ গোলাপী ৰঙৰ [[বায়ুগ্লো]]ৰ ৰেখা (আন্ধাৰ)লৈকে বিস্তৃত হয়, য’ত কেইবাশ কিলোমিটাৰত সেউজীয়া আৰু ৰঙা [[মেৰুপ্ৰভা]] থাকে।]] [[File:Atmosphere layers-en.svg|thumb|upright=0.5|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক স্তৰ দেখুওৱা ডায়েগ্ৰাম: বহিঃমণ্ডল, তাপমণ্ডল, মেছ’স্ফিয়াৰ, ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ আৰু ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰ। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰৰ ওপৰলৈকে (৫০ কিলোমিটাৰ) পৃথিৱীৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ১%ৰ অলপ কম।]] '''মেছ’স্ফিয়াৰ''' (/ˈmɛsəsfɪər, ˈmɛz-, ˈmiːsə-, -zə-/;<ref>{{cite Dictionary.com|mesosphere}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীক μέσος (mésos) 'মধ্য' আৰু -[[গোলক]]ৰ পৰা) [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ তৃতীয় স্তৰ, [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ পোনে পোনে ওপৰত আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ পোনে পোনে তলত থাকে। মেছ’স্ফিয়াৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। এই বৈশিষ্ট্যটো সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:ই [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]]ৰ ওপৰৰপৰা আৰম্ভ হয় (কেতিয়াবা ইয়াক [[ষ্ট্ৰেট’প’জ]] বুলিও কোৱা হয়), আৰু [[মেছ’পজ]]ত শেষ হয়, যিটো পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অংশ, যাৰ উষ্ণতা −১৪৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−২২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট; ১৩০ কেল’ৰি)তকৈ কম। অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি মেছ’স্ফিয়াৰৰ সঠিক ওপৰৰ আৰু তলৰ সীমা ভিন্ন হয় (শীতকালত আৰু ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত অধিক, গ্ৰীষ্মকালত আৰু মেৰুত কম), কিন্তু তলৰ সীমা সাধাৰণতে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৪৭ৰপৰা ৫১ কিলোমিটাৰ (২৯ৰপৰা ৩২ মাইল; ১৫৪,০০০ৰপৰা ১৬৭,০০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত, আৰু ওপৰৰ সীমা (মেছ’পজ) সাধাৰণতে ৮৫ৰপৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৫৩ৰপৰা ৬২ মাইল; ২৭৯,০০০ৰপৰা ৩২৮,০০০ ফুট)।<ref>{{Cite web|url=http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/environment/atmosphere/middle-atmosphere|title=Middle atmosphere|website=www.antarctica.gov.au|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Venkat Ratnam|first1=M.|last2=Patra|first2=A. K.|last3=Krishna Murthy|first3=B. V.|date=25 March 2010|title=Tropical mesopause: Is it always close to 100&nbsp;km?|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=115|issue=D6|pages=D06106|doi=10.1029/2009jd012531|bibcode=2010JGRD..115.6106V|issn=0148-0227|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/mesosphere-overview|title=The Mesosphere - overview |publisher=[[University Corporation for Atmospheric Research|UCAR]] Center for Science Education|website=scied.ucar.edu|access-date=17 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=von Zahn|first1=U.|last2=Höffner|first2=J.|last3=Eska|first3=V.|last4=Alpers|first4=M.|date=1 November 1996|title=The mesopause altitude: Only two distinctive levels worldwide?|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=23|issue=22|pages=3231–34|doi=10.1029/96gl03041|bibcode=1996GeoRL..23.3231V|issn=0094-8276}}</ref> [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু মেছ’স্ফিয়াৰক কেতিয়াবা সামূহিকভাৱে "মধ্য বায়ুমণ্ডল" বুলিও কোৱা হয়,<ref>{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=[[University of Washington]]|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}</ref> যি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২ৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ (৭.৫ আৰু ৪৯.৭ মাইল) উচ্চতাত বিস্তৃত। ৮০–৯০ কিলোমিটাৰ (৫০–৫৬ মাইল) উচ্চতাত মেছ’প’জে মেছ’স্ফিয়াৰক [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]]ৰ দ্বিতীয় বাহ্যিক স্তৰ তাপমণ্ডলৰপৰা পৃথক কৰে। পৃথিৱীত মেছ’প’জ [[টাৰ্বোপ’জ]]ৰ সৈতে প্ৰায় সহ-সংলগ্ন হয়, যাৰ তলত অশান্ত ঘূৰ্ণীৰ বাবে বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতি ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে। এই স্তৰৰ ওপৰত বায়ুমণ্ডল অসদৃশ হৈ পৰে কাৰণ বিভিন্ন ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ স্কেলৰ উচ্চতা আণৱিক ভৰ অনুসৰি বেলেগ বেলেগ হয়। মহাকাশৰ ওচৰৰ শব্দটো কেতিয়াবা মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰৰ উচ্চতাক বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শব্দটোৰ কোনো কাৰিকৰী সংজ্ঞা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে ই আৰ্মষ্ট্ৰং সীমা (প্ৰায় ৬২,০০০ ফুট বা ১৯ কিলোমিটাৰ, যাৰ ওপৰত মানুহক জীয়াই থাকিবলৈ চাপৰ চুটৰ প্ৰয়োজন) আৰু কাৰ্মান ৰেখা (য'ত উৰণ লাভ কৰিবলৈ জ্যোতিৰ্গতিবিদ্যায় বায়ুগতিবিদ্যাৰপৰা ঠাই ল'ব লাগিব)ৰ মাজৰ অঞ্চলটোক বুজায়; বা আন এটা সংজ্ঞা অনুসৰি, সৰ্বোচ্চ উচ্চতাৰ বাণিজ্যিক বিমানসমূহে (প্ৰায় ৪০,০০০ ফুট (১২.২ কিলোমিটাৰ)) উৰণ আৰু পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা উপগ্ৰহৰ সৰ্বনিম্ন পেৰিজি (প্ৰায় ৪৫ মাইল (৭৩ কিলোমিটাৰ))ৰ মাজৰ স্থানলৈ। কিছুমান উৎসই "স্থানৰ ওচৰত" আৰু "উচ্চ বায়ুমণ্ডল" শব্দ দুটাৰ মাজত প্ৰভেদ আনে, যাৰ ফলত কেৱল কাৰ্মান ৰেখাৰ ওচৰৰ স্তৰবোৰকহে "স্থানৰ ওচৰত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। ==তাপমান== মেছ’স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে আপেক্ষিকভাৱে অ’জনৰ ঘনত্ব হ্ৰাস পোৱা বিৰল বায়ুমণ্ডলৰ দ্বাৰা সৌৰ বিকিৰণৰ শোষণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত (তাপমণ্ডলৰ দ্বাৰা শোষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা UV তৰংগদৈৰ্ঘ্যত অ’জনই মূল শোষক)।<ref name="Photochemistry of Ozone">[https://slideplayer.com/slide/10904550/ Photochemistry of Ozone]</ref> ইয়াৰ উপৰিও CO2 বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ দ্বাৰা শীতলতা বৃদ্ধিৰ ফলতো ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। মেছ’স্ফিয়াৰৰ ওপৰ অংশ যাক মেছ’প’জ বোলা হয়, পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ শীতল অংশ।<ref>{{GoldBookRef|title=mesosphere|file=M03855}}</ref> ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰৰ তাপমাত্ৰা প্ৰায় −১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৭৩ কেল’ৰি; −১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈকে কম হয়,<ref>{{Citation |title=Mesosphere |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |access-date=14 November 2011 |publisher=Atmosphere, Climate & Environment Information ProgGFKDamme (UK [[Department for Environment, Food and Rural Affairs]]) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html |archive-date=1 July 2010}}</ref> অক্ষাংশ আৰু ঋতু অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। ==সক্ৰিয় বৈশিষ্ট্যসমূহ== [[File:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|thumb|300px|ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ (কমলা), ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ (নীলা) আৰু মেছ’স্ফিয়াৰ (আন্ধাৰ)ৰ [[হেঙুলীয়া ৰহণ]] যিহেৰে বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱেশ আৰম্ভ হয়, ধোঁৱাৰ পথ এৰি যায়, যেনে এই ক্ষেত্ৰত মহাকাশযানৰ পুনৰ প্ৰৱেশ।]] এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল প্ৰবল জ’নেল (পূব-পশ্চিম) বতাহ, বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ, অভ্যন্তৰীণ বায়ুমণ্ডলীয় মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ (সাধাৰণতে "মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগ" বুলি কোৱা হয়), আৰু গ্ৰহৰ তৰংগ। এই জোৱাৰ-ভাটাৰ অধিকাংশই [[ট্ৰপ’স্ফিয়াৰ]] আৰু নিম্ন স্তৰমণ্ডলৰপৰা আৰম্ভ হয়, আৰু মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিয়পি পৰে। মেছ’স্ফিয়াৰত মাধ্যাকৰ্ষণ-তৰংগৰ প্ৰসাৰণ ইমানেই ডাঙৰ হ’ব পাৰে যে তৰংগবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰে আৰু অপচয় হয়। এই অপচয়ই মেছ’স্ফিয়াৰত গতিশীলতা জমা কৰে আৰু বহুলাংশে গোলকীয় পৰিসঞ্চালনক আগুৱাই লৈ যায়। নিশাৰ ডাৱৰ মেছ’স্ফিয়াৰত অৱস্থিত। ওপৰৰ মেছ’স্ফিয়াৰটোও আয়নমণ্ডলৰ ডি স্তৰ বুলি জনাজাত অঞ্চল, যিটো দিনৰ ভাগতহে উপস্থিত থাকে যেতিয়া নাইট্ৰিক অক্সাইডক লাইমেন ছিৰিজ-আলফা হাইড্ৰ’জেন বিকিৰণৰদ্বাৰা আয়নীকৰণৰ সৈতে কিছু আয়নীকৰণ ঘটে। আয়নীয়কৰণ ইমানেই দুৰ্বল যে যেতিয়া ৰাতি পৰে, আৰু আয়নীয়কৰণৰ উৎস আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া মুক্ত ইলেক্ট্ৰন আৰু আয়ন পুনৰ নিৰপেক্ষ অণুলৈ গঠন হয়। ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল; ১৬,০০০ ফুট) গভীৰ ছডিয়াম স্তৰ ৮০–১০৫ কিলোমিটাৰ (৫০–৬৫ মাইল; ২৬২,০০০–৩৪৪,০০০ ফুট)ৰ মাজত অৱস্থিত। ছডিয়ামৰ অবান্ধি ৰখা, অ-আয়নীকৃত পৰমাণুৰে নিৰ্মিত ছডিয়াম স্তৰটোৱে দুৰ্বলভাৱে বিকিৰণ কৰি বায়ুৰ পোহৰত অৰিহণা যোগায়। ছডিয়ামৰ গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত ৪ লাখ পৰমাণু। এই বেণ্ডটো নিয়মিতভাৱে অহা উল্কাপিণ্ডৰপৰা ছডিয়াম চালিমেটিঙৰদ্বাৰা পুনৰ ভৰাই তোলা হয়। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এই ছডিয়াম বেণ্ডটো ব্যৱহাৰ কৰি "গাইড ষ্টাৰ" সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো অতি চোকা ভূমিভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অভিযোজিত আলোকীয় সংশোধন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে।<ref>{{cite web |date=11 July 2016 |title=Martin Enderlein et al., ''ESO's Very Large Telescope sees four times first light'', Laser Focus World, July 2016, pp. 22-24 |url=http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817040827/http://www.laserfocusworld.com/articles/print/volume-52/issue-07/features/adaptive-optics-eso-s-very-large-telescope-sees-four-times-first-laser-light.html |archive-date=2016-08-17}}</ref> অন্যান্য ধাতুৰ স্তৰ, যেনে- লোহা আৰু পটাছিয়াম, ওপৰৰ মেছ'স্ফিয়াৰ/নিম্ন তাপমণ্ডল অঞ্চলতো থাকে। ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা[স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন], মেছ’স্ফিয়াৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এটা সুকীয়া ধৰণৰ অৰোৰা চিনাক্ত কৰা হৈছে। বিলৰ বালিচহীয়া ঢৌৰ সৈতে সাদৃশ্য থকাৰ বাবে প্ৰায়ে ‘টিলা’ বুলি কোৱা হয়, সেউজীয়া ঢৌৱা পোহৰবোৰ বিষুৱৰেখাৰফালে বিস্তৃত হৈ থাকে। ভূপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৯৬ কিলোমিটাৰ (৬০ মাইল; ৩১৫,০০০ ফুট) উচ্চতাত উৎপত্তি হোৱা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিহেতু [[মেৰুপ্ৰভা]]ৰ কাৰণ অতি উচ্চ গতিৰ সৌৰ কণিকাই বায়ুমণ্ডলীয় অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত হয়, গতিকে এই টিলাবোৰৰ সেউজীয়া ৰং আংশিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে (কোনে কৰিছে?) সেই সৌৰ কণাবোৰৰ অক্সিজেন অণুৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰদ্বাৰা। সেয়েহে টিলাবোৰ য'ত মেছ'স্ফেৰিক অক্সিজেন অধিক ঘনীভূত হয় তাতেই দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url = https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-type-aurora-ripples-across-sky-horizontal-green-dunes-180974083/?spMailingID=41658140&spUserID=NzQwNDUzNzY2MzMS1&spJobID=1682695015&spReportId=MTY4MjY5NTAxNQS2| title = Wu, Katherine J. A New Type of Aurora Ripples Across the Sky in Horizontal Green "Dunes". Smithsonian Magazine (29 January 2020)}}</ref> পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত লাখ লাখ [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে আৰু বছৰি গড়ে ৪০,০০০ টন [[উল্কাপিণ্ড]] প্ৰৱেশ কৰে।<ref>Leinert C.; Gruen E. (1990). "Interplanetary Dust". Physics and Chemistry in Space (R. Schwenn and E. Marsch eds.). Springer-Verlag. pp. 204-275</ref> [[উল্কাপিণ্ড]]ৰ ধোঁৱা বুলি কোৱা এই এবলেটেড পদাৰ্থই নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰৰ বাবে ঘনীভূত নিউক্লিয়াছ হিচাপে কাম কৰে বুলি ভবা হয়। ==অন্বেষণ== মেছ’স্ফিয়াৰ বিমানৰ উচ্চতাৰ অভিলেখৰ ওপৰত অৱস্থিত,<ref>{{cite web|url=http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|title=Powered Aeroplanes World Records|publisher=[[Fédération Aéronautique Internationale]]|access-date=31 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911215233/http://www.fai.org/fai-record-file/?recordId=2825|archive-date=11 September 2016}}</ref> আনহাতে বেলুনৰ বাবে মাত্ৰ আটাইতকৈ কম কিলোমিটাৰহে প্ৰৱেশযোগ্য, যাৰ বাবে উচ্চতাৰ অভিলেখ ৫৩.০ কিলোমিটাৰ (৩২.৯ মাইল)।<ref>{{cite web|url=http://www.isas.jaxa.jp/e/special/2003/yamagami/03.shtml|title=Research on Balloon to Float over 50&nbsp;km Altitude|publisher=Institute of Space and Astronautical Science, [[JAXA]]|access-date=29 September 2011}}</ref> ইফালে, বায়ুমণ্ডলৰ অধিক টানি লোৱাৰ বাবে মেছ’স্ফিয়াৰ কক্ষপথৰ মহাকাশযানৰ বাবে নূন্যতম উচ্চতাৰ তলত থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|title=IADC Space Debris Mitigation Guidelines|publisher=[[Inter-Agency Space Debris Coordination Committee]]|date=15 October 2002|access-date=31 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203014608/http://www.iadc-online.org/Documents/IADC-2002-01,%20IADC%20Space%20Debris%20Guidelines,%20Revision%201.pdf|archive-date=3 December 2013|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf|title=NASA Safety Standard 1740.14, Guidelines and Assessment Procedures for Limiting Orbital Debris|publisher=Office of Safety and Mission Assurance|date=1 August 1995 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215143933/http://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/NSS1740_14/nss1740_14-1995.pdf |archive-date=15 February 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nccur.lib.nccu.edu.tw/handle/140.119/51133<!-- former link: http://www.fai.org/astronautics/100km.asp-->|title=100 km Altitude Boundary for Astronautics|publisher=Fédération Aéronautique Internationale}}</ref> ইয়াক কেৱল শব্দ কৰা ৰকেটৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰাহে প্ৰৱেশ কৰা হৈছে, যিবোৰে প্ৰতিটো অভিযানত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ বাবেহে মেছ’স্ফিয়াৰিক জোখ ল’ব পাৰে।<ref>{{cite web|date=24 July 2006|url=http://rscience.gsfc.nasa.gov/srrov.html|title=NASA Sounding Rocket Program Overview|work=NASA Sounding Rocket Program|publisher=NASA|access-date=10 October 2006}}</ref> ফলত ই পৰিৱেশৰ কম বুজা অংশ, যাৰ ফলত হাস্যৰসময় মনিকাৰ ইগন’ৰ’স্ফিয়াৰ (humorous moniker ''ignorosphere'')ৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|date=1 September 2016|url=https://www.discovermagazine.com/technology/reusable-rockets-set-to-explore-the-ignorosphere|title=Reusable Rockets Set to Explore the 'Ignorosphere'|publisher=[[Discover (magazine)|Discover Magazine]]|access-date=2 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/nation/2003-02-06-atmosphere_x.htm|title=Upper atmosphere may hold clues in Columbia mystery|date=6 February 2003}}</ref> এই দুৰ্বলভাৱে বুজা স্তৰৰ ভিতৰত ৰঙা স্প্ৰাইট আৰু নীলা জেট (নিম্ন মেছ'স্ফিয়াৰৰ ভিতৰত বৈদ্যুতিক নিৰ্গমন বা বিজুলী), নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ আৰু ঘনত্বৰ ছিয়াৰৰ উপস্থিতি বৰ্তমানৰ বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ বিষয়। ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত প্ৰায় ৬২ কিলোমিটাৰ (৩৯ মাইল) উচ্চতাত, নিম্ন মেছ’স্ফিয়াৰত ভাঙি যায় আৰু সাতজন ক্ৰুৰ সদস্যৰ মৃত্যু হয়। ২০২৫ চনত বিজ্ঞানীসকলে মেছ’স্ফিয়াৰৰ স্থায়ী অন্বেষণৰ বাবে ফটোফ’ৰেটিক সূৰ্য্যৰ পোহৰ চালিত উৰণীয়া গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ বায়ুমণ্ডলীয় সংবেদন, যোগাযোগ আৰু মংগল গ্ৰহৰ দৰে পাতল বায়ুমণ্ডলীয় গ্ৰহৰ অন্বেষণত কৰা হয়।<ref name="y579">{{cite journal | last1=Schafer | first1=Benjamin C. | last2=Kim | first2=Jong-hyoung | last3=Sharipov | first3=Felix | last4=Hwang | first4=Gyeong-Seok | last5=Vlassak | first5=Joost J. | last6=Keith | first6=David W. | title=Photophoretic flight of perforated structures in near-space conditions | journal=Nature | volume=644 | issue=8076 | date=2025-08-14 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09281-8 | pages=362–369 | url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09281-8 | access-date=2026-05-28| url-access=subscription }}</ref> ==মেছ’স্ফিয়াৰ আৰু মহাকাশৰ ওচৰৰ পৰিঘটনা== [[File:ISS-44_Red_Sprites,_northwest_Mexico.jpg|thumb|left|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰত থকা এজন মহাকাশচাৰীয়ে দিগন্তত বিজুলী মেছ’স্ফিয়াৰলৈ বিস্তৃত হৈ [[আকাশী ৰহণ]]ৰ ৰেখাৰ ঠিক তলত ৰঙা [[স্প্ৰাইট]] হিচাপে পৰ্যবেক্ষণ কৰে।]] [[File:ISS028-E-8400_-_View_of_Asia.jpg|thumb|মেছ'স্ফিয়াৰৰ ওপৰৰ প্ৰান্তত নক্টিলুচেণ্ট ডাৱৰ (অলপ ওপৰত থকা [[আকাশী ৰহণ]] বুলি ভুল কৰিব নালাগে)।]] * [[আকাশী ৰহণ]] * [[বায়ুমণ্ডলীয় জোৱাৰ]] * [[আয়নমণ্ডল]] * [[উল্কাপিণ্ড]] * [[অস্বচ্ছ ডাৱৰ]] * [[মেৰুপ্ৰভা]] * [[স্প্ৰাইট (বিজুলী)]]। * [[উচ্চ বায়ুমণ্ডলীয় বিজুলী]] (ক্ষণস্থায়ী আলোকময় পৰিঘটনা) ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] fkavis451gw0kp8q95mfe5f0ojf6lhi 0 137861 616280 2026-07-08T15:11:57Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616280 wikitext text/x-wiki বতৰ বিজ্ঞানত আফটাৰগ্লো হৈছে এটা আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ পিছত গোধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনাৰে গঠিত।[1][2] বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, অসামৰিক গোধূলিৰ সময়ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা অসামৰিক গোধূলিলৈকে), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো নটিকেল গোধূলিৰ শেষলৈকে থাকে।[3][4] একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে গোধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণত আফটাৰগ্লো প্ৰায়ে দেখা যায়,[5] য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।[6] বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।[6] আফটাৰগ্লোৱে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা আলপেংল'ত (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে[7] আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।[2][1] সোণালী সময়ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ ইয়াৰ কম শক্তি আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। নাগৰিক গোধূলিৰ সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত নাগৰিক গোধূলিৰ ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত নটিকেল গোধূলিৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।[5] নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক নীলা ঘণ্টা বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। 