অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2318 616899 616786 2026-07-12T16:32:10Z 90svintagecassettecd 49708 /* ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময় */ 616899 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> > ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ দুটা একক এলবাম মুকলি কৰে, এটা আছিল ''ৰুণজুন'', যিটো ২০১২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মুক্তি পাইছিল,<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> আৰু আনটো আছিল ''ৰক'', যিটো ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পাইছিল। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ চূড়ান্ত হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * অনুৰাধা (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৬) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২) * চুফী ইশ্ক (২০১৭) |}} ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল|| |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] 3p0q9vivucob3jb6bgakeyamtujh7vo 616900 616899 2026-07-12T16:32:38Z 90svintagecassettecd 49708 /* ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময় */ 616900 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ দুটা একক এলবাম মুকলি কৰে, এটা আছিল ''ৰুণজুন'', যিটো ২০১২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মুক্তি পাইছিল,<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> আৰু আনটো আছিল ''ৰক'', যিটো ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পাইছিল। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ চূড়ান্ত হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * অনুৰাধা (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৬) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২) * চুফী ইশ্ক (২০১৭) |}} ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল|| |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] h5vq77t264e74f3m8wy0fh98f94cpli 616911 616900 2026-07-12T17:20:47Z 90svintagecassettecd 49708 /* পেছাদাৰী সংগীত জীৱন */ 616911 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ দুটা একক এলবাম মুকলি কৰে, এটা আছিল ''ৰুণজুন'', যিটো ২০১২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মুক্তি পাইছিল,<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> আৰু আনটো আছিল ''ৰক'', যিটো ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পাইছিল। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ চূড়ান্ত হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===ষ্টুডিঅ' এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৬) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২) * চুফী ইশ্ক (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল|| |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] 44nfem3xiwi931j4a8u0c703pg239av 616913 616911 2026-07-12T17:25:01Z 90svintagecassettecd 49708 /* অন্যান্য এলবাম */ 616913 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ দুটা একক এলবাম মুকলি কৰে, এটা আছিল ''ৰুণজুন'', যিটো ২০১২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মুক্তি পাইছিল,<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> আৰু আনটো আছিল ''ৰক'', যিটো ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পাইছিল। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ চূড়ান্ত হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===ষ্টুডিঅ' এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৬) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২) * চুফী ইশ্ক (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীবন ডিংগা (২০১২) (বাংলা এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল|| |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] mpfxjuxw35jzc9c4dh5ftcdk74qcly9 616927 616913 2026-07-12T19:33:08Z Abhiraj Mohan 31 31070 /* ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময় */ 616927 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ দুটা একক এলবাম মুকলি কৰে, এটা আছিল ''ৰুণজুন'', যিটো ২০১২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মুক্তি পাইছিল,<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> আৰু আনটো আছিল ''ৰক'', যিটো ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পাইছিল। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ অন্তিম হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===ষ্টুডিঅ' এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৬) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২) * চুফী ইশ্ক (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীবন ডিংগা (২০১২) (বাংলা এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল|| |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] lj025z65e056eldyzj1gms2dhndiqz9 616928 616927 2026-07-12T19:35:29Z Abhiraj Mohan 31 31070 /* অন্যান্য এলবাম */ 616928 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ দুটা একক এলবাম মুকলি কৰে, এটা আছিল ''ৰুণজুন'', যিটো ২০১২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মুক্তি পাইছিল,<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> আৰু আনটো আছিল ''ৰক'', যিটো ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পাইছিল। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ অন্তিম হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===ষ্টুডিঅ' এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৬) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২) * চুফী ইশ্ক (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীৱন ডিঙা (২০১২) (বাংলা এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল|| |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] pkthl309vudsi534s7a1v1ztc5g8rc0 616929 616928 2026-07-12T19:36:16Z Abhiraj Mohan 31 31070 /* অন্যান্য এলবাম */ 616929 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox musical artist | bgcolour = lightgray | name = জুবিন গাৰ্গ | image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ | image_size = 300px | birth_date = {{Birth date|1972|11|18}} | background = solo_singer | birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ | alias = {{hlist|গ’ল্ডী<ref>{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}</ref>|সোণটি}} | birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}} | death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}<ref>{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> | death_cause = | genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}} | occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}} | instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}} | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় | Ethnicity = [[অসমীয়া]] | label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}} | years_active = ১৯৯২ - ২০২৫ | spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ | website = |Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}} '''জুবিন গাৰ্গ''' ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ<ref name="futuresounds1">{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}</ref> লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। [[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}</ref> আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।<ref name="amarasom">{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (USTM) য়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। ==বংশ আৰু পৰিয়াল== ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।<ref name="Birthday">{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}</ref> জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।<ref name="Apr2022">{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}</ref> ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}</ref> তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)">{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}</ref> জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)"/> জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}</ref> প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name="পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)"/> চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}</ref> আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}</ref> জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] বালিপাৰাত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।<ref name="india.com">{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}</ref> ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref name=" RGU">{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}</ref><ref name="USTM">{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}</ref> ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}</ref> == শিক্ষা == পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}</ref> ===কৰিমগঞ্জত=== ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}</ref> পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—<blockquote>কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।</blockquote> কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় "প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন"ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}</ref> বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}</ref> জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। ==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে== === ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ === বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।<ref>{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}</ref> অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ভক্তিমূলক কণ্ঠশিল্পী [[অনুৰাধা পৌডৱাল]] আৰু উৎপল শৰ্মাই গোৱা অসমীয়া এলবাম ''অনুৰাধাত'' তেওঁ প্ৰথমে গীতিকাৰ আৰু সংগীত সুৰকাৰ হিচাপে অৱদান আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথম এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল য’ত তেওঁ কোনো ধৰণৰ কণ্ঠদান কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। <ref>{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}</ref> ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}</ref> === ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা === কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত "উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। <ref>{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}</ref> পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া হিন্দী এলবাম ''দুনিয়া''ৰ বাবে "মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে" গীতটোৰ আৰম্ভণিৰ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰথমে এই গীতটো [[আশা ভোছলে]]ই গোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল, কিন্তু, তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ ঠাইত বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী গীতটো গাইছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। <ref>{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}</ref> === ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম === বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}</ref> এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। === ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম === তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: "কুচ তো কাহো" আৰু "দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা"। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত "বুকু দুৰু দুৰু" গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম ''পাখি'' মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা "মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া" নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' ''চেনেল ভি জামিনত'' দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ ''কান্তে'' ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ "ছপ্নে ছাৰে" আৰু "খোৱাবৌ কী", ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ "মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা", ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ "হোলী ৰে" আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ "জ’ প্যাৰ তুমনে" গীত গাইছিল।<ref>{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}</ref> === ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' === ২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত "অ মন বোলাকা" আৰু "অভিলাশী মনে" নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত "অ’ বন্ধুৰে" আৰু "লাগেনা ভালো" গাইছিল। <ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}</ref> === ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== [[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of "Zindagi".jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]] [[File:Zubin & Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]] ''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ "য়া আলী" গীতটো গাইছিল।<ref>{{cite web|title=মিউজিক হিটছ ২০০০–২০০৯|trans-title=Music Hits 2000-2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&catName=MjAwMC0yMDA5&PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}</ref> এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web|title=জুবিনৰ অভিলাষী হয়|trans-title=Zubeen gets ambitius|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215092432/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gets-ambitious/articleshow/2320677.cms|date=30 August 2007|archive-date=15 February 2025|access-date=12 July 2026|website=Times of India|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে গাৰ্গে কুমাৰ ভবেশৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁলোকৰ "কামৰূপীয়া ছোৱালী" গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{cite web|title=কামৰূপীয়া ছোৱালী|url=https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113014/https://www.youtube.com/watch?v=pavaz7IwA5U|archive-date=12 July 2026|website=YouTube|date=6 November 2019|access-date=12 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title= কামৰূপীয়া ছোৱালী ঐ ভিডিঅ' গীত - কুমাৰ ভৱেশ আৰু জুবিন গাৰ্গ|trans-title=Kamrupia Suwali oi video song - Kumar Bhabesh and Zubeen Garg|url=https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113359/https://www.youtube.com/watch?v=coMupu79-K4|date=12 June 2019|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ মাজভাগত তেওঁৰ প্ৰথম নাট্য গীত "তুমি দুচকুতে কাজল ললে" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ''হেংগুল থিয়েটাৰ''ত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=তুমি দুচকুতে কাজল ললে - হেঙুল থিয়েটাৰ ২০০৮-০৯ - জুবিন গাৰ্গ - অফিচিয়েল অডিঅ'| trans-title=TUMI DUSOKUTE KAJOL LOLE - Hengool Theatre 2008-09 - Zubeen Garg - Official Audio|url=https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113725/https://www.youtube.com/watch?v=41686YS7eFg|archive-date=12 July 2026|date=2 November 2022|website=YouTube|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ আন এক একক এলবাম ''ৰুমাল'' মুকলি কৰে, য'ত "দুপৰৰ মুহোনাত", "ৰুমাল ৰুমাল", "অমানিখা হাৰে আছে" ইত্যাদি হিট গীতসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুকলি|trans-title=Zubeen Garg launches new album |url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006201345/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|archive-date=6 October 2008|publisher=radioandmusic|date=4 October 2008|access-date=12 July 2026|url-status=live}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ "মন মানে না", ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ "পিয়া ৰে পিয়া ৰে", আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ "মন জেতে চায় শুধু" আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। ২০১২ চনত গাৰ্গে তেওঁৰ ২০ বছৰীয়া সংগীত যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁৰ দুটা একক এলবাম মুকলি কৰে, এটা আছিল ''ৰুণজুন'', যিটো ২০১২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত মুক্তি পাইছিল,<ref>{{cite web|title=ৰুণজুন - অডিঅ' মুক্তি অনুষ্ঠান - জুবিন গাৰ্গ LIVE - ৰুণজুন নুপুৰে মাতে|trans-title=RunJun - Audio Release Ceremony - Zubeen Garg Live - Runjun Nupure Mate|url=https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125633/https://www.facebook.com/BHASKARJAAN/videos/286387458076889/?rdid=KNUh2Dc8wOe81fX8|archive-date=12 July 2026|last1=Bordoloi|first1=Bhaskar Kshyp|date=8 January 2012|website=Facebook}}</ref> আৰু আনটো আছিল ''ৰক'', যিটো ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পাইছিল। ''ৰক'' এলবামটোত মুঠ চৈধ্যটা গীত আছে, যাৰ ফলত ই আজিলৈকে তেওঁৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া এলবাম।<ref>{{cite web|title=জুবিন গাৰ্গ - ৰক চিডি (এলবাম, ষ্টেৰিঅ') ২০১২|trans-title=Zubeen Garg - Rock CD (Album, Stereo) 2012|url=https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712125827/https://www.discogs.com/release/35335300-Zubeen-Garg-Rock|archive-date=12 July 2026|access-date=12 July 2026}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁৰ অন্তিম হিন্দী এলবাম ''[[পাকীজা_(শ্ৰব্য_এলবাম)|পাকিজা]]'' মুকলি কৰে, য'ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গাইছিল, লিখিছিল, আৰু সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটো অৰুণাচল প্ৰদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মিউজিক ভিডিঅ’ও হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130184827/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Zubeen-Gargs-latest-Hindi-Album/articleshow/19754340.cms|url-status=live|archive-date=30 November 2024|title=জুবিন গাৰ্গৰ শেহতীয়া হিন্দী এলবাম|trans-title=Zubeen Garg’s latest Hindi Album|access-date=12 July 2026|date=28 April 2013|work=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.assamtimes.org/node/8184|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606020858/www.assamtimes.org/node/8184|title=পাকিজাঃ জুবিন গাৰ্গৰ নতুন এলবাম মুক্তি|trans-title=Pakeeza: Zubeen Garg's new album released|archive-date=6 June 2013|accessdate=15 September 2014|work=Assam Times|date=14 April 2013|first=Koushik |last=Hazarika|url-status=dead}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ৯০ৰ দশকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ইণ্ডিপপ কন্ঠশিল্পী [[আলিছা চিনাই]]ৰ সৈতে "দিল টু হি বাটা" ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিখন যিটো ''কৃষ ৩'' ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title='য়া আলী' পোষ্ট, বলীউডৰ বিষয়ে নিৰ্বাচিত: জুবিন|trans-title=Post 'Ya Ali', selective about Bollywood: Zubeen|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|date=10 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107132806/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/post-ya-ali-selective-about-bollywood-songs-zubeen/articleshow/27184028.cms|archive-date=7 January 2023|access-date=12 July 2026|website=The Times of India|url-status=live}}</ref> == মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান == [[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]] সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} </ref> ==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন== ===ষ্টুডিঅ' এলবাম=== ====অসমীয়া এলবাম==== {{columns-list|3| * [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২) * সপোনৰ সুৰ (১৯৯২) * জোনাকি মন (১৯৯৩) * [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪) * [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫) * উজান পিৰীতি (১৯৯৫) * [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬) * জান মণি (১৯৯৬) * [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬) * [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭) * স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮) * শব্দ (১৯৯৮) * মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯) * ৰাংঢালী (১৯৯৯) * ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯) * সপোন (১৯৯৯) * ৰংমন (১৯৯৯) * [[পাখি]] (২০০০) * হিয়া মন (২০০১) * বান্ধৈ (২০০২) * আকৌ হিয়া মন (২০০২) * শিশু (২০০২) * চিনাকি মন (২০০৩) * পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩) * সন্ধ্যাতৰা (২০০৩) * লাজুকী মন (২০০৪) * যন্ত্ৰ (২০০৪) * ডেউকা (২০০৫) * চিনাকি সুৰ (২০০৫) * বৰষুণ (২০০৬) * সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬) * মুখা (২০০৬) * সন্ধ্যা (২০০৬) * অন্তৰা (২০০৭) * মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮) * ৰুমাল (২০০৮) * মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯) * বাঁহী (২০১১) * গান (২০১১) * ৰুণজুন (২০১২) * সোণালী মন (২০১২) * মনে মনে (২০১২) * ৰক (২০১২) * মুকুতা (২০১২) * পথ (২০১৪) * কোন তুমি (২০১৪) * কিং (২০১৫) * মা (২০১৯) * চিলা (২০২০) }} ====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম==== {{columns-list|2| * চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫) * চঁন্দা (১৯৯৬) * য়ুহি কভী (১৯৯৮) * স্পৰ্শ (২০০০-০১) * শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩) * মেৰে লিয়ে<ref>{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}</ref> (২০০১) * নূপুৰ (২০০১) * [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭) * [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২) * চুফী ইশ্ক (২০১৭) |}} ===অন্যান্য এলবাম=== *অনুৰাধা (১৯৯৩) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *পুবেৰোণ (১৯৯৪) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *দুনিয়া (১৯৯৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মেঘা (১৯৯৯) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *মন (২০০০) (অসমীয়া এলবাম) - গীতিকাৰ হিচাপে *কুৱলী (২০০২) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *মহালক্ষ্মী (২০০২) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *অস্ত্ৰ প্ৰেমৰ (২০০৫) (অসমীয়া এলবাম) - সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে *ধন্যবাদ (২০০৭) (হিন্দী এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে *জীৱন ডিঙা (২০১২) (বাংলা এলবাম) - সংগীত আৰু সুৰকাৰ হিচাপে ===সংগীত পৰিচালনা=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অসমীয়া ছবি |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| পৰিচালক ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০২৫ |[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] |ৰাজেশ ভূঞা | |- |২০২৫ |যোদ্ধা |ভাস্কৰ গোস্বামী | |- |২০২৫ |[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] |শশাংক সমীৰ |এটি গীত (এৰা-এৰি) |- |২০২৪ |[[চিকাৰ]] |দেবাংকৰ বৰগোহাঁই | |- |২০২৩ |ৰাঘৱ |[[যতীন বৰা]] | |- |২০২৩ |দ্য শ্লেমবুক |বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ | |- |২০২৩ |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |[[নিপন গোস্বামী]] | |- |২০১৯ |প্ৰতিঘাত |অচিন্ত শংকৰ |শীৰ্ষগীত |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] || |- |২০১৮ |দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড |ৰাজেশ যশপাল | |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ || |- | ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল || |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী || |- | ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] || |- | ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য || |- | ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা || |- | ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত |- | ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত || |- | ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ || |- | ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক || |- |২০০২ |[[জোনাকী মন]] |জীৱৰাজ বৰ্মন | |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] || |- | ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ || |- | ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত |- | ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- | ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ|| |- | ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] || |- style="text-align:center; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | অন্য ভাষা |- style="text-align:center; " ! style="background:#ccc; "| বৰ্ষ ! style="background:#ccc; "| কথাছবি ! style="background:#ccc; "| ভাষা ! style="background:#ccc; "| অন্যান্য তথ্য |- |২০১৯ |সামসাৰা |[[বাংলা]] |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150"|২০১৬ || width="200"| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width="200"| হিন্দী || width="150"| মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |কাছে এসো তুমি |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |২০১০ |মন নিয়ে |বাংলা |মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" |২০০৬ || width="200" | ষ্ট্ৰিংছ || width="200" | [[হিন্দী]] || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- | width="150" | ২০০৪ || width="200" | শুধু তুমি || width="200" | বাংলা || width="150" | মুক্তিপ্ৰাপ্ত |} == অভিনয় জীৱন == জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।<ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}</ref> জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}</ref> মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। ২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে। ২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি "ৰৈ ৰৈ বিনালে"ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০ বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে। <ref name="India Today NE">{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}</ref> [[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]] ==অভিনীত ছবি== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | কথাছবি ! width="200" | পৰিচালক ! width="200" | চৰিত্ৰ |- | ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি |- | ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল |- | ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ |- | ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] || |- | ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি |- | ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা |- | ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী |- | ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি |- | ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল|| |- | ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য |- | ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম |- |২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা |- |২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী |- |২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা |- |২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি |- |২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত) |- |} ==অভিনীত টেলিভিছন== {| class="wikitable sortable" ! width="50" | বৰ্ষ ! width="200" | টেলিভিছন ! width="200" | চৰিত্ৰ ! width="200" | নোট |- |১৯৯৮ |এমটিভি মষ্ট ৱাণ্টেড |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |তেতিয়াৰ এমটিভিৰ ভিজে ৰাগেশ্বৰীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছনত পৰ্দাত উপস্থিত হয়, তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ' "য়ুহি কভি" মুকলি কৰাৰ পিছত। |- |২০০১ |মুভছ এণ্ড শ্বেকাৰছ |নিজেই (বিশেষ সহ-অতিথি) |ভাৰতীয় গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' |- |২০০৭ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিচাৰক) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০০৮ |বোল বেবী বোল |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |ভাৰতীয় সংগীত গেম শ্ব' <br /> গায়ক আদনান ছামিৰ দ্বাৰা আয়োজিত |- |২০১০–১১ |অনুৰাধা |অনিৰুদ্ধ |তেওঁৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অসমীয়া ধাৰাবাহিক |- |২০১১ |দিদি নং ১ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |মহিলাৰ বাবে বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩ |ছাৰেগামা লিল' চেম্পছ |নিজেই (বিশেষ অতিথি) |বাংলা সংগীত গেম শ্ব' |- |২০১৩-১৪ |মই জুবিন গাৰ্গ হ'ব বিচাৰো |নিজেই (বিচাৰক) | |- |২০২১ |মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত |নিজেই (এংকৰ) | |- |২০২৫-২৬ |সুৰিয়া সুবাস |নিজেই (সংগীত শিল্পী) |সংগীত কনচাৰ্ট ৱেব-ধাৰাবাহিক <br /> সমগ্ৰ অসম ৰাজ্যৰ সকলো জিলাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছিল |} ==সাহিত্য চৰ্চা== জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " |'''বৰ্ষ''' |'''পুথি''' |'''ভাষা''' |- |২০০৯ |''শব্দ অনুভূতি'' | rowspan="3" |অসমীয়া |- |২০১৮ |''জুবিনৰ পদ্য''<ref>{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}</ref> |- |২০২০ |''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)'' |} ==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম== গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}</ref> জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}</ref> গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।<ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}</ref> গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}</ref> তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। ===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস=== জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।<ref>{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17141538671889&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}</ref> জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]] ১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ "চান্দনী ৰাত" এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে। ২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- style="background:#cfc; text-align:center; " | বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল''' |- |rowspan="2" |১৯৯৬ |স্ক্ৰীন বঁটা |rowspan="2" |''চান্দনী ৰাত'' |rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ ভাৰতীয় পপ এলবাম |{{nom}} |- |চেনেল ভি মিউজিক বঁটা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৫ |BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}} |- |প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫ |''ৰং'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "ছায়া দৰে থাকা তুমি"<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards & Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> |{{won}} |- |২০০৬ |গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড<ref name="GIFA List Of Winners">{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}</ref> | rowspan="6" |গেংষ্টাৰ | rowspan="4" |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি) |{{won}} |- | rowspan="5" |২০০৭ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |{{nom}} |- |জী চিনে |{{nom}} |- |আইফা বঁটা<ref name=altfg>{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}</ref> |{{nom}} |- |ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা<ref>{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}</ref> |নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ |{{won}} |- |স্ক্ৰীন বঁটা<ref>{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}</ref> |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি) |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০০৮ | rowspan="2" |কলাকাৰ বঁটা |জিন্দেগী | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম |{{won}} |- |''তুমি'' |{{won}} |- | ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}} |- |২০১১ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১ |''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পুৱাৰ হাঁহিত"'' |{{nom}} |- |২০১২ ||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২<ref>{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}</ref> |''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"ৰং দিয়া মৰম"'' |{{nom}} |- |২০১৩ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩ |''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"থুনুক-থানাক"'' |{{nom}} |- |২০১৪ |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪ |''চিঞৰ'' |"শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কালৰ অসুৰ"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" | ২০১৫ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]'' |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অহেতুক"'' |{{won}} |- |''ৰ’দৰ চিঠি'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০১৬ | rowspan="2" |গপ চপ মিউজিক বঁটা |''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)'' |বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – "''বলিয়া কৃষ্ণ''" |{{won}} |- | rowspan="3" |''গানে কি আনে'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''"জানো জানো"'' |{{won}} |- | rowspan="3" |২০১৭ | rowspan="2" |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭ |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"জানো জানো"'' |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – "জনম জনম''"''<ref>{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="5" | ২০১৮ | rowspan="4" |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}</ref>|| rowspan="3" | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে"'' |{{nom}} |- |''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়'' |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা |{{nom}} |- |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' মা"''<ref>{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{won}} |- |২০১৯ |ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা |''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)'' |ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"অ' দেউতা"''<ref>{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}</ref> |{{won}} |- | rowspan="7" |২০২১ | rowspan="7" |প্ৰাগ চিনে বঁটা<ref>{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="3" |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' |শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{won}} |- | rowspan="2" |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''"ৰাতি ৰাতি"'' |{{nom}} |- |''প্ৰতিঘাত'' |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক |{{nom}} |- |''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]'' |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"বৰনদী ভটিয়ায়"'' |{{nom}} |- | rowspan="2" |২০২২ | rowspan="2" |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২<ref>{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ |শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০) |{{nom}} |- |চন্দ্ৰাৱলী |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১) |{{nom}} |- | rowspan="4" |২০২৩ |৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}</ref> |[[কাঞ্চনজংঘা]] |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"পাঞ্চনা"'' |{{Won}} |- | rowspan="3" |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''<small>(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)</small>'' | rowspan="3" |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২ |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''"কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – "''কি নাম দি মাতিম"'' |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ |{{Won}} |- |২০২৪ |ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |দা শ্লেম বুক |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম |{{Won}} |- |২০২৫ |ভূপেন হাজৰিকা বঁটা |বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী |জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}</ref><ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}</ref> |সন্মানীত |- |} ==বিতৰ্ক== জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।<ref name="timesof">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}</ref> ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া=== ২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান=== ২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।<ref name="tehelka">{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}</ref> এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ইণ্ডিয়ান">{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}</ref> অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। ===সুৰাকণ্ঠ=== ২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]</ref> ===মাজুলীত নিষিদ্ধ=== মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।<ref name=":0" /> ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।<ref name=":0">[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]</ref><ref>{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> ===লগুণ বিতৰ্ক=== ২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}</ref> জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' "মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।" মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।" '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''"মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।" ''<ref name="Prag News">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}</ref> == মৃত্যু == [[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]] [[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}</ref> তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। ২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]] স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ "প্ৰিয় ভাতৃ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব"ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ "চিৰদিনৰ বাবে অমৰ" হৈ থাকিব।<ref>{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}</ref> ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক "এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ" বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - "Devastated And Shocked" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}</ref><ref name="sangbadpratidin">{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="sangbadpratidin" /> ২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}</ref> ২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে "[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]" গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।<ref>{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}</ref> ===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ=== ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref name="HT">{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}</ref> <ref name="MC">{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}</ref> <ref name="News Arena">{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}</ref> ===তদন্ত=== ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।<ref>{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। <ref name="Garima">{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima1">{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}</ref> <ref name="Garima2">{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}</ref> জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref>২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।<ref name="autopsy2">{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}</ref> জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref> এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।<ref>{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}</ref> এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।<ref>{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}</ref> জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="PratidinTime2025">{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}</ref> ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।<ref>{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta & Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}</ref> ২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।<ref name="NDTV">{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}</ref><ref name="Northeast">{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। ===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব=== জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}</ref> ==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন== অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই<ref name="নি১">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে— <blockquote>মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে </blockquote> অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে<ref>{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}</ref>— <blockquote>জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। </blockquote> [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—<blockquote> দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।<ref name="নি">{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: <blockquote>জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।</blockquote> ==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়== *প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] *চে গুৱেভাৰা *প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] *প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) *প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো *প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief *ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট ==আৰু চাওক== * [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]] * [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]] * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থসূচী== * '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ * '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত] {{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}} {{Wikiquote}} * {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}} * {{Twitter|zubeengarg1}} * {{Instagram|zubeen.garg}} * {{IMDb name|0958276}} * [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন] * [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম] * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ] {{জুবিন গাৰ্গ}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] kogkty1s7fm5ve0fpnhzedcwgmujqyn 8 2678 616875 606061 2026-07-12T12:58:16Z দিব্য দত্ত 9244 616875 wikitext text/x-wiki # That's a title blacklist # Every title that matches regex here are forbidden to create and edit # Use "#" for comments .*index\.php.* # SPAM/VANDALISM TARGETS .*Dipumaza.com.* .*[Dd]ipumaza\.com.* .*[Dd]ipumaza.* .*আব্দুৰ ৰহমান.* .*KSHP VLOGS.* .*কাশ্যপ জ্যোতি বৰা.* .*KJB.* .*Kashyap Jyoti Borah (YouTuber).* .*Kashyap Jyoti Borah.* .*সদস্য:কাশ্যপজ্যোতি বৰা.* .*কাশ্যপজ্যোতি বৰা.* .*কাশ্যপজ্যোতি বড়া.* .*বাৰ্তা:কাশ্যপজ্যোতি বড়া.* .*Saddam Hussain.* .*কাশ্যপ বৰা.* .*কাশ্যপ বড়া.* .*কাশ্যপ বড়া.* .*গোবিন্দ সৎনামী.* .*অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ.* .*কৃষ্ণ কুৰ্ৰে.* .*জগন্নাথ কলিতা.* 5xmhuz27ym1fo6gvqmqb1id80vd6xgn 0 4686 616938 423632 2026-07-12T22:58:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616938 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আন্না হাজাৰে | image = Anna Hazare on 2nd Oct.JPG | birth_name = কিচান বাবুৰাও হাজাৰে | caption = তেওঁৰ গাওঁ ৰালেগন সিদ্ধি, মহাৰাষ্ট্ৰত হাজেৰে | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1937|6|15}} | birth_place = ভিঙ্গাৰ, বম্বে প্ৰেচিডেন্সি, ব্ৰিটিছ ভাৰত | nationality = ভাৰতীয় | known_for = ভাৰতৰ ২০১১-২০১২ চনৰ দুৰ্নীতি-বিৰোধী আন্দোলন, <br> তথ্য জনাৰ অধিকাৰ | other_names = কিচান বাবুৰাও হাজাৰে | mother = লক্ষ্মীবাই হাজাৰে | father = বাবুৰাও হাজাৰে | awards = {{nowrap|[[পদ্মশ্ৰী]] (১৯৯০)<br />[[পদ্মভূষণ]] (১৯৯২)}} | website = {{url|http://annahazare.in/}} }} '''আন্না হাজাৰে''' ({{Lang-en|Anna Hazare}}; জন্ম: [[১৫ জুন]], ১৯৪০) হ'ল [[ভাৰত]]ৰ সমাজ সংস্কাৰক। তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম '''কিচান বাবুৰাও হাজাৰে''' ({{Lang-en|Kisan Baburao Hazare}})। তেওঁ [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ আহমেদনগৰ জিলাৰ ৰালেগন সিদ্ধি গাঁৱৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচীৰ কাৰণে বিশেষ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল। আনাৰ কাৰণেই এই গাঁৱখনে এখন আদৰ্শ গাঁও হিচাপে পৰিচয় লাভ কৰিছিল। এই কামৰ স্বীকৃতিৰ বাবে তেওঁক ১৯৯২ চনত ভাৰত চৰকাৰে [[পদ্মভূষণ]] সন্মানেৰে সন্মানিত কৰে। ২০১১ চনৰ ৫ এপ্ৰিলৰ পৰা তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যলয়ত আৰু সমাজৰ পৰা দুৰ্নীতি নিৰ্মুলৰ কাৰণে [[জন লোকপাল বিল]] আইনৰূপে বলবৎ কৰাৰ কাৰণে আমৰণ অনশন কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে। == জীৱন == মহাৰাষ্ট্ৰৰ আহমেদনগৰ জিলাৰ ভিঙ্গাৰ গাঁৱৰ এক দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত আন্না হাজাৰেৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.rxpgnews.com/specialtopics/Anna-Hazare-the-keeper-of-the-earth-and-human-conscience_99924.shtml |access-date=2011-08-18 |archivedate=2011-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501044457/http://www.rxpgnews.com/specialtopics/Anna-Hazare-the-keeper-of-the-earth-and-human-conscience_99924.shtml |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ দেউতাকৰ নাম আছিল বাবুৰাও হাজাৰে আৰু মাতৃৰ নাম লক্ষ্মীবাই। আৰ্থিক দুৰ্বলতাৰ কাৰণে তেওঁ সপ্তম শ্ৰেণীতকৈ বেছি পঢ়িব পৰা নাছিল। == সামৰিক সেৱা == [[চিত্ৰ:anna-hazare-ex-army-man.jpg|thumb|right|upright|ভাৰতীয় সেনা বাহিনীত থকাৰ সময়ত আন্না হাজাৰে]] '''আন্না হাজাৰে''' [[ভাৰতীয় সেনাবাহিনী]]ত ড্ৰাইভাৰ হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে তেওঁ [[স্বামী বিবেকানন্দ]], [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু [[বিনোৱা ভাবে]]ৰ গ্ৰন্থাৱলী অধ্যয়ন কৰে আৰু তেওঁলোকৰ দৰ্শনৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হয়। ১৯৭০ চনৰ সময় চোৱাত তেওঁ গাড়ী চলোৱাৰ সময়ত দুৰ্ঘটনাত আহত হয়।<ref name="seabrook">{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=gb804ulCzSMC&pg=PA109&dq=Ralegan+Siddhi&hl=en&ei=gq-cTZjhIMblrAebq9yLCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEIQ6AEwBQ#v=onepage&q=Ralegan%20Siddhi&f=false|pages=109-17|title=Victims of Development: Resistance and Alternatives|last=Seabrook|first=Jeremy|publisher=Verso|location=London|isbn=0-86091-385-6}}</ref> == সামাজিক কৰ্ম == ১৯৭৫ চনত সেনাবাহিনীৰ পৰা স্বইচ্ছাৰে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু নিজৰ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহে। প্ৰথমতে তেওঁ গাঁৱৰ পৰা সুৰা নিবাৰণৰ কাৰণে আন্দোলন কৰে। তাৰপিছত তেওঁ গাঁৱৰ মানুহৰ মাজত নিজৰ পৰিশ্ৰমৰ মূল্য সম্পৰ্কে সজাগতা আনে আৰু গাঁৱত পানীৰ সমস্যা নিবাৰণৰ কাৰণে বিভিন্ন পানী যোগান প্ৰকল্পৰ সৃষ্টি কৰে। যাৰ ফলত গাঁৱত পানীৰ সমস্যা নাইকিয়া হয়। তেওঁ গাঁৱৰ মানুহৰ শ্ৰমেৰেই মাধ্যমিক বিদ্যালয় পৰ্যন্ত গঢ়ি তোলে। ১৯৯৮ চনত মহাৰাষ্ট্ৰৰ শিৱসেনা-বিজেপি চৰকাৰৰ সমাজকল্যাণ মন্ত্ৰী বাবানৰাও গোলাপে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে মানহানিৰ গোচৰ দিয়ে। পুলিচে আন্না হাজাৰেক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। কিন্তু শেষত ৰাইজৰ অসন্তুষ্টিত হাৰ মানি মুকলি কৰি দিয়ে।