85o7wf8hgnvr29qrfqxmwfjjnx6vr8c 616283 616280 2026-07-08T17:04:14Z Pranamikaadhikary 27435 616283 wikitext text/x-wiki বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনাৰে গঠিত।[1][2] বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, মুনিচুনি সময়ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।[3][4] একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,[5] য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।[6] বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।[6] হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে[7] আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।[2][1] [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।[5] নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। qvz98oe69t4kbl50tealcvof66fwkdp 616284 616283 2026-07-08T17:07:23Z Pranamikaadhikary 27435 616284 wikitext text/x-wiki বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।[1][2] বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।[3][4] একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,[5] য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।[6] বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।[6] হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে[7] আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।[2][1] [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।[5] নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। cn6evteqkfv9by30x7v4up51pda55pv 616285 616284 2026-07-08T17:08:02Z Pranamikaadhikary 27435 616285 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|Afterglow with its bright segment and purple light above, interrupted by [[crepuscular rays]]]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।[1][2] বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।[3][4] একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,[5] য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।[6] বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।[6] হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে[7] আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।[2][1] [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।[5] নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। dolwntxooby9wt5g0kam5godsbzvrdx 616286 616285 2026-07-08T17:10:26Z Pranamikaadhikary 27435 616286 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।[1][2] বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।[3][4] একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,[5] য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।[6] বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।[6] হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে[7] আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।[2][1] [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।[5] নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। 9y0irbuybigsauzviva6b7ai6lx0pta 616287 616286 2026-07-08T17:14:30Z Pranamikaadhikary 27435 616287 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।[5] নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। niimke3uu1mj177lqucp406ehaqciqw 616288 616287 2026-07-08T17:15:27Z Pranamikaadhikary 27435 616288 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।<ref name="Corfidi" /> নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== ojnh202kpn4bjq4uln1g8z0qj1xidls 616289 616288 2026-07-08T17:17:55Z Pranamikaadhikary 27435 616289 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।<ref name="Corfidi" /> নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। ==ইতিহাস== ১৮৮৩ চনত ক্ৰাকাটোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত সমগ্ৰ বিশ্বতে ৰঙা সূৰ্যাস্তৰ এক উল্লেখযোগ্য শৃংখলা দেখা দিয়ে। আগ্নেয়গিৰিটোৰ বিস্ফোৰণে বিপুল পৰিমাণৰ অতি মিহি ধূলি বহু উচ্চতালৈ উৰুৱাই নিছিল, আৰু তাৰ পিছত বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ বতাহৰ ফলত বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰিছিল। এডভাৰ্ড মাঞ্চৰ চিত্ৰ দ্য স্ক্ৰিমত সম্ভৱতঃ এই সময়ছোৱাত হোৱা এটা হেঙুলীয়া ৰহণৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== 3cb0fh7vvdg82svligauporqlb6gtka 616290 616289 2026-07-08T17:18:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস */ 616290 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।<ref name="Corfidi" /> নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। ==ইতিহাস== ১৮৮৩ চনত ক্ৰাকাটোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত সমগ্ৰ বিশ্বতে ৰঙা সূৰ্যাস্তৰ এক উল্লেখযোগ্য শৃংখলা দেখা দিয়ে। আগ্নেয়গিৰিটোৰ বিস্ফোৰণে বিপুল পৰিমাণৰ অতি মিহি ধূলি বহু উচ্চতালৈ উৰুৱাই নিছিল, আৰু তাৰ পিছত বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ বতাহৰ ফলত বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰিছিল। এডভাৰ্ড মাঞ্চৰ চিত্ৰ দ্য স্ক্ৰিমত সম্ভৱতঃ এই সময়ছোৱাত হোৱা এটা হেঙুলীয়া ৰহণৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। == চিত্ৰশালা == <gallery class="center"> File:Dämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen, 10.10.2011 bei Limburg VIII.jpg|Purple light with crepuscular shadow File:Lamma evening4.jpg|Sunset in Hong Kong after the [[1991 eruption of Mount Pinatubo]] File:Dresden.afterglow.700px.jpg|An afterglow in [[Dresden]], [[Saxony]], [[Germany]] File:Afterglow.jpg|An afterglow in [[Slovenia]]n mountains, near [[Triglav Lakes Valley]] File:Full Image Sunset Bates College Lewiston Maine July 3 2008 8.30PM.JPG|Sunset over the [[Bates College]] [[Track and field|track]] in [[Lewiston, Maine]] File:Noarlunga Pier, Adelaide.jpg|An afterglow at a pier in [[Australia]] File:Afterglow in Sanchong, New Taipei 20140114.jpg|An afterglow on skyscrapers in [[New Taipei]], [[Taiwan]] File:Afterglow Kraków.JPG|An afterglow on a [[Kraków]] housing estate File:Optical effect march sunset - NOAA.jpg|Additional to foreglow here [[refraction|refracted]] sunlight reaches the [[South Pole]] just before actual sunrise. At [[Earth's poles]] the Sun appears at the horizon only and all day around [[equinox]], marking the change between the half year long [[polar night]] and [[polar day]]. </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== 4x86eaqzv54qaf3jo33a0fmpp7an836 616291 616290 2026-07-08T17:21:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* চিত্ৰশালা */ 616291 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।<ref name="Corfidi" /> নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। ==ইতিহাস== ১৮৮৩ চনত ক্ৰাকাটোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত সমগ্ৰ বিশ্বতে ৰঙা সূৰ্যাস্তৰ এক উল্লেখযোগ্য শৃংখলা দেখা দিয়ে। আগ্নেয়গিৰিটোৰ বিস্ফোৰণে বিপুল পৰিমাণৰ অতি মিহি ধূলি বহু উচ্চতালৈ উৰুৱাই নিছিল, আৰু তাৰ পিছত বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ বতাহৰ ফলত বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰিছিল। এডভাৰ্ড মাঞ্চৰ চিত্ৰ দ্য স্ক্ৰিমত সম্ভৱতঃ এই সময়ছোৱাত হোৱা এটা হেঙুলীয়া ৰহণৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। == চিত্ৰশালা == <gallery class="center"> File:Dämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen, 10.10.2011 bei Limburg VIII.jpg|ক্ৰেপাস্কুলাৰ ছাঁৰ সৈতে বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ File:Lamma evening4.jpg|[[1991 চনত মাউণ্ট পিনাটুবোৰ বিস্ফোৰণ]]ৰ পিছত হংকঙত সূৰ্যাস্ত। File:Dresden.afterglow.700px.jpg|[[ড্ৰেছডেন]], [[চেক্সন]], [[জাৰ্মানী]]ত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ। File:Afterglow.jpg|ট্ৰিগ্লাভ হ্ৰদ উপত্যকাৰ ওচৰৰ স্লোভেনিয়াৰ পৰ্বতমালাত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ File:Full Image Sunset Bates College Lewiston Maine July 3 2008 8.30PM.JPG|Sunset over the [[Bates College]] [[Track and field|track]] in [[Lewiston, Maine]] File:Noarlunga Pier, Adelaide.jpg|An afterglow at a pier in [[Australia]] File:Afterglow in Sanchong, New Taipei 20140114.jpg|An afterglow on skyscrapers in [[New Taipei]], [[Taiwan]] File:Afterglow Kraków.JPG|An afterglow on a [[Kraków]] housing estate File:Optical effect march sunset - NOAA.jpg|Additional to foreglow here [[refraction|refracted]] sunlight reaches the [[South Pole]] just before actual sunrise. At [[Earth's poles]] the Sun appears at the horizon only and all day around [[equinox]], marking the change between the half year long [[polar night]] and [[polar day]]. </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== hbgf2mwusdlyn5k4ep60sja6h9n3jj2 616292 616291 2026-07-08T17:24:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* চিত্ৰশালা */ 616292 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।<ref name="Corfidi" /> নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। ==ইতিহাস== ১৮৮৩ চনত ক্ৰাকাটোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত সমগ্ৰ বিশ্বতে ৰঙা সূৰ্যাস্তৰ এক উল্লেখযোগ্য শৃংখলা দেখা দিয়ে। আগ্নেয়গিৰিটোৰ বিস্ফোৰণে বিপুল পৰিমাণৰ অতি মিহি ধূলি বহু উচ্চতালৈ উৰুৱাই নিছিল, আৰু তাৰ পিছত বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ বতাহৰ ফলত বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰিছিল। এডভাৰ্ড মাঞ্চৰ চিত্ৰ দ্য স্ক্ৰিমত সম্ভৱতঃ এই সময়ছোৱাত হোৱা এটা হেঙুলীয়া ৰহণৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। == চিত্ৰশালা == <gallery class="center"> File:Dämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen, 10.10.2011 bei Limburg VIII.jpg|ক্ৰেপাস্কুলাৰ ছাঁৰ সৈতে বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ File:Lamma evening4.jpg|[[1991 চনত মাউণ্ট পিনাটুবোৰ বিস্ফোৰণ]]ৰ পিছত হংকঙত সূৰ্যাস্ত। File:Dresden.afterglow.700px.jpg|[[ড্ৰেছডেন]], [[চেক্সন]], [[জাৰ্মানী]]ত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ। File:Afterglow.jpg|ট্ৰিগ্লাভ হ্ৰদ উপত্যকাৰ ওচৰৰ স্লোভেনিয়াৰ পৰ্বতমালাত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ File:Full Image Sunset Bates College Lewiston Maine July 3 2008 8.30PM.JPG|Sunset over the [[Bates College]] [[Track and field|track]] in [[Lewiston, Maine]] File:Noarlunga Pier, Adelaide.jpg|An afterglow at a pier in [[Australia]] File:Afterglow in Sanchong, New Taipei 20140114.jpg|নিউ টাইপেই, [[টাইৱান]]ৰ আকাশচুম্বী ঘৰবোৰৰ ওপৰত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ। File:Afterglow Kraków.JPG|[[ক্ৰাকোভ]] গৃহ নিৰ্মাণ বাগিচাৰ এটা দৃশ্য File:Optical effect march sunset - NOAA.jpg|ইয়াত ফ'ৰগ্লোৰ অতিৰিক্তভাৱে বিবৰ্তনশীল সূৰ্য্যৰ পোহৰ প্ৰকৃত সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতেই দক্ষিণ মেৰুত উপনীত হয়। পৃথিৱীৰ মেৰুত সূৰ্য্য কেৱল দিগন্তত আৰু বিষুৱ ৰেখাৰ আশে-পাশে গোটেই দিনটো দেখা দিয়ে, যাৰ ফলত ডেৰ বছৰ দীঘল মেৰু ৰাতি আৰু মেৰু দিনৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== fpgsbwj0bl2xdn92amotaelo6k3ytl0 616294 616292 2026-07-08T17:25:52Z Pranamikaadhikary 27435 /* চিত্ৰশালা */ 616294 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।<ref name="Corfidi" /> নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। ==ইতিহাস== ১৮৮৩ চনত ক্ৰাকাটোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত সমগ্ৰ বিশ্বতে ৰঙা সূৰ্যাস্তৰ এক উল্লেখযোগ্য শৃংখলা দেখা দিয়ে। আগ্নেয়গিৰিটোৰ বিস্ফোৰণে বিপুল পৰিমাণৰ অতি মিহি ধূলি বহু উচ্চতালৈ উৰুৱাই নিছিল, আৰু তাৰ পিছত বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ বতাহৰ ফলত বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰিছিল। এডভাৰ্ড মাঞ্চৰ চিত্ৰ দ্য স্ক্ৰিমত সম্ভৱতঃ এই সময়ছোৱাত হোৱা এটা হেঙুলীয়া ৰহণৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। == চিত্ৰশালা == <gallery class="center"> File:Dämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen, 10.10.2011 bei Limburg VIII.jpg|ক্ৰেপাস্কুলাৰ ছাঁৰ সৈতে বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ File:Lamma evening4.jpg|[[1991 চনত মাউণ্ট পিনাটুবোৰ বিস্ফোৰণ]]ৰ পিছত হংকঙত সূৰ্যাস্ত। File:Dresden.afterglow.700px.jpg|[[ড্ৰেছডেন]], [[চেক্সন]], [[জাৰ্মানী]]ত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ। File:Afterglow.jpg|ট্ৰিগ্লাভ হ্ৰদ উপত্যকাৰ ওচৰৰ স্লোভেনিয়াৰ পৰ্বতমালাত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ File:Full Image Sunset Bates College Lewiston Maine July 3 2008 8.30PM.JPG|[[বেটছ কলেজ]]ৰ ওপৰত সূৰ্যাস্ত। File:Noarlunga Pier, Adelaide.jpg|[[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ এটা ঘাটত। File:Afterglow in Sanchong, New Taipei 20140114.jpg|নিউ টাইপেই, [[টাইৱান]]ৰ আকাশচুম্বী ঘৰবোৰৰ ওপৰত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ। File:Afterglow Kraków.JPG|[[ক্ৰাকোভ]] গৃহ নিৰ্মাণ বাগিচাৰ এটা দৃশ্য File:Optical effect march sunset - NOAA.jpg|ইয়াত ফ'ৰগ্লোৰ অতিৰিক্তভাৱে বিবৰ্তনশীল সূৰ্য্যৰ পোহৰ প্ৰকৃত সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতেই দক্ষিণ মেৰুত উপনীত হয়। পৃথিৱীৰ মেৰুত সূৰ্য্য কেৱল দিগন্তত আৰু বিষুৱ ৰেখাৰ আশে-পাশে গোটেই দিনটো দেখা দিয়ে, যাৰ ফলত ডেৰ বছৰ দীঘল মেৰু ৰাতি আৰু মেৰু দিনৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== 3nbpn0i0teemvsxdbona3zxmc0w0jxb 616295 616294 2026-07-08T17:27:10Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:পৰিঘটনা]] using [[WP:HC|HotCat]] 616295 wikitext text/x-wiki [[File:Abenddämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen.jpg|thumb|হেঙুলীয়া ৰহণৰ উজ্জ্বল অংশ আৰু ওপৰত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ, [[ক্ৰেপাস্কুলাৰ ৰশ্মি]]ৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত]] বতৰ বিজ্ঞানত '''হেঙুলীয়া ৰহণ''' এক আলোকীয় পৰিঘটনা, সাধাৰণতে [[সূৰ্যাস্ত]]ৰ পিছত গধূলিৰ আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল আভাক বুজায়, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। ই কেইবাটাও [[বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা]]ৰে গঠিত।<ref name="ametsoc">{{cite web |title=afterglow |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |date=2015-10-05 |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005210202/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Afterglow |archive-date=2015-10-05 |url-status=dead |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="Glossary">{{cite web |publisher=The Formula |title=Full text of 'Weather Glossary' |website=Internet Archive |date=2022-01-14 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.217458/2015.217458.Weather-Glossary_djvu.txt |access-date=2022-08-14}}</ref> বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰধানকৈ তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য [[দিগন্ত]]ৰপৰা ২–৬° তলত থাকে, [[মুনিচুনি সময়]]ত (সূৰ্যাস্তৰপৰা আন্ধাৰ গভীৰ হোৱালৈ), আনহাতে উজ্জ্বল অংশটো সন্ধ্যাৰ শেষলৈকে থাকে।<ref name="ametsoc-purple">{{cite web |title=purple light |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Purple_light |access-date=2022-08-14}}</ref><ref name="ametsoc-bright">{{cite web |title=bright segment |website=AMS Glossary |publisher=[[American Meteorological Society]] |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Bright_segment |access-date=2022-08-14}}</ref> একেদৰে সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে দোকমোকালি আকাশত বগা বা গোলাপী ৰঙৰ সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ বহল তোৰণক ফ’ৰগ্লো বোলে, যিটো বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল অংশৰে গঠিত। [[আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ]]ত হেঙুলীয়া ৰহণ প্ৰায়ে দেখা যায়,<ref name="Corfidi">{{cite web |title=The Colors of Twilight and Sunset |first= Stephen F.|last=Corfidi |publisher=[[NOAA]]/[[National Weather Service|NWS]] [[Storm Prediction Center]] |url=https://spc.noaa.gov/publications/corfidi/sunset |access-date=2022-08-14}}</ref> য'ত বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰক আগ্নেয়গিৰিৰ বেঙুনীয়া পোহৰ বুলিও কোৱা হ'ব পাৰে।<ref name="Purple">{{cite journal | last1=Lee | first1=Raymond L. | last2=Hernández-Andrés | first2=Javier | title=Measuring and modeling twilight's purple light | journal=Applied Optics | publisher=The Optical Society | volume=42 | issue=3 | date=2003-01-20 | pages=445–457 | issn=0003-6935 | doi=10.1364/ao.42.000445 | pmid=12570266 | bibcode=2003ApOpt..42..445L }}</ref> বিশেষকৈ আগ্নেয়গিৰিৰ সংঘটনত বায়ুমণ্ডলত ওলমি থকা ধূলিৰ দৰে মিহি কণাবোৰে পোহৰ বিকিৰিত কৰে।<ref name="Purple" /> হেঙুলীয়া ৰহণে সূৰ্যাস্ত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰপৰা [[আলপেংল’]]ক (শুকুৰ বেল্টৰ দৰে) আকাশত প্ৰতিফলিত হোৱা সোণালী ৰঙা জিলিকি থকা পোহৰক বুজাব পাৰে<ref name="Powell 2018 pp. 105–130">{{cite book | last=Powell | first=Jonathan | title=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | chapter=Atmospheric Factors and Features | publisher=Springer International Publishing | publication-place=Cham | year=2018 | isbn=978-3319977003 | issn=1431-9756 | doi=10.1007/978-3-319-97701-0_8 | pages=105–130}}</ref> আৰু বিশেষকৈ ইয়াৰ শেষ পৰ্যায়ৰ বাবে, যেতিয়া বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="Glossary" /><ref name="ametsoc" /> [[সোণালী ঘণ্টা]]ত (সূৰ্যাস্তৰ আগতে বা সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত) সূৰ্যৰ পোহৰ কোমল আৰু কম কম্পাঙ্ক ৰঙা উপাদানত তীব্ৰভাৱে পৃথিৱীলৈ যায়। ছয়াময়া সময়ছোৱাত (সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা সূৰ্য্য উদয়ৰ আগতে) ৰঙা সূৰ্য্যৰ পোহৰ বতাহত থকা কণিকাৰ মাজেৰে সিঁচৰতি হৈ দৃশ্যমান হৈ থাকে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ডাৱৰ বা উচ্চ বৰফৰ পথাৰত প্ৰতিফলিত হোৱাৰ পিছত সম্ভৱতঃ পিছলৈ বিকিৰণে ৰঙাৰপৰা গোলাপী ৰঙৰ পোহৰৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ ওপৰত নীলাৰফালে পোহৰৰ উচ্চ শক্তি আৰু উচ্চ কম্পাঙ্ক উপাদানসমূহ বহলভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত ছয়াময়া সময়ত ৰঙা পোহৰৰ আগতে বা পিছত মুনিচুনি সময়ৰ বহল নীলা পোহৰ উৎপন্ন হয়, আনহাতে ৰঙা পোহৰৰ সৈতে মিলি বেঙুনীয়া পোহৰ উৎপন্ন হয়।<ref name="Corfidi" /> নীলা আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক সোণালী ঘণ্টাৰ দৰেই ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকৰসকলে বহুলভাৱে মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। ==ইতিহাস== ১৮৮৩ চনত ক্ৰাকাটোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত সমগ্ৰ বিশ্বতে ৰঙা সূৰ্যাস্তৰ এক উল্লেখযোগ্য শৃংখলা দেখা দিয়ে। আগ্নেয়গিৰিটোৰ বিস্ফোৰণে বিপুল পৰিমাণৰ অতি মিহি ধূলি বহু উচ্চতালৈ উৰুৱাই নিছিল, আৰু তাৰ পিছত বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ বতাহৰ ফলত বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰিছিল। এডভাৰ্ড মাঞ্চৰ চিত্ৰ দ্য স্ক্ৰিমত সম্ভৱতঃ এই সময়ছোৱাত হোৱা এটা হেঙুলীয়া ৰহণৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। == চিত্ৰশালা == <gallery class="center"> File:Dämmerung mit Purpurlicht und Schattenstrahlen, 10.10.2011 bei Limburg VIII.jpg|ক্ৰেপাস্কুলাৰ ছাঁৰ সৈতে বেঙুনীয়া ৰঙৰ পোহৰ File:Lamma evening4.jpg|[[1991 চনত মাউণ্ট পিনাটুবোৰ বিস্ফোৰণ]]ৰ পিছত হংকঙত সূৰ্যাস্ত। File:Dresden.afterglow.700px.jpg|[[ড্ৰেছডেন]], [[চেক্সন]], [[জাৰ্মানী]]ত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ। File:Afterglow.jpg|ট্ৰিগ্লাভ হ্ৰদ উপত্যকাৰ ওচৰৰ স্লোভেনিয়াৰ পৰ্বতমালাত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ File:Full Image Sunset Bates College Lewiston Maine July 3 2008 8.30PM.JPG|[[বেটছ কলেজ]]ৰ ওপৰত সূৰ্যাস্ত। File:Noarlunga Pier, Adelaide.jpg|[[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ এটা ঘাটত। File:Afterglow in Sanchong, New Taipei 20140114.jpg|নিউ টাইপেই, [[টাইৱান]]ৰ আকাশচুম্বী ঘৰবোৰৰ ওপৰত এটা হেঙুলীয়া ৰহণ। File:Afterglow Kraków.JPG|[[ক্ৰাকোভ]] গৃহ নিৰ্মাণ বাগিচাৰ এটা দৃশ্য File:Optical effect march sunset - NOAA.jpg|ইয়াত ফ'ৰগ্লোৰ অতিৰিক্তভাৱে বিবৰ্তনশীল সূৰ্য্যৰ পোহৰ প্ৰকৃত সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতেই দক্ষিণ মেৰুত উপনীত হয়। পৃথিৱীৰ মেৰুত সূৰ্য্য কেৱল দিগন্তত আৰু বিষুৱ ৰেখাৰ আশে-পাশে গোটেই দিনটো দেখা দিয়ে, যাৰ ফলত ডেৰ বছৰ দীঘল মেৰু ৰাতি আৰু মেৰু দিনৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিঘটনা]] 9skirtswn6u4y7vfqrt19noeurm39wq 0 137862 616296 2026-07-08T17:30:40Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616296 wikitext text/x-wiki ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।[1][2] এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিল খায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== fus08t0weoes23lt19x0k73eqv3piwf 616297 616296 2026-07-08T17:31:35Z Pranamikaadhikary 27435 616297 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।[1][2] এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিল খায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== aarc243dl0g4kegor28hb4bv968f5jt 616298 616297 2026-07-08T17:32:27Z Pranamikaadhikary 27435 616298 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== fiy5sdgdwfkj8qzbu4js5z23w663sti 616299 616298 2026-07-08T17:34:12Z Pranamikaadhikary 27435 616299 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== ==তথ্যসূত্ৰ== ko7d523449bqd3thg1qs4ufu5kjfpi8 616300 616299 2026-07-08T17:34:27Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616300 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,[3] পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[4] কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।[5] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰংক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।[6] প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।[7] ==তথ্যসূত্ৰ== 9jhu2nj3pleleg5usn8lj8x2dqq12zk 616301 616300 2026-07-08T17:35:55Z Pranamikaadhikary 27435 /* সবিশেষ */ 616301 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,[3] পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[4] কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।[5] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।[6] প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।[7] ==তথ্যসূত্ৰ== asvx6zudtvhuk3lkgjm2t17w1q85hqq 616302 616301 2026-07-08T17:36:29Z Pranamikaadhikary 27435 /* সবিশেষ */ 616302 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|The [[color temperature]] of [[daylight]] varies with the time of day. It tends to be around 2,000 K shortly after [[sunrise]] or before [[sunset]], around 3,500 K during "golden hour", and around 5,500 K at [[noon|midday]]. The color temperature can also change significantly with [[altitude]], [[latitude]], season, and weather conditions.]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|Near the [[equinox]]es in Chicago the sunsets occur in the middle of east-west streets (an event known as Chicagohenge), creating intriguing golden hour photography opportunities like this [[diffraction spike]] in an [[urban canyon]]. Similar phenomena (such as [[Manhattanhenge]]) occur in other parts of the world at various times of the year.]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,[3] পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[4] কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।[5] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।[6] প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।[7] ==তথ্যসূত্ৰ== rr1giij07frvlztjgx0gqrs6fceya6c 616305 616302 2026-07-08T17:39:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* সবিশেষ */ 616305 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|দিনৰ পোহৰৰ ৰঙৰ উষ্ণতা দিনৰ সময়ৰ লগত ভিন্ন হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছু সময়ৰ পিছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগতে ই প্ৰায় ২০০০ কেলভিন, "সোণালী সময়ত" প্ৰায় ৩,৫০০ কেলভিন, আৰু দুপৰীয়া প্ৰায় ৫,৫০০ কেলভিন হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। উচ্চতা, অক্ষাংশ, ঋতু আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ লগে লগে ৰঙৰ উষ্ণতাও যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|Near the [[equinox]]es in Chicago the sunsets occur in the middle of east-west streets (an event known as Chicagohenge), creating intriguing golden hour photography opportunities like this [[diffraction spike]] in an [[urban canyon]]. Similar phenomena (such as [[Manhattanhenge]]) occur in other parts of the world at various times of the year.]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,[3] পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[4] কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।[5] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।[6] প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।[7] ==তথ্যসূত্ৰ== s05yrv3qadik00dxo7iwgfeays8yowl 616306 616305 2026-07-08T17:40:50Z Pranamikaadhikary 27435 /* সবিশেষ */ 616306 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|দিনৰ পোহৰৰ ৰঙৰ উষ্ণতা দিনৰ সময়ৰ লগত ভিন্ন হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছু সময়ৰ পিছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগতে ই প্ৰায় ২০০০ কেলভিন, "সোণালী সময়ত" প্ৰায় ৩,৫০০ কেলভিন, আৰু দুপৰীয়া প্ৰায় ৫,৫০০ কেলভিন হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। উচ্চতা, অক্ষাংশ, ঋতু আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ লগে লগে ৰঙৰ উষ্ণতাও যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|চিকাগোৰ বিষুৱ ৰেখাৰ ওচৰত সূৰ্যাস্ত পূব-পশ্চিম ৰাস্তাৰ মাজত ঘটে (চিকাগোহেঞ্জ নামেৰে জনাজাত এটা পৰিঘটনা), যাৰ ফলত নগৰীয়া খাদত এই বিবৰ্তন স্পাইকৰ দৰে সোণালী ঘণ্টাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ কুটিল সুযোগৰ সৃষ্টি হয়। বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত পৃথিৱীৰ আন আন ঠাইতো একেধৰণৰ পৰিঘটনা (যেনে মানহাটানহেঞ্জ) সংঘটিত হয়।]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,[3] পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[4] কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।[5] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।[6] প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।[7] ==তথ্যসূত্ৰ== 4mok0h0ygd2757eds5lrf1ffan4g5i0 616308 616306 2026-07-08T17:43:18Z Pranamikaadhikary 27435 /* সবিশেষ */ 616308 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|দিনৰ পোহৰৰ ৰঙৰ উষ্ণতা দিনৰ সময়ৰ লগত ভিন্ন হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছু সময়ৰ পিছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগতে ই প্ৰায় ২০০০ কেলভিন, "সোণালী সময়ত" প্ৰায় ৩,৫০০ কেলভিন, আৰু দুপৰীয়া প্ৰায় ৫,৫০০ কেলভিন হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। উচ্চতা, অক্ষাংশ, ঋতু আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ লগে লগে ৰঙৰ উষ্ণতাও যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|চিকাগোৰ বিষুৱ ৰেখাৰ ওচৰত সূৰ্যাস্ত পূব-পশ্চিম ৰাস্তাৰ মাজত ঘটে (চিকাগোহেঞ্জ নামেৰে জনাজাত এটা পৰিঘটনা), যাৰ ফলত নগৰীয়া খাদত এই বিবৰ্তন স্পাইকৰ দৰে সোণালী ঘণ্টাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ দুৰ্লভ সুযোগৰ সৃষ্টি হয়। বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত পৃথিৱীৰ আন আন ঠাইতো একেধৰণৰ পৰিঘটনা (যেনে মানহাটানহেঞ্জ) সংঘটিত হয়।]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,<ref>Thomas 1973, 9–13.</ref> পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>Bermingham 2003, 214.</ref> কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।<ref>Solar altitude in Los Angeles, CA, at 1 hour after sunrise computed for 21 March, 21 June, 21 September, and 21 December 2009 using the [[USNO|U.S. Naval Observatory]] [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services Data Services] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117163721/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services |date=2021-01-17 }} [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us Altitude and Azimuth of the sun or moon During One Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801082610/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us |date=2011-08-01 }} on 30 July 2009. Values obtained were 11.7°, 10.5°, 11.7°, and 9.75°.</ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।[6] প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।[7] ==তথ্যসূত্ৰ== n3rvy2343sj788brrrsgwttyzv9cb49 616310 616308 2026-07-08T17:43:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* সবিশেষ */ 616310 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|দিনৰ পোহৰৰ ৰঙৰ উষ্ণতা দিনৰ সময়ৰ লগত ভিন্ন হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছু সময়ৰ পিছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগতে ই প্ৰায় ২০০০ কেলভিন, "সোণালী সময়ত" প্ৰায় ৩,৫০০ কেলভিন, আৰু দুপৰীয়া প্ৰায় ৫,৫০০ কেলভিন হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। উচ্চতা, অক্ষাংশ, ঋতু আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ লগে লগে ৰঙৰ উষ্ণতাও যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|চিকাগোৰ বিষুৱ ৰেখাৰ ওচৰত সূৰ্যাস্ত পূব-পশ্চিম ৰাস্তাৰ মাজত ঘটে (চিকাগোহেঞ্জ নামেৰে জনাজাত এটা পৰিঘটনা), যাৰ ফলত নগৰীয়া খাদত এই বিবৰ্তন স্পাইকৰ দৰে সোণালী ঘণ্টাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ দুৰ্লভ সুযোগৰ সৃষ্টি হয়। বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত পৃথিৱীৰ আন আন ঠাইতো একেধৰণৰ পৰিঘটনা (যেনে মানহাটানহেঞ্জ) সংঘটিত হয়।]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,<ref>Thomas 1973, 9–13.</ref> পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>Bermingham 2003, 214.</ref> কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।<ref>Solar altitude in Los Angeles, CA, at 1 hour after sunrise computed for 21 March, 21 June, 21 September, and 21 December 2009 using the [[USNO|U.S. Naval Observatory]] [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services Data Services] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117163721/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services |date=2021-01-17 }} [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us Altitude and Azimuth of the sun or moon During One Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801082610/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us |date=2011-08-01 }} on 30 July 2009. Values obtained were 11.7°, 10.5°, 11.7°, and 9.75°.</ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Golden Hour Photography: A Landscape Photographer's Guide|url=https://www.naturettl.com/golden-hour-photography/|last=Bauer|first=Mark|date=2020-05-12|website=Nature TTL|language=en-GB|access-date=2020-05-14}}</ref> প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.photographyaxis.com/photography-articles/35-best-sunset-photography-tips-ideas/|title=35 Best Sunset Photography Tips and Ideas - PhotographyAxis|date=2018-08-02|work=PhotographyAxis|access-date=2018-08-11|language=en-US}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 9x0znnaw6ic2euxmisrs23tgv35khad 616311 616310 2026-07-08T17:44:29Z Pranamikaadhikary 27435 /* সবিশেষ */ 616311 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|দিনৰ পোহৰৰ ৰঙৰ উষ্ণতা দিনৰ সময়ৰ লগত ভিন্ন হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছু সময়ৰ পিছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগতে ই প্ৰায় ২০০০ কেলভিন, "সোণালী সময়ত" প্ৰায় ৩,৫০০ কেলভিন, আৰু দুপৰীয়া প্ৰায় ৫,৫০০ কেলভিন হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। উচ্চতা, অক্ষাংশ, ঋতু আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ লগে লগে ৰঙৰ উষ্ণতাও যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|চিকাগোৰ বিষুৱ ৰেখাৰ ওচৰত সূৰ্যাস্ত পূব-পশ্চিম ৰাস্তাৰ মাজত ঘটে (চিকাগোহেঞ্জ নামেৰে জনাজাত এটা পৰিঘটনা), যাৰ ফলত নগৰীয়া খাদত এই বিবৰ্তন স্পাইকৰ দৰে সোণালী ঘণ্টাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ দুৰ্লভ সুযোগৰ সৃষ্টি হয়। বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত পৃথিৱীৰ আন আন ঠাইতো একেধৰণৰ পৰিঘটনা (যেনে মানহাটানহেঞ্জ) সংঘটিত হয়।]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,<ref>Thomas 1973, 9–13.</ref> পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>Bermingham 2003, 214.</ref> কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।<ref>Solar altitude in Los Angeles, CA, at 1 hour after sunrise computed for 21 March, 21 June, 21 September, and 21 December 2009 using the [[USNO|U.S. Naval Observatory]] [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services Data Services] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117163721/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services |date=2021-01-17 }} [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us Altitude and Azimuth of the sun or moon During One Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801082610/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us |date=2011-08-01 }} on 30 July 2009. Values obtained were 11.7°, 10.5°, 11.7°, and 9.75°.</ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Golden Hour Photography: A Landscape Photographer's Guide|url=https://www.naturettl.com/golden-hour-photography/|last=Bauer|first=Mark|date=2020-05-12|website=Nature TTL|language=en-GB|access-date=2020-05-14}}</ref> প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.photographyaxis.com/photography-articles/35-best-sunset-photography-tips-ideas/|title=35 Best Sunset Photography Tips and Ideas - PhotographyAxis|date=2018-08-02|work=PhotographyAxis|access-date=2018-08-11|language=en-US}}</ref> ==চিত্ৰশালা== ==তথ্যসূত্ৰ== gjpaiztji0gdv9cgwye38kt9ipoq62h 616312 616311 2026-07-08T17:44:41Z Pranamikaadhikary 27435 /* চিত্ৰশালা */ 616312 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|দিনৰ পোহৰৰ ৰঙৰ উষ্ণতা দিনৰ সময়ৰ লগত ভিন্ন হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছু সময়ৰ পিছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগতে ই প্ৰায় ২০০০ কেলভিন, "সোণালী সময়ত" প্ৰায় ৩,৫০০ কেলভিন, আৰু দুপৰীয়া প্ৰায় ৫,৫০০ কেলভিন হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। উচ্চতা, অক্ষাংশ, ঋতু আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ লগে লগে ৰঙৰ উষ্ণতাও যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|চিকাগোৰ বিষুৱ ৰেখাৰ ওচৰত সূৰ্যাস্ত পূব-পশ্চিম ৰাস্তাৰ মাজত ঘটে (চিকাগোহেঞ্জ নামেৰে জনাজাত এটা পৰিঘটনা), যাৰ ফলত নগৰীয়া খাদত এই বিবৰ্তন স্পাইকৰ দৰে সোণালী ঘণ্টাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ দুৰ্লভ সুযোগৰ সৃষ্টি হয়। বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত পৃথিৱীৰ আন আন ঠাইতো একেধৰণৰ পৰিঘটনা (যেনে মানহাটানহেঞ্জ) সংঘটিত হয়।]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,<ref>Thomas 1973, 9–13.</ref> পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>Bermingham 2003, 214.</ref> কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।<ref>Solar altitude in Los Angeles, CA, at 1 hour after sunrise computed for 21 March, 21 June, 21 September, and 21 December 2009 using the [[USNO|U.S. Naval Observatory]] [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services Data Services] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117163721/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services |date=2021-01-17 }} [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us Altitude and Azimuth of the sun or moon During One Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801082610/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us |date=2011-08-01 }} on 30 July 2009. Values obtained were 11.7°, 10.5°, 11.7°, and 9.75°.</ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Golden Hour Photography: A Landscape Photographer's Guide|url=https://www.naturettl.com/golden-hour-photography/|last=Bauer|first=Mark|date=2020-05-12|website=Nature TTL|language=en-GB|access-date=2020-05-14}}</ref> প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.photographyaxis.com/photography-articles/35-best-sunset-photography-tips-ideas/|title=35 Best Sunset Photography Tips and Ideas - PhotographyAxis|date=2018-08-02|work=PhotographyAxis|access-date=2018-08-11|language=en-US}}</ref> ==চিত্ৰশালা== <gallery mode="packed" heights="150"> File:Bangkok skytrain sunset.jpg|[[Bangkok]] during the golden hour File:Portrait of a young boy with cotton necklace.jpg|Portrait photo taken during the golden hour File:Kaohsiung Taiwan Skyline.jpg|Golden hour at downtown [[Kaohsiung]] [[Taiwan]] File:Sunset at Long Beach (South Africa).jpg|Golden hour at Long Beach, [[Noordhoek, Cape Town|Noordhoek]], [[Cape Town]] in [[South Africa]] File:Nottuln, Gladbeck, Grashalm -- 2024 -- 4342.jpg|A blade of grass in a [[barley]] field File:Main Street in downtown Randolph, Vermont 01.jpg|[[Randolph, Vermont]] </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== qw91r7i32i32trf5j68xkz0fzaeqxyx 616313 616312 2026-07-08T17:45:03Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:পৰিঘটনা]] using [[WP:HC|HotCat]] 616313 wikitext text/x-wiki [[File:Newbury Racecourse Road.jpg|thumb|upright=1.35|[[নিউবেৰী ৰেচকোৰ্চ]] ত দিনৰ পোহৰ বনাম সোণালী ঘণ্টাৰ তুলনা।]] ফটোগ্ৰাফীত '''সোণালী ঘণ্টা''' হ’ল সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছুসময়ৰ পাছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগৰ সময়ছোৱা, য’ত দিনৰ পোহৰ আকাশত বেছি ওখ হোৱাতকৈ দিনৰ পোহৰ ৰঙা আৰু কোমল হয়। সোণালী ঘণ্টাক কেতিয়াবা যাদু ঘণ্টা বুলিও কোৱা হয়, বিশেষকৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলে।<ref>Steven Ascher, The Filmmaker's Handbook, 5th edition, 2019, p. 428.</ref><ref>Blain Brown, Cinematography: Theory and Practice, 3rd edition, 2016, p. 283.</ref> এই সময়ত আকাশৰ উজ্জ্বলতা ষ্ট্ৰীট লাইট, চিন, গাড়ীৰ হেডলাইট আৰু জ্বলি থকা খিৰিকীৰ উজ্জ্বলতাৰ লগত মিলি যায়। সূৰ্য্য উদয়ৰ সময়ত যাদু ঘণ্টাৰ কিছুসময়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ সময়ছোৱাক [[নীলা ঘণ্টা]] বোলা হয়। এইটো হ’ল যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে, যেতিয়া অৱশিষ্ট, পৰোক্ষ সূৰ্য্যৰ পোহৰে প্ৰধানকৈ নীলা ছাঁ লয়, আৰু কোনো চোকা ছাঁ নাথাকে কাৰণ সূৰ্য্য হয় উদয় হোৱা নাই, নহয় ইতিমধ্যে অস্ত গৈছে। ==সবিশেষ== [[File:PlanckianLocus.png|thumb|left|দিনৰ পোহৰৰ ৰঙৰ উষ্ণতা দিনৰ সময়ৰ লগত ভিন্ন হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ কিছু সময়ৰ পিছত বা সূৰ্যাস্তৰ আগতে ই প্ৰায় ২০০০ কেলভিন, "সোণালী সময়ত" প্ৰায় ৩,৫০০ কেলভিন, আৰু দুপৰীয়া প্ৰায় ৫,৫০০ কেলভিন হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। উচ্চতা, অক্ষাংশ, ঋতু আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ লগে লগে ৰঙৰ উষ্ণতাও যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।]] [[File:20240920 53rd Street Hyde Park Chicago near equinox stacked rotated and recropped 4x3.jpg|thumb|চিকাগোৰ বিষুৱ ৰেখাৰ ওচৰত সূৰ্যাস্ত পূব-পশ্চিম ৰাস্তাৰ মাজত ঘটে (চিকাগোহেঞ্জ নামেৰে জনাজাত এটা পৰিঘটনা), যাৰ ফলত নগৰীয়া খাদত এই বিবৰ্তন স্পাইকৰ দৰে সোণালী ঘণ্টাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ দুৰ্লভ সুযোগৰ সৃষ্টি হয়। বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত পৃথিৱীৰ আন আন ঠাইতো একেধৰণৰ পৰিঘটনা (যেনে মানহাটানহেঞ্জ) সংঘটিত হয়।]] যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ ওপৰত কম থাকে তেতিয়া সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে বায়ুমণ্ডলত অধিক দূৰত্বৰ বাবে প্ৰৱেশ কৰিব লাগে, যাৰ ফলত প্ৰত্যক্ষ পোহৰৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস পায়, যাতে আকাশৰপৰা পৰোক্ষ পোহৰৰপৰা অধিক আলোকসজ্জা আহে,<ref>Thomas 1973, 9–13.</ref> পোহৰৰ অনুপাত হ্ৰাস পায়। কাৰিকৰীভাৱে এইটো একপ্ৰকাৰৰ পোহৰৰ প্ৰসাৰণ। অধিক নীলা পোহৰ সিঁচৰতি হৈ থাকে, গতিকে সূৰ্য্য উপস্থিত থাকিলে ইয়াৰ পোহৰ অধিক ৰঙা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰি দিগন্তৰ ওপৰত সূৰ্য্যৰ নিম্ন কোণে দীঘলীয়া ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঘণ্টা শব্দটো ৰূপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কোনো স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা নাই আৰু ঋতু আৰু অক্ষাংশ অনুসৰি ইয়াৰ ভিন্নতা থাকে। পোহৰৰ চৰিত্ৰ সূৰ্য্যৰ উচ্চতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সূৰ্য্যই দিগন্তৰপৰা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতালৈ যোৱাৰ সময় কোনো স্থানৰ অক্ষাংশ আৰু বছৰৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>Bermingham 2003, 214.</ref> কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত সূৰ্য্য উদয়ৰ এঘণ্টা বা সূৰ্যাস্তৰ এঘণ্টা আগতে সূৰ্য্যৰ উচ্চতা প্ৰায় ১০–১২° হয়।<ref>Solar altitude in Los Angeles, CA, at 1 hour after sunrise computed for 21 March, 21 June, 21 September, and 21 December 2009 using the [[USNO|U.S. Naval Observatory]] [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services Data Services] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117163721/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services |date=2021-01-17 }} [http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us Altitude and Azimuth of the sun or moon During One Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801082610/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/alt-az-us |date=2011-08-01 }} on 30 July 2009. Values obtained were 11.7°, 10.5°, 11.7°, and 9.75°.</ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ স্থানৰ বাবে একে উচ্চতা এঘণ্টাৰো কম সময়ত পোৱা যায় আৰু বিষুৱৰেখাৰপৰা দূৰৰ স্থানৰ বাবে এঘণ্টাৰো অধিক সময়ত উচ্চতা পোৱা যায়। বিষুৱৰেখাৰপৰা যথেষ্ট দূৰৰ স্থানৰ বাবে সূৰ্য্যই ১০° উচ্চতা নাপাবও পাৰে আৰু কিছুমান বিশেষ ঋতুত সোণালী ঘণ্টাটো গোটেই দিনটো থাকে। দিনৰ মাজভাগত ওপৰৰপৰা উজ্জ্বল সূৰ্য্যই শক্তিশালী হাইলাইট আৰু ক’লা ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অতিমাত্ৰা এক্সপ’জাৰ হ’ব পৰা মাত্ৰা বেলেগ বেলেগ কাৰণ বিভিন্ন ধৰণৰ ফিল্ম আৰু ডিজিটেল কেমেৰাৰ গতিশীল পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ। এই কঠোৰ পোহৰৰ সমস্যাটো প’ৰ্ট্ৰেইট ফটোগ্ৰাফীত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত বিষয়-বস্তুৰ মুখ বা শৰীৰৰ ওপৰেৰে পোহৰৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়ে ফিল ফ্লেছৰ প্ৰয়োজন হয়, সাধাৰণতে অবাঞ্ছিত বুলি গণ্য কৰা শক্তিশালী ছাঁবোৰ পূৰণ কৰা। সোণালী ঘণ্টাত কনট্ৰাষ্ট কম হোৱাৰ বাবে ছাঁবোৰ কম আন্ধাৰ হয়, আৰু হাইলাইটবোৰ অতিমাত্ৰা উন্মুক্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। লেণ্ডস্কেপ ফটোগ্ৰাফীত দৃশ্যৰ ৰং বৃদ্ধি কৰিবলৈ কম সূৰ্য্যৰ উষ্ণ ৰঙক প্ৰায়ে বাঞ্ছনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Golden Hour Photography: A Landscape Photographer's Guide|url=https://www.naturettl.com/golden-hour-photography/|last=Bauer|first=Mark|date=2020-05-12|website=Nature TTL|language=en-GB|access-date=2020-05-14}}</ref> প্ৰাকৃতিক ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে দিনৰ সৰ্বোত্তম সময় যেতিয়া বিস্তাৰিত আৰু উষ্ণ পোহৰৰ আকাংক্ষিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.photographyaxis.com/photography-articles/35-best-sunset-photography-tips-ideas/|title=35 Best Sunset Photography Tips and Ideas - PhotographyAxis|date=2018-08-02|work=PhotographyAxis|access-date=2018-08-11|language=en-US}}</ref> ==চিত্ৰশালা== <gallery mode="packed" heights="150"> File:Bangkok skytrain sunset.jpg|[[Bangkok]] during the golden hour File:Portrait of a young boy with cotton necklace.jpg|Portrait photo taken during the golden hour File:Kaohsiung Taiwan Skyline.jpg|Golden hour at downtown [[Kaohsiung]] [[Taiwan]] File:Sunset at Long Beach (South Africa).jpg|Golden hour at Long Beach, [[Noordhoek, Cape Town|Noordhoek]], [[Cape Town]] in [[South Africa]] File:Nottuln, Gladbeck, Grashalm -- 2024 -- 4342.jpg|A blade of grass in a [[barley]] field File:Main Street in downtown Randolph, Vermont 01.jpg|[[Randolph, Vermont]] </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিঘটনা]] 4dbe1le6tjgn3hvo8kez5p1ebpexowm 0 137863 616315 2026-07-08T17:50:18Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616315 wikitext text/x-wiki '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; [1][a] উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্য্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ'জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।[2] যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।[3] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।[4] hs3gio8ssqc42caq94dt5u04z862c6d 616318 616315 2026-07-08T17:53:31Z Pranamikaadhikary 27435 616318 wikitext text/x-wiki '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; [1][a] উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্য্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ'জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।[2] যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।[3] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।[4] ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।[5] আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।[2] আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।[6] নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।[7] উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। 153ar3bg9ck915s4zfowjy4m9jec6ut 616319 616318 2026-07-08T17:54:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময় */ 616319 wikitext text/x-wiki '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; [1][a] উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্য্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ'জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।[2] যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।[3] বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।[4] ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।[5] আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।[2] আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।[6] নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।[7] উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> 11naqh8ta3yn84if5s6x0m7tuntyb6k 616320 616319 2026-07-08T17:57:12Z Pranamikaadhikary 27435 616320 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।[4] ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।[5] আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।[2] আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।[6] নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।[7] উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> t8acndxkn8k9tnxvjkhqir7we1kii0j 616321 616320 2026-07-08T17:58:19Z Pranamikaadhikary 27435 616321 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&pg=PT139 |language=en}}</ref> ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}</ref> আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe"/> আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।[6] নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।[7] উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> 6gz8z542zxci7vf2t901tj6uyxuqcwp 616322 616321 2026-07-08T17:59:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময় */ 616322 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&pg=PT139 |language=en}}</ref> ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}</ref> আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe"/> আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।<ref name=timeanddate /> নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> sucozcbhu5gjg9ezzemyr6d8d49pt6e 616323 616322 2026-07-08T18:00:02Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:পৰিঘটনা]] using [[WP:HC|HotCat]] 616323 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&pg=PT139 |language=en}}</ref> ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}</ref> আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe"/> আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।<ref name=timeanddate /> নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> [[শ্ৰেণী:পৰিঘটনা]] 95cr3jfbkfz50yrbqqsf3vwfj5awxvu 616324 616323 2026-07-08T18:01:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময় */ 616324 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&pg=PT139 |language=en}}</ref> ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}</ref> আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe"/> আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।<ref name=timeanddate /> নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> ==ফটোগ্ৰাফী== বহু শিল্পীয়ে এই সময়ছোৱাক কোমল পোহৰৰ মানদণ্ডৰ বাবে মূল্য দিয়ে। যদিও নীলা ঘণ্টাৰ কোনো চৰকাৰী সংজ্ঞা নাই, নীলা ৰঙৰ বৰ্ণালী আটাইতকৈ বেছি দেখা যায় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ পৰা ৪° আৰু ৮°ৰ ভিতৰত থাকে।[6] ফটোগ্ৰাফাৰসকলে ইয়াৰ দ্বাৰা স্থাপন কৰা শান্ত আমেজৰ বাবে নীলা ঘণ্টা ব্যৱহাৰ কৰে। নীলা ঘণ্টাত ফটো তুলিলে কৃত্ৰিম পোহৰৰ উৎস থকা বিষয়, যেনে অট্টালিকা, কীৰ্তিচিহ্ন, চহৰৰ দৃশ্য বা দলং, ধৰি ৰখাটো অনুকূল হ’ব পাৰে। ==তথ্যসীত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিঘটনা]] exqgibjgxou6uzky1xgm2j5yt6b6zst 616325 616324 2026-07-08T18:01:42Z Pranamikaadhikary 27435 /* ফটোগ্ৰাফী */ 616325 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&pg=PT139 |language=en}}</ref> ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}</ref> আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe"/> আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।<ref name=timeanddate /> নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> ==ফটোগ্ৰাফী== বহু শিল্পীয়ে এই সময়ছোৱাক কোমল পোহৰৰ মানদণ্ডৰ বাবে মূল্য দিয়ে। যদিও নীলা ঘণ্টাৰ কোনো চৰকাৰী সংজ্ঞা নাই, নীলা ৰঙৰ বৰ্ণালী আটাইতকৈ বেছি দেখা যায় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ পৰা ৪° আৰু ৮°ৰ ভিতৰত থাকে।<ref name=timeanddate>{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}</ref> ফটোগ্ৰাফাৰসকলে ইয়াৰ দ্বাৰা স্থাপন কৰা শান্ত আমেজৰ বাবে নীলা ঘণ্টা ব্যৱহাৰ কৰে। নীলা ঘণ্টাত ফটো তুলিলে কৃত্ৰিম পোহৰৰ উৎস থকা বিষয়, যেনে অট্টালিকা, কীৰ্তিচিহ্ন, চহৰৰ দৃশ্য বা দলং, ধৰি ৰখাটো অনুকূল হ’ব পাৰে। ==তথ্যসীত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিঘটনা]] ejyd4n5zw5mjfawjiue0g80zqyt43g4 616326 616325 2026-07-08T18:02:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* ফটোগ্ৰাফী */ 616326 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&pg=PT139 |language=en}}</ref> ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}</ref> আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe"/> আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।<ref name=timeanddate /> নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> ==ফটোগ্ৰাফী== বহু শিল্পীয়ে এই সময়ছোৱাক কোমল পোহৰৰ মানদণ্ডৰ বাবে মূল্য দিয়ে। যদিও নীলা ঘণ্টাৰ কোনো চৰকাৰী সংজ্ঞা নাই, নীলা ৰঙৰ বৰ্ণালী আটাইতকৈ বেছি দেখা যায় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ পৰা ৪° আৰু ৮°ৰ ভিতৰত থাকে।<ref name=timeanddate>{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}</ref> ফটোগ্ৰাফাৰসকলে ইয়াৰ দ্বাৰা স্থাপন কৰা শান্ত আমেজৰ বাবে নীলা ঘণ্টা ব্যৱহাৰ কৰে। নীলা ঘণ্টাত ফটো তুলিলে কৃত্ৰিম পোহৰৰ উৎস থকা বিষয়, যেনে অট্টালিকা, কীৰ্তিচিহ্ন, চহৰৰ দৃশ্য বা দলং, ধৰি ৰখাটো অনুকূল হ’ব পাৰে। <gallery> File:Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg|The [[City of London]] during the blue hour File:Seascape after sunset denoised.jpg|Praia da Ursa, [[Cabo da Roca]], [[Portugal]]. A wide-angle view of the seascape during the blue hour File:CH.ZG.Zug View from Guggi 01 16x9+R 8192x4608 Br058 gp denoising Br075.jpg|[[Zug]], [[Switzerland]] during the blue hour Sree Padmanabhaswami Temple of Kerala 3.jpg|Padmanabhaswami Temple of Kerala during the blue hour </gallery> ==তথ্যসীত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিঘটনা]] 6eciouehbw4m01008vk625ix1vt25ok 616327 616326 2026-07-08T18:04:01Z Pranamikaadhikary 27435 /* ফটোগ্ৰাফী */ 616327 wikitext text/x-wiki [[File:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|thumb|পৰ্তুগালৰ ব্ৰাগানচাত যীচুৰ পবিত্ৰ নামৰ পুৰণি কেথেড্ৰেলত নীলা ঘন্টা]] '''নীলা ঘণ্টা''' (ফৰাচী ভাষাৰপৰা l'heure bleue; <ref>{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}</ref> উচ্চাৰণ [lœʁ blø]) হৈছে গধূলিৰ সময় (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলৰ যথেষ্ট গভীৰতাত থাকে। এই সময়ছোৱাত বাকী থকা সূৰ্যৰ পোহৰে বেছিভাগেই নীলা আভা লয়। এই আভাটো পৰিষ্কাৰ দিনত আকাশৰ ৰঙৰপৰা পৃথক, যিটো [[ৰেলেই বিকিৰণ]]ৰ ফলত হয়। নীলা ঘণ্টাটো তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰপৰা যথেষ্ট তলত থাকে যাতে অ’জন স্তৰত চেপপুইছৰ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe">{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=[[Princeton University Press]] |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&pg=PA238}}</ref> যিহেতু এই শব্দটো কথিত, গতিকে ইয়াৰ চৰকাৰী সংজ্ঞা যেনে নটিকেল ডন, নটিকেল ডাস্ক বা গধূলিৰ তিনিটা পৰ্যায়ৰ অভাৱ। বৰঞ্চ নীলা ঘণ্টাই সাধাৰণতে গধূলিৰ সময়ৰ নটিকেল পৰ্যায়ৰ আশে-পাশে (পুৱা বা গধূলিৰ সময়ত) হোৱা প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ অৱস্থাক বুজায়।<ref>{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}} </ref> বিষুৱৰেখাৰ ওচৰৰ অঞ্চলত সূৰ্য্য উদয় আৰু ঠেক কোণত অস্ত যোৱাৰ বাবে নীলা ঘণ্টা কম হয়। মেৰুৰ ওচৰৰ ঠাইত সূৰ্য্য উদয় আৰু অগভীৰ কোণত অস্ত যোৱাৰ লগে লগে আলোকসজ্জা আৰু গধূলিৰ সময় দীঘলীয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&pg=PT139 |language=en}}</ref> ==ব্যাখ্যা আৰু সংঘটনৰ সময়== এতিয়াও সাধাৰণতে উপস্থাপন কৰা ভুল ব্যাখ্যাই দাবী কৰে যে পৃথিৱীৰ সূৰ্যাস্তৰ পিছৰ আৰু সূৰ্য উদয়ৰ পূৰ্বৰ বায়ুমণ্ডলে কেৱল সূৰ্যৰ চুটি নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্য গ্ৰহণ আৰু বিয়পাই দিয়ে আৰু দীঘলীয়া, ৰঙা ৰঙৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যবোৰ সিঁচৰতি কৰি এই ঘণ্টাৰ ৰং কিয় ইমান নীলা সেইটো ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}</ref> আচলতে নীলা ঘণ্টা তেতিয়া হয় যেতিয়া সূৰ্য দিগন্তৰ তলত যথেষ্ট দূৰত থাকে যাতে অ’জনৰ ফলত হোৱা চেপপুইছ শোষণৰ বাবে সূৰ্যৰ পোহৰৰ নীলা তৰংগদৈৰ্ঘ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।<ref name="Hoeppe"/> আকাশখন পৰিষ্কাৰ হ’লে নীলা ঘণ্টাটো ৰঙীন দৃশ্য হ’ব পাৰে, পৰোক্ষ সূৰ্যৰ পোহৰে আকাশখনক হালধীয়া, কমলা, ৰঙা আৰু নীলা ৰঙৰ কৰি তুলিব পাৰে। এই প্ৰভাৱ দৃশ্যমান পোহৰৰ চুটি তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (নীলা ৰশ্মি) বনাম দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ (ৰঙা ৰশ্মি) আপেক্ষিকভাৱে প্ৰসাৰণ ক্ষমতাৰ বাবে হয়।