<ref>{{cite web|title=Anna Hazare's arrest|url=http://www.umiacs.umd.edu/~venu/ANNA/|work=Anna Hazare's arrest|access-date=2011-08-18|archivedate=2011-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110410001047/http://www.umiacs.umd.edu/~venu/ANNA/|deadurl=yes}}</ref> ==জন লোকপাল বিল আন্দোলন == [[চিত্ৰ:anna-hazare-Jantar_mantar.jpg|thumb|right|upright|যন্তৰ-মন্তৰত আন্না হাজাৰে]] ২০১১ চনত আন্না হাজাৰে ভাৰতৰ সংসদত অধিক শক্তিশালী দুৰ্নীতি-বিৰোধী লোকপাল বিল পাছ কৰাৰ কাৰণে আন্দোলন আৰম্ভ কৰে। এই আন্দোলনৰ অংশ হিচাপে [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ প্ৰাক্তন বিচাৰপতি তথা কৰ্ণাটকৰ লোকায়ুক্ত এন সন্তোষ হাগৰে, উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰবীণ আইনজীবী প্ৰশান্ত ভূষণ আৰু [[ইণ্ডিয়া এগেইনষ্ট ক'ৰাপশ্বন]] আন্দোলনৰ অন্যান্য সদস্য মিলি এটা বিকল্প খচৰা প্ৰস্তুত কৰে। এই বিলখনৰ নাম দিয়া হৈছে [[জন লোকপাল বিল]]। পূৰ্বৰ লোকপাল বিলতকৈ এই বিলখনত অধিক ক্ষমতা দিয়াৰ দাবি কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ ৫ এপ্ৰিলৰ পৰা হাজাৰে [[দিল্লী]]ৰ [[যন্তৰ মন্তৰ]]ত আমৰণ অনশন আৰম্ভ কৰে। গণমাধ্যমসমূহত এই কথা প্ৰচাৰ হোৱাত সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহে তেওঁৰ আন্দোলনলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াই। পিছলৈ [[মেধা পাটকৰ]], [[অৰবিন্দ কেজৰিৱাল]] আৰু প্ৰাক্তন আইপিএচ বিষয়া [[কিৰণ বেদি]]য়েও হাজাৰেৰ অনশন আৰু দুৰ্নীতি-বিৰোধী আন্দোলনলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াই আন্দোলনত যোগ দিয়ে। == পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান == * ১৯৮৬ – ইন্দিৰা প্ৰিয়দৰ্শনি বৃক্ষমিত্ৰ পুৰস্কাৰ (ভাৰত চৰকাৰ) * ১৯৮৯ – কৃষিভূষণ পুৰস্কাৰ (মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰ) * ১৯৯০ – [[পদ্মশ্ৰী]] (ভাৰত চৰকাৰ) * ১৯৯২ – [[পদ্মভূষণ]] (ভাৰত চৰকাৰ) * ২০০৮ – বিশ্ববেংক জিত গিল স্মৃতি পুৰস্কাৰ (অসামান্য জনসেৱাৰ কাৰণে) == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বহিঃসংযোগ == * [http://www.annahazare.org Anna Hazare's Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708100918/http://www.annahazare.org/ |date=2009-07-08 }} * [http://www.fao.org/docrep/X5669E/x5669e06.htm A successful case of participatory watershed management at Ralegan Siddhi Village in, Maharastra, India] * [http://www.indiaagainstcorruption.org India Against Corruption] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121201083550/http://www.indiaagainstcorruption.org/ |date=2012-12-01 }} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজ সংস্কাৰক]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] 516kx1i0dtlo20xer7iy3dep3ud8k1c 2 5725 616869 136332 2026-07-12T12:51:35Z Psneog 141 616869 wikitext text/x-wiki <!-- BEGIN TABS --> {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="1" width="100%" style="border: none; background: none;" {{#ifeq: {{FULLPAGENAMEE}} | User:Psneog| {{User:Psneog/Tabs/Active|মই}} |{{User:Psneog/Tabs/Other|[[User:Psneog|মই]]}}}} <!--{{#ifeq: {{FULLPAGENAMEE}} | User:Psneog/Awards | {{User:Psneog/Tabs/Active|উইকি পদক}} |{{User:Psneog/Tabs/Other|[[User:Psneog/Awards|উইকি পদক]]}}}}--> {{#ifeq: {{FULLPAGENAMEE}} | User:Psneog/Sandbox | {{User:Psneog/Tabs/Active|পুৰস্কাৰসমূহ}} |{{User:Psneog/Tabs/Other|[[User:Psneog/Prizes|পুৰস্কাৰসমূহ]]}}}} {{#ifeq: {{FULLPAGENAMEE}} | User:Psneog/Userboxes | {{User:Psneog/Tabs/Active|Userboxes}} |{{User:Psneog/Tabs/Other|[[User:Psneog/Userboxes|Userboxes]]}}}} {{#ifeq: {{FULLPAGENAMEE}} | User_talk:Psneog | {{User:Psneog/Tabs/Active|কথা-বতৰা}} |{{User:Psneog/Tabs/Other|[[User_talk:Psneog|কথা-বতৰা]]}}}} {{#ifeq: {{FULLPAGENAMEE}} | Special:Contributions/psneog| {{User:Psneog/Tabs/Active|অবদান}} |{{User:Psneog/Tabs/Other|[[User:Psneog/Contributions|অবদান]]}}}} | style="border-bottom:1px solid #A3A198;" width="100"| &nbsp; |} <div style="padding: 0px; background: #C0FFFF; border-right:solid 1px #AAA; border-left:solid 1px #AAA; border-bottom:solid 1px#AAA"> <table cellspacing="4" cellpadding="2" style="background: #CFF; width: 100%;"> <tr><td valign="top" style="width: 100%;"><div style="background: #ffffff; border-style: ridge; border-width: 2px; border-color:#EBDDE2; padding: 2em; font-size: 95%; text-align: left;"> <!-- END TABS ---- PAGENAMEE: {{PAGENAMEE}} FULLPAGENAMEE: {{FULLPAGENAMEE}} ---- --> jjns8qxoz2x01wcl35zynst2knk57wv 2 6080 616871 69325 2026-07-12T12:52:17Z Psneog 141 616871 wikitext text/x-wiki {{Special:Contributions/psneog}} 50r4jhwk178uapdxkltskbgepcbko8n 10 23572 616885 163421 2026-07-12T13:43:16Z Psneog 141 616885 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{embed|}}} | bodyclass = ib-islands vcard | templatestyles = Template:Infobox islands/styles.css | titleclass = fn org | title = {{#ifeq:{{{embed|}}}|yes|{{#if:{{{name|}}}|<div class="ib-islands-title-embed">{{{name|}}}</div>|}}|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | above = {{#ifeq:{{{disputed|}}}|yes|{{#if:{{{type|}}}|[[Territorial dispute|Disputed {{{type}}}]]|[[Territorial dispute|Disputed island]]}}{{#ifeq:{{{plural}}}|yes|s<br>|<br>}}}}<!-- -->{{#if:{{{local_name|}}}<!-- -->|<div class="nickname">{{{local_name}}}</div><!-- -->|{{#if:{{{native_name|}}}<!-- -->|<div class="ib-islands-native">{{#if:{{{native_name_link|}}}|[[{{{native_name_link|}}}|Native name]]|Native name}}: <div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang|}}}}}">{{{native_name|}}}</div></div><!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->{{#if:{{{nickname|}}}{{{sobriquet|}}}|<div class="ib-islands-nick">Nickname: {{if empty|{{{nickname|}}}|{{{sobriquet|}}}}}</div>}} | autoheaders = y | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{{image_name|}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.16|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{{image_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image_map|}}}|{{{map_image|}}}}}|size={{if empty|{{{image_map_size|}}}|{{{map_size|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1.16|alt={{if empty|{{{image_map_alt|}}}|{{{map_alt|}}}}}}} | caption2 = {{if empty|{{{image_map_caption|}}}|{{{map_image_caption|}}}|{{{map_caption|}}}}} | image3 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_map = {{if empty|{{{map|}}}|{{{pushpin_map|}}}}} | pushpin_relief = {{if empty|{{{map_relief|}}}|{{{pushpin_map_relief|}}}|{{{pushpin_relief|}}}}} | pushpin_label = {{if empty|{{{label|}}}|{{{pushpin_map_label|}}}|{{{pushpin_label|}}}}} | pushpin_label_position = {{if empty|{{{label_position|}}}|{{{pushpin_map_label_position|}}}|{{{pushpin_label_position|}}}}} | pushpin_mark = {{if empty|{{{pushpin_map_mark|}}}|{{{map_mark|}}}|{{{pushpin_mark|}}}}} | pushpin_mark_size = {{if empty|{{{pushpin_mark_width|}}}|{{{pushpin_map_mark_width|}}}|{{{map_mark_width|}}}|{{{pushpin_mark_size|}}}}} | pushpin_map_size = {{if empty|{{{pushpin_map_width|}}}|{{{map_width|}}}|{{{pushpin_map_size|}}}}} | pushpin_caption = {{if empty|{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_caption|}}}}} | pushpin_alt = {{if empty|{{{pushpin_map_alt|}}}|{{{pushpin_alt|}}}}} }} | image4 = {{#invoke:Infobox mapframe | autoWithCaption | onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{map_image|}}}|no|yes}} | mapframe-zoom = 7 | mapframe-marker-color = #a8bdec | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} | label1 = Other names | data1 = {{{other_names|}}} | label2 = Etymology | data2 = {{{etymology|}}} | header3 = {{#ifeq:{{{embed|}}}|yes||Geography}} | label4 = Location | data4 = {{{location|}}} | label5 = Coordinates | data5 = {{#if:{{{coordinates|}}}|{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}|type:isle}}}} | label6 = [[Ordnance Survey National Grid|OS grid reference]] | data6 = {{#if:{{{grid_reference|}}}| {{gbmappingsmall|{{{grid_reference|}}}|25|{{{grid_reference|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} }} | label7 = [[Island#Types_of_islands|Type]] | data7 = {{{island_type|}}} | label8 = Archipelago | class8 = note | data8 = {{{archipelago|}}} | label9 = {{nowrap|Adjacent to}} | data9 = {{{waterbody|}}} | label10 = Total islands | data10 = {{{total_islands|}}} | label11 = Major islands | data11 = {{{major_islands|}}} | label12 = Area | data12 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{area_km2|}}} | sqmi = {{{area_sqmi|}}} | m2 = {{{area_m2|}}} | sqft = {{{area_sqft|}}} | ha = {{{area_ha|}}} | acre = {{{area_acre|}}} }}{{{area_footnotes|}}} | label13 = [[List of islands by area|Area rank]] | data13 = {{{rank|}}} | label14 = Length | data14 = {{Infobox islands/length | km = {{{length_km|}}} | mi = {{{length_mi|}}} | m = {{{length_m|}}} | ft = {{{length_ft|}}} }}{{{length_footnotes|}}} | label15 = Width | data15 = {{#if:{{both|{{{width_min_km|}}}|{{{width_max_km|}}}}}<!-- -->{{both|{{{width_min_mi|}}}|{{{width_max_mi|}}}}}<!-- -->{{both|{{{width_min_m|}}}|{{{width_max_m|}}}}}<!-- -->{{both|{{{width_min_ft|}}}|{{{width_max_ft|}}}}}<!-- -->|{{convert<!-- -->|{{if empty|{{{width_min_km|}}}|{{{width_min_mi|}}}|{{{width_min_m|}}}|{{{width_min_ft|}}}}}<!-- -->|-<!-- -->|{{if empty|{{{width_max_km|}}}|{{{width_max_mi|}}}|{{{width_max_m|}}}|{{{width_max_ft|}}}}}<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width_min_km|}}}|{{{width_max_km|}}}}}<!-- -->|km<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width_min_mi|}}}|{{{width_max_mi|}}}}}<!-- -->|mi<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width_min_m|}}}|{{{width_max_m|}}}}}<!-- -->|m<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width_min_ft|}}}|{{{width_max_ft|}}}}}<!-- -->|ft}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->|abbr=on}}<!-- -->|{{Infobox islands/length | km = {{{width_km|}}} | mi = {{{width_mi|}}} | m = {{{width_m|}}} | ft = {{{width_ft|}}} }}<!-- -->}}{{{width_footnotes|}}} | label16 = Coastline | data16 = {{Infobox islands/length | km = {{{coastline_km|}}} | mi = {{{coastline_mi|}}} | m = {{{coastline_m|}}} | ft = {{{coastline_ft|}}} }}{{{coastline_footnotes|}}} | label17 = Highest&nbsp;elevation | data17 = {{Infobox islands/length | m = {{{elevation_m|}}} | ft = {{{elevation_ft|}}} }}{{{elevation_footnotes|}}} | label18 = Highest&nbsp;point | data18 = {{{highest_mount|}}} <!-- end geography --> | header22 = Administration | data23 = {{#switch:{{{country|}}}|= |None|none={{#if:{{{treaty_system|}}}||<div>'''{{{country}}}'''</div>}} |#default=<div>'''{{{country}}}'''</div> }} | data24 = {{#if:{{{treaty_system|}}}|Administered under the {{{treaty_system|}}}}} | header25 = _BLANK_ | label26 = {{{country_admin_divisions_title|}}} | data26 = {{{country_admin_divisions|}}} | label27 = {{{country_admin_divisions_title_1|}}} | data27 = {{{country_admin_divisions_1|}}} | label28 = {{{country_admin_divisions_title_2|}}} | data28 = {{{country_admin_divisions_2|}}} | label29 = {{{country_admin_divisions_title_3|}}} | data29 = {{{country_admin_divisions_3|}}} | label30 = {{{country_admin_divisions_title_4|}}} | data30 = {{{country_admin_divisions_4|}}} | label31 = Capital city | data31 = {{#if: {{{country_capital_and_largest_city|}}}||{{{country_capital|}}}}} | label32 = Largest {{if empty|{{{country_largest_city_type|}}}|{{{country largest city type|}}}|settlement}} | data32 = {{#if: {{{country_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country_largest_city|}}}|{{{country_largest_city|}}}{{#if: {{{country_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country_largest_city_population|}}})}}}}}} | label33 = Capital and largest {{if empty|{{{country_largest_city_type|}}}|{{{country largest city type|}}}|{{{country_capital_type|}}}|{{{country capital type|}}}|city}} | data33 = {{#if: {{{country_capital_and_largest_city|}}}|{{{country_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country_largest_city_population|}}})}}}} | label34 = {{{country_leader_title|}}} | data34 = {{{country_leader_name|}}} | label35 = Area covered | data35 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country_area_km2|}}} | sqmi = {{{country_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country_area_m2|}}} | sqft = {{{country_area_sqft|}}} | ha = {{{country_area_ha|}}} | acre = {{{country_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country_area|}}} | header36 = {{#ifeq:{{{disputed|}}}|yes|Claimed by}} | data37 = {{#if:{{{country1|}}}|{{#ifeq:{{{disputed|}}}|yes|<div class="ib-islands-country2">|<div class="ib-islands-country">}}{{{country1|}}}</div>}} | label38 = {{{country1_admin_divisions_title|}}} | data38 = {{{country1_admin_divisions|}}} | label39 = {{{country1_admin_divisions_title_1|}}} | data39 = {{{country1_admin_divisions_1|}}} | label40 = {{{country1_admin_divisions_title_2|}}} | data40 = {{{country1_admin_divisions_2|}}} | label41 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country1_capital_type|}}}|{{{country 1 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data41 = {{#if: {{{country1_capital_and_largest_city|}}}||{{{country1_capital|}}}}} | label42 = Largest {{if empty|{{{country1_largest_city_type|}}}|{{{country 1 largest city type|}}}|settlement}} | data42 = {{#if: {{{country1_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country1_largest_city|}}}|{{{country1_largest_city|}}}{{#if: {{{country1_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country1_largest_city_population|}}})}}}}}} | label43 = Capital and largest {{if empty|{{{country1_largest_city_type|}}}|{{{country 1 largest city type|}}}|{{{country1_capital_type|}}}|{{{country 1 capital type|}}}|city}} | data43 = {{#if: {{{country1_capital_and_largest_city|}}}|{{{country1_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country1_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country1_largest_city_population|}}})}}}} | label44 = {{{country1_leader_title|}}} | data44 = {{{country1_leader_name|}}} | label45 = Area covered | data45 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country1_area_km2|}}} | sqmi = {{{country1_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country1_area_m2|}}} | sqft = {{{country1_area_sqft|}}} | ha = {{{country1_area_ha|}}} | acre = {{{country1_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country1_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country1_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country1_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country1_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country1_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country1_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country1_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country1_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country1_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country1_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country1_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country1_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country1_area|}}} | data54 = {{#if:{{{country2|}}}|<div class="ib-islands-country">{{{country2|}}}</div>}} | label55 = {{{country2_admin_divisions_title|}}} | data55 = {{{country2_admin_divisions|}}} | label56 = {{{country2_admin_divisions_title_1|}}} | data56 = {{{country2_admin_divisions_1|}}} | label57 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country2_capital_type|}}}|{{{country 2 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data57 = {{#if: {{{country2_capital_and_largest_city|}}}||{{{country2_capital|}}}}} | label58 = Largest {{if empty|{{{country2_largest_city_type|}}}|{{{country 2 largest city type|}}}|settlement}} | data58 = {{#if: {{{country2_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country2_largest_city|}}}|{{{country2_largest_city|}}}{{#if: {{{country2_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country2_largest_city_population|}}})}}}}}} | label59 = Capital and largest {{if empty|{{{country2_largest_city_type|}}}|{{{country 2 largest city type|}}}|{{{country2_capital_type|}}}|{{{country 2 capital type|}}}|city}} | data59 = {{#if: {{{country2_capital_and_largest_city|}}}|{{{country2_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country2_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country2_largest_city_population|}}})}}}} | label60 = {{{country2_leader_title|}}} | data60 = {{{country2_leader_name|}}} | label61 = Area covered | data61 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country2_area_km2|}}} | sqmi = {{{country2_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country2_area_m2|}}} | sqft = {{{country2_area_sqft|}}} | ha = {{{country2_area_ha|}}} | acre = {{{country2_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country2_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country2_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country2_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country2_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country2_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country2_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country2_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country2_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country2_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country2_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country2_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country2_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country2_area|}}} | data62 = {{#if:{{{country3|}}}|<div class="ib-islands-country">{{{country3|}}}</div>}} | label63 = {{{country3_admin_divisions_title|}}} | data63 = {{{country3_admin_divisions|}}} | label64 = {{{country3_admin_divisions_title_1|}}} | data64 = {{{country3_admin_divisions_1|}}} | label65 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country3_capital_type|}}}|{{{country 3 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data65 = {{#if: {{{country3_capital_and_largest_city|}}}||{{{country3_capital|}}}}} | label66 = Largest {{if empty|{{{country3_largest_city_type|}}}|{{{country 3 largest city type|}}}|settlement}} | data66 = {{#if: {{{country3_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country3_largest_city|}}}|{{{country3_largest_city|}}}{{#if: {{{country3_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country3_largest_city_population|}}})}}}}}} | label67 = Capital and largest {{if empty|{{{country3_largest_city_type|}}}|{{{country 3 largest city type|}}}|{{{country3_capital_type|}}}|{{{country 3 capital type|}}}|city}} | data67 = {{#if: {{{country3_capital_and_largest_city|}}}|{{{country3_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country3_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country3_largest_city_population|}}})}}}} | label68 = {{{country3_leader_title|}}} | data68 = {{{country3_leader_name|}}} | label69 = Area covered | data69 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country3_area_km2|}}} | sqmi = {{{country3_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country3_area_m2|}}} | sqft = {{{country3_area_sqft|}}} | ha = {{{country3_area_ha|}}} | acre = {{{country3_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country3_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country3_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country3_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country3_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country3_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country3_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country3_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country3_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country3_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country3_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country3_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country3_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country3_area|}}} | data70 = {{#if:{{{country4|}}}|<div class="ib-islands-country">{{{country4|}}}</div>}} | label71 = {{{country4_admin_divisions_title|}}} | data71 = {{{country4_admin_divisions|}}} | label72 = {{{country4_admin_divisions_title_1|}}} | data72 = {{{country4_admin_divisions_1|}}} | label73 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country4_capital_type|}}}|{{{country 4 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data73 = {{#if: {{{country4_capital_and_largest_city|}}}||{{{country4_capital|}}}}} | label74 = Largest {{if empty|{{{country4_largest_city_type|}}}|{{{country 4 largest city type|}}}|settlement}} | data74 = {{#if: {{{country4_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country4_largest_city|}}}|{{{country4_largest_city|}}}{{#if: {{{country4_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country4_largest_city_population|}}})}}}}}} | label75 = Capital and largest {{if empty|{{{country4_largest_city_type|}}}|{{{country 4 largest city type|}}}|{{{country4_capital_type|}}}|{{{country 4 capital type|}}}|city}} | data75 = {{#if: {{{country4_capital_and_largest_city|}}}|{{{country4_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country4_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country4_largest_city_population|}}})}}}} | label76 = {{{country4_leader_title|}}} | data76 = {{{country4_leader_name|}}} | label77 = Area covered | data77 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country4_area_km2|}}} | sqmi = {{{country4_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country4_area_m2|}}} | sqft = {{{country4_area_sqft|}}} | ha = {{{country4_area_ha|}}} | acre = {{{country4_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country4_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country4_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country4_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country4_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country4_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country4_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country4_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country4_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country4_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country4_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country4_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country4_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country4_area|}}} | data78 = {{#if:{{{country5|}}}|<div class="ib-islands-country">{{{country5|}}}</div>}} | label79 = {{{country5_admin_divisions_title|}}} | data79 = {{{country5_admin_divisions|}}} | label80 = {{{country5_admin_divisions_title_1|}}} | data80 = {{{country5_admin_divisions_1|}}} | label81 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country5_capital_type|}}}|{{{country 