<ref name=timeanddate /> নীলা "ঘণ্টা"ৰ সময়ত ৰঙা পোহৰ মহাকাশৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু নীলা পোহৰ বায়ুমণ্ডলত সিঁচৰতি হৈ থাকে, আৰু এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হয়। নীলা ঘণ্টা সাধাৰণতে সূৰ্যাস্তৰ ঠিক পিছত আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ ঠিক আগতে প্ৰায় ২০–৯৬ মিনিট সময় থাকে। বছৰৰ সময়, স্থান আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ সকলোৱে নীলা ঘণ্টাৰ সঠিক সময়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে ইজিপ্তত (প্ৰতি ২১ জুন তাৰিখে), যেতিয়া সূৰ্যাস্ত ৭:৫৯ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা সন্ধিয়া ৭:৫৯ বজাৰ পৰা ৯:৩৫ বজালৈকে হয়। যেতিয়া সূৰ্য উদয় পুৱা ৫:৫৪ বজাত হয়: নীলা ঘণ্টা পুৱা ৪:১৭ বজাৰ পৰা ৫:৫৪ বজালৈ হয়। [[সোণালী ঘণ্টা]] পুৱা ৫:৫৪ বজাৰ পৰা ৬:২৮ বজালৈ আৰু সন্ধিয়া ৭:২৫ বজাৰ পৰা ৭:৫৯ বজালৈ হয়। <gallery> Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg | ''Die blaue Stunde'' (1890), painting by [[Max Klinger]] Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png | ''Sunset'' (1897), painting by [[António Cândido da Cunha]] Tull-Twilight.jpg | ''Twilight'' (1897), painting by [[Edmund Tull]] (Ödön Tull) Tōkyō jūnidai, Kiba no yūgure by Kawase Hasui.jpg | ''Evening at the Lumber Yards of Kiba'' (1920), woodcut by [[Kawase Hasui]] </gallery> ==ফটোগ্ৰাফী== বহু শিল্পীয়ে এই সময়ছোৱাক কোমল পোহৰৰ মানদণ্ডৰ বাবে মূল্য দিয়ে। যদিও নীলা ঘণ্টাৰ কোনো চৰকাৰী সংজ্ঞা নাই, নীলা ৰঙৰ বৰ্ণালী আটাইতকৈ বেছি দেখা যায় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ পৰা ৪° আৰু ৮°ৰ ভিতৰত থাকে।<ref name=timeanddate>{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}</ref> ফটোগ্ৰাফাৰসকলে ইয়াৰ দ্বাৰা স্থাপন কৰা শান্ত আমেজৰ বাবে নীলা ঘণ্টা ব্যৱহাৰ কৰে। নীলা ঘণ্টাত ফটো তুলিলে কৃত্ৰিম পোহৰৰ উৎস থকা বিষয়, যেনে অট্টালিকা, কীৰ্তিচিহ্ন, চহৰৰ দৃশ্য বা দলং, ধৰি ৰখাটো অনুকূল হ’ব পাৰে। <gallery> File:Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg|নীলা ঘণ্টাৰ সময়ত লণ্ডন চহৰ File:Seascape after sunset denoised.jpg|প্ৰাইয়া দা উৰ্ছা, কাবো দা ৰোকা, [[পৰ্তুগাল]]। নীলা ঘণ্টাত সাগৰৰ দৃশ্যৰ বহল কোণৰ দৃশ্য File:CH.ZG.Zug View from Guggi 01 16x9+R 8192x4608 Br058 gp denoising Br075.jpg|নীলা ঘণ্টাত জুগ, [[ছুইজাৰলেণ্ড]] Sree Padmanabhaswami Temple of Kerala 3.jpg|নীলা ঘন্টাত কেৰালাৰ পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ </gallery> ==তথ্যসীত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিঘটনা]] hkhdxvtyes38ns6cewi11mkebd07d12 0 137864 616342 2026-07-09T05:12:48Z Rumpi Satnami 50093 নতুন পৃষ্ঠা: অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|thumb]] |size= 200px |alt= |formation= ৫ মে' ২... 616342 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|thumb]] |size= 200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref book name="গণপ্ৰৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০"/>ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। =={{Reflist}}== bjgay9rg7f43xjo1ahh9xiqawgwp0lu 616343 616342 2026-07-09T05:14:39Z Rumpi Satnami 50093 616343 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg]] |size= 200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<book name="গণপ্ৰৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০"/>ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। =={{Reflist}}== szv0dtl1ugpxmrgppz0vah014ykjl60 616344 616343 2026-07-09T05:15:27Z Rumpi Satnami 50093 616344 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg]] |size= |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<book name="গণপ্ৰৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০"/>ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। =={{Reflist}}== iszq3sqrcojd75aaqr5cin43s2b1ilw 616345 616344 2026-07-09T05:16:43Z Rumpi Satnami 50093 616345 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg]] |size=50px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<book name="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০"/>ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। =={{Reflist}}== mjxdyo8uepf6lungfhspu2bki2akb4x 616346 616345 2026-07-09T05:27:13Z Rumpi Satnami 50093 /* */ 616346 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg]] |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<book name="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০"/>ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। =={{Reflist}}== lmyzkbx8cbm9sr0i2kqwmsgw6i32ytv 616347 616346 2026-07-09T05:33:06Z Rumpi Satnami 50093 /* গঠন */ 616347 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg]] |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। =={{Reflist}}== 9mlpfoqowv0fgtithik2hngu0c85jmc 616348 616347 2026-07-09T05:38:51Z Rumpi Satnami 50093 616348 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image= [[চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg]] |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== 482t3s1p7h5a252dp7ud7luqai52d2h 616349 616348 2026-07-09T05:39:43Z Rumpi Satnami 50093 616349 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== lr4s1wou4qnfni1pwkkybycgqfc14f8 616352 616349 2026-07-09T05:46:50Z Rumpi Satnami 50093 616352 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>name=1|page= ৪৫</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== 56ffuqugycv2edvrswpd6qz5aalfssu 616353 616352 2026-07-09T05:48:06Z Rumpi Satnami 50093 /* সংবিধান */ 616353 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>name=2|page= ৪৫</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== ko3mtplamrv3s7ks32wd5atgerbaltp 616354 616353 2026-07-09T05:51:34Z Rumpi Satnami 50093 /* সংবিধান */ 616354 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== ltsge9s8isjeglxex1aj7nzrbvec9q7 616358 616354 2026-07-09T06:21:48Z Rumpi Satnami 50093 616358 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদhttps://w.wiki/FmfS ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== ==বাহ্যিক সংযোগ== b9on5x5uls5i79zzubzsncd0maqxevs 616360 616358 2026-07-09T06:25:32Z Rumpi Satnami 50093 616360 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== ==বাহ্যিক সংযোগ== au1ljgzjyooh2s897ti0xjgldvh1pi9 616361 616360 2026-07-09T06:27:20Z Rumpi Satnami 50093 616361 wikitext text/x-wiki অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== 2p3nspwgqqx0vqklv81tzzppsm46u7j 616365 616361 2026-07-09T06:38:36Z হানিফ আলী 19725 টেগ 616365 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== ssgu73jne0fn6maryp6q0anbv4oev2u 616392 616365 2026-07-09T09:37:45Z Rumpi Satnami 50093 616392 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন। {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== fg2bqep27farpmh7uzxbnmvjc792bvq 616394 616392 2026-07-09T09:47:36Z Rumpi Satnami 50093 616394 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref>https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== n2wr7ybuggx8wuy9t49yfywerrhjgi4 616396 616394 2026-07-09T09:49:24Z Rumpi Satnami 50093 /* গঠন */ 616396 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref>https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name ="0"</> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== peqwcif435w1ogf12tinr11tg720h26 616399 616396 2026-07-09T09:53:33Z Rumpi Satnami 50093 616399 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== lalnh4oz3iyfjh2sf2aux0g33ebzimu 616400 616399 2026-07-09T09:55:17Z Rumpi Satnami 50093 /* সাংগঠনিক কাৰ্য */ 616400 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name="1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== n7ap47xkipn4h4hd9i7al40tfun94l7 616401 616400 2026-07-09T09:55:56Z Rumpi Satnami 50093 /* সাংগঠনিক কাৰ্য */ 616401 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name=":1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== nsfhxqq5bjytffs36ihkx0qui80b9iw 616402 616401 2026-07-09T10:00:24Z Rumpi Satnami 50093 /* সাংগঠনিক কাৰ্য */ 616402 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name=":1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post%2010.html?m=1 https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post 10.html?m=1]/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== qwjzud36wik2s537h0isu19pgvsfdzd 616403 616402 2026-07-09T10:01:06Z Rumpi Satnami 50093 /* সাংগঠনিক কাৰ্য */ 616403 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name=":1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post%2010.html?m=1 https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post 10.html?m=1]<ref/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== an1zjqomm9pwkhqofw94x7p7473ib3b 616404 616403 2026-07-09T10:02:30Z Rumpi Satnami 50093 616404 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name=":1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post%2010.html?m=1 https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post 10.html?m=1]</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== o5onnicge19lr15qcuewa06axzb1bi6 616405 616404 2026-07-09T10:06:46Z Rumpi Satnami 50093 /* সাংগঠনিক কাৰ্য */ 616405 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox Organisation |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name=":1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post%2010.html?m=1 https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post 10.html?m=1]</ref><ref>অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক কেন্দ্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠা দিৱস উদযাপন, [[ছংলাদ]], ডকমকা, ৭ মে' ২০২৬</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== 2muqu0uon0bqdi3uwf3ckte2fpkbb2f 616406 616405 2026-07-09T10:11:41Z Rumpi Satnami 50093 616406 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name=":1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post%2010.html?m=1 https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post 10.html?m=1]</ref><ref>অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক কেন্দ্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠা দিৱস উদযাপন, [[ছংলাদ]], ডকমকা, ৭ মে' ২০২৬</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== 5fwz5vu5euyuk41tebjkt8tvq6z0rnl 616407 616406 2026-07-09T10:12:10Z Rumpi Satnami 50093 616407 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}}অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ[https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF:Krishna_Kure] ({{lang-en|Assam Satnami Yuva Parishad}}) হৈছে এটা যুৱ সংগঠন। ই এটা অৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগঠন।<ref name=":1">https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post.html?m=1</ref> {{Infobox organization |name= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ |image=চিত্ৰ:অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.jpg |size=200px |alt= |formation= ৫ মে' ২০২০ |region_served= [[অসম]] |abbreviation= ASYP |type= যুৱ সংগঠন |leader_title= সভাপতি |leader_name= পৱন সৎনামী |leader_title2= সাধাৰণ সম্পাদক |leader_name2= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে }} ==গঠন== অসমৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক অনাগত সময়ত শৈক্ষিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক বৌদ্ধিক আদি দিশত সঠিকৰূপে আগুৱাই লৈ যোৱাৰ উদ্দেশ্যে যোৱা ইং ৫ মে' ২০২০ তাৰিখে '''অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ''' গঠন কৰা হৈছিল।<ref name =":1"/> সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ হকে সংগঠনটোৱে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি আহিছে। সদৌ অসম সৎনামী সমাজ কল্যাণ পৰিষদ<ref>{{cite book|title="গণপ্ৰবাহ|editor =কৃষ্ণ কুৰ্ৰে|year=২০২০|page=১০}}</ref>ৰ ভাতৃ সংগঠন হিচাপে অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। অসমৰ ১৩ খন জিলাত অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদৰ জিলা সমিতি গঠন কৰা হৈছে। ==সংবিধান== ইয়াৰ এখন নিজা সংবিধান<ref>{{cite book |title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year= ২০২২}}</ref>আছে। সংবিধানৰ নীতি নিয়ম অনুসৰি ই পৰিচালিত হয়। ১৮ বছৰৰ পৰা ৪৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰৰ সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ সকলো যুৱক ইয়াৰ সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book|title= Constitution: Assam Satnami Yuva Parishad|publisher= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ|year=২০২২|page= ৪৫}}</ref> ==সাংগঠনিক কাৰ্য== ৫ মে' তাৰিখটো অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদে প্ৰতিবছৰে প্ৰতিষ্ঠা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে।<ref name=":1"/> ২০২৬ চনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস শোণিতপুৰ জিলাৰ ডফলাবিল গাঁৱত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post%2010.html?m=1 https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com/2026/05/blog-post 10.html?m=1]</ref><ref>অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক কেন্দ্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠা দিৱস উদযাপন, [[ছংলাদ]], ডকমকা, ৭ মে' ২০২৬</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== nd9a0xq5adpx8us5xurdp04g9rc5ix1 0 137865 616351 2026-07-09T05:43:59Z Dipankar Das 36094 [[ইক'টুৰিজম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 616351 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ইক'টুৰিজম]] nf2kalx2elp7mga6lld03zrahir2mjm 0 137866 616381 2026-07-09T08:36:43Z Rumpi Satnami 50093 নতুন পৃষ্ঠা: কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= চিত্ৰ:কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation=... 616381 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= চিত্ৰ:কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |social_portfolio= সাধাৰণ সম্পাদক, অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্ম== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। m0ewayvmqvpb7gsbl638vvclccg9q6d 616382 616381 2026-07-09T08:37:56Z Rumpi Satnami 50093 616382 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |social_portfolio= সাধাৰণ সম্পাদক, অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্ম== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। fas87q3faq3beqmlbayzqeev73y9o4f 616383 616382 2026-07-09T08:55:37Z Rumpi Satnami 50093 616383 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |portfolio= সাধাৰণ সম্পাদক, অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্ম== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। daswk4jukb36lhzs6c8euodzrkbnvqw 616385 616383 2026-07-09T08:57:04Z Rumpi Satnami 50093 616385 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |founder_General_Secretary= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্ম== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। 1mab5g4rcf0kacxalpigmi04yc078a1 616386 616385 2026-07-09T09:09:11Z Rumpi Satnami 50093 /* কৰ্ম */ 616386 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |founder_General_Secretary= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্ম== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৫ চনৰ ২২ নৱেম্বৰ তাৰিখে চামগুৰি সমষ্টিৰ ৰূপহী শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত কাৱৈমাৰী মাৰাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত চৰকাৰী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। সমাজৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাবে জড়িত। ২০০৮ চনত গাঁৱৰ যুৱক সকলক লৈ'''মিলনজ্যোতি যুৱক সঙ্ঘ''' নামেৰে এটা যুৱক সঙ্ঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০২০ চনৰ ৫ মে' তাৰিখে সদৌ অসম ভিত্তিত সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকলক লৈ অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ গঠন কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই বৰ্তমান লৈকে এগৰাকী সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে আৰু সমাজৰ সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। ইয়াৰ লগতে অসম চাহ জনগোষ্ঠী জাতীয় মহাসভা, অসম চাহ জনজাতি সাহিত্য সভা, আদিবাসী চাহ জনগোষ্ঠী অনুসূচীত জাতি দাবী পৰিষদ আদিৰ দৰে দল-সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত অৰিহণা যোগাই আহিছে। 0sdsovzvv3yn3hyxgfxcl91dvscwdvo 616387 616386 2026-07-09T09:11:28Z Rumpi Satnami 50093 /* কৰ্মজীৱন */ 616387 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |founder_General_Secretary= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৫ চনৰ ২২ নৱেম্বৰ তাৰিখে চামগুৰি সমষ্টিৰ ৰূপহী শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত কাৱৈমাৰী মাৰাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত চৰকাৰী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। ==সামাজিক অৱদান== সমাজৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাবে জড়িত। ২০০৮ চনত গাঁৱৰ যুৱক সকলক লৈ '''মিলনজ্যোতি যুৱক সঙ্ঘ''' নামেৰে এটা যুৱক সঙ্ঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০২০ চনৰ ৫ মে' তাৰিখে সদৌ অসম ভিত্তিত সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকলক লৈ অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ গঠন কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই বৰ্তমান লৈকে এগৰাকী সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে আৰু সমাজৰ সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। ইয়াৰ লগতে অসম চাহ জনগোষ্ঠী জাতীয় মহাসভা, অসম চাহ জনজাতি সাহিত্য সভা, আদিবাসী চাহ জনগোষ্ঠী অনুসূচীত জাতি দাবী পৰিষদ আদিৰ দৰে দল-সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত অৰিহণা যোগাই আহিছে। 6axwsk687133dixapgbi2tndu9suaxg 616388 616387 2026-07-09T09:12:20Z Rumpi Satnami 50093 /* সামাজিক অৱদান */ 616388 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |founder_General_Secretary= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৫ চনৰ ২২ নৱেম্বৰ তাৰিখে চামগুৰি সমষ্টিৰ ৰূপহী শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত কাৱৈমাৰী মাৰাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত চৰকাৰী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। ==সামাজিক অৱদান== সমাজৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাবে জড়িত। ২০০৮ চনত গাঁৱৰ যুৱক সকলক লৈ '''মিলনজ্যোতি যুৱক সঙ্ঘ''' নামেৰে এটা যুৱক সঙ্ঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০২০ চনৰ ৫ মে' তাৰিখে সদৌ অসম ভিত্তিত [[সৎনামী]] সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকলক লৈ [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]] গঠন কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই বৰ্তমান লৈকে এগৰাকী সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে আৰু সমাজৰ সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। ইয়াৰ লগতে অসম চাহ জনগোষ্ঠী জাতীয় মহাসভা, অসম চাহ জনজাতি সাহিত্য সভা, আদিবাসী চাহ জনগোষ্ঠী অনুসূচীত জাতি দাবী পৰিষদ আদিৰ দৰে দল-সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত অৰিহণা যোগাই আহিছে। c57j49dm9zkn1ni2gfnkwwb83va342p 616389 616388 2026-07-09T09:13:09Z Rumpi Satnami 50093 /* */ 616389 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক আৰু সমাজকৰ্মী। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |founder_General_Secretary= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৫ চনৰ ২২ নৱেম্বৰ তাৰিখে চামগুৰি সমষ্টিৰ ৰূপহী শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত কাৱৈমাৰী মাৰাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত চৰকাৰী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। ==সামাজিক অৱদান== সমাজৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাবে জড়িত। ২০০৮ চনত গাঁৱৰ যুৱক সকলক লৈ '''মিলনজ্যোতি যুৱক সঙ্ঘ''' নামেৰে এটা যুৱক সঙ্ঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০২০ চনৰ ৫ মে' তাৰিখে সদৌ অসম ভিত্তিত [[সৎনামী]] সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকলক লৈ [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]] গঠন কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই বৰ্তমান লৈকে এগৰাকী সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে আৰু সমাজৰ সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। ইয়াৰ লগতে অসম চাহ জনগোষ্ঠী জাতীয় মহাসভা, অসম চাহ জনজাতি সাহিত্য সভা, আদিবাসী চাহ জনগোষ্ঠী অনুসূচীত জাতি দাবী পৰিষদ আদিৰ দৰে দল-সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত অৰিহণা যোগাই আহিছে। atvf6dyjryqas1lpzyzqu61rb8v785a 616390 616389 2026-07-09T09:15:03Z Rumpi Satnami 50093 /* শিক্ষা */ 616390 wikitext text/x-wiki কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক আৰু সমাজকৰ্মী। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |founder_General_Secretary= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰবীণ উপাধি লাভ কৰে। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৫ চনৰ ২২ নৱেম্বৰ তাৰিখে চামগুৰি সমষ্টিৰ ৰূপহী শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত কাৱৈমাৰী মাৰাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত চৰকাৰী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। ==সামাজিক অৱদান== সমাজৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাবে জড়িত। ২০০৮ চনত গাঁৱৰ যুৱক সকলক লৈ '''মিলনজ্যোতি যুৱক সঙ্ঘ''' নামেৰে এটা যুৱক সঙ্ঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০২০ চনৰ ৫ মে' তাৰিখে সদৌ অসম ভিত্তিত [[সৎনামী]] সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকলক লৈ [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]] গঠন কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই বৰ্তমান লৈকে এগৰাকী সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে আৰু সমাজৰ সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। ইয়াৰ লগতে অসম চাহ জনগোষ্ঠী জাতীয় মহাসভা, অসম চাহ জনজাতি সাহিত্য সভা, আদিবাসী চাহ জনগোষ্ঠী অনুসূচীত জাতি দাবী পৰিষদ আদিৰ দৰে দল-সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত অৰিহণা যোগাই আহিছে। 2i542ap3pwvh7xtdovahlpffatp3q59 616413 616390 2026-07-09T10:59:34Z Pranamikaadhikary 27435 616413 wikitext text/x-wiki {{delete|উল্লেখযোগ্যতাৰ মাপকাঠি সূচিত কৰা নাই}} কৃষ্ণ কুৰ্ৰে ({{lang-en|Krishna Kure}}) এগৰাকী শিক্ষক আৰু সমাজকৰ্মী। {{Infobox person |name= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে |image= কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.jpg |size= 200px |alt= |birth_date= ১৩ জুন ১৯৮৮ |birth_place= দলগাঁও, [[কলিয়াবৰ]], [[নগাঁও]], [[অসম]] |death_date= |death_place= |nationality= ভাৰতীয় |occupation= শিক্ষক |founder_General_Secretary= অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ }} ==জন্ম== নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ সমজিলাৰ অন্তৰ্গত দলগাঁৱত ১৩ জুন ১৯৮৮ তাৰিখে জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিতৃৰ নাম দানী সৎনামী আৰু মাতৃৰ নাম তিলমতী সৎনামী। ==শিক্ষা== বামুণভেটী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইমেৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ২০০৪ চনত বৰভগীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দ্বিতীয় বিভাগত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত বাণিজ্য শাখাত দ্বিতীয় বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ কলিয়াবৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰাই ২০১০ চনত কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। ইয়াৰ লগতে অসম ৰাষ্ট্ৰভাষা প্ৰচাৰ সমিতিৰ প্ৰবীণ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰবীণ উপাধি লাভ কৰে। বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ হিচাপে ডিএল‌এড পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ডিপ্লোমা লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== কলেজীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ২০১৩ চনত সৰ্বভাৰতীয় বেচৰকাৰী সংস্থা বিদ্যাভাৰতীৰ অন্তৰ্গত শিশু শিক্ষা সমিতি অসমৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন কলিয়াবৰত এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৫ চনৰ ২২ নৱেম্বৰ তাৰিখে চামগুৰি সমষ্টিৰ ৰূপহী শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত কাৱৈমাৰী মাৰাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত চৰকাৰী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। ==সামাজিক অৱদান== সমাজৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাবে জড়িত। ২০০৮ চনত গাঁৱৰ যুৱক সকলক লৈ '''মিলনজ্যোতি যুৱক সঙ্ঘ''' নামেৰে এটা যুৱক সঙ্ঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০২০ চনৰ ৫ মে' তাৰিখে সদৌ অসম ভিত্তিত [[সৎনামী]] সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকলক লৈ [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]] গঠন কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই বৰ্তমান লৈকে এগৰাকী সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে আৰু সমাজৰ সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। ইয়াৰ লগতে অসম চাহ জনগোষ্ঠী জাতীয় মহাসভা, অসম চাহ জনজাতি সাহিত্য সভা, আদিবাসী চাহ জনগোষ্ঠী অনুসূচীত জাতি দাবী পৰিষদ আদিৰ দৰে দল-সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত অৰিহণা যোগাই আহিছে। 5qohf419u2mn4hi0bz1ag516hbn6p7k 1 137867 616408 2026-07-09T10:14:45Z Rumpi Satnami 50093 /* বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান */ নতুন অনুচ্ছেদ 616408 wikitext text/x-wiki == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == অনুগ্ৰহ কৰি এই পৃষ্ঠাখন বিলোপ নকৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ই এটা সামাজিক সংগঠন। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকল ইয়াৰ বিষয়ে জনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে। আমাৰ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত সংগঠন টোৱে সহযোগিতা আগবঢ়াই আহিছে। ezcsofe5y9ez9s256b82nm06skn0tz9 616412 616408 2026-07-09T10:58:45Z হানিফ আলী 19725 /* বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান */ 616412 wikitext text/x-wiki == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == অনুগ্ৰহ কৰি এই পৃষ্ঠাখন বিলোপ নকৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ই এটা সামাজিক সংগঠন। সৎনামী সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক সকল ইয়াৰ বিষয়ে জনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে। আমাৰ সমাজৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজত সংগঠন টোৱে সহযোগিতা আগবঢ়াই আহিছে। :সংস্থাটোৱে উন্নয়নমূলক কাম-কাজ কৰাৰ যি দাবি সেয়া কোনোধৰণৰ ৰাজহুৱা প্ৰমাণ নাই। তথ্যসূত্ৰ হিচাপে নিজা ব্লগৰ লিংক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। যি ৱিকিৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য নহয়। [[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 10:58, 9 July 2026 (ইউ.টি.চি.) 6x0st586vxjcq03e9cjxq705mq5mec6 0 137868 616415 2026-07-09T11:11:14Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616415 wikitext text/x-wiki '''মেছ’পজ''' হৈছে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ বায়ুমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমাত থকা ন্যূনতম উষ্ণতাৰ বিন্দু। সৌৰ উত্তাপৰ অভাৱ আৰু [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]ৰপৰা অতি শক্তিশালী বিকিৰণীয় শীতলতাৰ বাবে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অঞ্চল যাৰ উষ্ণতা -১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (-১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট বা ১৭৩ কেলভিন) পৰ্যন্ত।[1] বহু বছৰলৈ মেছ’পজৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ (৫৩ মাইল) বুলি ধৰা হৈছিল, কিন্তু যোৱা ১০ বছৰত অধিক উচ্চতালৈ পৰ্যবেক্ষণ আৰু মডেলিং অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে প্ৰকৃততে দুটা মেছ’প’জ আছে - এটা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু এটা শক্তিশালী প্ৰায় ১০০ কিলোমিটাৰ (৬২ মাইল), ইয়াৰ মাজত অলপ উষ্ণ বায়ুৰ স্তৰ থাকে।[2] আন এটা বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’প’জ শীতকালতকৈ ঠাণ্ডা (কেতিয়াবা মেছ’প’জ এনোমেলি বুলিও কোৱা হয়)। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ চলাচলৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেৰুত [[উৰ্ধগতি]] (আপৱেলিং) আৰু শীতকালীন মেৰুত [[অধোগতি]] (ডাউনৱেলিং) হয়। বায়ু বৃদ্ধিয়ে প্ৰসাৰিত আৰু ঠাণ্ডা কৰিব যাৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’পজ শীতল হ’ব আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে [[অধোগতি]] বায়ুৰ ফলত শীতকালীন মেছ’পজত সংকোচন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’ব। মেছ’স্ফিয়াৰত গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ পৰিসঞ্চালন মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰ অপচয়ৰ বাবে হয়, যিয়ে গড় পূব-পশ্চিম প্ৰৱাহৰ বিপৰীতে গতিবেগ জমা কৰে, যাৰ ফলত উত্তৰ-দক্ষিণ পৰিভ্ৰমণ সৰু হয়।[3] শেহতীয়া বছৰবোৰত মেছ’প’জ CO2 বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত বিশ্ব জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত সেউজ গৃহ গেছৰ ফলত বায়ুমণ্ডল গৰম হোৱাৰ বিপৰীতে মেছ’স্ফিয়াৰত বৃদ্ধি পোৱা CO2-এ বৃদ্ধি পোৱা বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ বাবে বায়ুমণ্ডল ঠাণ্ডা কৰাৰ কাম কৰে। ইয়াৰ ফলত জুখিব পৰা প্ৰভাৱ পৰে - CO2 বৃদ্ধিৰ লগে লগে মেছ’প’জ ঠাণ্ডা হ’ব লাগে। পৰ্যবেক্ষণসমূহে মেছ’পজৰ উষ্ণতা হ্ৰাস হোৱা দেখা যায় যদিও এই হ্ৰাসৰ পৰিমাণ ভিন্ন হয় আৰু ইয়াক অধিক অধ্যয়নৰ বিষয়।[4] এই পৰিঘটনাৰ মডেলিং অধ্যয়নও কৰা হৈছে।[5][6][7] ==তথ্যসূত্ৰ== hl7tt32trcnoxwg7nqozgtnu5fyyrg4 616417 616415 2026-07-09T11:12:38Z Pranamikaadhikary 27435 616417 wikitext text/x-wiki '''মেছ’পজ''' হৈছে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ বায়ুমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমাত থকা ন্যূনতম উষ্ণতাৰ বিন্দু। সৌৰ উত্তাপৰ অভাৱ আৰু [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]ৰপৰা অতি শক্তিশালী বিকিৰণীয় শীতলতাৰ বাবে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অঞ্চল যাৰ উষ্ণতা -১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (-১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট বা ১৭৩ কেলভিন) পৰ্যন্ত।[1] বহু বছৰলৈ মেছ’পজৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ (৫৩ মাইল) বুলি ধৰা হৈছিল, কিন্তু যোৱা ১০ বছৰত অধিক উচ্চতালৈ পৰ্যবেক্ষণ আৰু মডেলিং অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে প্ৰকৃততে দুটা মেছ’প’জ আছে - এটা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু এটা শক্তিশালী প্ৰায় ১০০ কিলোমিটাৰ (৬২ মাইল), ইয়াৰ মাজত অলপ উষ্ণ বায়ুৰ স্তৰ থাকে।[2] আন এটা বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’প’জ শীতকালতকৈ ঠাণ্ডা (কেতিয়াবা মেছ’প’জ এনোমেলি বুলিও কোৱা হয়)। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ চলাচলৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেৰুত [[উৰ্ধগতি]] (আপৱেলিং) আৰু শীতকালীন মেৰুত [[অধোগতি]] (ডাউনৱেলিং) হয়। বায়ু বৃদ্ধিয়ে প্ৰসাৰিত আৰু ঠাণ্ডা কৰিব যাৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’পজ শীতল হ’ব আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে [[অধোগতি]] বায়ুৰ ফলত শীতকালীন মেছ’পজত সংকোচন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’ব। মেছ’স্ফিয়াৰত গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ পৰিসঞ্চালন মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰ অপচয়ৰ বাবে হয়, যিয়ে গড় পূব-পশ্চিম প্ৰৱাহৰ বিপৰীতে গতিবেগ জমা কৰে, যাৰ ফলত উত্তৰ-দক্ষিণ পৰিভ্ৰমণ সৰু হয়।[3] শেহতীয়া বছৰবোৰত মেছ’প’জ CO₂ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত বিশ্ব জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত সেউজ গৃহ গেছৰ ফলত বায়ুমণ্ডল গৰম হোৱাৰ বিপৰীতে মেছ’স্ফিয়াৰত বৃদ্ধি পোৱা CO₂-এ বৃদ্ধি পোৱা বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ বাবে বায়ুমণ্ডল ঠাণ্ডা কৰাৰ কাম কৰে। ইয়াৰ ফলত জুখিব পৰা প্ৰভাৱ পৰে - CO₂ বৃদ্ধিৰ লগে লগে মেছ’প’জ ঠাণ্ডা হ’ব লাগে। পৰ্যবেক্ষণসমূহে মেছ’পজৰ উষ্ণতা হ্ৰাস হোৱা দেখা যায় যদিও এই হ্ৰাসৰ পৰিমাণ ভিন্ন হয় আৰু ইয়াক অধিক অধ্যয়নৰ বিষয়।[4] এই পৰিঘটনাৰ মডেলিং অধ্যয়নও কৰা হৈছে।[5][6][7] ==তথ্যসূত্ৰ== a4jd03cjjh69q850e4fn9piix88yqd3 616419 616417 2026-07-09T11:14:24Z Pranamikaadhikary 27435 616419 wikitext text/x-wiki '''মেছ’পজ''' হৈছে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ বায়ুমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমাত থকা ন্যূনতম উষ্ণতাৰ বিন্দু। সৌৰ উত্তাপৰ অভাৱ আৰু [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]ৰপৰা অতি শক্তিশালী বিকিৰণীয় শীতলতাৰ বাবে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অঞ্চল যাৰ উষ্ণতা -১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (-১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট বা ১৭৩ কেলভিন) পৰ্যন্ত।<ref>International Union of Pure and Applied Chemistry. "mesosphere". Compendium of Chemical Terminology Internet edition</ref> বহু বছৰলৈ মেছ’পজৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ (৫৩ মাইল) বুলি ধৰা হৈছিল, কিন্তু যোৱা ১০ বছৰত অধিক উচ্চতালৈ পৰ্যবেক্ষণ আৰু মডেলিং অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে প্ৰকৃততে দুটা মেছ’প’জ আছে - এটা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু এটা শক্তিশালী প্ৰায় ১০০ কিলোমিটাৰ (৬২ মাইল), ইয়াৰ মাজত অলপ উষ্ণ বায়ুৰ স্তৰ থাকে।<ref>{{cite journal|author=Xu, Jiyao|author2=Liu, H.-L.|author3=Yuan, W.|author4=Smith, A.K.|author5=Roble, R. G.|author6=Mertens, C.J.|author7=Russell, J.M.|author8=Mlynczak, M.G.|title=Mesopause structure from Thermosphere, Ionosphere, Mesosphere, Energetics, and Dynamics (TIMED)/Sounding of the Atmosphere Using Broadband Emission Radiometry (SABER)|journal=Journal of Geophysical Research|volume=112|issue=D9|doi=10.1029/2006jd007711|bibcode=2007JGRD..112.9102X|year=2007|s2cid=54715803|doi-access=free}}</ref> আন এটা বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’প’জ শীতকালতকৈ ঠাণ্ডা (কেতিয়াবা মেছ’প’জ এনোমেলি বুলিও কোৱা হয়)। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ চলাচলৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেৰুত [[উৰ্ধগতি]] (আপৱেলিং) আৰু শীতকালীন মেৰুত [[অধোগতি]] (ডাউনৱেলিং) হয়। বায়ু বৃদ্ধিয়ে প্ৰসাৰিত আৰু ঠাণ্ডা কৰিব যাৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’পজ শীতল হ’ব আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে [[অধোগতি]] বায়ুৰ ফলত শীতকালীন মেছ’পজত সংকোচন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’ব। মেছ’স্ফিয়াৰত গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ পৰিসঞ্চালন মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰ অপচয়ৰ বাবে হয়, যিয়ে গড় পূব-পশ্চিম প্ৰৱাহৰ বিপৰীতে গতিবেগ জমা কৰে, যাৰ ফলত উত্তৰ-দক্ষিণ পৰিভ্ৰমণ সৰু হয়।<ref>The Physics of Atmospheres, John Theodore Houghton, section and references therein of ''The general circulation of the middle atmosphere''</ref> শেহতীয়া বছৰবোৰত মেছ’প’জ CO₂ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত বিশ্ব জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত সেউজ গৃহ গেছৰ ফলত বায়ুমণ্ডল গৰম হোৱাৰ বিপৰীতে মেছ’স্ফিয়াৰত বৃদ্ধি পোৱা CO₂-এ বৃদ্ধি পোৱা বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ বাবে বায়ুমণ্ডল ঠাণ্ডা কৰাৰ কাম কৰে। ইয়াৰ ফলত জুখিব পৰা প্ৰভাৱ পৰে - CO₂ বৃদ্ধিৰ লগে লগে মেছ’প’জ ঠাণ্ডা হ’ব লাগে। পৰ্যবেক্ষণসমূহে মেছ’পজৰ উষ্ণতা হ্ৰাস হোৱা দেখা যায় যদিও এই হ্ৰাসৰ পৰিমাণ ভিন্ন হয় আৰু ইয়াক অধিক অধ্যয়নৰ বিষয়।<ref>{{cite journal|last1=Beig|first1=G.|last2=Keckhut|first2=P.|last3=Lowe|first3=R.P.|display-authors=etal|title=Review of mesospheric temperature trends (2003)|journal=Rev. Geophys.|volume=41|issue=4|page=1015|doi=10.1029/2002rg000121|bibcode=2003RvGeo..41.1015B|year=2003|doi-access=free}}</ref> এই পৰিঘটনাৰ মডেলিং অধ্যয়নও কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Roble|first1=R.G.|last2=Dickinson|first2=R.E.|year=1989|title=How will changes in carbon-dioxide and methane modify the mean structure of the mesosphere and thermosphere?|journal=Geophys. Res. Lett.|volume=16|issue=12|pages=1441–1444|doi=10.1029/gl016i012p01441|bibcode=1989GeoRL..16.1441R|url=https://zenodo.org/record/1231392}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Akmaev|first1=R.A.|last2=Fomichev|first2=V.I.|last3=Zhu|first3=X.|year=2006|title=Impact of middle-atmospheric composition changes on greenhouse cooling in the upper atmosphere|journal=J. Atmos. Sol.-Terr. Phys.|volume=68|issue=17|pages=1879–1889|doi=10.1016/j.jastp.2006.03.008|bibcode = 2006JASTP..68.1879A }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Cnossen |first=Ingrid |last2=Harris |first2=Matthew J. |last3=Arnold |first3=Neil F. |last4=Yiğit |first4=Erdal |date=2009 |title=Modelled effect of changes in the CO2 concentration on the middle and upper atmosphere: Sensitivity to gravity wave parameterization |journal=Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics |series=Long-Term Changes and Solar Impacts in the Atmosphere-Ionosphere System |volume=71 |issue=13 |pages=1484–1496 |bibcode=2009JASTP..71.1484C |doi=10.1016/j.jastp.2008.09.014 |issn=1364-6826|hdl=2381/26085 |hdl-access=free }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== a27uys8fe4nkpykpyuph5h6rw36igif 616421 616419 2026-07-09T11:16:28Z Pranamikaadhikary 27435 616421 wikitext text/x-wiki '''মেছ’পজ''' হৈছে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ বায়ুমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমাত থকা ন্যূনতম উষ্ণতাৰ বিন্দু। সৌৰ উত্তাপৰ অভাৱ আৰু [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]ৰপৰা অতি শক্তিশালী বিকিৰণীয় শীতলতাৰ বাবে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অঞ্চল যাৰ উষ্ণতা -১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (-১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট বা ১৭৩ কেলভিন) পৰ্যন্ত।