5 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data81 = {{#if: {{{country5_capital_and_largest_city|}}}||{{{country5_capital|}}}}} | label82 = Largest {{if empty|{{{country5_largest_city_type|}}}|{{{country 5 largest city type|}}}|settlement}} | data82 = {{#if: {{{country5_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country5_largest_city|}}}|{{{country5_largest_city|}}}{{#if: {{{country5_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country5_largest_city_population|}}})}}}}}} | label83 = Capital and largest {{if empty|{{{country5_largest_city_type|}}}|{{{country 5 largest city type|}}}|{{{country5_capital_type|}}}|{{{country 5 capital type|}}}|city}} | data83 = {{#if: {{{country5_capital_and_largest_city|}}}|{{{country5_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country5_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country5_largest_city_population|}}})}}}} | label84 = {{{country5_leader_title|}}} | data84 = {{{country5_leader_name|}}} | label85 = Area covered | data85 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country5_area_km2|}}} | sqmi = {{{country5_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country5_area_m2|}}} | sqft = {{{country5_area_sqft|}}} | ha = {{{country5_area_ha|}}} | acre = {{{country5_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country5_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country5_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country5_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country5_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country5_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country5_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country5_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country5_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country5_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country5_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country5_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country5_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country5_area|}}} | data86 = {{#if:{{{country6|}}}|<div class="ib-islands-country">{{{country6|}}}</div>}} | label87 = {{{country6_admin_divisions_title|}}} | data87 = {{{country6_admin_divisions|}}} | label88 = {{{country6_admin_divisions_title_1|}}} | data88 = {{{country6_admin_divisions_1|}}} | label89 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country6_capital_type|}}}|{{{country 6 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data89 = {{#if: {{{country6_capital_and_largest_city|}}}||{{{country6_capital|}}}}} | label90 = Largest {{if empty|{{{country6_largest_city_type|}}}|{{{country 6 largest city type|}}}|settlement}} | data90 = {{#if: {{{country6_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country6_largest_city|}}}|{{{country6_largest_city|}}}{{#if: {{{country6_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country6_largest_city_population|}}})}}}}}} | label91 = Capital and largest {{if empty|{{{country6_largest_city_type|}}}|{{{country 6 largest city type|}}}|{{{country6_capital_type|}}}|{{{country 6 capital type|}}}|city}} | data91 = {{#if: {{{country6_capital_and_largest_city|}}}|{{{country6_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country6_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country6_largest_city_population|}}})}}}} | label92 = {{{country6_leader_title|}}} | data92 = {{{country6_leader_name|}}} | label93 = Area covered | data93 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country6_area_km2|}}} | sqmi = {{{country6_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country6_area_m2|}}} | sqft = {{{country6_area_sqft|}}} | ha = {{{country6_area_ha|}}} | acre = {{{country6_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country6_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country6_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country6_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country6_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country6_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country6_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country6_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country6_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country6_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country6_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country6_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country6_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country6_area|}}} | data94 = {{#if:{{{country7|}}}|<div class="ib-islands-country">{{{country7|}}}</div>}} | label95 = {{{country7_admin_divisions_title|}}} | data95 = {{{country7_admin_divisions|}}} | label96 = {{{country7_admin_divisions_title_1|}}} | data96 = {{{country7_admin_divisions_1|}}} | label97 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country7_capital_type|}}}|{{{country 7 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data97 = {{#if: {{{country7_capital_and_largest_city|}}}||{{{country7_capital|}}}}} | label98 = Largest {{if empty|{{{country7_largest_city_type|}}}|{{{country 7 largest city type|}}}|settlement}} | data98 = {{#if: {{{country7_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country7_largest_city|}}}|{{{country7_largest_city|}}}{{#if: {{{country7_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country7_largest_city_population|}}})}}}}}} | label99 = Capital and largest {{if empty|{{{country7_largest_city_type|}}}|{{{country 7 largest city type|}}}|{{{country7_capital_type|}}}|{{{country 7 capital type|}}}|city}} | data99 = {{#if: {{{country7_capital_and_largest_city|}}}|{{{country7_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country7_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country7_largest_city_population|}}})}}}} | label100 = {{{country7_leader_title|}}} | data100 = {{{country7_leader_name|}}} | label101 = Area covered | data101 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country7_area_km2|}}} | sqmi = {{{country7_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country7_area_m2|}}} | sqft = {{{country7_area_sqft|}}} | ha = {{{country7_area_ha|}}} | acre = {{{country7_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country7_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country7_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country7_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country7_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country7_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country7_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country7_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country7_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country7_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country7_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country7_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country7_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country7_area|}}} | data102 = {{#if:{{{country8|}}}|<div class="ib-islands-country">{{{country8|}}}</div>}} | label103 = {{{country8_admin_divisions_title|}}} | data103 = {{{country8_admin_divisions|}}} | label104 = {{{country8_admin_divisions_title_1|}}} | data104 = {{{country8_admin_divisions_1|}}} | label105 = Capital {{#ifeq: {{if empty|{{{country8_capital_type|}}}|{{{country 8 capital type|}}}|city}}|city|city}} | data105 = {{#if: {{{country8_capital_and_largest_city|}}}||{{{country8_capital|}}}}} | label106 = Largest {{if empty|{{{country8_largest_city_type|}}}|{{{country 8 largest city type|}}}|settlement}} | data106 = {{#if: {{{country8_capital_and_largest_city|}}}||{{#if: {{{country8_largest_city|}}}|{{{country8_largest_city|}}}{{#if: {{{country8_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country8_largest_city_population|}}})}}}}}} | label107 = Capital and largest {{if empty|{{{country8_largest_city_type|}}}|{{{country 8 largest city type|}}}|{{{country8_capital_type|}}}|{{{country 8 capital type|}}}|city}} | data107 = {{#if: {{{country8_capital_and_largest_city|}}}|{{{country8_capital_and_largest_city|}}}{{#if: {{{country8_largest_city_population|}}}|&#32;(pop.&#160;{{{country8_largest_city_population|}}})}}}} | label108 = {{{country8_leader_title|}}} | data108 = {{{country8_leader_name|}}} | label109 = Area covered | data109 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{country8_area_km2|}}} | sqmi = {{{country8_area_sqmi|}}} | m2 = {{{country8_area_m2|}}} | sqft = {{{country8_area_sqft|}}} | ha = {{{country8_area_ha|}}} | acre = {{{country8_area_acre|}}} | pct = {{#ifexpr: {{both|{{{country8_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} }} | {{pct | {{{country8_area_km2|}}} | {{{area_km2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country8_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} }} | {{pct | {{{country8_area_sqmi|}}} | {{{area_sqmi|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country8_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} }} | {{pct | {{{country8_area_m2|}}} | {{{area_m2|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country8_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} }} | {{pct | {{{country8_area_sqft|}}} | {{{area_sqft|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country8_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} }} | {{pct | {{{country8_area_ha|}}} | {{{area_ha|}}} | 1 |%=}} | {{#ifexpr: {{both|{{{country8_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} }} | {{pct | {{{country8_area_acre|}}} | {{{area_acre|}}} | 1 |%=}} | }} }} }} }} }} }} }}{{{country8_area|}}} <!-- end administration --> | header110 = Demographics | label111 = Demonym | data111 = {{{demonym|}}} | label112 = Population | data112 = {{{population|}}} {{#if:{{{population_as_of|}}}|({{{population_as_of|}}})}}{{{population_footnotes|}}} | label113 = [[List of islands by population|Population rank]] | data113 = {{#if:{{{population_rank|}}}|{{{population_rank|}}} {{#if:{{{population_rank_max|}}}|out of {{{population_rank_max|}}} }} }} | label114 = Pop. density | data114 = {{Infobox islands/density| km2 = {{{density_km2|}}}| sqmi = {{{density_sqmi|}}} }}{{{density_footnotes|}}} | label115 = [[List of islands by population density|Pop. density rank]] | data115 = {{{density_rank|}}} | label116 = Languages | data116 = {{{languages|}}} | label117 = Ethnic groups | data117 = {{{ethnic_groups|}}} <!-- end demographics --> | header118 = Additional information <!-- ***Time Zones*** --> | label119 = {{#if:{{both|{{if empty|{{{timezone1|}}}|{{{timezone|}}}}}|{{{timezone2|}}}}}|[[Time zone]]s|[[Time zone]]}} | data119 = {{#if:{{{timezone1|}}}{{{timezone|}}}| {{unbulleted list | 1= {{if empty|{{{timezone1|}}}|{{{timezone}}}}} {{#if:{{{utc_offset1|}}}{{{utc_offset|}}}|([[UTC{{if empty|{{{utc_offset1|}}}|{{{utc_offset}}}}}]])}} | 2= {{#if:{{{timezone2|}}}|{{{timezone2}}} {{#if:{{{utc_offset2|}}}|([[UTC{{{utc_offset2}}}]])}} }} }}}} | label120 = <span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data120 = {{#if:{{{timezone1|}}}{{{timezone|}}}| {{unbulleted list | 1= {{#if:{{{timezone1_DST|}}}{{{timezone_DST|}}}|{{if empty|{{{timezone1_DST|}}}|{{{timezone_DST|}}}}} ([[UTC{{if empty|{{{utc_offset1_DST|}}}|{{{utc_offset_DST|}}}}}]])}} | 2= {{#if:{{{timezone1_DST|}}}{{{timezone_DST|}}}|{{#if:{{{timezone2_DST|}}}|{{{timezone2_DST}}} ([[UTC{{{utc_offset2_DST|}}}]])}} }} }}}} <!-- ***Area codes*** --> | label121 = {{if empty|{{{postal_code_type|}}}|Postal code}} | data121 = {{{postal_code|}}} | label122 = {{if empty|{{{area_code_type|}}}|[[Telephone numbering plan|Area code{{pluralize from text|{{{area_code|}}}|plural=s}}]]}} | data122 = {{{area_code|}}} | label123 = [[Vehicle registration plate|Vehicle registration]] | data123 = {{{registration_plate|}}} | label124 = {{if empty|{{{iso_code_type|}}}|[[ISO 3166-2|ISO code]]}} | data124 = {{{iso_code|}}} | label125 = Official website | data125 = {{{website|}}} | data126 = {{{additional_info|}}} | header127 = <nowiki /> | data128 = {{{misc|}}} {{{module|}}} | below = {{{footnotes|}}} }}{{Main other|{{#ifeq:{{ucfirst:{{{country_admin_divisions_title|}}}}}|Country|[[Category:Pages using infobox islands with unknown parameters|χ{{PAGENAME}}]] }}{{#if:{{{additional_info|}}}|[[Category:Articles using infobox islands with additional info|{{#ifexpr:{{str find|{{{additional_info|}}}|Source}} >= 0 |σ}}{{#ifexpr:{{str find|{{{additional_info|}}}|anguage}} >= 0 |ψ}}{{#ifexpr:{{str find|{{{additional_info|}}}|National Geospatial}} >= 0 |ν}}{{#ifexpr:{{str find|{{{additional_info|}}}|Administered}} >= 0 |α}}{{#ifexpr:{{str find|{{{additional_info|}}}|ISO}} >= 0 |ι}}{{#ifexpr:{{str find|{{{additional_info|}}}|Literacy}} >= 0 |λ}}{{#ifexpr:{{str find|{{{additional_info|}}}|temperature}} >= 0 |τ}}{{PAGENAME}}]] }} }}{{#if:{{{embed|}}}|[[Category:Pages using infobox islands with the embed parameter]]}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox islands with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox islands]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y|pushpin_map_args=y| additional_info | archipelago | area_acre | area_code | area_code_type | area_footnotes | area_ha | area_km2 | area_m2 | area_sqft | area_sqmi | coastline_footnotes | coastline_ft | coastline_km | coastline_m | coastline_mi | coordinates | country | country 1 capital type | country 1 largest city type | country 2 capital type | country 2 largest city type | country 3 capital type | country 3 largest city type | country 4 capital type | country 4 largest city type | country 5 capital type | country 5 largest city type | country 6 capital type | country 6 largest city type | country 7 capital type | country 7 largest city type | country 8 capital type | country 8 largest city type | country capital type | country largest city type | country_admin_divisions | country_admin_divisions_1 | country_admin_divisions_2 | country_admin_divisions_3 | country_admin_divisions_4 | country_admin_divisions_title | country_admin_divisions_title_1 | country_admin_divisions_title_2 | country_admin_divisions_title_3 | country_admin_divisions_title_4 | country_area | country_area_acre | country_area_ha | country_area_km2 | country_area_m2 | country_area_sqft | country_area_sqmi | country_capital | country_capital_and_largest_city | country_capital_type | country_largest_city | country_largest_city_population | country_largest_city_type | country_leader_name | country_leader_title | country1 | country1_admin_divisions | country1_admin_divisions_title | country1_area | country1_area_acre | country1_area_ha | country1_area_sqft | country1_area_sqmi | country1_capital | country1_capital_and_largest_city | country1_capital_type | country1_largest_city | country1_largest_city_population | country1_largest_city_type | country1_leader_name | country1_leader_title | country2 | country2_admin_divisions | country2_admin_divisions_title | country2_area | country2_area_acre | country2_area_ha | country2_area_sqft | country2_area_sqmi | country2_capital | country2_capital_and_largest_city | country2_capital_type | country2_largest_city | country2_largest_city_population | country2_largest_city_type | country2_leader_name | country2_leader_title | country3 | country3_admin_divisions | country3_admin_divisions_title | country3_area | country3_area_acre | country3_area_ha | country3_area_sqft | country3_area_sqmi | country3_capital | country3_capital_and_largest_city | country3_capital_type | country3_largest_city | country3_largest_city_population | country3_largest_city_type | country3_leader_name | country3_leader_title | country4 | country4_admin_divisions | country4_admin_divisions_title | country4_area | country4_area_acre | country4_area_ha | country4_area_sqft | country4_area_sqmi | country4_capital | country4_capital_and_largest_city | country4_capital_type | country4_largest_city | country4_largest_city_population | country4_largest_city_type | country4_leader_name | country4_leader_title | country5 | country5_admin_divisions | country5_admin_divisions_title | country5_area | country5_area_acre | country5_area_ha | country5_area_sqft | country5_area_sqmi | country5_capital | country5_capital_and_largest_city | country5_capital_type | country5_largest_city | country5_largest_city_population | country5_largest_city_type | country5_leader_name | country5_leader_title | country6 | country6_admin_divisions | country6_admin_divisions_title | country6_area | country6_area_acre | country6_area_ha | country6_area_sqft | country6_area_sqmi | country6_capital | country6_capital_and_largest_city | country6_capital_type | country6_largest_city | country6_largest_city_population | country6_largest_city_type | country6_leader_name | country6_leader_title | country7 | country7_admin_divisions | country7_admin_divisions_title | country7_area | country7_area_acre | country7_area_ha | country7_area_sqft | country7_area_sqmi | country7_capital | country7_capital_and_largest_city | country7_capital_type | country7_largest_city | country7_largest_city_population | country7_largest_city_type | country7_leader_name | country7_leader_title | country8 | country8_admin_divisions | country8_admin_divisions_title | country8_area | country8_area_acre | country8_area_ha | country8_area_sqft | country8_area_sqmi | country8_capital | country8_capital_and_largest_city | country8_capital_type | country8_largest_city | country8_largest_city_population | country8_largest_city_type | country8_leader_name | country8_leader_title | country1_admin_divisions_1 | country1_admin_divisions_2 | country1_admin_divisions_title_1 | country1_admin_divisions_title_2 | country1_area_km2 | country1_area_m2 | country2_admin_divisions_1 | country2_admin_divisions_title_1 | country2_area_km2 | country2_area_m2 | country3_admin_divisions_1 | country3_admin_divisions_title_1 | country3_area_km2 | country3_area_m2 | country4_admin_divisions_1 | country4_admin_divisions_title_1 | country4_area_km2 | country4_area_m2 | country5_admin_divisions_1 | country5_admin_divisions_title_1 | country5_area_km2 | country5_area_m2 | country6_admin_divisions_1 | country6_admin_divisions_title_1 | country6_area_km2 | country6_area_m2 | country7_admin_divisions_1 | country7_admin_divisions_title_1 | country7_area_km2 | country7_area_m2 | country8_admin_divisions_1 | country8_admin_divisions_title_1 | country8_area_km2 | country8_area_m2 | demonym | density_footnotes | density_km2 | density_rank | density_sqmi | disputed | elevation_footnotes | elevation_ft | elevation_m | embed | ethnic_groups | etymology | footnotes | grid_reference | highest_mount | image | image_alt | image_caption | image_map | image_map_alt | image_map_caption | image_map_size | image_name | image_size | island_type | iso_code | iso_code_type | label | label_position | languages | length_footnotes | length_ft | length_km | length_m | length_mi | local_name | location | major_islands | map | map_alt | map_caption | map_image | map_image_caption | map_mark | map_mark_width | map_relief | map_size | map_width | misc | module | name | native_name | native_name_lang | native_name_link | nickname | other_names | plural | population | population_as_of | population_footnotes | population_rank | population_rank_max | postal_code | postal_code_type | pushpin_alt | pushpin_caption | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_map_label | pushpin_map_label_position | pushpin_map_mark | pushpin_map_mark_width | pushpin_map_relief | pushpin_map_size | pushpin_map_width | pushpin_mark | pushpin_mark_size | pushpin_mark_width | pushpin_relief | rank | registration_plate | sobriquet | timezone | timezone_DST | timezone1 | timezone1_DST | timezone2 | timezone2_DST | total_islands | treaty_system | type | utc_offset | utc_offset_DST | utc_offset1 | utc_offset1_DST | utc_offset2 | utc_offset2_DST | waterbody | website | width_footnotes | width_ft | width_km | width_m | width_max_ft | width_max_km | width_max_m | width_max_mi | width_mi | width_min_ft | width_min_km | width_min_m | width_min_mi }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = Infobox islands | cat = {{main other|Category:Pages using infobox islands with conflicting parameters}} |local_name; native_name |nickname; sobriquet |image; image_name |image_map; map_image |image_map_caption; map_image_caption; map_caption |pushpin_map; map |pushpin_map_alt; map_alt |pushpin_map_width; map_width |pushpin_mark; pushpin_map_mark; map_mark |pushpin_mark_width; pushpin_map_mark_width; map_mark_width |pushpin_relief; pushpin_map_relief; map_relief |pushpin_label; pushpin_map_label; label |pushpin_label_position; pushpin_map_label_position; label_position |country_capital_type; country capital type |country_largest_city_type; country largest city type |country1_capital_type; country 1 capital type |country2_capital_type; country 2 capital type |country3_capital_type; country 3 capital type |country4_capital_type; country 4 capital type |country5_capital_type; country 5 capital type |country6_capital_type; country 6 capital type |country7_capital_type; country 7 capital type |country8_capital_type; country 8 capital type |width_min_km; width_min_mi; width_min_m; width_min_ft |width_max_km; width_max_mi; width_max_m; width_max_ft |timezone1; timezone |utc_offset1; utc_offset |timezone1_DST; timezone_DST |utc_offset1_DST; utc_offset_DST<!