<ref>International Union of Pure and Applied Chemistry. "mesosphere". Compendium of Chemical Terminology Internet edition</ref> বহু বছৰলৈ মেছ’পজৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ (৫৩ মাইল) বুলি ধৰা হৈছিল, কিন্তু যোৱা ১০ বছৰত অধিক উচ্চতালৈ পৰ্যবেক্ষণ আৰু মডেলিং অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে প্ৰকৃততে দুটা মেছ’প’জ আছে - এটা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু এটা শক্তিশালী প্ৰায় ১০০ কিলোমিটাৰ (৬২ মাইল), ইয়াৰ মাজত অলপ উষ্ণ বায়ুৰ স্তৰ থাকে।<ref>{{cite journal|author=Xu, Jiyao|author2=Liu, H.-L.|author3=Yuan, W.|author4=Smith, A.K.|author5=Roble, R. G.|author6=Mertens, C.J.|author7=Russell, J.M.|author8=Mlynczak, M.G.|title=Mesopause structure from Thermosphere, Ionosphere, Mesosphere, Energetics, and Dynamics (TIMED)/Sounding of the Atmosphere Using Broadband Emission Radiometry (SABER)|journal=Journal of Geophysical Research|volume=112|issue=D9|doi=10.1029/2006jd007711|bibcode=2007JGRD..112.9102X|year=2007|s2cid=54715803|doi-access=free}}</ref> আন এটা বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’প’জ শীতকালতকৈ ঠাণ্ডা (কেতিয়াবা মেছ’প’জ এনোমেলি বুলিও কোৱা হয়)। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ চলাচলৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেৰুত [[উৰ্ধগতি]] (আপৱেলিং) আৰু শীতকালীন মেৰুত [[অধোগতি]] (ডাউনৱেলিং) হয়। বায়ু বৃদ্ধিয়ে প্ৰসাৰিত আৰু ঠাণ্ডা কৰিব যাৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’পজ শীতল হ’ব আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে [[অধোগতি]] বায়ুৰ ফলত শীতকালীন মেছ’পজত সংকোচন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’ব। মেছ’স্ফিয়াৰত গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ পৰিসঞ্চালন মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰ অপচয়ৰ বাবে হয়, যিয়ে গড় পূব-পশ্চিম প্ৰৱাহৰ বিপৰীতে গতিবেগ জমা কৰে, যাৰ ফলত উত্তৰ-দক্ষিণ পৰিভ্ৰমণ সৰু হয়।<ref>The Physics of Atmospheres, John Theodore Houghton, section and references therein of ''The general circulation of the middle atmosphere''</ref> শেহতীয়া বছৰবোৰত মেছ’প’জ CO₂ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত বিশ্ব জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত সেউজ গৃহ গেছৰ ফলত বায়ুমণ্ডল গৰম হোৱাৰ বিপৰীতে মেছ’স্ফিয়াৰত বৃদ্ধি পোৱা CO₂-এ বৃদ্ধি পোৱা বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ বাবে বায়ুমণ্ডল ঠাণ্ডা কৰাৰ কাম কৰে। ইয়াৰ ফলত জুখিব পৰা প্ৰভাৱ পৰে - CO₂ বৃদ্ধিৰ লগে লগে মেছ’প’জ ঠাণ্ডা হ’ব লাগে। পৰ্যবেক্ষণসমূহে মেছ’পজৰ উষ্ণতা হ্ৰাস হোৱা দেখা যায় যদিও এই হ্ৰাসৰ পৰিমাণ ভিন্ন হয় আৰু ইয়াক অধিক অধ্যয়নৰ বিষয়।<ref>{{cite journal|last1=Beig|first1=G.|last2=Keckhut|first2=P.|last3=Lowe|first3=R.P.|display-authors=|title=Review of mesospheric temperature trends (2003)|journal=Rev. Geophys.|volume=41|issue=4|page=1015|doi=10.1029/2002rg000121|bibcode=2003RvGeo..41.1015B|year=2003|doi-access=free}}</ref> এই পৰিঘটনাৰ মডেলিং অধ্যয়নও কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Roble|first1=R.G.|last2=Dickinson|first2=R.E.|year=1989|title=How will changes in carbon-dioxide and methane modify the mean structure of the mesosphere and thermosphere?|journal=Geophys. Res. Lett.|volume=16|issue=12|pages=1441–1444|doi=10.1029/gl016i012p01441|bibcode=1989GeoRL..16.1441R|url=https://zenodo.org/record/1231392}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Akmaev|first1=R.A.|last2=Fomichev|first2=V.I.|last3=Zhu|first3=X.|year=2006|title=Impact of middle-atmospheric composition changes on greenhouse cooling in the upper atmosphere|journal=J. Atmos. Sol.-Terr. Phys.|volume=68|issue=17|pages=1879–1889|doi=10.1016/j.jastp.2006.03.008|bibcode = 2006JASTP..68.1879A }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Cnossen |first=Ingrid |last2=Harris |first2=Matthew J. |last3=Arnold |first3=Neil F. |last4=Yiğit |first4=Erdal |date=2009 |title=Modelled effect of changes in the CO2 concentration on the middle and upper atmosphere: Sensitivity to gravity wave parameterization |journal=Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics |series=Long-Term Changes and Solar Impacts in the Atmosphere-Ionosphere System |volume=71 |issue=13 |pages=1484–1496 |bibcode=2009JASTP..71.1484C |doi=10.1016/j.jastp.2008.09.014 |issn=1364-6826|hdl=2381/26085 |hdl-access=free }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== pfh5gd55lb9rsqddnxhr0kga6216sc6 616422 616421 2026-07-09T11:16:42Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বায়ুমণ্ডল]] using [[WP:HC|HotCat]] 616422 wikitext text/x-wiki '''মেছ’পজ''' হৈছে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] আৰু [[তাপমণ্ডল]]ৰ বায়ুমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমাত থকা ন্যূনতম উষ্ণতাৰ বিন্দু। সৌৰ উত্তাপৰ অভাৱ আৰু [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]ৰপৰা অতি শক্তিশালী বিকিৰণীয় শীতলতাৰ বাবে [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা অঞ্চল যাৰ উষ্ণতা -১০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (-১৪৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট বা ১৭৩ কেলভিন) পৰ্যন্ত।<ref>International Union of Pure and Applied Chemistry. "mesosphere". Compendium of Chemical Terminology Internet edition</ref> বহু বছৰলৈ মেছ’পজৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ (৫৩ মাইল) বুলি ধৰা হৈছিল, কিন্তু যোৱা ১০ বছৰত অধিক উচ্চতালৈ পৰ্যবেক্ষণ আৰু মডেলিং অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে প্ৰকৃততে দুটা মেছ’প’জ আছে - এটা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু এটা শক্তিশালী প্ৰায় ১০০ কিলোমিটাৰ (৬২ মাইল), ইয়াৰ মাজত অলপ উষ্ণ বায়ুৰ স্তৰ থাকে।<ref>{{cite journal|author=Xu, Jiyao|author2=Liu, H.-L.|author3=Yuan, W.|author4=Smith, A.K.|author5=Roble, R. G.|author6=Mertens, C.J.|author7=Russell, J.M.|author8=Mlynczak, M.G.|title=Mesopause structure from Thermosphere, Ionosphere, Mesosphere, Energetics, and Dynamics (TIMED)/Sounding of the Atmosphere Using Broadband Emission Radiometry (SABER)|journal=Journal of Geophysical Research|volume=112|issue=D9|doi=10.1029/2006jd007711|bibcode=2007JGRD..112.9102X|year=2007|s2cid=54715803|doi-access=free}}</ref> আন এটা বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’প’জ শীতকালতকৈ ঠাণ্ডা (কেতিয়াবা মেছ’প’জ এনোমেলি বুলিও কোৱা হয়)। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ চলাচলৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেৰুত [[উৰ্ধগতি]] (আপৱেলিং) আৰু শীতকালীন মেৰুত [[অধোগতি]] (ডাউনৱেলিং) হয়। বায়ু বৃদ্ধিয়ে প্ৰসাৰিত আৰু ঠাণ্ডা কৰিব যাৰ ফলত গ্ৰীষ্মকালীন মেছ’পজ শীতল হ’ব আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে [[অধোগতি]] বায়ুৰ ফলত শীতকালীন মেছ’পজত সংকোচন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’ব। মেছ’স্ফিয়াৰত গ্ৰীষ্মৰপৰা শীতকাললৈ পৰিসঞ্চালন মাধ্যাকৰ্ষণ তৰংগৰ অপচয়ৰ বাবে হয়, যিয়ে গড় পূব-পশ্চিম প্ৰৱাহৰ বিপৰীতে গতিবেগ জমা কৰে, যাৰ ফলত উত্তৰ-দক্ষিণ পৰিভ্ৰমণ সৰু হয়।<ref>The Physics of Atmospheres, John Theodore Houghton, section and references therein of ''The general circulation of the middle atmosphere''</ref> শেহতীয়া বছৰবোৰত মেছ’প’জ CO₂ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত বিশ্ব জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। ট্ৰ’প’স্ফিয়াৰত সেউজ গৃহ গেছৰ ফলত বায়ুমণ্ডল গৰম হোৱাৰ বিপৰীতে মেছ’স্ফিয়াৰত বৃদ্ধি পোৱা CO₂-এ বৃদ্ধি পোৱা বিকিৰণ নিৰ্গমনৰ বাবে বায়ুমণ্ডল ঠাণ্ডা কৰাৰ কাম কৰে। ইয়াৰ ফলত জুখিব পৰা প্ৰভাৱ পৰে - CO₂ বৃদ্ধিৰ লগে লগে মেছ’প’জ ঠাণ্ডা হ’ব লাগে। পৰ্যবেক্ষণসমূহে মেছ’পজৰ উষ্ণতা হ্ৰাস হোৱা দেখা যায় যদিও এই হ্ৰাসৰ পৰিমাণ ভিন্ন হয় আৰু ইয়াক অধিক অধ্যয়নৰ বিষয়।<ref>{{cite journal|last1=Beig|first1=G.|last2=Keckhut|first2=P.|last3=Lowe|first3=R.P.|display-authors=|title=Review of mesospheric temperature trends (2003)|journal=Rev. Geophys.|volume=41|issue=4|page=1015|doi=10.1029/2002rg000121|bibcode=2003RvGeo..41.1015B|year=2003|doi-access=free}}</ref> এই পৰিঘটনাৰ মডেলিং অধ্যয়নও কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Roble|first1=R.G.|last2=Dickinson|first2=R.E.|year=1989|title=How will changes in carbon-dioxide and methane modify the mean structure of the mesosphere and thermosphere?|journal=Geophys. Res. Lett.|volume=16|issue=12|pages=1441–1444|doi=10.1029/gl016i012p01441|bibcode=1989GeoRL..16.1441R|url=https://zenodo.org/record/1231392}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Akmaev|first1=R.A.|last2=Fomichev|first2=V.I.|last3=Zhu|first3=X.|year=2006|title=Impact of middle-atmospheric composition changes on greenhouse cooling in the upper atmosphere|journal=J. Atmos. Sol.-Terr. Phys.|volume=68|issue=17|pages=1879–1889|doi=10.1016/j.jastp.2006.03.008|bibcode = 2006JASTP..68.1879A }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Cnossen |first=Ingrid |last2=Harris |first2=Matthew J. |last3=Arnold |first3=Neil F. |last4=Yiğit |first4=Erdal |date=2009 |title=Modelled effect of changes in the CO2 concentration on the middle and upper atmosphere: Sensitivity to gravity wave parameterization |journal=Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics |series=Long-Term Changes and Solar Impacts in the Atmosphere-Ionosphere System |volume=71 |issue=13 |pages=1484–1496 |bibcode=2009JASTP..71.1484C |doi=10.1016/j.jastp.2008.09.014 |issn=1364-6826|hdl=2381/26085 |hdl-access=free }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] ixdrljwikdlpbab6bvg59ko74t11mgj 0 137869 616425 2026-07-09T11:25:58Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616425 wikitext text/x-wiki '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।[2][3] উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।[4] উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।[4][5] 0a0f8620icdga2xzosjcorhwntm1udh 616426 616425 2026-07-09T11:28:00Z Pranamikaadhikary 27435 616426 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), একমান পৰিবহণে বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।[2][3] উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।[4] উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।[4][5] rkio1tlff85zdl2y3trg9f5z6p8sjwz 616427 616426 2026-07-09T11:29:09Z Pranamikaadhikary 27435 616427 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।[2][3] উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।[4] উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।[4][5] 6si4u9u94dugy96l2qijj8zim5rlel5 616428 616427 2026-07-09T11:30:25Z Pranamikaadhikary 27435 616428 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।<ref name="Anderson">{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = DM | last2 = Prell | first2 = WL | year = 1993 | title = A 300 KYR record of upwelling off Oman during the late quaternary: evidence of the Asian southwest monsoon | journal = Paleoceanography | volume = 8 | issue = 2| pages = 193–208 | doi=10.1029/93pa00256| bibcode = 1993PalOc...8..193A }}</ref><ref name="Sarhan">{{cite journal | last1 = Sarhan | first1 = T | last2 = Lafuente | first2 = JG | last3 = Vargas | first3 = M | last4 = Vargas | first4 = JM | last5 = Plaza | first5 = F | year = 1999 | title = Upwelling mechanisms in the northwestern Alboran Sea | journal = Journal of Marine Systems | volume = 23 | issue = 4| pages = 317–331 | doi=10.1016/s0924-7963(99)00068-8}}</ref> উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।<ref name="Jennings">Jennings, S., Kaiser, M.J., Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. {{ISBN|0-632-05098-5}}</ref> উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।<ref name="Jennings"/><ref name="Mann">Mann, K.H., Lazier, J.R.N. (2006) ''Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans''. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|1-4051-1118-6}}</ref> rphijg0u81flqxbe8gohgqqkmkrjkii 616429 616428 2026-07-09T11:30:45Z Pranamikaadhikary 27435 616429 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।<ref name="Anderson">{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = DM | last2 = Prell | first2 = WL | year = 1993 | title = A 300 KYR record of upwelling off Oman during the late quaternary: evidence of the Asian southwest monsoon | journal = Paleoceanography | volume = 8 | issue = 2| pages = 193–208 | doi=10.1029/93pa00256| bibcode = 1993PalOc...8..193A }}</ref><ref name="Sarhan">{{cite journal | last1 = Sarhan | first1 = T | last2 = Lafuente | first2 = JG | last3 = Vargas | first3 = M | last4 = Vargas | first4 = JM | last5 = Plaza | first5 = F | year = 1999 | title = Upwelling mechanisms in the northwestern Alboran Sea | journal = Journal of Marine Systems | volume = 23 | issue = 4| pages = 317–331 | doi=10.1016/s0924-7963(99)00068-8}}</ref> উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।<ref name="Jennings">Jennings, S., Kaiser, M.J., Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. {{ISBN|0-632-05098-5}}</ref> উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।<ref name="Jennings"/><ref name="Mann">Mann, K.H., Lazier, J.R.N. (2006) ''Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans''. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|1-4051-1118-6}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== lcmmpmpi3qw9xmrgub47namwhvaubd8 616430 616429 2026-07-09T11:32:42Z Pranamikaadhikary 27435 616430 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।<ref name="Anderson">{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = DM | last2 = Prell | first2 = WL | year = 1993 | title = A 300 KYR record of upwelling off Oman during the late quaternary: evidence of the Asian southwest monsoon | journal = Paleoceanography | volume = 8 | issue = 2| pages = 193–208 | doi=10.1029/93pa00256| bibcode = 1993PalOc...8..193A }}</ref><ref name="Sarhan">{{cite journal | last1 = Sarhan | first1 = T | last2 = Lafuente | first2 = JG | last3 = Vargas | first3 = M | last4 = Vargas | first4 = JM | last5 = Plaza | first5 = F | year = 1999 | title = Upwelling mechanisms in the northwestern Alboran Sea | journal = Journal of Marine Systems | volume = 23 | issue = 4| pages = 317–331 | doi=10.1016/s0924-7963(99)00068-8}}</ref> উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।<ref name="Jennings">Jennings, S., Kaiser, M.J., Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. {{ISBN|0-632-05098-5}}</ref> উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।<ref name="Jennings"/><ref name="Mann">Mann, K.H., Lazier, J.R.N. (2006) ''Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans''. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|1-4051-1118-6}}</ref> ==ব্যৱস্থা== উত্থান ঘটাবলৈ একেলগে কাম কৰা তিনিটা মূল চালক হ’ল বতাহ, ক’ৰিঅ’লিছ ইফেক্ট আৰু একমেন পৰিবহণ। বিভিন্ন ধৰণৰ আপৱেলিঙৰ বাবে ইহঁতে বেলেগ বেলেগ ধৰণে কাম কৰে, কিন্তু সাধাৰণ প্ৰভাৱ একে।[6] আপৱেলিঙৰ সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত বতাহ সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে এটা বিশেষ দিশত বয়, যাৰ ফলত বতাহ-পানীৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। বতাহৰ ফলত ক’ৰিঅ’লিছ বল আৰু একমান পৰিবহণৰ বাবে পানীয়ে বতাহৰ দিশৰ পৰা ৯০ ডিগ্ৰী জাল পৰিবহণ কৰিছে। একমান পৰিবহণৰ ফলত পানীৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰটো বতাহৰ দিশৰ পৰা প্ৰায় ৪৫ ডিগ্ৰী কোণত গতি কৰে আৰু সেই স্তৰ আৰু ইয়াৰ তলৰ স্তৰৰ মাজৰ ঘৰ্ষণৰ ফলত একেৰাহে স্তৰবোৰ একে দিশতে গতি কৰে। ইয়াৰ ফলত পানীৰ স্তম্ভৰ তললৈ পানীৰ সৰ্পিল ধাৰা এটা গতি কৰে। তাৰ পিছত, পানী কোনফালে গতি কৰিব সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰে ক’ৰিঅ’লিছ বলবোৰে; উত্তৰ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ দিশৰ সোঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়। দক্ষিণ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ বাওঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়।[7] যদি পানীৰ এই নেট গতিবিধি বিচ্ছিন্ন হয়, তেন্তে হেৰাই যোৱা পানীৰ ঠাইত গভীৰ পানীৰ ওপৰলৈ উঠি যোৱা হয়।[2][6] bebostha ==তথ্যসূত্ৰ== 1tnjmgf3jdxqi5jlnqf273w4p59d416 616433 616430 2026-07-09T11:35:59Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যৱস্থা */ 616433 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।<ref name="Anderson">{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = DM | last2 = Prell | first2 = WL | year = 1993 | title = A 300 KYR record of upwelling off Oman during the late quaternary: evidence of the Asian southwest monsoon | journal = Paleoceanography | volume = 8 | issue = 2| pages = 193–208 | doi=10.1029/93pa00256| bibcode = 1993PalOc...8..193A }}</ref><ref name="Sarhan">{{cite journal | last1 = Sarhan | first1 = T | last2 = Lafuente | first2 = JG | last3 = Vargas | first3 = M | last4 = Vargas | first4 = JM | last5 = Plaza | first5 = F | year = 1999 | title = Upwelling mechanisms in the northwestern Alboran Sea | journal = Journal of Marine Systems | volume = 23 | issue = 4| pages = 317–331 | doi=10.1016/s0924-7963(99)00068-8}}</ref> উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।<ref name="Jennings">Jennings, S., Kaiser, M.J., Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. {{ISBN|0-632-05098-5}}</ref> উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।<ref name="Jennings"/><ref name="Mann">Mann, K.H., Lazier, J.R.N. (2006) ''Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans''. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|1-4051-1118-6}}</ref> ==ব্যৱস্থা== উত্থান ঘটাবলৈ একেলগে কাম কৰা তিনিটা মূল চালক হ’ল [[বতাহ]], [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু [[একমান পৰিবহণ]]। বিভিন্ন ধৰণৰ উৰ্ধগতিৰ বাবে ইহঁতে বেলেগ বেলেগ ধৰণে কাম কৰে, কিন্তু সাধাৰণ প্ৰভাৱ একে থাকে।[6] উৰ্ধগতিৰ সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত বতাহ সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে এটা বিশেষ দিশত বয়, যাৰ ফলত বতাহ-পানীৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। বতাহৰ ফলত [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু একমান পৰিবহণৰ বাবে পানীয়ে বতাহৰ দিশৰ পৰা ৯০ ডিগ্ৰী জাল পৰিবহণ কৰিছে। একমান পৰিবহণৰ ফলত পানীৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰটো বতাহৰ দিশৰ পৰা প্ৰায় ৪৫ ডিগ্ৰী কোণত গতি কৰে আৰু সেই স্তৰ আৰু ইয়াৰ তলৰ স্তৰৰ মাজৰ ঘৰ্ষণৰ ফলত একেৰাহে স্তৰবোৰ একে দিশতে গতি কৰে। ইয়াৰ ফলত পানীৰ স্তম্ভৰ তললৈ পানীৰ সৰ্পিল ধাৰা এটা গতি কৰে। তাৰ পিছত, পানী কোনফালে গতি কৰিব সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰে [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]]বোৰে; উত্তৰ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ দিশৰ সোঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়। দক্ষিণ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ বাওঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়।[7] যদি পানীৰ এই নেট গতিবিধি বিচ্ছিন্ন হয়, তেন্তে হেৰাই যোৱা পানীৰ ঠাইত গভীৰ পানীৰ ওপৰলৈ উঠি যোৱা হয়।[2][6] ==তথ্যসূত্ৰ== qr6bv2zwmz89w6rahl7pw5vvhusk1w7 616434 616433 2026-07-09T11:37:16Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যৱস্থা */ 616434 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।<ref name="Anderson">{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = DM | last2 = Prell | first2 = WL | year = 1993 | title = A 300 KYR record of upwelling off Oman during the late quaternary: evidence of the Asian southwest monsoon | journal = Paleoceanography | volume = 8 | issue = 2| pages = 193–208 | doi=10.1029/93pa00256| bibcode = 1993PalOc...8..193A }}</ref><ref name="Sarhan">{{cite journal | last1 = Sarhan | first1 = T | last2 = Lafuente | first2 = JG | last3 = Vargas | first3 = M | last4 = Vargas | first4 = JM | last5 = Plaza | first5 = F | year = 1999 | title = Upwelling mechanisms in the northwestern Alboran Sea | journal = Journal of Marine Systems | volume = 23 | issue = 4| pages = 317–331 | doi=10.1016/s0924-7963(99)00068-8}}</ref> উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।<ref name="Jennings">Jennings, S., Kaiser, M.J., Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. {{ISBN|0-632-05098-5}}</ref> উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।<ref name="Jennings"/><ref name="Mann">Mann, K.H., Lazier, J.R.N. (2006) ''Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans''. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|1-4051-1118-6}}</ref> ==ব্যৱস্থা== উত্থান ঘটাবলৈ একেলগে কাম কৰা তিনিটা মূল চালক হ’ল [[বতাহ]], [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু [[একমান পৰিবহণ]]। বিভিন্ন ধৰণৰ উৰ্ধগতিৰ বাবে ইহঁতে বেলেগ বেলেগ ধৰণে কাম কৰে, কিন্তু সাধাৰণ প্ৰভাৱ একে থাকে।<ref name="Bakun">{{cite journal |author1-link=Andrew Bakun | last1 = Bakun | first1 = A | year = 1990 | title = Global climate change and intensification of coastal ocean upwelling | journal = Science | volume = 247 | issue = 4939| pages = 198–201 | doi=10.1126/science.247.4939.198| pmid = 17813287 | bibcode = 1990Sci...247..198B | s2cid = 32516158 }}</ref> উৰ্ধগতিৰ সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত বতাহ সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে এটা বিশেষ দিশত বয়, যাৰ ফলত বতাহ-পানীৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। বতাহৰ ফলত [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু একমান পৰিবহণৰ বাবে পানীয়ে বতাহৰ দিশৰ পৰা ৯০ ডিগ্ৰী জাল পৰিবহণ কৰিছে। একমান পৰিবহণৰ ফলত পানীৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰটো বতাহৰ দিশৰ পৰা প্ৰায় ৪৫ ডিগ্ৰী কোণত গতি কৰে আৰু সেই স্তৰ আৰু ইয়াৰ তলৰ স্তৰৰ মাজৰ ঘৰ্ষণৰ ফলত একেৰাহে স্তৰবোৰ একে দিশতে গতি কৰে। ইয়াৰ ফলত পানীৰ স্তম্ভৰ তললৈ পানীৰ সৰ্পিল ধাৰা এটা গতি কৰে। তাৰ পিছত, পানী কোনফালে গতি কৰিব সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰে [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]]বোৰে; উত্তৰ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ দিশৰ সোঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়। দক্ষিণ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ বাওঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়।<ref name="Chelton">{{cite journal | last1 = Chelton | first1 = DB | last2 = Schlax | first2 = MG | last3 = Freilich | first3 = MH | last4 = Milliff | first4 = RF | year = 2004 | title = Satellite measurements reveal persistent small-scale features in ocean winds | journal = Science | volume = 303 | issue = 5660| pages = 978–983 | doi=10.1126/science.1091901| pmid = 14726595 | bibcode = 2004Sci...303..978C | s2cid = 31502815 }}</ref> যদি পানীৰ এই নেট গতিবিধি বিচ্ছিন্ন হয়, তেন্তে হেৰাই যোৱা পানীৰ ঠাইত গভীৰ পানীৰ ওপৰলৈ উঠি যোৱা হয়।<ref name="Anderson"/><ref name="Bakun" /> ==তথ্যসূত্ৰ== ihyq0p21mthur9ctenbfn7sgz5tlkjr 616437 616434 2026-07-09T11:47:44Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যৱস্থা */ 616437 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।<ref name="Anderson">{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = DM | last2 = Prell | first2 = WL | year = 1993 | title = A 300 KYR record of upwelling off Oman during the late quaternary: evidence of the Asian southwest monsoon | journal = Paleoceanography | volume = 8 | issue = 2| pages = 193–208 | doi=10.1029/93pa00256| bibcode = 1993PalOc...8..193A }}</ref><ref name="Sarhan">{{cite journal | last1 = Sarhan | first1 = T | last2 = Lafuente | first2 = JG | last3 = Vargas | first3 = M | last4 = Vargas | first4 = JM | last5 = Plaza | first5 = F | year = 1999 | title = Upwelling mechanisms in the northwestern Alboran Sea | journal = Journal of Marine Systems | volume = 23 | issue = 4| pages = 317–331 | doi=10.1016/s0924-7963(99)00068-8}}</ref> উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।<ref name="Jennings">Jennings, S., Kaiser, M.J., Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. {{ISBN|0-632-05098-5}}</ref> উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।<ref name="Jennings"/><ref name="Mann">Mann, K.H., Lazier, J.R.N. (2006) ''Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans''. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|1-4051-1118-6}}</ref> ==ব্যৱস্থা== উত্থান ঘটাবলৈ একেলগে কাম কৰা তিনিটা মূল চালক হ’ল [[বতাহ]], [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু [[একমান পৰিবহণ]]। বিভিন্ন ধৰণৰ উৰ্ধগতিৰ বাবে ইহঁতে বেলেগ বেলেগ ধৰণে কাম কৰে, কিন্তু সাধাৰণ প্ৰভাৱ একে থাকে।<ref name="Bakun">{{cite journal |author1-link=Andrew Bakun | last1 = Bakun | first1 = A | year = 1990 | title = Global climate change and intensification of coastal ocean upwelling | journal = Science | volume = 247 | issue = 4939| pages = 198–201 | doi=10.1126/science.247.4939.198| pmid = 17813287 | bibcode = 1990Sci...247..198B | s2cid = 32516158 }}</ref> উৰ্ধগতিৰ সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত বতাহ সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে এটা বিশেষ দিশত বয়, যাৰ ফলত বতাহ-পানীৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। বতাহৰ ফলত [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু একমান পৰিবহণৰ বাবে পানীয়ে বতাহৰ দিশৰ পৰা ৯০ ডিগ্ৰী জাল পৰিবহণ কৰিছে। একমান পৰিবহণৰ ফলত পানীৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰটো বতাহৰ দিশৰ পৰা প্ৰায় ৪৫ ডিগ্ৰী কোণত গতি কৰে আৰু সেই স্তৰ আৰু ইয়াৰ তলৰ স্তৰৰ মাজৰ ঘৰ্ষণৰ ফলত একেৰাহে স্তৰবোৰ একে দিশতে গতি কৰে। ইয়াৰ ফলত পানীৰ স্তম্ভৰ তললৈ পানীৰ সৰ্পিল ধাৰা এটা গতি কৰে। তাৰ পিছত, পানী কোনফালে গতি কৰিব সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰে [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]]বোৰে; উত্তৰ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ দিশৰ সোঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়। দক্ষিণ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ বাওঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়।<ref name="Chelton">{{cite journal | last1 = Chelton | first1 = DB | last2 = Schlax | first2 = MG | last3 = Freilich | first3 = MH | last4 = Milliff | first4 = RF | year = 2004 | title = Satellite measurements reveal persistent small-scale features in ocean winds | journal = Science | volume = 303 | issue = 5660| pages = 978–983 | doi=10.1126/science.1091901| pmid = 14726595 | bibcode = 2004Sci...303..978C | s2cid = 31502815 }}</ref> যদি পানীৰ এই নেট গতিবিধি বিচ্ছিন্ন হয়, তেন্তে হেৰাই যোৱা পানীৰ ঠাইত গভীৰ পানীৰ ওপৰলৈ উঠি যোৱা হয়।<ref name="Anderson"/><ref name="Bakun" /> ==প্ৰকাৰ== সাগৰৰ প্ৰধান উৰ্ধগতিবোৰ সোঁতৰ বিচ্ছিন্নতাৰ সৈতে জড়িত যিয়ে গভীৰ, ঠাণ্ডা, পুষ্টিকৰ পানী পৃষ্ঠলৈ আনে। উপকূলীয় উৰ্ধগতি, সাগৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৃহৎ পৰিসৰৰ বতাহৰ দ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতি, ঘূৰ্ণীবতাহৰ সৈতে জড়িত উৰ্ধগতি, ভূ-প্ৰকৃতিগতভাৱে জড়িত উৰ্ধগতি আৰু সাগৰৰ ভিতৰৰ অংশত বহল-বিস্তাৰিত উৰ্ধগতি। ===উপকূলীয়=== উপকূলীয় উৰ্ধগতি হৈছে আটাইতকৈ পৰিচিত প্ৰকাৰৰ উৰ্ধগতি, আৰু ই মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত কাৰণ ই বিশ্বৰ কিছুমান আটাইতকৈ উৎপাদনশীল মীনপালনক সমৰ্থন কৰে। বতাহৰ দিশ উপকূলৰ সমান্তৰাল হ’লে আৰু বতাহৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সোঁতৰ সৃষ্টি হ’লে উপকূলীয় উৰ্ধগতি হ’ব। বতাহৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সোঁতবোৰ উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ বতাহৰ সোঁফালে আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধৰ বাওঁফালে ক’ৰিঅ’লিছ প্ৰভাৱৰ বাবে গতি পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। ফলত বতাহৰ দিশৰ সৈতে সমান কোণত পৃষ্ঠীয় পানীৰ মূখ্য গতি হয়, যাক একমান পৰিবহণ বুলি জনা যায়। যেতিয়া একমান পৰিবহণ উপকূলৰ পৰা আঁতৰত ঘটি থাকে, তেতিয়া আঁতৰি যোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাইত গভীৰ, ঠাণ্ডা আৰু ঘন পানীয়ে ঠাই লয়।[5] সাধাৰণতে এই উৰ্ধগতিৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰতিদিনে প্ৰায় ৫–১০ মিটাৰ হাৰত ঘটে, কিন্তু বতাহৰ শক্তি আৰু দূৰত্বৰ বাবে উপকূলৰ পিনে উৰ্ধগতিৰ হাৰ আৰু সম্ভাৱনীয়তা পৰিৱৰ্তন হ'ব পাৰে।[2][8] ==তথ্যসূত্ৰ== 4w8r4e7s95vfb0a8p24gf1iqbg24fhm 616438 616437 2026-07-09T11:48:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* উপকূলীয় */ 616438 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | footer = যদি বতাহ দক্ষিণ গোলাৰ্ধত উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে বয় (যেনে পেৰুৰ উপকূলৰ কাষেৰে, য’ত বতাহ উত্তৰ দিশলৈ বয়), [[একমান পৰিবহণ|একমান পৰিবহণে]] বাওঁফালে ৯০° পৃষ্ঠীয় পানীৰ নেট গতি উৎপন্ন কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উপকূলীয় উত্থান ঘটিব পাৰে।<ref>[https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_currents/03coastal4.html Upwelling] National Ocean Service, NOAA.</ref> | image1 = Upwelling animated.gif | alt1 = | image2 = Upwelling-labels-en.svg | alt2 = }} '''উৰ্ধগতি''' বা আপৱেলিং এক সাগৰীয় পৰিঘটনা, এই ঘটনাত গভীৰ পানীৰপৰা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰফালে ঘন, শীতল আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ পানীৰ বতাহৰদ্বাৰা পৰিচালিত গতি জড়িত। ই উষ্ণ আৰু সাধাৰণতে পুষ্টিকৰ উপাদান ক্ষয় হোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাই লয়। পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ উৰ্ধমুখী পানীয়ে [[ফাইটোপ্লাংকটন]]ৰ দৰে প্ৰাথমিক উৎপাদকৰ বৃদ্ধি আৰু প্ৰজননক উদ্দীপিত কৰে। ফাইটোপ্লাংকটনৰ জৈৱবস্তু আৰু সেই অঞ্চলসমূহত শীতল পানীৰ উপস্থিতিয়ে শীতল সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা (SST) আৰু ’ক্ল’ৰ’ফিল এ’ৰ উচ্চ ঘনত্বৰদ্বাৰা উৰ্ধগতিৰ অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহজ কৰে।<ref name="Anderson">{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = DM | last2 = Prell | first2 = WL | year = 1993 | title = A 300 KYR record of upwelling off Oman during the late quaternary: evidence of the Asian southwest monsoon | journal = Paleoceanography | volume = 8 | issue = 2| pages = 193–208 | doi=10.1029/93pa00256| bibcode = 1993PalOc...8..193A }}</ref><ref name="Sarhan">{{cite journal | last1 = Sarhan | first1 = T | last2 = Lafuente | first2 = JG | last3 = Vargas | first3 = M | last4 = Vargas | first4 = JM | last5 = Plaza | first5 = F | year = 1999 | title = Upwelling mechanisms in the northwestern Alboran Sea | journal = Journal of Marine Systems | volume = 23 | issue = 4| pages = 317–331 | doi=10.1016/s0924-7963(99)00068-8}}</ref> উৰ্ধগতিৰ অঞ্চলত পুষ্টিকৰ উপাদানৰ উপলভ্যতা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাথমিক উৎপাদনৰ মাত্ৰা অধিক হয় আৰু তেনেকৈ মীন উৎপাদন হয়। বিশ্বৰ মুঠ সাগৰীয় মাছ ধৰাৰ প্ৰায় ২৫% পাঁচটা উৰ্ধগতিৰপৰা আহে, যিয়ে মুঠ সাগৰীয় অঞ্চলৰ মাত্ৰ ৫%হে দখল কৰে।<ref name="Jennings">Jennings, S., Kaiser, M.J., Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. {{ISBN|0-632-05098-5}}</ref> উপকূলীয় সোঁত বা বিচ্ছিন্ন মুকলি সাগৰৰদ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতিয়ে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ পানী আৰু বিশ্বৰ মীন উৎপাদনত সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পেলায়।<ref name="Jennings"/><ref name="Mann">Mann, K.H., Lazier, J.R.N. (2006) ''Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans''. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|1-4051-1118-6}}</ref> ==ব্যৱস্থা== উত্থান ঘটাবলৈ একেলগে কাম কৰা তিনিটা মূল চালক হ’ল [[বতাহ]], [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু [[একমান পৰিবহণ]]। বিভিন্ন ধৰণৰ উৰ্ধগতিৰ বাবে ইহঁতে বেলেগ বেলেগ ধৰণে কাম কৰে, কিন্তু সাধাৰণ প্ৰভাৱ একে থাকে।<ref name="Bakun">{{cite journal |author1-link=Andrew Bakun | last1 = Bakun | first1 = A | year = 1990 | title = Global climate change and intensification of coastal ocean upwelling | journal = Science | volume = 247 | issue = 4939| pages = 198–201 | doi=10.1126/science.247.4939.198| pmid = 17813287 | bibcode = 1990Sci...247..198B | s2cid = 32516158 }}</ref> উৰ্ধগতিৰ সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত বতাহ সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে এটা বিশেষ দিশত বয়, যাৰ ফলত বতাহ-পানীৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। বতাহৰ ফলত [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]] আৰু একমান পৰিবহণৰ বাবে পানীয়ে বতাহৰ দিশৰ পৰা ৯০ ডিগ্ৰী জাল পৰিবহণ কৰিছে। একমান পৰিবহণৰ ফলত পানীৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰটো বতাহৰ দিশৰ পৰা প্ৰায় ৪৫ ডিগ্ৰী কোণত গতি কৰে আৰু সেই স্তৰ আৰু ইয়াৰ তলৰ স্তৰৰ মাজৰ ঘৰ্ষণৰ ফলত একেৰাহে স্তৰবোৰ একে দিশতে গতি কৰে। ইয়াৰ ফলত পানীৰ স্তম্ভৰ তললৈ পানীৰ সৰ্পিল ধাৰা এটা গতি কৰে। তাৰ পিছত, পানী কোনফালে গতি কৰিব সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰে [[ক’ৰিঅ’লিছ বল]]বোৰে; উত্তৰ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ দিশৰ সোঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়। দক্ষিণ গোলাৰ্ধত পানী বতাহৰ বাওঁফালে পৰিবহণ কৰা হয়।<ref name="Chelton">{{cite journal | last1 = Chelton | first1 = DB | last2 = Schlax | first2 = MG | last3 = Freilich | first3 = MH | last4 = Milliff | first4 = RF | year = 2004 | title = Satellite measurements reveal persistent small-scale features in ocean winds | journal = Science | volume = 303 | issue = 5660| pages = 978–983 | doi=10.1126/science.1091901| pmid = 14726595 | bibcode = 2004Sci...303..978C | s2cid = 31502815 }}</ref> যদি পানীৰ এই নেট গতিবিধি বিচ্ছিন্ন হয়, তেন্তে হেৰাই যোৱা পানীৰ ঠাইত গভীৰ পানীৰ ওপৰলৈ উঠি যোৱা হয়।<ref name="Anderson"/><ref name="Bakun" /> ==প্ৰকাৰ== সাগৰৰ প্ৰধান উৰ্ধগতিবোৰ সোঁতৰ বিচ্ছিন্নতাৰ সৈতে জড়িত যিয়ে গভীৰ, ঠাণ্ডা, পুষ্টিকৰ পানী পৃষ্ঠলৈ আনে। উপকূলীয় উৰ্ধগতি, সাগৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৃহৎ পৰিসৰৰ বতাহৰ দ্বাৰা পৰিচালিত উৰ্ধগতি, ঘূৰ্ণীবতাহৰ সৈতে জড়িত উৰ্ধগতি, ভূ-প্ৰকৃতিগতভাৱে জড়িত উৰ্ধগতি আৰু সাগৰৰ ভিতৰৰ অংশত বহল-বিস্তাৰিত উৰ্ধগতি। ===উপকূলীয়=== উপকূলীয় উৰ্ধগতি হৈছে আটাইতকৈ পৰিচিত প্ৰকাৰৰ উৰ্ধগতি, আৰু ই মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত কাৰণ ই বিশ্বৰ কিছুমান আটাইতকৈ উৎপাদনশীল মীনপালনক সমৰ্থন কৰে। বতাহৰ দিশ উপকূলৰ সমান্তৰাল হ’লে আৰু বতাহৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সোঁতৰ সৃষ্টি হ’লে উপকূলীয় উৰ্ধগতি হ’ব। বতাহৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সোঁতবোৰ উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ বতাহৰ সোঁফালে আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধৰ বাওঁফালে ক’ৰিঅ’লিছ প্ৰভাৱৰ বাবে গতি পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। ফলত বতাহৰ দিশৰ সৈতে সমান কোণত পৃষ্ঠীয় পানীৰ মূখ্য গতি হয়, যাক একমান পৰিবহণ বুলি জনা যায়। যেতিয়া একমান পৰিবহণ উপকূলৰ পৰা আঁতৰত ঘটি থাকে, তেতিয়া আঁতৰি যোৱা পৃষ্ঠীয় পানীৰ ঠাইত গভীৰ, ঠাণ্ডা আৰু ঘন পানীয়ে ঠাই লয়।<ref name="Mann"/> সাধাৰণতে এই উৰ্ধগতিৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰতিদিনে প্ৰায় ৫–১০ মিটাৰ হাৰত ঘটে, কিন্তু বতাহৰ শক্তি আৰু দূৰত্বৰ বাবে উপকূলৰ পিনে উৰ্ধগতিৰ হাৰ আৰু সম্ভাৱনীয়তা পৰিৱৰ্তন হ'ব পাৰে।<ref name="Anderson"/><ref name="Nelson">{{cite journal | last1 = Bakun | first1 = A | last2 = Nelson | first2 = CS | year = 1991 | title = The seasonal cycle of wind-stress curl in subtropical eastern boundary current regions | journal = Journal of Physical Oceanography | volume = 21 | issue = 12| pages = 1815–1834 | doi=10.1175/1520-0485(1991)021<1815:tscows>2.0.co;2| bibcode = 1991JPO....21.1815B | doi-access = free }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== gu8l91nyfytaik1ldjb610yc6y3x9y0