-- |area_km2; area_sqmi; area_m2; area_sqft; area_ha; area_acre |width_km; width_mi; width_m; width_ft |length_km; length_mi; length_m; length_ft |coastline_km; coastline_mi; coastline_m; coastline_ft |elevation_m; elevation_ft |country_area_km2; country_area_sqmi; country_area_m2; country_area_sqft; country_area_ha; country_area_acre |country1_area_km2; country1_area_sqmi; country1_area_m2; country1_area_sqft; country1_area_ha; country1_area_acre |country2_area_km2; country2_area_sqmi; country2_area_m2; country2_area_sqft; country2_area_ha; country2_area_acre |country3_area_km2; country3_area_sqmi; country3_area_m2; country3_area_sqft; country3_area_ha; country3_area_acre |country4_area_km2; country4_area_sqmi; country4_area_m2; country4_area_sqft; country4_area_ha; country4_area_acre |country5_area_km2; country5_area_sqmi; country5_area_m2; country5_area_sqft; country5_area_ha; country5_area_acre |country6_area_km2; country6_area_sqmi; country6_area_m2; country6_area_sqft; country6_area_ha; country6_area_acre |country7_area_km2; country7_area_sqmi; country7_area_m2; country7_area_sqft; country7_area_ha; country7_area_acre |country8_area_km2; country8_area_sqmi; country8_area_m2; country8_area_sqft; country8_area_ha; country8_area_acre |density_km2; density_sqmi--> }}{{main other|{{#if:{{both|{{{pushpin_map|}}}{{{map|}}}|{{{image_map|}}}{{{map_image|}}}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}||{{#if:{{{map_caption|}}}|[[Category:Pages using infobox islands with an ambiguous map caption]]|}}}}| }}{{#if:{{both|{{{pushpin_map|}}}{{{map|}}}|{{{image_map|}}}{{{map_image|}}}}}|{{#if:{{{pushpin_map_alt|}}}||{{#if:{{{map_alt|}}}|[[Category:Pages using infobox islands with an ambiguous map alt]]|}}}}| }}}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check | _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox islands with deprecated parameters|_VALUE_]]}} | sobriquet = nickname | image_name = image | map_image = image_map | image_map_size = map_size | image_map_alt = map_alt | image_map_caption = map_caption | map_image_caption= map_caption | map = pushpin_map | map_relief = pushpin_relief | pushpin_map_relief = pushpin_relief | label = pushpin_label | pushpin_map_label = pushpin_label | label_position = pushpin_lable_position | pushpin_map_label_position = pushpin_label_position | pushpin_map_mark = pushpin_mark | map_mark = pushpin_mark | pushpin_mark_width = pushpin_mark_size | pushpin_map_mark_width = pushpin_mark_size | map_mark_width = pushpin_mark_size | pushpin_map_width = pushpin_map_size | map_width = pushpin_map_size | pushpin_map_caption = pushpin_caption | pushpin_map_alt = pushpin_alt | country largest city type = country_largest_city_type | country_capital_type = country_largest_city_type | country capital type = country_largest_city_type | country 1 largest city type = country1_largest_city_type | country1_capital_type = country1_largest_city_type | country 1 capital type = country1_largest_city_type | country 2 largest city type = country2_largest_city_type | country2_capital_type = country2_largest_city_type | country 2 capital type = country2_largest_city_type | country 3 largest city type = country3_largest_city_type | country3_capital_type = country3_largest_city_type | country 3 capital type = country3_largest_city_type | country 4 largest city type = country4_largest_city_type | country4_capital_type = country4_largest_city_type | country 4 capital type = country4_largest_city_type | country 5 largest city type = country5_largest_city_type | country5_capital_type = country5_largest_city_type | country 5 capital type = country5_largest_city_type | country 6 largest city type = country6_largest_city_type | country6_capital_type = country6_largest_city_type | country 6 capital type = country6_largest_city_type | country 7 largest city type = country7_largest_city_type | country7_capital_type = country7_largest_city_type | country 7 capital type = country7_largest_city_type | country 8 largest city type = country8_largest_city_type | country8_capital_type = country8_largest_city_type | country 8 capital type = country8_largest_city_type }}<noinclude> {{documentation}} <!-- categories links go in /doc, not here --> </noinclude> juzkn64x5p8kjvkzg7d0o0r0o9gj08b 616887 616885 2026-07-12T13:49:41Z Psneog 141 616887 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | above = {{br separated entries<!-- -->|{{#if:{{{local name|}}}<!-- -->|<small>{{{local name}}}</small><!-- -->|{{#if:{{{native name|}}}<!-- -->|<small>{{#if:{{{native name link|}}}<!-- -->|[[{{{native name link}}}|স্থানীয় নাম]]<!-- -->|স্থানীয় নাম<!-- -->}}: {{{native name}}}</small><!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->|{{#if:{{{nickname|{{{sobriquet|}}}}}}<!-- -->|<small>উপনাম: {{{nickname|{{{sobriquet|}}}}}}</small><!-- -->}}<!-- -->}} | image = {{#if:{{{image name|}}}|[[Image:{{{image name}}}|{{px|{{{image size|}}}|frameless}}|alt={{{image alt|}}}]]}} | caption = {{{image caption}}} | image2 = {{#ifexist:media:{{{locator map}}}|[[File:{{{locator map}}}|{{px|{{{locator map size|}}}|frameless}}|alt={{{locator map alt|}}}]]|{{#if:{{{locator map|}}}|<center>{{{locator map}}}</center>}}}} | caption2 = {{{map caption|}}} | headerstyle = background-color: #cef2e0 | header1 = <includeonly>ভৌগোলিক</includeonly> | label2 = অৱস্থান | data2 = {{{location|}}} | label3 = ভৌগোলিক স্থানাংক | data3 = {{{coordinates|}}} | label4 = দ্বীপপুঞ্জ | class4 = note | data4 = {{{archipelago|}}} | label5 = মুঠ দ্বীপৰ সংখ্যা | data5 = {{{total islands|}}} | label6 = প্ৰধান দ্বীপসমূহ | data6 = {{{major islands|}}} | label7 = মাটিকালি | data7 = {{Infobox islands/area| km2 = {{{area km2|{{{area_km2|}}}}}} | sqmi = {{{area sqmi|{{{area_sqmi|}}}}}} | m2 = {{{area m2|{{{area_m2|}}}}}} | sqft = {{{area sqft|{{{area_sqft|}}}}}} }}{{convinfobox|{{{area ha|{{{area_ha|}}}}}}|ha|{{{area acre|{{{area_acre|}}}}}}|acre}}{{{area|}}}{{{area footnotes|}}} | label8 = [[মাটিকালি অনুযায়ী দ্বীপসমূহৰ তালিকা|মাটিকালি ক্ৰম]] | data8 = {{{rank|}}} | label9 = দৈৰ্ঘ্য | data9 = {{Infobox islands/length | km = {{{length km|{{{length_km|}}}}}} | mi = {{{length mi|{{{length_mi|}}}}}} | m = {{{length m|{{{length_m|}}}}}} | ft = {{{length ft|{{{length_ft|}}}}}} }}{{{length|}}}{{{length footnotes|}}} | label10 = প্ৰস্থ | data10 = {{#if:{{both|{{{width min km|}}}|{{{width max km|}}}}}<!-- -->{{both|{{{width min mi|}}}|{{{width max mi|}}}}}<!-- -->{{both|{{{width min m|}}}|{{{width max m|}}}}}<!-- -->{{both|{{{width min ft|}}}|{{{width max ft|}}}}}<!-- -->|{{convert<!-- -->|{{ifempty|{{{width min km|}}}|{{{width min mi|}}}|{{{width min m|}}}|{{{width min ft|}}}}}<!-- -->|-<!-- -->|{{ifempty|{{{width max km|}}}|{{{width max mi|}}}|{{{width max m|}}}|{{{width max ft|}}}}}<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width min km|}}}|{{{width max km|}}}}}<!-- -->|km<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width min mi|}}}|{{{width max mi|}}}}}<!-- -->|mi<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width min m|}}}|{{{width max m|}}}}}<!-- -->|m<!-- -->|{{#if:{{both|{{{width min ft|}}}|{{{width max ft|}}}}}<!-- -->|ft}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->|abbr=on}}<!-- -->|{{Infobox islands/length | km = {{{width km|{{{width_km|}}}}}} | mi = {{{width mi|{{{width_mi|}}}}}} | m = {{{width m|{{{width_m|}}}}}} | ft = {{{width ft|{{{width_ft|}}}}}} }}<!-- -->}}{{{width|}}}{{{width footnotes|}}} | label11 = তটৰেখা | data11 = {{Infobox islands/length | km = {{{coastline km|{{{coastline_km|}}}}}} | mi = {{{coastline mi|{{{coastline_mi|}}}}}} | m = {{{coastline m|{{{coastline_m|}}}}}} | ft = {{{coastline ft|{{{coastline_ft|}}}}}} }}{{{coastline|}}}{{{coastline footnotes|}}} | label12 = সৰ্বোচ্চ উচ্চতা | data12 = {{Infobox islands/length | m = {{{elevation m|{{{elevation_m|}}}}}} | ft = {{{elevation ft|{{{elevation_ft|}}}}}} }}{{{elevation|}}}{{{elevation footnotes|}}} | label13 = সৰ্বোচ্চ বিন্দু | data13 = {{{highest mount|}}} <!-- end geography --> | header14 = {{#if: {{{Country heading|}}} | {{{Country heading}}} | <includeonly>ৰাষ্ট্ৰ</includeonly> }} | data15 = {{#if:{{{country|}}}|<div>'''{{{country}}}'''</div>}} | label16 = {{{country admin divisions title|}}} | data16 = {{{country admin divisions|}}} | label17 = {{{country admin divisions title 1|}}} | data17 = {{{country admin divisions 1|}}} | label18 = {{{country admin divisions title 2|}}} | data18 = {{{country admin divisions 2|}}} | label19 = ৰাজধানী নগৰ | data19 = {{{country capital|}}} | label20 = বৃহত্তম নগৰ | data20 = {{{country largest city|}}}{{#if: {{{country largest city population|}}}|&nbsp;(জনসংখ্যা. {{{country largest city population}}})}} | label21 = {{{country leader title|}}} | data21 = {{{country leader name|}}} | data22 = {{#if:{{{country 1|}}}|<div style="border-top: 1px solid black">'''{{{country 1}}}'''</div>}} | label23 = {{{country 1 admin divisions title|}}} | data23 = {{{country 1 admin divisions|}}} | label24 = ৰাজধানী নগৰ | data24 = {{{country 1 capital|}}} | label25 = বৃহত্তম নগৰ | data25 = {{{country 1 largest city|}}}{{#if: {{{country 1 largest city population|}}}|&nbsp;({{{country 1 largest city population}}})}} | label26 = {{{country 1 leader title|}}} | data26 = {{{country 1 leader name|}}} | data27 = {{#if:{{{country 2|}}}|<div style="border-top: 1px solid black">'''{{{country 2}}}'''</div>}} | label28 = {{{country 2 admin divisions title|}}} | data28 = {{{country 2 admin divisions|}}} | label29 = Capital city | data29 = {{{country 2 capital|}}} | label30 = Largest city | data30 = {{{country 2 largest city|}}}{{#if: {{{country 2 largest city population|}}}|&nbsp;({{{country 2 largest city population}}})}} | label31 = {{{country 2 leader title|}}} | data31 = {{{country 2 leader name|}}} | data32 = {{#if:{{{country 3|}}}|<div style="border-top: 1px solid black">'''{{{country 3}}}'''</div>}} | label33 = {{{country 3 admin divisions title|}}} | data33 = {{{country 3 admin divisions|}}} | label34 = Capital city | data34 = {{{country 3 capital|}}} | label35 = Largest city | data35 = {{{country 3 largest city|}}}{{#if: {{{country 3 largest city population|}}}|&nbsp;({{{country 3 largest city population}}})}} | label36 = {{{country 3 leader title|}}} | data36 = {{{country 3 leader name|}}} | data37 = {{#if:{{{country 4|}}}|<div style="border-top: 1px solid black">'''{{{country 4}}}'''</div>}} | label38 = {{{country 4 admin divisions title|}}} | data38 = {{{country 4 admin divisions|}}} | label39 = Capital city | data39 = {{{country 4 capital|}}} | label40 = Largest city | data40 = {{{country 4 largest city|}}}{{#if: {{{country 4 largest city population|}}}|&nbsp;({{{country 4 largest city population}}})}} | label41 = {{{country 4 leader title|}}} | data41 = {{{country 4 leader name|}}} | data42 = {{#if:{{{country 5|}}}|<div style="border-top: 1px solid black">'''{{{country 5}}}'''</div>}} | label43 = {{{country 5 admin divisions title|}}} | data43 = {{{country 5 admin divisions|}}} | label44 = Capital city | data44 = {{{country 5 capital|}}} | label45 = Largest city | data45 = {{{country 5 largest city|}}}{{#if: {{{country 5 largest city population|}}}|&nbsp;({{{country 5 largest city population}}})}} | label46 = {{{country 5 leader title|}}} | data46 = {{{country 5 leader name|}}} | data47 = {{#if:{{{country 6|}}}|<div style="border-top: 1px solid black">'''{{{country 6}}}'''</div>}} | label48 = {{{country 6 admin divisions title|}}} | data48 = {{{country 6 admin divisions|}}} | label49 = Capital city | data49 = {{{country 6 capital|}}} | label50 = Largest city | data50 = {{{country 6 largest city|}}}{{#if: {{{country 6 largest city population|}}}|&nbsp;({{{country 6 largest city population}}})}} | label51 = {{{country 6 leader title|}}} | data51 = {{{country 6 leader name|}}} <!-- end administration --> | header52 = {{#if:{{{demonym|}}}{{{population|}}}{{{density|}}}{{{density km2|{{{density_km2|}}}}}}{{{density sqmi|{{{density_sqmi|}}}}}}{{{ethnic groups|}}}|জনগাঁথনি}} | label53 = জাতিৰ নাম | data53 = {{{demonym|}}} | label54 = জনসংখ্যা | data54 = {{{population|}}} {{#if:{{{population as of|}}}|<small>(as of {{{population as of}}})</small>}} | label55 = ঘনবসতি | data55 = {{Infobox islands/density| km2 = {{{density km2|{{{density_km2|}}}}}}| sqmi = {{{density sqmi|{{{density_sqmi|}}}}}} }}{{{density|}}}{{{density footnotes|}}} | label56 = জনগোষ্ঠীসমূহ | data56 = {{{ethnic groups|}}} <!-- end demographics --> | header57 = {{#if:{{{website|}}}{{{additional info|}}}|অতিৰিক্ত তথ্য}} | label58 = প্ৰশাসনিক ৱেবছাইট | data58 = {{{website|}}} | data59 = {{{additional info|}}} }}{{Main other|{{#ifeq:{{{area|μ}}}|μ||[[Category:Infobox islands using deprecated parameters|a {{PAGENAME}}]] }}{{#ifeq:{{{length|μ}}}|μ||[[Category:Infobox islands using deprecated parameters|l {{PAGENAME}}]] }}{{#ifeq:{{{width|μ}}}|μ||[[Category:Infobox islands using deprecated parameters|w {{PAGENAME}}]] }}{{#ifeq:{{{coastline|μ}}}|μ||[[Category:Infobox islands using deprecated parameters|c {{PAGENAME}}]] }}{{#ifeq:{{{elevation|μ}}}|μ||[[Category:Infobox islands using deprecated parameters|e {{PAGENAME}}]] }}{{#ifeq:{{{density|μ}}}|μ||[[Category:Infobox islands using deprecated parameters|d {{PAGENAME}}]] }}{{#ifeq:{{ucfirst:{{{country admin divisions title}}}}}|Country|[[Category:Infobox islands using deprecated parameters|C {{PAGENAME}}]] }}}}<noinclude> {{Documentation}} <!-- categories and interwiki links go in /doc, not here --> </noinclude> bcxwp3ej57wh271zng7qx3vily4f0nn 0 26832 616975 616179 2026-07-13T08:58:28Z Ananya Taye 28065 616975 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ১৫২৪ |date_end = ৭ বহাগ |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | coa_size = 170px | coat_alt = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এখন বৃহৎ মধ্যযুগৰ ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপৰ]] ৰজা সকলৰ দৰে চুতীয়া ৰজা সকলৰো প্ৰত্যেকখন তামৰ ফলিত [[গনেশ|গনেশৰ]] নামেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছে।<ref>Sharma, Mukunda Madhava, ''Inscriptions of Ancient Assam'',p.287,"It might be presumed that the elephant mark of the seals of the earlier Kamrupa kings has been very conveniently converted into the figure of Ganesha. But this conversion assumes a greater significance when we find that some 43 years later the Tezpur plates of Vallabha begins with a mangala verse addressed to Ganesa and the Dhenukhana CP inscription of 1392 and the Ghilamora CP inscription of 1401 also begin with salutations to Ganesa."</ref> চুতীয়া শাসকসকলে পূব [[অসম]]ৰ [[তিব্বত]], [[ভূটান]] আৰু [[চীন|দক্ষিণ-পশ্চিম চীন]]ৰ মাজত হোৱা বানিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|pp=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet.}}</ref> ১৫২৩-২৪ চনৰ ওচৰে-পাজৰে একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত চুতীয়া ৰাজ্য আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যায়। তাৰ পিছত, ৰাজধানী অঞ্চলটো আহোম ৰাজ্যৰ থাও মুং শদিয়াৰ প্ৰশাসনিক এলেকা হিচাপে পৰিচালিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। ==বিৱৰণ== ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web |url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। ১৫২৭-২৯ চনত হোৱা বাৰ-ভুঞা অভিজানৰ আগতে এই অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ প্ৰথমতে কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক ভটিয়লিয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে (১৫২৬ চনত) আৰু পাছলৈ‌ পুৰ্বৰ চুতীয়া বৰপাত্ৰ পদবীৰ অনুকৰণ কৰি বৰপাত্ৰ গোহাঁই পদবী দিয়ে (১৫২৭ চনত)। ১৫২৭ চনৰ আগ ভাগত বৰপাত্ৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ চেঙপেম ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁইক থাওমুঙ কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]]ত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। * [[লখিমপুৰ জিলা]]: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। ১৮ শতিকাত আহোম ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰা বৃটিছ বিষয়া ৱেডৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী<ref>ধৱলী নৈৰ প্ৰকৃত অৰ্থ হৈছে "বগা নৈ"</ref>বা উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল<ref>{{cite journal |last=Neog|first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58–59 |year=1977 |pages=813–820 |jstor=41691751 |quote=“He donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district.” }}</ref><ref>{{cite journal|last=Chutia|first=Manas|title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective|journal=Review of Research|volume=8|issue=8|date=May 2019|page=3|url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf|access-date=26 June 2026|quote=“Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra."}}</ref>) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। [[File:1392 Bormurtia Copperplate of land grant made by Satyanarayan.jpg|thumb| ঢকুৱাখনা বা ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা অসমীয়া লিপিৰ চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ ১৩৯২ চনৰ তামৰ ফলি।]] * [[ধেমাজি জিলা]]: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref> * [[বিশ্বনাথ জিলা]]: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ১৩-১৫ শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত ৰামঘাট দুৰ্গ (বুঢ়ৈ নৈৰ কাষত), নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ(বৰগং নৈৰ কাষত), বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] * [[মাজুলী জিলা]]: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে। * [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক‌ চুকাফাই‌ ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। * [[তিনিচুকীয়া জিলা]]: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়। * [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ-]][[চৰাইদেউ জিলা]]: যিহেতু দিহিং নৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা আছিল,‌ সেই সময়ৰ দিহিং নৈৰ সুঁতিৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূমি‌ চুতীয়া ৰাজ্যতে আছিল। সেই অঞ্চলত আজিৰ দিনৰ শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে চুতীয়া ৰজা এজনে আহোম ৰজা‌ চুতুফাক নাওখেল চাবলৈ চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰিছিল, গতিকে চাফ্ৰাই নৈ অঞ্চলতো হয়টো দুয়ো ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। চাফ্ৰাই নৈ বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত। ===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায়ভাগ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৰাজধানী শদিয়াৰ অধিকাংশ ভূমি আজিৰ দিনৰ অৰুনাচল প্ৰদেশত। অৰুণাচলৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ [[ইটা দুৰ্গ]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ গমচি দূৰ্গ, দিবাং উপত্যকা জিলাৰ ৰুক্মিণী নগৰ, [[লোহিত জিলা]]ৰ ভীষ্মক নগৰ আৰু তেজু দুৰ্গ, ইত্যাদিও চুতীয়া ৰাজ্যৰ কিছুমান প্ৰসিদ্ধ দুৰ্গ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত [[নামচাই জিলা]]ত তেঙাপনী দেউৰী সকলৰ বসতি আছিল। নামচাইৰ মহং অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত লোণৰ পুঙ আছিল।‌ নামচাইৰ দক্ষিণৰ [[চাংলাং জিলা]]ৰো পাহাৰ-ভৈয়ামৰ এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ (''Mung-Tiura'') সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং(''Nam-jin'') নৈৰ ওচৰৰ পুৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত (''Doi-mung-Tiura'') আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(''Lake of no return'') অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ সীমাৰ লৈকে বিয়পি আছিল। ===নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল=== ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref> [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ== ১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত ''"সৌমাৰ"'', ''"কূবাচ"'', ''"যৱন"'' আৰু ''"প্লৱ"'' নাম উল্লেখ আছে— {{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br> এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}} অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত ''"কুবাচ"''ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], ''"সৌমাৰ"''ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু ''"যৱন"''ক বঙ্গ মুচলমান বা [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে ''"প্লৱ/প্লব"'' শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা ''"পাল"'' বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal|script-title= as: চুতীয়া জাতি : সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ|journal="অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা"|volume=2|year=1961|url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika%201961/1961%20VOL%20-2.pdf |quote=যোগিনী তন্ত্ৰত সেই সময়ত কামৰূপৰ উত্তৰ খণ্ডত প্লৱক-বিলাকে ৰাজত্ব কৰিছিল‌ বুলি আছে। বুৰঞ্জীৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰে বৰনদীৰ পূবে ভূঞাবিলাকে আৰু তেওঁলোকৰ পূবে আৰু আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ পূবে চুটিয়া ৰাজ্য আছিল। যোগিনী তন্ত্ৰত উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ ভূঞাসকলৰ আৰু কছাৰীসকলৰ ৰাজ্যৰ উল্লেখ নাই। চুটিয়া ৰজাসকলৰ নামৰ পাচত "পাল" শব্দটো পোৱা‌ যায়। এইবিলাক কাৰণত অনুমান কৰিব পাৰি যে যোগিনী-তন্ত্ৰত উল্লেখ কৰা "প্লবক"-বিলাকেই চুটিয়াসকল।}}</ref> চুতীয়া ৰজা সকলে যে "পাল" উপাধি লিখিছিল‌ এই তথ্য চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ বাদে ১৭০০‌ শতিকাত ৰচিত চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ পৰাও ধৰিব পৰা যায়।<ref>Changrung Phukanar Buranji, Part 3,"শদিয়াৰ দেওঁঘৰ তাম ওপৰত পতা কৰি দিয়া। সেই দʼলৰ জোখ।...আৰে নায়ক ৰাজা ধৰ্মপালক ১, পুতেক ধৰ্ম নাৰাণ ১, পুতেক বিবেক নাৰাণ ১, পুতেক ৰুম নাৰাণ ১, পুতেক চিও নাৰাণ ১, আৰ পাচত খুন্ত ১, আৰ পাচত কোঠান ১, আৰ পাছত চুতীয়া ১, আকে মাৰি দেৱে ল'লে সেইদৰে থৈই।"</ref> ==ইতিহাস== চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। লক্ষিমপুৰ আৰু শদিয়াৰ অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি বা শিলা লিপিৰ পৰা ১৪ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা ১৫২২ৰ মাজৰ মুঠ ১০ জন ৰজাৰ নাম পোৱা যায়। নেই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> "দেউধাই অসম বুৰঞ্জী"ত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ প্ৰথম আখ্যানৰ মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164, "পূৰ্বে ১১১১ শকত ভীৰ্ম্মক ৰজাৰ বংশৰ বীৰপালৰ নামে এজন আছিল। তাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম ৰূপৱতী। দৈৱদোষত থাকি সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ আইৰিচ প্ৰৱেশ হৈল। তাতে ৬০ ঘৰ চুতীয়া আছিল। তাৰ ৰজা নাই। তাৰে মাজত প্ৰৱেশ হৈ কিছু দিন থাকি বীৰপালে গায়পাল নাম ল'লে। তাৰে আজ্ঞাৰে এই ৫০ ঘৰ চুটিয়া প্ৰবৰ্ত্তি আছিল।</ref> বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত ভীৰ্ম্মোক নামৰ চুতীয়াৰ<ref>বুৰঞ্জী খনৰ অনুসৰি ভীৰ্ম্মোক চুটিকা বা চুটিয়া বংশৰ লোক আছিল। {{quote|"সদিয়া কোৰ্জকো দেসঃ চুটিকা বংশৰ ভিৰ্ম্মোকাঃ</br>ধাতু দৃব্য ত্বং লোভেন হদ্বাজন পদা দয়ঃ।।"}} উল্লেখযোগ্য যে "টিকা" মানে দেউৰী-চুতীয়া ভাষাত বংশক বুজোৱা হয়। গতিকে চুটিকাৰ অৰ্থ চুতীয়া বংশ বুলি ধৰিব পাৰি।</ref> আদি ৰজা এজনৰ বংশৰ বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> একেইখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, pp.170-171</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। যিহেতু দ্বিতীয় আখ্যানৰ মতে বীৰপালে সদিয়া অঞ্চলতে ৰাজত্ব কৰিছিল, গতিকে প্ৰথম আখ্যানৰ সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলো সম্ভাৱতঃ শদিয়াতে আছিল। ===ৰাজ্য বিস্তাৰ=== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.164-167</ref>। তাৰ পাছত তেওঁ স্বেতাগিৰি ৰাজ্যৰ ভদ্ৰেশেন নামৰ ৰজা জনক পৰাস্ত কৰি দৈৱজ্ঞ, তাঁতী, সোণাৰী, ব্ৰাহ্মণ, সূতাৰ, কমাৰ, ইত্যাদি অনেক বিদ্যালয়ত লোক পালে<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.165</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> হয়টো পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ বা বিশ্বনাথ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে মধ্য অসম বা কামৰূপ‌‌ পিনৰ ন্যায়পাল নাম এজন ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰিলে, কিন্তু ৰজা জনে নিজৰ জীয়ৰী ৰত্নপাললৈ দি মিত্ৰ কৰিলে। E.T.Daltonয়ে পোৱা বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে ৰাজ্যৰ পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত একেই শাৰীতে কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ডাঙৰ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="Returning with his bride to his chosen seat of government, he sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples."}}</ref> বাৰ-ভূঞাৰ ইতিহাসৰ মতে ৰত্নধ্বজপাল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজপালৰ মধ্যঅসমৰ ৰৌতা-তেমনীৰ বাৰ-ভুঞা সকলৰ লগত যুদ্ধ হয়। ফলত ৰত্নধ্বজপালে বাৰভূঞা সকলক কৰা শোধাইছিল। পাছলৈ বিজয়ধ্বজপালৰ দিনত বন্ধুত্ব স্থাপন হৈছিল।<ref>Bhuyan, Nakul Chandra, "Bara-Bhuyan",p.7</ref> আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত বিশ্লবনাথ, লখিমপুৰ, মাজুলী, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ===কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক=== ৰত্নধ্বজপালৰ পুত্ৰ বিজয়ধব্বজ ডাঙৰ হোৱাত ৰজাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ কমতা ৰাজ্যৰ ৰজা লৈ কটকী পঠিয়াই কন্যা এজনী বিচাৰে। কিন্তু ৰত্নধ্বজপালৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ নকৰি কমতা ৰজাই কটকী মন্ত্ৰী বিজয় সেনৰ আগত ৰত্নধ্বজলৈ‌ কৈ‌ পঠালে-"যদি ৰজা‌ আহি নিয়ে তেহে দিব পাৰো"। কমতেশ্বৰৰ‌ এই বাৰ্তাত ৰত্নধ্বজপালে অপমান বোধ কৰি পাত্ৰ-মন্ত্ৰীসকলৰ লগত আলোচনা কৰি কমতা ৰাজ্যৰ দিশে ৰাজকীয় অভিযানৰ পূৰ্বপ্ৰস্তুতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয় এই আক্ৰমণৰ পূৰ্ব প্ৰস্তুতি হিচাবে সৈন্য-সামন্ত, ৰচদ-পাতি‌ সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপৰিও বত্নধ্বজপালে তেওঁৰ ৰাজধানীৰ পৰা কমতা ৰাজ্যৰ ৰাজধানীলৈ এটা আলিবাটৰ বান্ধিবলৈ আৰু এই বাটৰ‌কষত এদিনৰ অন্তৰে অন্তৰে তেওঁৰ সৈন্য‌বাহিনীয়ে জিৰণি ল'বলৈ একো একোখন নগৰ/কোঠ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বিজয়সেন মন্ত্ৰীক আদেশ দিয়ে। বিজয়সেনে কাম সম্পূৰ্ণ কৰি ৰজাক জনাই আৰু ৰজাই জয়ধ্বজ মন্ত্ৰীক শাসনৰ দায়িত্বত‌ থৈ নিজে কমতা ৰাজ্যলৈ অগ্ৰসৰ হয়। চুতীয়া ৰজাৰ এই অভিযানৰ কথা গম পাই কমতেশ্বৰ শঙ্কিত হয় আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰী সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সংঘাত এৰাই চলিবলৈ নিজৰ সকলোতকৈ সুন্দৰী কন্যাক ৰাজযোগ্য যৌতুকেৰে সৈতে ৰত্নধ্বজৰ‌ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজলৈ বিয়া দিলে। ===গৌড় ৰাজ্যৰ লগত মিত্ৰতা=== কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত ৰত্নধ্বজপালে গৌড় ৰজাৰ লগত সখি সম্বন্ধ স্থাপন কৰিবলৈ মন মেলিলে। সেই সময়ত গৌড় তুৰ্কী মুছলমান সকলৰ শাসনাধীন আছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত গৌড় ৰজাক পাৎসা আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীক বৰ উজিৰ কৈছে কিন্তু এইখিনি লেখক জনে লগাই দিয়া গৌড় অঞ্চলৰ পাছৰ দিনত প্ৰচলিত উপাধিও হ'ব পাৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি পৰবৰ্তী কালছোৱাত গৌড়েশ্বৰে ৰত্নধ্বজপাললৈ গঙ্গাজল আৰু ৰত্নধ্বজপালে গৌড়েশ্বৰলৈ পৰশুৰাম কুণ্ডৰ জল আদান-প্ৰদান কৰি থাকিবলৈ এটা বুজাপৰালৈ আহিছিল। তদুপৰি চুতীয়া ৰজাই এটি পুত্ৰ শিক্ষা লাভৰ অৰ্থে গৌড় ৰাজ্যত ৰাখিছিল আৰু গৌড়েশ্বৰৰ পুত্ৰ ও চুতীয়া ৰাজ্যলৈ আহিছিল। কিন্তু দূৰ্ভাগ্যজনকভাৱে চুতীয়া ৰজাৰ পুত্ৰ জনৰ মৃত্যু ঘটিছিল। ===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়=== ১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ এই আক্ৰমণ আৰু কামৰূপ দখলৰ প্ৰমাণ বʼকুৰ ১৩৮৯ চনৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই কথা বিশ্বনাথৰ হেলেম অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ১৩৯৯ খৃষ্টাব্দৰ (১৩২১ শক) হাজোৰ নকুছি অঞ্চলত কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ পৰাও জনা যায়।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> ফলিখনত ভূমিদানৰ দক্ষিণ সীমা বৰ্ণনা কৰিবলৈ "শ্ৰী গিয়াচুদ্দিনে কামৰূপ শাসন কৰা সময়ত গন্ত্ৰী, মন্ত্ৰী-পালী আদিয়ে ভোগ কৰা মাটি" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।‌ ফলিৰ বাকি অংশত গৌড়াধিপতি জনক কোনোবা ৰজা এজনে পৰাস্ত কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও উক্ত ৰজা জনৰ নাম থকা অংশটো অস্পষ্ট বুলি কোৱা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> এই আক্ৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০১) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে, {{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587, "এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ"</ref> যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। ১৩৯৯ চনৰ হেলেম অঞ্চলৰ তামৰ ফলিৰ পৰা এই সময়ছোৱাত মুচলমান সকলে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰাৰ কথা জনা যায়। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। [[File:Chutia Kingdom Map (at its greatest extent).jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনৰ বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য।]] এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। ====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক==== ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref> ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref> হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref> "কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |year=2015 |pages=24–25 }}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়। ===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন=== ===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক=== ===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ=== * চুকাফাৰ দিনৰ সম্পৰ্ক বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref><ref>Bhuyan, SK, "Assam Buranji(SM), p. 7</ref><ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> চুতীয়া ৰজাৰ লগত সম্পৰ্ক ভাল থাকিলেও আহোম ৰজা সকলে চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই মাজে মাজে সীমান্ত অঞ্চলৰ চুতীয়া গাঁও আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি লয় আনিছিল। তেনে কিছুমান পৰিয়ালৰ উদাহৰণ বুৰঞ্জী সমূহত পোৱা যায়, যেনে: চোম চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চেঙচাই, ঘৰ পাতৰ, ইত্যাদি। বহুতো চুতীয়া লোকক চুকাফাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতেও বাটত পাই ধৰি আনিছিল। <ref>Bhuyan, SK, "Satsari Assam Buranji, pp.3-4, "বাটতে আহোতে কতো দহ, কতো বাৰ, কতো দুই, কতো তিনি, কতো এক, এইক্ৰমে মানুহ লগ পাই তাকো হাতকৈ মোৰাই দি আহে। সেই মানুহ কতো চুটিয়া, কতো মৰাণ, কতো বৰাহী, এই মানুহ বিস্তৰ হ'ল।..যি চুটিয়া, কছাৰী, মৰাণ পাই লগত ল'লে, তাৰো কাৰ্য্য অনুৰূপে নাম থৈ গ'ল।"</ref> * আহোম ৰজাৰ হত্যা ১৪ শতিকাৰ পাছৰ ভাগত চুতীয়া সকলে আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰে, কিন্তু কিবা বিবাদ হোৱাত তাৰ পৰা ধৰি লয় গৈ হত্যা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref><ref>Bhuyan, SK, "বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী",p.90</ref>, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ হত্যা কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref> চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰ পৰা ১৩৮০ চললৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।<ref>Barua, Gopal Chandra,"Ahom Buranji",p.49, "After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years."</ref>। পৰবৰ্তী ৰজা ত্যাও খামটিয়ে চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে যদিও একো বিশেষ পৰিনাম পোৱা নগ'ল। * চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আহোমৰ প্ৰৱেশ ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> * দিখৌ-মুখৰ ৰণ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> * দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন=== * নীতিপালৰ ৰাজত্ব ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji", p.594.</ref> * দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। * ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> * নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> * শদিয়াৰ ৰণ ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত‌ দুৰ্গৰ লগতে নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। লুইতৰ মুখৰ দুৰ্গত হঠাতে কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> * চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বুৰঞ্জী অনুসৰি সেহি সময় চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰায় বৰুৱা হাবিত পলাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-"ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।" এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ হত্যা কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]]‌ গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> চুতীয়াৰ এই চন্দনগিৰিৰ অন্তিমখন ৰণৰ বিষয়ে চুতীয়াসকলে বিষাদৰ সুৰেৰে বিহু গীতত আজিও গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.33]</ref>-{{quote|“দেহি এ...<br/> কনচেঙে লৈ গ’ল জোলোঙাত ভৰাই নীতিপাল ৰজাৰ মূৰ,<br/>ৰাণী সাধনীয়ে প্ৰাণত্যাগ কৰিলে এ বুকু হমহমাইছে মোৰ।<br/>}} বিহুগীতত চুতীয়াসকলৰ আহোমৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া যুদ্ধৰ প্ৰতিফলন হোৱা দেখা যায়। যুদ্ধই সৰ্বসাধাৰণ প্ৰজাৰ মনলৈ কঢ়িয়াই আনিছিল ভীতি গ্রস্ততা, সংশয় আৰু অনিশ্চয়তা। এই কথা চুতীয়া সকলে আজিও বিহুগীতত এনেকৈ গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref>: {{blockquote| ডিবুৰুৰ ৰণেখন শদিয়াত লাগিলে<br/>মিৰিয়নী কান্দিলে চাঙত,<br />সৰুৰে পৰা পীৰিতি কৰিলোঁ<br />নেৰিবা দুখৰে কালত।<br /> বাৰীৰে ঢাপতে গছে আমলখি<br />আনি দিম মহঙৰ লোণ,<br />শদিয়া ৰণলৈ চিন্তিব নালাগে<br />তোমাকনো বুলি যাওঁ সোণ।<br /> নৈৰ ৰঙা গড়া দলনি দোপনি<br />হৰিণা চিঞৰে বনত,<br /> তোমাৰ সন্তাপত থাকিব নোৱাৰো<br />মৰিমগৈ শদিয়া ৰণত।<br /> কোনে আনি দিব লোণে আমলখি<br />কোনে আনি দিব জৰা,<br />কোনে আনি দিব ধনৰে বাতৰি<br />শদিয়া ৰণৰে পৰা।<br />}} ===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি=== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক হত্যা কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।<ref>Satsari Buranji, p.68</ref> ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> একেই বছৰে মুচলমানৰ বৰ উজিৰৰ নেতৃত্বত অহা আক্ৰমণকাৰী সকলক লখিমপুৰ-বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পৰা খেদি ধনুধৰিয়া গোহাঁই চেঙপেমক থাওমুং কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]] অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> ==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন== হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref><ref>Bhuyan,S.K,"Satsari Buranji,p.135</ref> মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ {{blockquote|"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"}} [[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]] ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref> ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> * ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। * ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। * ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। * ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। * ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিপামৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। * ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। * ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। * ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। * ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। * ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] te4hanfnz075ndispts598zqsh4dpcz 0 26917 616919 576654 2026-07-12T18:08:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616919 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {| class="infobox" style="width: 20em; font-size: 95%; text-align: center; border-collapse: collapse; " | style="font-size: 110%" | অলিম্পিক |- | [[চিত্ৰ:Olympic Rings.svg|200px]] |- ! খেলসমূহ |- | {{plainlist | * [[প্ৰাচীন অলিম্পিক]] * [[গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]] * [[শীতকালীন অলিম্পিক]] * [[পেৰালিম্পিক]] * [[যুৱ অলিম্পিক]] }} |} আধুনিক '''অলিম্পিক''' ({{lang-fr|{{noitalic|les}} Jeux olympiques}}; {{lang-en|Olympics Games}}<ref>"French and English are the official languages for the Olympic Games.", [http://www.olympic.org/fr/]."(..)</ref>) হৈছে বৰ্তমান বিশ্বত অনুষ্ঠিত সৰ্ববৃহত অনুষ্ঠানসমূহৰ এটা। অলিম্পিকক মূলতঃ [[গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক|গ্ৰীষ্মকালীন]] আৰু [[শীতকালীন অলিম্পিক|শীতকালীন]] দুটা ভাগত ভাগ কৰা হয়, অলিম্পিক খেলসমূহত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন দেশৰ হাজাৰ হাজাৰ খেলুৱৈ প্ৰতিযোগীয়ে বিভিন্ন ধৰণৰ খেলত অংশগ্ৰহণ কৰে। অলিম্পিকক বিশ্বৰ সকলোতকৈ প্ৰাচীন আৰু সকলোতকৈ মৰ্যাদাপূৰ্ণ ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="EB" /> বৰ্তমান অলিম্পিক দুবছৰৰ মূৰত অনুষ্ঠিত হয়, এখন গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক হৈ যোৱাৰ পাছত পাছৰখন শীতকালীন অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হয়, অৰ্থাৎ দুখন গ্ৰীষ্মকালীন বা দুখন শীতকালীন অলিম্পিকৰ মাজৰ অন্তৰ চাৰি বছৰ। খ্ৰীষ্ট পূৰ্ব ৪ৰ্থ শতিকাত প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ অলিম্পিয়া চহৰত অনুষ্ঠিত হোৱা [[পুৰণি অলিম্পিকৰ|প্ৰাচীন অলিম্পিকৰ]] ধাৰণাৰেই আধুনিক অলিম্পিক আৰম্ভ কৰা হয়। বাৰ’ন পীয়েৰ ডে কুৱাৰ্টিনে ১৮৯৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটি (IOC) গঠন কৰে। তেতিয়াৰে পৰা IOC-য়ে আধুনিক অলিম্পিকৰ আয়োজন কৰি আহিছে। বিংশ আৰু একবিংশ শতিকাৰ মাজেদি আহোঁতে আধুনিক অলিম্পিকৰ বহুবোৰ পৰিৱৰ্তন হ’ল, এইবোৰৰ ভিতৰত শীতকালত খেলা খেলসমূহ আৰু বৰফৰ খেলসমূহৰ বাবে শীতকালীন অলিম্পিক, শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম লোকসকলৰ বাবে [[পেৰালিম্পিক]] আৰু চেমনীয়াসকলৰ বাবে [[যুৱ অলিম্পিক]] খেলৰ আধুনিক অলিম্পিকত অন্তৰ্ভুক্তি উল্লেখযোগ্য। তদুপৰি বিংশ শতিকাত IOCয়ে বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক, ৰাজনৈতিক আৰু কাৰিকৰী সত্যৰ লগত নিজকে খাব খুৱাই ল’ব লগা হ’ল। ফলত অলিম্পিক ক্ৰীড়া কেৱল খেলুৱৈৰ হবি পূৰণৰ স্থলী হৈ নাথাকিল, পেচাগত খেলুৱৈৰ আগমন ঘটিল আধুনিক অলিম্পিকত। ১৯১৬, ১৯৪৯ আৰু ১৯৪৪ চনত [[বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ বাবে অলিম্পিক অনুষ্ঠিত নহ’ল। ১৯৮০ আৰু ১৯৮৪ চনত [[শীতল যুদ্ধ]]ৰ বাবে বহুতো দেশে অলিম্পিক বৰ্জন কৰে। একোখন অলিম্পিকত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেচনসমূহ (IFs), ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিতিসমূহ (NOCs) আৰু সেইখন অলিম্পিকৰ আয়োজক সমিতি প্ৰধানকৈ জড়িত থাকে। সিদ্ধান্ত গ্ৰহণকাৰী সন্থা হিচাপে IOCয়েই প্ৰতিখন অলিম্পিকৰ বাবে আয়োজনস্থলী (দেশ আৰু চহৰ) চিনাক্ত কৰে। আয়োজক চহৰখন অলিম্পিক খেলসমূহৰ নিয়ম অনুসৰি অৰ্থসংগ্ৰহ আৰু আয়োজনৰ বাবে দায়বদ্ধ হয়। প্ৰতিখন অলিম্পিকত খেলাবলগীয়া খেলসমূহৰ সূচীও IOC'য়ে প্ৰস্তুত কৰে। অলিম্পিকৰ আয়োজনৰ কেতবোৰ উল্লেখযোগ্য অংগ হৈছে অলিম্পিক শিখা দৌৰ আৰু প্ৰজ্বলন, অলিম্পিকৰ পতাকা, অলিম্পিকৰ উদ্বোধণী আৰু সমৰণি অনুষ্ঠান ইত্যাদি। গ্ৰীষ্মকালীন আৰু শীতকালীন অলিম্পিকত প্ৰায় ১৩,০০০ ক্ৰীড়াবিদে ৩৩বিধ খেলৰ প্ৰায় ৪০০ শাখা (ইভেণ্ট)-ত ভাগ লয়। প্ৰতিটো শাখাত প্ৰথম দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় স্থান পোৱা প্ৰতিযোগীক ক্ৰমে সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদকেৰে অলিম্পিকত পুৰষ্কৃত কৰা হয়। বৰ্তমান [[পৃথিৱী]]ৰ প্ৰায় সকলো দেশেই অলিম্পিকত ভাগ লয়। ই অলিম্পিক খেলসমূহ তীব্ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীতামূলক কৰি তোলাৰ লগতে আন কিছুমান প্ৰত্যহ্বানৰো সৃষ্টি কৰিছে যেনে বিতৰ্ক, খেলুৱৈৰ ড্ৰাগচৰ ব্যৱহাৰ (ড’পিং), সন্ত্ৰাসবাদীৰ পৰা ভয় ইত্যাদি। প্ৰত্যেক দুবছৰৰ মূৰত অনুষ্ঠিত এই প্ৰতিযোগিতাই বহুতো অখ্যাত খেলুৱৈক ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহুক্ষেত্ৰত আন্তঃজাৰ্তিক ক্ষেত্ৰত জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। তদুপৰি অলিম্পিকে আয়োজক দেশ আৰু চহৰখনক নিজকে বিশ্বৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। == প্ৰাচীন অলিম্পিক == {{main|প্ৰাচীন অলিম্পিক}} [[চিত্ৰ:Olympia-stadion.jpg|thumb|left|গ্ৰীচৰ অলিম্পিয়া ষ্টেডিয়াম]] প্ৰাচীন গ্ৰীচত গ্ৰীক দেৱতা [[জ্যুচ]] সন্মানাৰ্থে সেইসময়ৰ গ্ৰীচৰ চহৰ-প্ৰদেশ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ অংশগ্ৰহণেৰে, অলিম্পিয়া [[:en:Olympia, Greece|(Olympia)]] নামে ঠাইত অনুষ্ঠিত কৰা এক ধৰ্মীয় তথা ক্ৰীড়া উৎসৱকে অলিম্পিক বুলি জনা যায়। এই উৎসৱত প্ৰধানকৈ এথেলেটিকচহে খেলা হৈছিল যদিও যুঁজ বাগৰ আৰু ৰথচালনা আদিৰ প্ৰতিযোগিতাও হৈছিল। সেই ক্ৰীড়া ত অংশ লোৱা চহৰ-প্ৰদেশ বিলাকৰ মাজৰ অভ্যন্তৰীণ যুদ্ধ বিগ্ৰহ খেল শেষ নোহোৱালৈকে স্থগিত ৰখা হৈছিল।{{r|Swaddling 2000 p54}} প্ৰাচীন অলিম্পিকৰ আৰম্ভণি ৰহস্য আৰু লোককথাৰ কুঁৱলীৰে আবৃত.{{sfn|Young|2004|p=12}} তেনে এক জনপ্ৰিয় লোককথাৰ মতে [[হাৰ্কিউলিচ]] আৰু তেওঁৰ পিতৃ [[জ্যুচ]] এই অলিম্পিকৰ জন্মদাতা।<ref name="elis1-7-9" />{{sfn|Richardson|1997|p=227}}{{sfn|Young|2004|pp=12–13}} লোককথাটিৰ মতে হাৰ্কিউলিচেই এই খেল-উৎসৱৰ নাম “অলিম্পিক” ৰাখে আৰু চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰম্পৰাৰ অৰম্ভনি কৰে।<ref name="elis1-7-7" /> হাৰ্কিউলিচে তেওঁৰ ‘বাৰটা কঠিন কাম’ [[:en:Labours of Hercules|(twelve labors)]] সম্পন্ন কৰি উঠাৰ পাছত জ্যুচৰ সন্মানাৰ্থে ‘অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম [[:en:Olympic Stadium|(Olympic Stadium)]]’ নিৰ্মাণ কৰে। এই কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ লগে হাৰ্কিউলিচে পোনে পোনে ২০০ খোজ আগবাঢ়ে আৰু অতিক্ৰম কৰা দুৰত্ব খিনিক এক “ষ্টেডিঅ’ন’” [[:en:stadion (unit of length)|(stadion)]]" বুলি নামকৰণ কৰে, পিছলৈ এই ষ্টেডিঅ’ন দুৰত্বৰ এক একক হিচাপে পৰিগণিত হয়। আন এটা লোককথাই এই খেল উৎসৱক প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ ‘অলিম্পিক যুদ্ধবিৰতি’ৰ ধাৰণাৰ লগত সন্বিবিষ্ট কৰিব খোজে।{{sfn|Spivey|2004|pp=229–230}} সি যি কি নহওক, অলিম্পকৰ উৎপত্তি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৭৬ ত হোৱা বুলি মানি লোৱা হয়; এই ধাৰণাৰ মূলতে অলিম্পিয়াত পোৱা এখন শিলালিপি য’ত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৭৬ ত আৰম্ভ হৈ, প্ৰতি ৪ বছৰৰ মূৰে মূৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক ভৰিদৌৰ প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী সকলৰ নাম খোদিত আছে<ref>{{cite web|title=Olympic Games|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/59589/The-ancient-Olympic-Games|publisher=Encyclopædia Britannica|format=registration required|accessdate=29 April 2009}}</ref>। প্ৰাচীন অলিম্পিকত বিভিন্ন দৌৰ, পেণ্টাথলন (জাঁপ মৰা, [[ডিচকাচ]], [[জেভলীন]], ভৰি-দৌৰ আৰু মল্লযুদ্ধ), মুস্তিযুদ্ধ, মল্লযুদ্ধ, পেংকাৰেচন ([[:en:pankration|Pankaration- মুস্তিযুদ্ধ আৰু মল্লযুদ্ধ সংমিশ্ৰণেৰে এক সমৰ কলা]]) আৰু অশ্বাৰোহণ প্ৰতিযোগিতা পতা হৈছিল{{sfn|Crowther|2007|pp=59–61}}<ref>{{cite web|title=Ancient Olympic Events|url=http://www.perseus.tufts.edu/Olympics/sports.html|publisher=Perseus Project of [[Tufts University]]|accessdate=29 April 2009}}</ref>। এলিচ চহৰৰ এজন ৰান্ধনি, ক’ৰ’বাচক [[:en:Coroebus of Elis|(Coroebus)]] প্ৰথম অলিম্পিক বিজয়ী বুলি জনা যায়।{{sfn|Golden|2009|p=24}} অলিম্পিক মূলতঃ এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আছিল, খেলৰ লগে লগে জ্যুচ (ফিডিয়াচে [[:en:Phidias|(Phidias)]] নিৰ্মাণ কৰা জ্যুচৰ বিখ্যাত মূৰ্তি অলিম্পিয়াৰ মন্দিৰত আছিল) আৰু পেলপচ [[:en:Pelops|(Pelops)]] (দৈৱ বীৰ আৰু লোককথাৰ মতে অলিম্পিয়াৰ ৰজা)ৰ সন্মানাৰ্থে বিধিবত উছৰ্গা অলিম্পিকৰ অংগ আছিল। পিচাটিচৰ [[:en:Pisa, Greece|(Pisatis)]]ৰজা অ'নেমাচৰ লগত হোৱা ৰথদৌৰ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে পেলপচ গ্ৰীক লোককথাৰ মহত্ত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ আছিল।{{sfn|Burkert|1983|p=95}} অলিম্পক বিজয়ী সকলৰ মূৰ্তি সজাই, তেওঁলোকৰ নামত কবিতা ৰচনা কৰি সন্মান জনোৱাৰ লগতে তেওঁলোকৰ কৃতি চিৰস্থায়ী কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছিল।{{sfn|Swaddling|1999|pp=90–93}} এই খেল প্ৰতি চাৰি বছৰৰ পাছত পতা হৈছিল, আৰু এই সময়কালক এক ‘ অলিম্পিয়াড [[:en:Olympiad|(Olympiad)]]’ বুলি কৈছিল; ‘অলিম্পিয়াড’ গ্ৰীকসকলে সময়ৰ জোখৰ এক একক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অলিম্পিক “ পেনহেলেনিক গেমচ [[:en:Panhellenic Games|(Panhellenic Games)]] নামৰ এক ক্ৰীড়া চক্ৰৰ অংশ আছিল, যত “পাইথিয়ান গেমচ’[[:en:Pythian Games|(Pythian Games)]], নিমি’ন গেমচ[[:en:Nemean Games|(Nemean Games)]] আৰু ইস্থামিন গেমচো[[:en:Isthmian Games|(Isthmian Games)]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল<ref>Olympic Museum, "The Olympic Games in Antiquity", p. 2</ref>। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ শতিকাত অলিম্পিকে ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তাৰ তথা উন্নতিৰ চৰম শিখৰ পাইছিলগৈ, কিন্তু লাহে লাহে গ্ৰীকসকলৰ ওপৰত [[ৰোমান]]সকলৰ প্ৰভুত্ব তথা প্ৰভাৱ বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ই নিম্নগামী হবলৈ ধৰে। এই খেলবিধ কেতিয়া আধিকাৰিক ভাৱে বন্ধ কৰি দিয়া হ’ল তাৰ কোনো বিজ্ঞানসন্মত সহমত পোৱা নেযায়, তথাপিও ৩৯৩ চনত সম্ৰাট থিঅ’ড’চিয়াচ-১ [[:en:Theodosius I|(Theodosius I)]]’য়ে সকলো বিধৰ্মী প্ৰথা আৰু উপাসনা বন্ধ কৰিবলৈ ডিক্ৰী জাৰী কৰাকে অলিম্পিক বন্ধ হোৱাৰ কাৰণ বুলি ধৰা যায়। অৱশ্যে থিঅ'ডচিয়াচৰ ডিক্ৰীত অলম্পিক সম্পৰ্কে কোনো স্পষ্ট উল্লেখ পোৱা নেযায়{{harv|Crowther|2007|p=54}}। কোনো কোনোৱে আকৌ ক’ব খোজে যে তেখেত পৰৱৰ্তী সম্ৰাট “ থিঅ’ড’চিয়াচ-২’ [[:en:Theodosius II|(Theodosius II)]]’য়ে সকলো গ্ৰীক মন্দিৰ ধ্বংস কৰি পেলাবলৈ আদেশ দিয়ালৈকে অলিম্পিক চলি আছিল{{sfn|Crowther|2007|p=54}}। == আধুনিক অলিম্পিক == === অগ্ৰণীসকল === [[চিত্ৰ:Baron Pierre de Coubertin.jpg|thumb|upright|বেৰন পিয়েৰ দে কিউবাৰ্টিন (Pierre de Coubertin)]] ১৭ শতিকাত কেইবাটাও আধুনিক এথলেটিক্স প্ৰতিযোগিতাৰ লগত অলিম্পিক শব্দটো পুনৰোত্থাপন কৰাৰ প্ৰচেষ্টা দেখা পোৱা যায়। তাৰে ভিতৰ প্ৰথম হ’ল ‘কটচ্‌ৱৰ্ল্ড গেমচ’ [[:en:Cotswold Games|(Cotswold Games)]] বা ‘কটচ্‌ৱৰ্ল্ড অলিম্পিক’, ই মূলত: ইংলেণ্ডৰ ছিপিং কেম্পডেনৰ[[:en:Chipping Campden|(Chipping Campden)]] ওচৰত হোৱা গ্ৰাম্য ক্ৰীড়াৰ এক বছৰেকীয়া খেল সমাৰোহ। ১৬১২ ৰ পৰা ১৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত ৰ’বাৰ্ট ড’ভাৰ নামৰ এজন উকীলে এই খেলৰ আৰম্ভণি কৰে আৰু ই চেগা চোৰোকাকৈ আজিলৈকে চলি আছে। “ব্ৰিটিছ অলিম্পিচ সংস্থাই" [[:en:British Olympic Association|(British Olympic Association)]] ২০১২ চনত অলিম্পিক পাতিবৰ বাবে নিবিদা দিওঁতে, এই সমাৰোহৰ কথা “ব্ৰিটেইনৰ অলিম্পিকৰ আৰম্ভণিৰ প্ৰথম উদ্দীপক বুলি” উল্লেখ কৰিছিল<ref name=BOA>{{citation |title=400 Years of Olimpick Passion |url=http://www.olimpickgames.co.uk/contentok.php?id=853 |publisher=Robert Dover's Games Society |accessdate=4&nbsp; June 2010 |archivedate=2010-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100606045814/http://www.olimpickgames.co.uk/contentok.php?id=853 }}</ref>। ফ্ৰান্সত, ১৭৯৬ ৰ পৰা ১৭৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ফৰাচী বিপ্লৱ]]ৰ সময়ছোৱাত “লে’অলিম্পিয়াদে দে লা ৰিপাব্লিকে”(L'Olympiade de la République) নামেৰে এক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখনত প্ৰাচীন অলিম্পিকক অনুসৰণ কৰা দেখা গৈছিল<ref name="frencholympics" /> এই প্ৰতিযোগিতা খনত প্ৰাচীন গ্ৰীক অলিম্পিকৰ কেইবাটাও খেল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ১৭৯৬ চনত এই প্ৰতিযোগিতাতেই জোখমাখৰ বাবে পোন প্ৰথম “[[মেট্ৰিক প্ৰণালী]]” ৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref name="frencholympics" /> ১৮৫০ চনত, ড॰ ৱিলিয়াম পেনি ব্ৰূকচে [[:en:William Penny Brookes|(William Penny Brookes)]] ইংলেণ্ডৰ শ্ৰপচশ্বায়াৰ [[:en:Shropshire|(Shropshire)]] কাউণ্টীৰ 'মাচ্চ ৱেনলক'ত একধৰণৰ অলিম্পিক আয়োজন কৰে। ড॰ ব্ৰুকচে এই সমাৰোহক ১৮৫৯ চনত’ৱেনলক অলিম্পিক গেমচ’[[:en:Wenlock Olympian Society Annual Games|(Wenlock Olympian Games)]] বুলি নামকৰণ কৰে। এই সমাৰোহ অজিলৈয়ো চলি আছে{{sfn|Young|2004|p=144}} ড॰ ব্ৰুকচে ১৮৬০ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত ‘ ৱেনলক অলিম্পক পৰিষদো’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।{{sfn|Young|1996|p=28}}। ১৮৬২ ৰ পৰা ১৮৬৭ চনৰ মাজৰ কালছোৱাত ইংলণ্ডৰ [[লিভাৰপুল]]ত এক অলিম্পিক মহোৎসৱৰ আয়োজন হৈছিল। জ’ন হালী [[:en:John Hulley|(John Hulley)]]আৰু চাৰ্লচ মেলি[[:en:Charles Melly|(Charles Melly)]]য়ে আয়োজন কৰা এই ক্ৰীড়া সমাৰোহখনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্পূৰ্ণ ‘অপেছাদাৰী চৰিত্ৰ’ আৰু ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৃষ্টিভংগী’, ক্ৰীড়াৰ জগতখনলৈ আমদানী কৰে, যদিও ইয়াত কেৱল অপেছাদাৰী পুৰুষ এথেলেট সকলেহে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰিছিল।{{sfn|Matthews|2005|pp=53–54}}{{sfn|Weiler|2004}} ১৮৯৬ চনত এথেন্সত হোৱা প্ৰথম আধুনিক অলিম্পিক আৰু এই লিভাৰপুল অলিম্পিকৰ কাৰ্যক্ৰমণিকা প্ৰায় একেধৰণৰ আছিল{{r|Girginov Parry 2005 p38}}। ১৮৬৫ত হালী, ড॰ ব্ৰুকচ আৰু ই. জি. ৰেভেনষ্টেইনে, লিভাৰপুলত “ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিয়ান সংঘৰ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাক “ব্ৰিটিছ অলিম্পিক সংঘৰ” [[:en:British Olympic Association|(British Olympic Association)]] অগ্ৰণী সংস্থা বুলি জনা যায়। ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক চাৰ্টাৰ’ [[:en:Olympic Charter|(International Olympic Charter)]] মূল কাথামো এই ‘ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিয়ান সংঘৰ’ সংগঠন সূত্ৰ সমূহৰ ওপৰতে আধাৰিত{{sfn|Young|1996|p=24}}। ১৮৬৬ চনত লণ্ডনৰ ক্ৰিষ্টেল পেলেচত[[:en:The Crystal Palace|(Crystal Palace)]] এক ‘ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক গেমচ’ৰ আয়োজন কৰা হয়<ref>{{cite web |url= http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml |title= Much Wenlock & the Olympian Connection |publisher= Wenlock Olympian Society |accessdate= 31 January 2009 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090123183803/http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml |archivedate= 23 January 2009 |deadurl= yes }}</ref>। === পুনৰুদ্ধাৰ === [[চিত্ৰ:Stamp of Greece. 1896 Olympic Games. 2l.jpg|thumb|upright|প্ৰথম গ্ৰীক অলিম্পিক উপলক্ষে প্ৰকাশ হোৱা [[ডাক টিকট]] সমূহৰ এটা]] ১৮২১ চনত অট্ট'মান সাম্ৰাজ্যৰপৰা গ্ৰীক স্বাধীনতা যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ সমসাময়িকভাৱে গ্ৰীকসকলে অলিম্পিক খেল পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ আগ্ৰহ দেখুৱায়। বাতৰি কাকতৰ সম্পাদক তথা কবি পানাগিঅ'ছিছ চউৎচচে ১৮৩৩ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ কবিতা Dialogue of the Dead-ৰ জৰিয়তে প্ৰথমে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়{{sfn|Young|1996|p=1}}। ইভানগেল' জাপ্পাছ নামৰ এজন ধনী গ্ৰীক-ৰোমানিয়ান জনহিতৈষীয়ে ১৮৫৬ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে অলিম্পিকক স্থায়ীভাৱে পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ অৰ্থসাহায্য দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দি গ্ৰীছৰ ৰজা অট্ট'লৈ পত্ৰ লিখে{{sfn|Young|1996|p=14}}। ১৮৫৯ চনত এথেন্স চিটী স্কোৱাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম অলিম্পিক খেল জাপ্পাছে স্পনছৰ কৰে। গ্ৰীছ আৰু অট্ট'মান সাম্ৰাজ্যৰ এথলীটসকলে এই অলিম্পিকত অংশগ্ৰহণ কৰে। পেনএথেনিক ষ্টেডিয়ামখনৰ পুনৰ্স্থাপনৰ কাৰণেও জাপ্পাছে অৰ্থসাহায্য আগবঢ়ায়, যাতে ভৱিষ্যতৰ অলিম্পিক খেলসমূহ এইখন ষ্টেডিয়ামতে আয়োজন কৰিব পৰা যায়।{{sfn|Young|1996|p=14}} এইখন ষ্টেডিয়ামতে ১৮৭০ আৰু ১৮৭৫ চনতো অলিম্পিক আয়োজিত হৈ যায়{{sfn|Young|1996|pp=2, 13–23, 81}}। ১৮৭০ চনত মুঠ ৩০,০০০ দৰ্শকে এই খেল উপভোগ কৰে, ১৮৭৫ চনৰ দৰ্শকৰ সংখ্যা সম্বন্ধে কোনো তথ্য পোৱা নাযায়{{sfn|Young|1996|p=44}}। ১৮৯০ চনত ৱেনলক অলিম্পিয়ান ছ'চাইটীৰ অলিম্পিয়ান গে'মছ উপভোগ কৰি বেৰন পিয়েৰি দ্য কুবাৰটিনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী (IOC) গঠন কৰিবলৈ প্ৰেৰণা পায়<ref name="wenlock" />। ব্ৰুকছ আৰু জাপ্পাছৰ ধাৰণা আৰু কৰ্মৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কুবাৰটিনে প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক গে'মছ অনুষ্ঠিত কৰাৰ লক্ষ্য লয়।<ref name="wenlock" /> নৱ প্ৰতিষ্ঠাপিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটীৰ অলিম্পিক কংগ্ৰেছত তেওঁ এই ধাৰণাখিনি উপস্থাপন কৰে। এই সভাখন ১৮৯৪ চনৰ ১৬ জুনৰপৰা ২৩ জুনলৈ পেৰিছৰ ছৰ্ব'ন বিশ্ববিদ্যালয়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। সভাৰ অন্তিম দিনাৰ সিদ্ধান্তমৰ্মে প্ৰথম আন্তৰ্জাতি অলিম্পিক খেল IOC-ৰ অধীনলৈ আহে আৰু ১৮৯৬ চনত এথেন্স চহৰত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক খেল অনুষ্ঠিত হয়{{sfn|Coubertin|Philemon|Politis|Anninos|1897|p=8|loc=Part 2}}। গ্ৰীক লিখক ডিমিট্ৰিয়াছ ভিকেলাছ IOC-ৰ প্ৰথম সভাপতি নিৰ্বাচিত হয়{{sfn|Young|1996|pp=100–105}}। === ১৮৯৬ চনৰ প্ৰথম আধুনিক অলিম্পিক === [[চিত্ৰ:1906 Intercalated Olympic Games Opening Ceremony.jpg|thumb|পেনেথিনাক’ ষ্টেডিয়ামত হোৱা আৰম্ভণি অনুষ্ঠান]] ১৮৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী]] (IOC)ৰ সৌজন্যত গ্ৰীচৰ [[এথেন্স]]ৰ পেনেথিনাক’ ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আধুনিক অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হয়। ১৪খন দেশৰ ২৪১জন খেলুৱৈয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এই ক্ৰীড়া মহোৎসৱত ৪৩ বিধ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়<ref>{{cite web |url=http://www.olympic.org/en/content/Olympic-Games/All-Past-Olympic-Games/Summer/Athens-1896/ |title=Athens 1896 |publisher=The International Olympic Committee |accessdate=8 February 2010}}</ref>। ভৱি‍ষ্যতে অলিম্পিকৰ বাবে পূঁজি যোগান ধৰাৰ উদ্দেশ্যেঝাপাছ আৰু তেওঁৰ ভাতৃ কণ্টাণ্টিন’ছ ঝাপাছ নামৰ দুজন লোকে গ্ৰীচ চৰকাৰলৈ এটা বিত্তীয় নিধি এৰি গৈছিল। মূলতঃ এই নিধিৰ পৰাই ১৮৯৬ চনৰ অলিম্পিকৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা ধনৰাশিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল{{sfn|Young|1996|p=117}}<ref>Memoire sure le conflit entre la Grece et la Roumanie concernant l'affaire Zappa – Athens 1893, by F. Martens</ref><ref>L'affaire Zappa – Paris 1894, by G. Streit</ref>। জৰ্জ এভাৰহ’ফ নামৰ এজন লোকে অলিম্পিকৰ প্ৰস্তুতি আৰু ষ্টেডিয়াম পূনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে মুক্তহস্তে দান বৰঙণি আগবঢ়ায়{{sfn|Young|1996|p=128}}। গ্ৰীচৰ চৰকাৰেও অলপ অৰ্থমঞ্জুৰি দিয়ে, যিখিনি দৰ্শনী টিকট আৰু অলিম্পিক স্মৃতি ডাক টিকট বিক্ৰীৰ যোগেৰে পুনৰুদ্ধাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল{{sfn|Young|1996|p=128}}। প্ৰথম অলিম্পিক অনুষ্ঠিত কৰা গ্ৰীচৰ নাগৰিক আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী সকলৰ বাবে অতি উৎসাহজনক অভিজ্ঞতা ৰূপে পৰিগণিত হৈছিল। বহুতো এথলেটেও এই উৎসাহৰ সমভাগী হৈ, প্ৰত্যেক বছৰেই এথেন্সতেই অলিম্পিক অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে বুলি দাবী তোলে। কিন্তু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সমিতিয়ে এই দাবী নামঞ্জুৰ কৰে। সমিতিয়ে নিৰ্ণয় লয় যে আধুনিক অলিম্পিক প্ৰত্যেক বাৰেই বেলেগ বেলেগ দেশত অনুষ্ঠিত কৰা হব আৰু তাৰপাছতেই ১৯৯০ চনৰ দ্বিত্বীয় অলিম্পিক [[পেৰিচ]]ত পতাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়<ref>{{cite web |url= http://www.sports-reference.com/olympics/summer/1896/ |title= 1896 Athina Summer Games |publisher= Sports Reference |accessdate=31 January 2009}}</ref>। === পৰিবৰ্তন আৰু অনুকলণসমূহ === {{main|গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক}} ১৮৯৬ চন অলিম্পিকৰ সফলতাৰ পাছতো ই এক স্থবিৰতাৰ সন্মুখীন হয় আৰু আনকি অলিম্পিক বৰ্তি থকাৰ ওপৰতে সন্দেহ উদ্ৰেক হয়। ১৯০০ চনৰ পেৰিচৰ বাণিজ্যমেলাত হোৱা আৰু ১৯০৪ চনত চেণ্ট লুইচৰ বি‍শ্বমেলাত অনুষ্ঠিত কৰা অলিম্পিকক, নিশ্চিত ভাৱে প্ৰকৃত অলিম্পিক বুলি কব নোৱাৰি। পেৰিচত হোৱা অলিম্পিকত কোনো ষ্টেডিয়ামেই নাছিল, তথাপি এই অলিম্পিকতে পোন প্ৰথম বাৰৰ বাবে মহিলা খেলুৱৈক ভাগ লবলৈ অনুমতি দিয়া হয়চেণ্ট লুইচত অংশগ্ৰহণ কৰা ৬৫০ জনৰ ভিতৰত ৫৮০ জনে খেলুৱৈ আমেৰিকাৰেই আছিল। এই উৎসৱৰ সমমাত্ৰিক চৰিত্ৰ গোটেই অলিম্পিক আন্দোলনটোৰেই বিফল অধ্যায় বুলিব পাৰি<ref>{{cite web |url= http://proxy.espn.go.com/oly/summer08/fanguide/history?year=1904 |title= St. Louis 1904 – Overview |publisher= ESPN |accessdate= 31 January 2009 |archivedate= 7 July 2013 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130707132119/http://proxy.espn.go.com/oly/summer08/fanguide/history?year=1904 |deadurl= yes }}</ref>। এথেন্সত ১৯০৬ চনত হোৱা অন্তৰ্ভুক্ত (Intercalated) গেমচৰ (তৃতীয় অলিম্পিয়াদ (৪ বছৰৰ সময়কাল) ভিতৰত হোৱা দ্বিত্বীয় অলিম্পিক বাবে এই নামেৰে জনা যায়) পৰাহে অলিম্পিকৰ পুনৰোত্থান আৰম্ভ হয়। কিন্তু এই অলিম্পিকক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সমিতিয়ে আধিকাৰিক স্বীকৃতি নিদিলে, আৰু তেতিয়া পৰা কেতিয়াও এনেদৰে এক অলিম্পিয়াদৰ মাজৰ সময়ছোৱাত কেতিয়াও অলিম্পিক পতা হোৱা নাই। এথেন্সৰ পেনাথিনাক’ ষ্টেডিয়ামত অনু্ষ্ঠিত এই গেমচে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ষেত্ৰৰ পৰা বৃহৎসংখ্যক প্ৰতিযোগীক আকৰ্ষণ কৰাৰ লগতে জনগণৰ মাজতো প্ৰবল উৎসুকতাৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পৰাই আধুনিক অলিম্পিকৰ জনপ্ৰিয়তা আৰু বৃহৎ বিস্তৃতিৰ আৰম্ভণি হয়<ref>{{cite news |url= http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/05/f-olympics-feature-1906.html |title= 1906 Olympics mark 10th anniversary of the Olympic revival |publisher= Canadian Broadcasting Centre |date= 28 May 2008 |accessdate= 31 January 2009 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080603133925/http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/05/f-olympics-feature-1906.html |archivedate= 3 June 2008 |deadurl= no }}</ref>। ==== শীতকালীন অলিম্পিক ==== {{main|শীতকালীন অলিম্পিক}} [[চিত্ৰ:Bundesarchiv Bild 102-05472, St. Moritz, Winterolympiade.jpg|upright=0.93|thumb|right|১৯২৮ চনৰ ছেইণ্ট ম'ৰিজ শীতকালীন অলিম্পিকত অনুষ্ঠিত হোৱা আইচ হকী]] বৰফত খেলা খেলসমূহ যিহেতু গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা নগৈছিল, গতিকে এইবিলাক খেলৰ কাৰণে শীতকালীন অলিম্পিকৰ আৰম্ভ কৰা হ'ল। ফিগাৰ স্কেটিং (১৯০৮ আৰু ১৯০২ চনত) আৰু আইচ হকী (১৯২০ চনত) খেল দুবিধ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পাছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটীয়ে বাকীবিলাক শীতকালীন খেলকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে। ১৯২১ চনত ল'জান চহৰত অনুষ্ঠিত হোৱা অলিম্পিক কংগ্ৰেছত শীতকালীন অলিম্পিক অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ১৯২৪ চনৰ পেৰিছ অলিম্পিক গে'মছৰ (গ্ৰীষ্মকালীন) তিনি মাহৰ পাছত ফ্ৰান্সৰ চেম'নিক্স চহৰত এটা শীতকালীন ক্ৰীড়া সপ্তাহ (১১ দিন অনুষ্ঠিত হৈছিল) অনুষ্ঠিত হয় আৰু ইয়ে প্ৰথম শীতকালীন অলিম্পিক আছিল।<ref name="chamonix" /> প্ৰথমে একেখন দেশেই একে বছৰত গ্ৰীষ্মকালীন আৰু শীতকালীন অলিম্পিক দুয়োটা আয়োজন কৰাৰ কথা আছিল যদিও সোনকালেই এই ধাৰণা বাদ দিয়া হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটীয়ে ঘোষণা কৰিলে যে প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক হোৱাৰ একে বছৰতে শীতকালীন অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হৈ যাব।<ref>{{cite web |url= http://www.utah.com/olympics/history.htm |title= Winter Olympics History |publisher= Utah Athletic Foundation |accessdate= 31 January 2009 |archivedate= 12 January 2009 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090112071018/http://www.utah.com/olympics/history.htm |deadurl= yes }}</ref> ১৯৯২ চনত ফ্ৰান্সৰ এলবাৰ্টভাইলত অনুষ্ঠিত শীতকালীন অলিম্পিকলৈকে এই পৰম্পৰা চলি থাকিল, কিন্তু তাৰ পাছত গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ দুবছৰ পাছে পাছে প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শীতকালীন অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হ'বলৈ ল'লে। ==== পেৰালিম্পিক ==== {{main|পেৰালিম্পিক}} ১৯৪৮ চনত লণ্ডন অলিম্পিকৰ সমান্তৰালকৈ ছাৰ লুডৱিগ গাটমেনে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আহত সৈনিকসকলৰ পুনৰ্সংস্থাপনৰ কাৰণে কেইখনমান চিকিৎসালয়ৰ মাজত এখন ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰে। ষ্ট'ক মেণ্ডেভাইল গে'মছ নামেৰে এই প্ৰতিযোগিতা এটা বাৰ্ষিক ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতালৈ পৰিণত হয়। তাৰ পাছৰ ১২ বছৰলৈকে গাটমেন আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে এই প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰি যায়। ১৯৬০ চনৰ ৰোম অলিম্পিকৰ সময়ত গাটমেনে ৪০০জন এথলীটক এই সমান্তৰাল অলিম্পিকত (parallel Olympic) অংশগ্ৰহণ কৰোৱায় আৰু এই প্ৰতিযোগিতা প্ৰথম পেৰালিম্পিক হিচাপে পৰিগণিত হয়। তাৰ পাছৰপৰা প্ৰতি অলিম্পিক বৰ্ষতে পেৰালিম্পিক অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। ১৯৮৮ চনৰ ছিউল (দক্ষিণ কোৰিয়া) অলিম্পিকৰপৰা অলিম্পিক আয়োজন কৰা চহৰখনেই পেৰালিম্পিক আয়োজন কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/disability_sport/7582206.stm |title= History of the Paralympics |publisher= [[BBC Sport]] |accessdate=2 February 2009 | date=4 September 2008}}</ref> ২০০১ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী (IOC) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পেৰালিম্পিক কমিটীয়ে (IPC) একেখন চহৰেই অলিম্পিক আৰু পেৰালিম্পিক দুয়োটা আয়োজন কৰিব লাগিব বুলি আনুস্থানিকভাৱে এখন চুক্তিপত্ৰত স্বাক্ষৰ কৰে। .<ref name="Parahist" /><ref>{{cite web|title=IPC-IOC Cooperation|publisher=International Paralympic Committee|url=http://oldwebsite.paralympic.org/IPC/IPC-IOC_Co-operation.html|accessdate=3 May 2010|archivedate=19 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120519023623/http://oldwebsite.paralympic.org/IPC/IPC-IOC_Co-operation.html|deadurl=yes}}</ref> এই চুক্তি প্ৰথম কাৰ্যৰূপায়িত হয় ২০০৮ চনৰ বেইজিং গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক আৰু ২০১০ চনৰ ভেংকুভাৰ শীতকালীন অলিম্পিকত। লণ্ডন অলিম্পিক আয়োজক কমিটীৰ মুৰব্বী লৰ্ড ছেবাষ্টিয়ান ক'ই ২০১২ লণ্ডন অলিম্পিক তথা পেৰালিম্পিকৰ বিষয়ে কয় যে, {{quote box | quoted = true | width = 300px | align = right | salign = right | quote =We want to change public attitudes towards disability, celebrate the excellence of Paralympic sport and to enshrine from the very outset that the two Games are an integrated whole.<ref>{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/uk/2010/may/04/sainsburys-sponsors-paralympic-games | location=London | title=Sainsbury's announces sponsorship of 2012 Paralympics | date=4 May 2010 | work=The Guardian | first=Owen | last=Gibson}}</ref> }} ==== যুৱ অলিম্পিক ==== {{main|যুৱ অলিম্পিক}} ২০১০ চনত অলিম্পিকৰ লগত যুৱ অলিম্পিকৰ সংযোগ হ'ল আৰু ইয়াত ১৪ ৰ পৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ এথলীটসকলক অংশগ্ৰহণৰ সুবিধা দিয়া হ'ল। ২০০১ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটীৰ সভাপতি জেকুৱাছ ৰগে প্ৰথমে যুৱ অলিম্পিকৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল আৰু কমিটীৰ ১১৯তম সন্মিলনত ইয়াক গৃহীত কৰা হয়।<ref name="Rogge introduces" /><ref>{{cite news |last= Rice |first= John |url= http://www.usatoday.com/sports/olympics/2007-07-05-2774646336_x.htm |title=IOC approves Youth Olympics; first set for 2010 |agency= Associated Press |publisher= USA Today |date=5 July 2007 |accessdate=2 February 2009}}</ref> ২০১০ চনৰ ১৪-২৬ আগষ্টত [[ছিংগাপুৰ]]ত প্ৰথম গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক আৰু তাৰ দুবছৰৰ পাছত [[অষ্ট্ৰিয়া]]ৰ ইন্সব্ৰাক চহৰত প্ৰাৰম্ভিক শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web|title=Innsbruck is the host city for the first Winter Youth Olympic Games|publisher=The Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games|date=12 December 2008|url=http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html|accessdate=30 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090610111938/http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html|archivedate=10 June 2009|deadurl=yes}}</ref> এই খেলসমূহ মূল অলিম্পিকতকৈ কম দিনৰ কাৰণে অনুষ্ঠিত হয়; গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক ১২ দিন আৰু শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক ৯ দিন ধৰি চলে।<ref name="CRIonYOG" /> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটীয়ে গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিকৰ কাৰণে ৩,৫০০জন এথলীট আৰু ৮৭৫জন বিষয়া আৰু শীতকালীন যুৱ অলিম্পিকৰ কাৰণে ৯৭০জন এথলীট আৰু ৫৮০জন বিষয়াৰ অংশগ্ৰহণৰ অনুমতি প্ৰদান কৰে।<ref name="YOGisGo" /><ref name="No kidding" /> মূল অলিম্পিকত অনুষ্ঠিত হোৱা খেলসমূহেই যুৱ অলিম্পিকতো খেলোৱা হয়, কিন্তু কিছুমান পাৰ্থক্য আছে।<ref>{{cite news |url= http://www.usatoday.com/sports/olympics/summer/2007-07-05-olympic-notes_N.htm |title= IOC votes to start Youth Olympics in 2010 |first= Vicky |last= Michaelis |date= 5 July 2007 |work= USA Today |accessdate=2 February 2009}}</ref> ইয়াত খেলৰ শাখা(event)সমূহ মূল অলিম্পিকতকৈ কম। === সাম্প্ৰতিক খেলসমূহ === ১৮৯৬ চনত ১৪খন দেশৰ ২৪১জন খেলুৱৈয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা অলিম্পিক এতিয়া বিকশিত হৈ ২০১২ চনত ২০৪খন দেশৰ মুঠ ১০,৮২০জন এথলীটে অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰতিযোগিতালৈ পৰিণত হয়।<ref name="iocfactsheet" /> শীতকালীন অলিম্পিকৰ পৰিসীমা তুলনামূলকভাৱে সীমিত। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৬ চনৰ টুৰিন শীতকালীন অলিম্পিকত ৮০খন দেশৰ ২,৫০৮জন এথলীটে ৮৪টা ক্ৰীড়া শাখাত প্ৰতিযোগিতা আগবঢ়ায়।<ref>{{cite web |url= http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=2006 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080822100911/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=2006 |archivedate= 22 August 2008 |title= Turin 2006 |publisher= International Olympic Committee |accessdate= 26 August 2008 |deadurl= no }}</ref> অলিম্পিকৰ সময়ত এথলীট আৰু বিষয়াসকলৰ কাৰণে অলিম্পিক গাঁৱৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। এই গাঁওসমূহত অলিম্পিকত যোগদানকাৰীসকলৰ কাৰণে সকলোধৰণৰ সা-সুবিধা একে ঠাইতে পোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। ইয়াতে ভোজনগৃহ, চিকিৎসা-কেন্দ্ৰ, ধৰ্মীয় উপাসনাৰ ঠাই ইত্যাদি সকলো সুবিধা থাকে।<ref>{{cite web|title=Beijing to build convenient Olympic village|url=http://en.beijing2008.cn/cptvenues/venues/headlines/n214262207.shtml|publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad|accessdate=4 May 2009}}</ref> যিবিলাক দেশ ৰাজনৈতিকভাৱে সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ নাছিল, তেনেবিলাক দেশকো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটীয়ে (IOC) ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী (NOC) গঠন কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰে। ফলস্বৰূপে পৰাধীন ৰাষ্ট্ৰ আৰু উপনিৱেশসমূহেওঅলিম্পিকত অংশগ্ৰহণৰ সুবিধা লাভ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, প'ৰ্ট' ৰিক', [[বাৰ্মুডা]] আৰু [[হং কং]] স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ নহয় যদিও সুকীয়া ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে অলিম্পিকত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|title=Olympic Charter|url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf|archivedate=23 July 2011|page=61|format=PDF|publisher=International Olympic Committee|accessdate=28 July 2011|deadurl=no}}</ref> বৰ্তমানৰ অলিম্পিক চনদমতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ে স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ বুলি স্বীকৃতি দিয়া দেশসমূহেহে অলিম্পিকত অংশগ্ৰহণৰ কাৰণে ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী (NOC) গঠন কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web|title=The Olympic Charter|url=http://www.asksam.com/ebooks/releases.asp?doc_handle=135969&file=Olympic-Charter.ask&query=recognised%20by%20the%20international%20community&search=yes|publisher=International Olympic Committee|accessdate=17 July 2012}}</ref> গতিকে যদিও IOCয়ে ১৯৮৬ চনত আৰুবাক NOC গঠনৰ অনুমতি দিছিল, কিন্তু ২০১০ চনত আৰুবাৰ একে সাংবিধানিক পৰ্যায়ৰ ছিণ্ট মাৰ্টিন আৰু কুৰাকাওক NOC গঠনৰ অনুমতি নিদিলে। .<ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org/news/executive-board-concludes-first-meeting-of-the-new-year/112731|date=13 January 2011|accessdate=13 January 2011|title=Executive Board concludes first meeting of the new year|publisher=olympic.org ("Official website of the Olympic movement")}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org/mr-jose-perurena?articleid=133159|title=Curtain comes down on 123rd IOC Session|work=Olympic.org|accessdate=3 July 2012}}</ref> == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী == {{main|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী}} [[চিত্ৰ:Siege cio.jpg|thumb|লাওচান্নেত থকা IOCৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয়]] অলিম্পিকে বহুতো ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান আৰু ক্ৰীড়া সংস্থা, মেডিয়া সহযোগী, খেলুৱৈ, কৰ্মকৰ্তা, বিচাৰক আৰু অলিম্পিক চনদ (Olympic Charter)ৰ নীতি সমূহ মানি চলা সকলো লোকক সামৰি লয়।<ref name="movement" /> অলিম্পিকৰ গুৰিয়াল সংস্থা হিচাপে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী (IOC) অয়োজক চহৰ নিৰ্বাচন, আয়োজনৰ প্ৰস্তুতি পৰ্যবেক্ষণ, খেলসমূহৰ তালিকা প্ৰস্তুতকৰণ, প্ৰযোজক সমূহৰ লগত যোগাযোগ আৰু অলিম্পিকৰ সম্প্ৰচাৰ (broadcasting) অধিকাৰ প্ৰদান আদি কামৰ বাবে দায়বদ্ধ হয়।<ref name="movement roles" /> অলিম্পিক মূলতঃ তিনিটা প্ৰধান ঊপাংশৰে গঠিত: * আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন(সমূহ) (IFs), এই ফেডাৰেচনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ ক্ষেত্ৰত পৰ্যবেক্ষক আৰু নীতি-নিৰ্দেশকৰ কাম কৰে। ঊদাহৰণ স্বৰূপে ফিফা (the International Federation of Association Football, FIFA) হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল (চ’কাৰ)ৰ বাবে থকা IF, তেনেদৰে আন্তঃঅৰাষ্ট্ৰীয় ভলীবলৰ বাবে থকা IF হৈছে Fédération Internationale de Volleyball, বৰ্তমান অলিম্পিকৰ লগত জড়িত মুঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেচনৰ সংখ্যা ৩৫টা, এইসমূহৰ ভিতৰত অলিম্পিকৰ প্ৰত্যেকবিধ খেলৰ লগত জড়িত একোটাকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন আছে।<ref>{{cite web|title=For the Good of the Athletes|publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad|date=31 October 2007|url=http://en.beijing2008.cn/news/official/ioc/n214186786.shtml|accessdate=4 February 2009|archivedate=23 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090123170335/http://en.beijing2008.cn/news/official/ioc/n214186786.shtml|deadurl=yes}}</ref> * ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটী(সমূহ) (NOCs), এই কমিটী সমূহে কোনো এখন দেশৰ ভিতৰত অলিম্পিকৰ সৈতে জড়িত কাম সমূহ তদাৰক কৰে, ঊদাহৰণ স্বৰূপে [[ভাৰতীয় অলিম্পিক সংঘ]] (Indian Olympic Association) হৈছে ভাৰতৰ বাবে থকা NOC, বৰ্তমান IOCৰ স্বীকৃতি প্ৰাপ্ত মুঠ ২০৫খন NOC আছে।<ref name="iocfactsheet" /> * অলিম্পিক খেলসমূহৰ আয়োজক সমিটি (সমূহ)(OCOGs), এইবোৰ হৈছে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট অলিম্পিকৰ বাবে গঠিত অস্থায়ী সমিটি। একোখন অলিম্পিক শেষ হোৰাৰ পাছত IOCক চূড়ান্ত হিচাপ দাখিল কৰাৰ পাছত আয়োজক সমিটিখনক ভংগ কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org/ioc-governance-organising-committees|title=Organising Committees for the Olympic Games |publisher=Olympic Games|accessdate=18 July 2012}}</ref> [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] অলিম্পিকৰ বাবে আধিকাৰিক ভাষা। তদুপৰি প্ৰতিখন অলিম্পিকত সেই দেশৰ ভাষাটোক (বা ভাষা সমূহক, যদিহে দেশখনৰ ভাষাৰ সংখ্যা একাধিক হয়) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰত্যেকটো ঘোষণা (যেনে ঊদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ পেৰেডত দেশ সমূহৰ নাম ঘোষণা) এই তিনিটা (বা ততোধিক) ভাষাত কৰা হয়, দেশখন ইংৰাজী বা ফৰাচী ভাষী হ’লে এই ভাষাৰ সংখ্যা দুটা হয়।{{sfn|Olympic Charter|2007|p=53|loc=Rule 24}} === সমালোচনা === বহুবোৰ কমিটিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল IOC ইয়াৰ কঠিন ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে বহুবাৰ সমালোচিত হৈছে। IOCক নেতৃত্ব দিয়া সভাপতি এভেৰি ব্ৰুণ্ডেগ আৰু জুৱান এণ্টনিঅ’ চামাৰেঞ্চ বিতৰ্কিত ব্যক্তি। ব্ৰুণ্ডেগ প্ৰায় ২০বছৰ কাল IOCৰ সভাপতি আছিল এই সময়চোৱাত তেওঁ অলিম্পিকত কোনোধৰণৰ ৰাজনৈতিক দখল বা প্ৰভাৱৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।{{sfn|Maraniss|2008|pp=52–60}} তেওঁক দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ প্ৰতিনিধিৰ সৈতে এপাৰ্টহেইড বিষয়ত হোৱা বিতৰ্কৰ বাবে বৰ্ণবৈষম্যবাদী বুলি, আৰু ইহুদী বিদ্বেষী (antisemitism) বুলিও আখ্যা দিয়া হৈছিল{{sfn|Maraniss|2008|pp=60–69}}। আনহাতেদি চামাৰেঞ্চৰ সভাপতিত্বৰ কালত, স্বজনপ্ৰীতি (Nepotism) আৰু কৰাপচনৰ দৰে বিষয়েৰে IOC বিতৰ্কিত হৈ পৰে।<ref>{{cite news|title=Samaranch Defends Nominating Son for IOC Post|publisher=CBC Sports|date=18 May 2001|url=http://www.cbc.ca/olympics/story/2001/05/18/ioc010516.html|accessdate=4 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205190231/http://www.cbc.ca/olympics/story/2001/05/18/ioc010516.html|archivedate=5 December 2008|deadurl=no}}</ref> চামাৰেঞ্চৰ ফ্ৰেংক‍ইষ্ট স্পেইন (১৯৩৬ৰ পৰা ১৯৭৫ৰ স্পেইন)ৰ সৈতে সম্পৰ্কও বিতৰ্কৰ বিষয় আছিল।<ref>{{cite news|title=Olympics:Barcelona Profile; Samaranch, Under the Gun Shoots Back|last=Riding|first=Alan|date=30 June 1992|work=The New York Times|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE3DB173FF933A05755C0A964958260|accessdate=30 January 2009}}</ref> ১৯৯৮চনত এই কথা পোহৰলৈ আহিল যে IOCৰ বহুসংখ্যক সদস্যই চল্ট লেক চিটিৰ ২০০২ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিকৰ আয়োজক মণ্ডলীৰ পৰা অলিম্পিক আয়োজক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰি দিবলৈ (আমেৰিকাৰ পক্ষে ভোটদান কৰিবলৈ) উৎকোচ লৈছিল। এই ঘটনাৰ পাছত IOCয়ে কৰা অনুসন্ধানত দোষী সাব্যস্ত হোৱা চাৰিজন সদস্যই পদত্যাগ কৰে আৰু আন ছজন সদস্যক IOCএ বৰ্খাস্ত কৰে। এই কেলেংকাৰীৰ পাছত আয়োজক দেশ নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াত IOCএ বহুতো সংশোধন ঘটাই যাতে ভৱিষ্যতে পুনৰ এনে ঘটনাৰ পুনৰাবৃতি নঘটে।<ref>{{cite news |title=Judge Drops Olympic Bid Case|work=Los Angeles Times|last=Abrahamson|first=Alan|date=6 December 2003|url=http://articles.latimes.com/2003/dec/06/sports/sp-saltlakecity6|accessdate=21 March 2009}}</ref> ২০০৪ চনত BBCৰ পৰা সম্প্ৰচাৰিত Panorama: Buying the Games নামৰ এক তথ্যচিত্ৰই আন এক উৎকোচ গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা পোহৰলৈ আনে।<ref name="Buying the Games" />২০১২ চনৰ অলিম্পিক নিৰ্বাচনৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা তথ্যচিত্ৰখনৰ জৰিয়তে BBCএ কয় যে উৎকোচ দি কোনো এজন IOCৰ সদস্যক নিজৰ পক্ষে ভোটদান কৰোৱাটো এতিয়াও সম্ভৱ, ঊল্লেখ্য যে এই নিৰ্বাচনত [[লণ্ডন|লণ্ডনে]] মাত্ৰ কেইটামান ভোটত [[পেৰিচ]]ক পৰাস্ত কৰি অলিম্পিক আয়োজনৰ সুবিধা পাইছিল,<ref>{{cite news|first=Lynn|last=Zinser|title=London Wins 2012 Olympics New York Lags|work=The New York Times|date=7 July 2005|url=http://www.nytimes.com/2005/07/07/sports/othersports/07olympic.html?_r=2&pagewanted=1&oref=slogin|accessdate=4 February 2009}}</ref> ইয়াৰ পাছত পেৰিছৰ মেয়ৰ বাৰ্ট্ৰাণ্ড ডলেনিএ [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী টনী ব্লেয়াৰ আৰু লণ্ডন অলিম্পিকৰ আয়োজক(বিদ) কমিটীক নিৰ্বাচনৰ নিয়ম ভংগৰ অভিযোগেৰে অভিযুক্ত কৰিছিল। তেওঁ ফৰাচী ৰাষ্ট্ৰপতি জেক চিৰাকক ইয়াৰ সাক্ষী বুলি যুক্তি প্ৰদান কৰিছিল, ইয়াৰ পাছৰ জেক চিৰাকে এই বিষয় লৈ বহুবোৰ সাক্ষাতকাৰ দিব লগা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Paris Mayor Slams London Tactics|publisher=Sportinglife.com|url=http://www.sportinglife.com/london2012/news/story_get.cgi?STORY_NAME=others/05/07/06/manual_125524.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515073919/http://www.sportinglife.com/london2012/news/story_get.cgi?STORY_NAME=others/05/07/06/manual_125524.html|archivedate=15 May 2011|accessdate=4 February 2009|deadurl=yes}}</ref> পিছে আজি পৰ্যন্ত বাৰ্ট্ৰাণ্ড ডলেনিৰ এই অভিযোগৰ অন্তৰালৰ ঘটনাসমূহৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ পোহৰ নপৰিল। টুৰিণত হোৱা ২০০৬চনৰ শীতকালীন অলিম্পিকৰ আয়োজক নিৰ্বাচনো বিতৰ্কৰে ভৰা আছিল, IOCৰ ঊচ্চপদস্থ বিষয়া মাৰাক হ’ল্ডাৰ চিঅ’ন (চুইজাৰলেণ্ড) আয়োজক সমিটিৰ প্ৰতিপক্ষৰ লগত জড়িত আছিল, আৰু টুৰিণৰ আয়োজক মণ্ডলীৰ যোগেদি IOCৰ বিষয়ববীয়া সকলক উৎকোচ দিছিল। এই ঘটনাৰো এক বিশ্বজোৰা ঊচ্চ পৰ্যায়ৰ তদন্ত হৈছিল।<ref>{{cite news|first=Howard|last=Berkes|title=How Turin got the Games|publisher=National Public Radio|date=7 February 2006|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5195274|accessdate=4 February 2009}}</ref> == বাণিজ্যিকীকৰণ == প্ৰথমাৱস্থাত IOCএ কৰ্পৰেট খণ্ডৰ প্ৰযোজক সকলৰ পৰা ধন লোৱাৰ পৰা বিৰত আছিল, IOCৰ সভাপতি এভেৰী ব্ৰুণ্ডেগৰ অৱসৰ পৰ্যন্ত ই সম্ভৱ নাছিল। ১৯৭২ চনৰ পাছৰ পৰা IOCএ টেলিভিচনৰ শক্তি আৰু বিজ্ঞাপনৰ লাভালাভ আদি সম্পৰ্কে বিচাৰ কৰে।{{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} জুৱান এণ্টনিঅ' চামাৰেঞ্চৰ সভাপতিত্বৰ কালত প্ৰথম বাৰৰ বাবে বিভিন্ন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযোজকৰ অলিম্পিকত প্ৰৱেশ ঘটিল, তেওঁলোকৰ প্ৰযোজনাৰ বিনিময়ত তেওঁলোকৰ সামগ্ৰী সমূহে অলিম্পিকৰ যোগেদি প্ৰচাৰ পালে।<ref name="television" /> === বাজেট === বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম পঞ্চাশ বছৰ IOCৰ অলিম্পিকৰ বাবে বাজেট সৰু আছিল।<ref name="television" />{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=ci}} ১৯৫২ৰ পৰা ১৯৭২চনলৈকে এভেৰী ব্ৰুণ্ডেগৰ কাৰ্যকালত অলিম্পিকৰ লগত হ'ব পৰা যিকোনো বাণিজ্যিক সম্পৰ্কক ব্যাহত কৰা হৈছিল।{{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} এভেৰী ব্ৰুণ্ডেগে বিশ্বাস কৰিছিল কৰ্পৰেট প্ৰযোজক সকলৰ অলিম্পিকত প্ৰৱেশে IOCৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ ক্ষমতাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব।{{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} ব্ৰুণ্ডেগৰ এই বিৰোধৰ বাবে IOCয়ে আয়োজক কমিটী সমূহক নিজাকৈ প্ৰযোজক সম্পৰ্কীয় চুক্তি সমূহ কৰিবলৈ এৰি দিব লগা হ'ল।{{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} ব্ৰুণ্ডেগৰ অৱসৰৰ সময়ত IOCৰ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ(মূল্য) আছিল US$ ২নিযুত আঠ বছৰৰ পাছত এই মূল্য US$ ৪৫ লৈ বৃদ্ধি পায়।{{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} ইয়াৰ অন্তৰালৰ মুখ্য কাৰণ আছিল কৰ্পৰেট খণ্ডৰ প্ৰযোজকৰ অলিম্পিকত প্ৰৱেশ আৰু টেলিভিচনত অলিম্পিকৰ সম্প্ৰচাৰ অধিকাৰৰ বিক্ৰী।{{sfn|Cooper-Chen|2005|p=231}} ১৯৮০ চনত জুৱান চামাৰেঞ্চ সভাপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পৰা তেওঁ IOCক অৰ্থনৈতিক ভাৱে স্বাধীন কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=ci}} ১৯৮৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ সফলতা অলিম্পিকৰ ইতিহাসৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ সফলতা আছিল। সেই বছৰ পিটাৰ ইউবেৰ'থৰ নেতৃত্বাধীন লচ এঞ্জেলচৰ আয়োজক সমিটিয়ে মুঠ US$২২৫ নিযুত লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, যিটো সেই সময়ৰ অলিম্পিকৰ বাবে অভূতপূৰ্ব ঘটনা আছিল।{{sfn|Findling|Pelle|2000|p=209}} বাচকবনীয়া কোম্পানীৰ ওচৰত প্ৰযোজনা অধিকাৰ বিক্ৰী কৰি আয়োজক সকলে সেই পৰিমাণৰ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।{{sfn|Findling|Pelle|2000|p=209}} ১৯৮৫ চনত চামাৰেঞ্চে অলিম্পিকৰ এক ব্ৰেণ্ড সৃষ্টিৰ বাবে দ্যা অলিম্পিক প্ৰ'গ্ৰাম (TOP) গঠন কৰে, TOPৰ সদস্য বৰঙণি খৰচী আৰু অবিভাজিত(exclusive) আছিল। চাৰি বছৰৰ বাবে সদস্য বৰঙণি US$৫০ নিযুত আছিল।{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=ci}} সদস্য সকলে গোটেই বিশ্বজুৰি নিজৰ সামগ্ৰীৰ বিজ্ঞাপন আৰু অন্যান্য প্ৰকাশনত অলিম্পিকৰ চিহ্নৰ ব্যৱহাৰৰ অধিকাৰ পাইছিল।{{sfn|Slack|2004|p=194}} === টেলিভিচনৰ প্ৰভাৱ === [[চিত্ৰ:Olympic Final 2000 (1936 cartoon).jpg|thumb|upright=1.35|১৯৩৬ চনৰ বাৰ্লিন অলিম্পিকৰ সময়ৰ এটা কাৰ্টুন, কাৰ্টুনটোৰ মতে ২০০০ চনলৈ সকলো বোৰ দৰ্শকে টিভি বা ৰেডিঅ’ত খেল উপভোগ কৰিব তেতিয়া খেলুৱৈক সমৰ্থক সমূহৰ মাতসমূহ লাউডস্পিকাৰ দি শুনাব লগা হ’ব]] ১৯৩৬ চনৰ বাৰ্লিন অলিম্পিক আছিল টেলিভিচনযোগে প্ৰচাৰিত প্ৰথমখন অলিম্পিক, অৱশ্যে এইয়া কেৱল স্থানীয় দৰ্শকলৈকে সীমিত আছিল।<ref>{{cite web|title=Berlin 1936|publisher=International Olympic Committee|url=http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1936|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822100804/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1936|archivedate=22 August 2008|accessdate=31 March 2009|deadurl=no}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাৱে টেলিভিচনযোগে সম্প্ৰচাৰিত প্ৰথম অলিম্পিক আছিল ১৯৫৬ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিক,<ref>{{cite web|title=Cortina d'Ampezzo|publisher=International Olympic Committee|url=http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1956|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822213008/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1956|archivedate=22 August 2008|accessdate=31 March 2009|deadurl=no}}</ref> আৰু তাৰ পাছৰখন অলিম্পিক (১৯৬০ৰ শীতকালীন অলিম্পিক)ত পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে অলিম্পিকৰ সম্প্ৰচাৰ অধিকাৰ কোনো টেলিভিচন চেনেলক বিক্ৰী কৰা হৈছিল। সেইবাৰ CBSএ US$ ৩৯৪,০০০ত আমেৰিকাৰ বাবে এই সম্প্ৰচাৰ অধিকাৰ ক্ৰয় কৰিছিল{{sfn|Slack|2004|p=192}} আনহাতেদি US$ ৬৬০,০০০ ত ইউৰোপীয়ান ব্ৰডকাষ্টিং ইউনিয়ন (EBU)এ ইউৰোপত সম্প্ৰচাৰৰ অধিকাৰ ক্ৰয় কৰিছিল।<ref name="television" /> তাৰ পাচৰ দশক সমূহত অলিম্পিকত শীতল যুদ্ধৰ প্ৰভাৱ দেখা পোৱা গ’ল, মহাশক্তিধৰ দেশসমূহে ৰাজনৈতিক শক্তি প্ৰদৰ্শনৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত নামি পৰিল, IOCএ প্ৰচাৰ মাধ্যম সমূহৰ জৰিয়তে ইয়াৰ পৰা লাভ অৰ্জন কৰাত মনোনিৱেশ কৰা দেখা গ’ল।{{sfn|Slack|2004|p=192}} টেলিভিচনৰ প্ৰচাৰ অধিকাৰ বিক্ৰীয়ে অলিম্পিকৰ প্ৰচাৰ আৰু আকৰ্ষণ বিশ্বজুৰি বৃদ্ধি কৰিলে, ফলত বিজ্ঞাপন দাতা সকল টেলিভিচনত বিজ্ঞাপন প্ৰচাৰৰ প্ৰতি অধিক আগ্ৰহী হৈ উঠিল। এই সুবিধা গ্ৰহণ কৰি IOCএ বিজ্ঞাপন প্ৰচাৰৰ নীৰিখ ক্ৰমাত বৃদ্ধি কৰি গ’ল,{{sfn|Slack|2004|p=192}} ঊদাহৰণ স্বৰূপে CBSএ ১৯৯৮চনৰ নাগান’ শীতকালীন অলিম্পিকৰ সম্প্ৰচাৰ অধিকাৰ US$৩৭৫ নিযুতত ক্ৰয় কৰাৰ{{sfn|Gershon|2000|p=17}} বিপৰীতে, NBCএ US$৩.৫ বিলিয়নত ২০০০ ৰ পৰা ২০১২লৈকে অলিম্পিকৰ সম্প্ৰচাৰ অধিকাৰ ক্ৰয় কৰে।<ref name="television" /> ১৯৬০ চনৰ পৰা টেলিভিচনৰ দৰ্শকৰ সংখ্যা শতিকাটোৰ শেষলৈকে ক্ৰমাত বৃদ্ধি পোৱা দেখা গ’ল। ১৯৬৪ চনৰ পৰা [[কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ]]ৰ যোগেদি অলিম্পিকৰ পোনপতীয়া সম্প্ৰচাৰ আৰম্ভ হয়, তদুপৰি ১৯৬৮চনত ৰঙীণ টিভিৰো প্ৰচলন আৰম্ভ হয়, এইবোৰ কাৰকেও দৰ্শকক যতেষ্ঠ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>Whannel, G. (1984) The television spectacular In A. Tomlinson & G. Whannel (Eds.), Five-ring circus (pp. 30–43). London: Pluto Press</ref> ১৯৬৮ চনৰ মেস্কিকো অলিম্পিকৰ বিশ্বজুৰি টেলিভিচন দৰ্শক আছিল মুঠ ৬৬০ নিযুত,১৯৮৪ চনৰ লচ এঞ্জেলচ অলিম্পিক খেলৰ বাবে এই সংখ্যা আছিল ৯০০ নিযুত, ১৯৯২চনৰ বাৰ্চিলোনা অলিম্পিকত এই সংখ্যাই ৩.৫ বিলিয়ন অতিক্ৰম কৰে{{sfn|Tomlinson|2005|p=14}}। অৱশ্যে ২০০০চনৰ চিডনী অলিম্পিকৰ বাবে NBCএ ১৯৬৮ চনৰ পাছৰ যিকোনো শীতকালীন বা গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ তুলনাত কম ৰেটিং লাভ কৰে।<ref>{{cite news|title=World Series TV ratings slump|url=http://www.cbsnews.com/stories/2000/10/27/sports/main244877.shtml|work=CBS News|agency=Associated Press|accessdate=4 May 2009 | date=27 October 2000}}</ref> ইয়াৰ দুটা প্ৰধান কাৰণৰ প্ৰথমটো আছিল কেবল চেনেলসমূহৰ সৈতে বাঢ়ি অহা প্ৰতিযোগিতা আৰু দ্বিতীয় কাৰণ আছিল [[ইণ্টাৰনেট]]ৰ বহুল প্ৰসাৰ, ইণ্টাৰনেটৰ যোগেদি সকলো ঠাইতে বিভিন্ন খেলসমূহৰ পোনপটীয়া (Real time) ভিডিঅ’ৰ লগতে ফলাফল সমূহৰ বিতং বিৱৰণ সহজলভ্য হৈ পৰিল। টেলিভিচনত (কিছু সময় পলমকৈ) প্ৰচাৰিত কাৰ্যসূচী সমূহ ইণ্টাৰনেটৰ তুলনাত তথ্য প্ৰযুক্তিৰ এই যুগত পুৰণিকলীয়া ব্যৱস্থা যেন হৈ পৰিল।<ref>{{cite news|title=All fall down|last=Walters|first=Walters|work=Sports Illustrated|publisher=Time Inc.|date=2 October 2000|url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1020472/index.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429222810/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1020472/index.htm|archivedate=29 April 2011|accessdate=2 April 2009|deadurl=yes}}</ref> ৰেটিং নিম্নগামী হোৱাৰ বাবে টেলিভিচন চেনেলসমূহে বিনামূলীয়া বিজ্ঞাপন সমূহৰ প্ৰচাৰ বাদ দিব লগাত পৰে,<ref name="ratings" /> সম্প্ৰচাৰ অধিকাৰৰ বাবে IOCক দিব লগা অধিক ধন, ক্ৰমাত হ্ৰাস পোৱা টিভি ৰেটিং, কেবল টিভিৰ লগত প্ৰতোযোগিতা, ইণ্টাৰনেটৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা চাপে টিভি চেনেল সমূহক IOCৰ ওচৰত সম্প্ৰচাৰ অধিকাৰৰ চৰ্তৰ মূল্যৰ ক্ষেত্ৰত ৰেহাই খুজিবলৈ বাধ্য কৰালে।{{sfn|Slack|2004|pp=16–18}} IOCএ এই অনুৰোধক মান্যতা দি দ্যা অলিম্পিক প্ৰ'গ্ৰাম (TOC)ৰ কিছু সালসলনি ঘটাই, এইমতে গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত জিমনাষ্টিক প্ৰতিযোগিতাসমূহ সাতদিনৰ পৰা বঢ়াই নদিন কৰা হয়, আৰু দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণৰ বাবে চেম্পিয়নসক লৈ হোৱা উৎসৱ (Champions Gala)ৰো প্ৰচলন কৰে{{sfn|Slack|2004|p=17}}। IOCএ টেলিভিচনৰ দৰ্শকৰ অধিক পচন্দৰ সাঁতোৰ আৰু ডাইভিং খেলসমূহ বৃদ্ধি কৰে,{{sfn|Slack|2004|p=17}} এই পন্থাসমূহ লোৱাৰ পাছত সেইসমূহৰ মিশ্ৰিত প্ৰভাৱ দেখিবলৈ পোৱা গ’ল, ২০০৬চনৰ টুৰিণ শীতকালীন অলিম্পিকৰ টেলিভিচন ৰেটিং আৰু নিম্নগামীহে হ’ল অৱশ্যে ২০০৮চনৰ বেইজিং গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত এই ৰেটিংৰ লেখত ল’বলগীয়াকৈ বৃদ্ধি পোৱা দেখা গ’ল।<ref name="ratings" />{{sfn|Woods|2007|p=146}} === বিতৰ্ক === অলিম্পিকৰ ব্ৰেণ্ডৰ বিক্ৰী সদায় বিতৰ্কিত বিষয় হৈ আহিছে। এই ক্ষেত্ৰত অভিযোগ এইয়ে যে, অলিম্পিক খেলসমূহ আন যিকোনো বাণিজ্যিকৃত খেলৰ দৰে হৈ পৰিছে।{{sfn|Slack|2004|p=194}} ১৯৯৬ চনৰ আটলাণ্টা অলিম্পিক আৰু ২০০০ চনৰ চিডনী অলিম্পিকৰ সময়ত এই চহৰ দুখনৰ বজাৰ সমূহ কেৱলমাত্ৰ অলিম্পিক সম্পৰ্কীয় সা সামগ্ৰীৰ বিক্ৰী কৰা বণিকেৰে ভৰাই পেলোৱা বুলি IOCৰ ওপৰত অভিযোগ তোলা হ’ল।{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=cii}} IOCয়ে পাছৰ অলিম্পিক সমূহত এনে অৱস্থা ৰোধ কৰা হ’ব বুলি মন্তব্য দিয়ে।{{sfn|Buchanon|Mallon|2006|p=cii}} IOCৰ ওপৰত আৰোপিত আন এটা অভিযোগ আছিল যে IOCএ অলিম্পিক আয়োজনত কোনোধৰণৰ ব্যয় নকৰে, সমস্ত ব্যয় কৰে আয়োজক চহৰ আৰু আয়োজক দেশখনে, অথচ অলিম্পিকৰ চিহ্ন সমূহৰ ব্যৱহাৰৰ চৰ্ত IOCৰ ওচৰত থাকে আৰু প্ৰযোজক তথা সম্প্ৰচাৰক সকলৰ পৰা পোৱা অৰ্থৰ বৃহৎ অংক IOCএ লাভ কৰে।{{sfn|Slack|2004|p=194}} আয়োজক দেশ বা চহৰ খনে আয়োজনৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰে অথচ ইয়াৰ কোনো নিশ্ছয়তা নাথাকে যে তেওঁলোকে খৰচ কৰা ধন খিনিও তেওঁলোকে ঘূৰাই পাব।{{sfn|Slack|2004|pp=194–195}} == অলিম্পিকৰ ব্যয় == অক্সফৰ্ডৰ পণ্ডিত বেণ্ট ফ্লিবৰ্গ (Bent Flyvbjerg) আৰু এলিচন ষ্টিৱাৰ্টে (Allison Stewart)অলিম্পিকৰ(গ্ৰীষ্ম আৰি শীতকালীন) ব্যয় সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="autogenerated1960" />তেওঁলোকৰ মতে যোৱা ৫০ বছৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ব্যয়বহুল হ’ল ২০১২ চনৰ লণ্ডন অলিম্পিক ( ১৪.৫ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ), ১৯৯২ চনৰ বাৰ্চিল’না অলিম্পিক ( ১১.৪ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ) আৰু ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিল অলিম্পিক ( ৬ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ)। ২০০৮ চনৰ বেইজিং অলিম্পিক সম্পৰ্কীয় তথ্য চীনা কৰ্তৃপক্ষই সদৰি কৰিবলৈ অমান্তি হয়। ইয়াত ব্যয় বোলোতে কেৱল ক্ৰীড়া সমন্ধীয় ব্যয় বিলাকহে ধৰা হৈছে, বাকী ৰাজহুৱা ব্যয় যেনে পথ, ৰেল বা বিমানবন্দৰ সমূহৰ উন্নতিকৰণ, ব্যক্তিগত ব্যয় যেনে হোটেল আদিৰ উন্নয়ন আৰু ব্যৱসায়িক বিনিয়োগ বিলাক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। এই বিলাক ব্যয়ো উল্লেখযোগ্যই, কিন্তু ঠাই বিশেষে ই ইমানেই বেলেগ বেলেগ হয় যে এক বিজ্ঞানসন্মত তুলনাৰ বাবে এই বিলাক হিচাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা অসম্ভৱ হৈ পৰে।<ref name="autogenerated1960" /> ফ্লিবৰ্গ আৰু ষ্টিৱাৰ্টে তেওঁলোকৰ অধ্যয়নত আৰু পায় যে, হিচাপতকৈ অধিক ব্যয় সকলো অলিম্পিকৰে এৰাব নোৱাৰা সমস্যা: * - ১০০% অলিম্পিকতে হিচাপতকৈ অধিক ধন ব্যয় হয়। আন কোনো বিশাল প্ৰকল্পতে এনে ধৰণে অধিক ব্যয় হবই বুলি আগতীয়াকৈ নিশ্চিত হব নোৱাৰি। আন প্ৰকল্প বিলাক সাধাৰণতে অনুমোদিত বাজেটৰ মাজতে সম্পূৰ্ণ হয়, কিন্তু অলিম্পিক কেতিয়াও নহয়।<ref name="autogenerated1960" /> * গড় হিচাপে ১৭৯% প্ৰকৃত আৰু ৩২৪% নমিনেল হিচাপাধিক ব্যয়েৰে- অলিম্পিক আন ধৰণৰ বৃহৎ প্ৰকল্প বিলাকতকৈ বহু বেছি ডাঙৰ।<ref name="autogenerated1960" /> * হিচাপাধিক ব্যয় কৰা অলিম্পিকসমূহৰ তালিকাত প্ৰথম হ’ল ১৯৭৬ৰ মণ্ট্ৰিল অলিম্পিক (৭৯৬%), ১৯৯২ চনত বাৰ্চিল’না অলিম্পিক(৪১৭%) আৰু ১৯৮০ৰ লে’ক প্লেচিড (৩২১%) ( প্ৰকৃত হিচাপত)।<ref name="autogenerated1960" /> * এই তথ্য খিনিয়ে প্ৰতিপন্ন কৰে যে, কোনো মহানগৰ বা দেশে অলিম্পিক অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত কৰা মানেই এক বিত্তীয়ভাৱে অতি বিপদজনক বৃহৎ প্ৰকল্প হাতত লোৱা, কথাটো বহু দেশ বা জাতিয়ে বহু বিপত্তিৰ মাজেৰে উপলব্ধি কৰিছে। উদাহৰণ স্বৰূপে ২০০৪ চনৰ অলিম্পিকৰ অত্যধিক ব্যয় আৰু ঋণৰ বোজাৰ বাবে ২০০৮-১২ চনৰ বিত্তীয় সংকটে গ্ৰীচৰ ওপৰত ভয়ংকৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল, মণ্ট্ৰিলে ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিকৰ বাবে লোৱা ঋণ শেষ কৰিবলৈ ৩০ বছৰ সময় লৈছিল।<ref name="autogenerated1960" /> অৱশেষত ফ্লিবৰ্গ আৰু ষ্টিৱাৰ্টে পায় যে যোৱা দশকটোত অলিম্পিকৰ হিচাপতকৈ অধিক ব্যয় অলপ কমি আহিছে আৰু এতিয়া প্ৰায় আন আন বৃহৎ প্ৰকল্পবোৰৰ সমপৰ্যায়ৰ হৈছেগৈ। ২০০০ ৰ পৰা ২০১০ চনৰ এই কালছোৱাত আগৰ গড়ে ২৫৮% হিচাপাধিক ব্যয়ৰ তুলনাত ই ৪৭% হৈছিলহি। কিন্তু লণ্ডন অলিম্পিকে এই ধাৰা ভংগ কৰি, পুনৰ ১০১% হিচাপাধিক, ব্যয়েৰে তিনি সংখ্যাৰ ঘৰ চুলেগৈ। অৱশেষত ফ্লিবৰ্গ আৰু ষ্টিৱাৰ্টে মন্তব্য কৰে যে এতিয়া এই হিচাপাধিক ব্যয়ক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, আৰু হ্ৰাস কৰাৰ দ্বায়িত্ব অলিম্পিকৰ পৰিকল্পনা আৰু ব্যৱস্থাপনা কৰা লোক সকলৰ ওপৰত আহি পৰিছেহি।<ref name="autogenerated1960" /> == প্ৰতীকসমূহ == অলিম্পিক চনদৰ মতে অলিম্পিকে ইয়াৰ বাবে কিছুমান প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰ কৰে। অলিম্পিক প্ৰতীক বা অলিম্পিক বৃত্তসমূহে পৰস্পৰক ছেদ কৰি থকা পাঁচটা ভিন্ন ৰঙী বৃত্তক বুজাই, এই পাঁচটা বৃত্ত‍ই পাঁচখন মহাদেশ (এচিয়া, আমেৰিকা, আফ্ৰিকা, অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু ইউৰোপ)ৰ একতাক চিহ্নিত কৰে। এখন বগা ক্ষেত্ৰৰ ওপৰত থকা এই বৃত্তকেইটাৰ ৰঙবোৰ হৈছে নীলা, হালধীয়া, ক’লা, সেউজীয়া আৰু ৰঙা। অলিম্পিকৰ পতাকাখনটো বগাক্ষেত্ৰৰ ওপৰত থকা এই পাঁচটা বৃত্তক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অলিম্পিকৰ প্ৰতীকৰ বৃত্তসমূহ বাবে এই ৰঙ কেইটা নিৰ্বাচন কৰাৰ কাৰণ আছিল প্ৰত্যেকখন দেশৰ জাতীয় পতাকাতে এই কেইটা ৰঙৰ যিকোনো এটা প্ৰায়েই দেখিবলৈ পোৱা যায়। ১৯২০ চনৰ বেলজিয়ামৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই পতাকাখন গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। তাৰ পাছৰে পৰা প্ৰত্যেকখন অলিম্পিকত এই পতাকা উত্তোলন হৈ আহিছে।<ref name="olympicsymbols" /> অলিম্পিকৰ মূলমন্ত্ৰ হৈছে চাইটিয়াচ, অল্টিয়াচ, ফ’ৰটিয়াচ (Citius, Altius, Fortius), এই শাৰী লেটিন শব্দৰ অৰ্থ হৈছে বেগৱান, ঊচ্চ, শক্তিশালী। অলিম্পিকৰ প্ৰতীকসমূহ আৰু আদৰ্শ সমূহৰ সম্পৰ্কে পিয়েৰ দে কিউবাৰ্টিন ৰ মন্তব্য আছিল এনেধৰণৰ, {{quote box | quoted = true | width = 300px | align = right | salign = right | quote =The most important thing in the Olympic Games is not to win but to take part, just as the most important thing in life is not the triumph but the struggle. The essential thing is not to have conquered but to have fought well.<ref name="olympicsymbols" /> }} [[চিত্ৰ:Olympic-flag-Victoria.jpg|thumb|অলিম্পিকৰ পতাকা]] প্ৰত্যেকখন অলিম্পিক আৰম্ভ হোৱাৰ এমাহ পূৰ্বে [[গ্ৰীচ]]ৰ অলিম্পিয়াত [[অলিম্পিক শিখা]]ৰ প্ৰজ্বল্লন কৰা হয়, এই অনুষ্ঠানে গ্ৰীচৰ প্ৰাচীন পৰম্পৰাক প্ৰতিফলিত কৰে। এখন উপবৃত্তাকাৰ দাপোনৰ দ্বাৰা কেন্দ্ৰীভূত কৰা সূৰ্যৰ পোহৰৰ দ্বাৰা এগৰাকী মহিলা পুৰোহিতে অলিম্পিক শিখাত অগ্নি সংযোগ কৰে। তাৰ পাছত তেওঁ অলিম্পিক শিখা দৌৰৰ প্ৰথম গৰাকী শিখা বাহকক এই অলিম্পিক শিখা প্ৰদান কৰে, লগে লগে অলিম্পিক শিখা দৌৰৰ আৰম্ভ হয়, এমাহ বিভিন্নজন বাহকৰ হাতত গোটেই বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশ পৰিভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত উদ্ঘাটন সমাৰোহৰ মাজত এই শিখাই আয়োজক দেশৰ অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰৱেশ কৰে, অলিম্পিক শিখাৰ প্ৰৱেশে উদ্ঘাটন সমাৰোহত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰে।<ref name="torch" /> যদিও অলিম্পিক শিখাক ১৯২৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ পৰাই এটা অলিম্পিক প্ৰতীক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়, ১৯৩৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত নাজী জাৰ্মানীয়ে নিজৰ সমাজবাদী চিন্তাধাৰাক প্ৰতিফলিত কৰাৰ ঊদ্দেশ্যে অলিম্পিক শিখা দৌৰৰ আৰম্ভণি ঘটোৱাৰ পৰাহে শিখা দৌৰ আৰম্ভ হয়।<ref name="olympicsymbols" /> অলিম্পিকৰ [[শুভংকৰ]] প্ৰতীক (mascot) হৈছে, প্ৰত্যেকখন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা জন্তু বা মানুহৰ কিছুমান বিশেষ মূৰ্তি বা প্ৰতীক, সাধাৰণতে এনে প্ৰতীকে আয়োজক দেশখনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক বৰ্ণনা কৰে। ১৯৬৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত প্ৰথম শুভংকৰ প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰ হয়। ১৯৮০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ শুভংকৰ প্ৰতীক মিছা(Misha) নামৰ ৰাছিয়াৰ ভালুক পোৱালিটোৱে বিশ্বজুৰি তাৰকা সদৃশ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। তেতিয়াৰ পৰা শুভংকৰ প্ৰতীক সমূহে অলিম্পিকৰ প্ৰচাৰ অভিযানত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি অহা দেখা গৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/othersports/article-1279748/Londons-Olympic-2012-mascots-revealed-Wenlock-Mandeville-unveiled-faces-Games.html|title=London's Olympic 2012 mascots are revealed: Wenlock and Mandeville unveiled as the 'faces' of the Games|date=23 May 2010|publisher=Daily Mail|accessdate=2011-07-25}}</ref> == সমাৰোহ == === উদ্ঘাটন সমাৰোহ === [[চিত্ৰ:Opening ceremony of the 1984 Olympics.jpg|thumb|১৯৮৪ চনৰ লচ এঞ্জেলচ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ উদ্ঘাটন সমাৰোহৰ এটি দৃশ্য]] অলিম্পিক চনদত নিৰ্ধাৰিত কৰা অনুযায়ী অলিম্পিকৰ উদ্ঘাটন সমাৰোহত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ সমাহাৰ ঘটে,যিবোৰৰ বেছিভাগৰেই ১৯২০ ত অনুষ্ঠিত গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকতেই শুভাৰম্ভ হৈছিল। উদ্ঘাটন সমাৰোহ চিৰাচৰিত ভাবে আয়োজক দেশৰ পতাকা উত্তোলন আৰু ৰাষ্ট্ৰগীত পৰিৱেশনৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হয়। আয়োজক দেশে বিভিন্ন সংগীত,নৃত্য আদিৰ মাধ্যমেৰে নিজৰ বৰ্ণীল সভ্যতা তথা সংস্কৃতিক বিশ্ববাসীৰ আগত উপস্থাপন কৰে। সময়ৰ লগে লগে অলিম্পিক সমাৰোহৰ কলেবৰ ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাই অহা পৰিলক্ষিত হৈছে। প্ৰাপ্ত তথ্য অনুসৰি বেইজিং অলিম্পিকৰ উদ্ঘাটন সমাৰোহত ব্যয় হোৱা অৰ্থৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১০০ নিযুতৰো অধিক।<ref>{{cite news |url= http://www.cbc.ca/olympics/story/2008/08/07/olympics-ceremonies.html |title= Beijing Dazzles: Chinese History, on Parade as Olympics Begin |publisher= Canadian Broadcasting Centre |date= 8 August 2008 |accessdate= 9 September 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080810214030/http://www.cbc.ca/olympics/story/2008/08/07/olympics-ceremonies.html |archivedate= 10 August 2008 |deadurl= no }}</ref> === সমাপন সমাৰোহ === [[চিত্ৰ:Birdsclosing.jpg|thumb|২০০৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ সমাপন সমাৰোহৰ ষ্টেডিয়ামত খেলুৱৈসকল গোট খাইছে]] সামৰণী অনুষ্ঠানত সকলো অংশগ্ৰহণকাৰী দেশৰে ধ্বজ্জাবাহকসকলে পোনপ্ৰথমে ষ্টেদিয়ামত প্ৰবেশ কৰে। তাৰ পাছত অংশগ্ৰহণকাৰী বিভিন্ন দেশৰ এথলিটসকলে কোনো নিৰ্দষ্ট ক্ৰম অবিহনে ষ্টেদিয়ামত প্ৰবেশ কৰে। ইয়াৰ পাছতেই আয়োজক দেশ, অলিম্পিকৰ জন্মভূমি গ্ৰীচ, পৰৱৰ্ত্তী আয়োজক দেশৰ ৰাষ্ট্ৰধ্বজ উত্তোলন তথা ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত পৰিবেশন কৰা হয়। আয়োজক সমিতিৰ সভাপতি তথা আন্তৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সমিতিৰ সভাপতিয়ে সামৰণী ভাষণ পাঠ কৰাৰ পাছতেই আনুষ্ঠানীকভাবে এই ক্ৰীড়া সমাৰোহৰ সামৰণী পৰে। এই সামৰণী অনুষ্ঠানতে আয়োজক নগৰীৰ মেয়ৰে আনুষ্ঠানীকভাবে অলিম্পিক পতাকা আন্তৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সমিতিৰ সভাপতিক অৰ্পণ কৰে, যিয়ে পুনৰ পৰৱৰ্ত্তী আয়োজক নগৰীৰ মেয়ৰক এই পতাকা প্ৰদান কৰে। === পদক প্ৰদান পৰ্ব === [[চিত্ৰ:CyclingTeamPursuitBeijing2008.jpg|thumb|২০০৮ চনৰ গ্ৰীষ্ম অলিম্পিকৰ এক পদক প্ৰদান পৰ্ব]] অলিম্পিকত প্ৰত্যেক খেল ‍শেষ হোৱাৰ লগে লগে পদক পৰ্ব অনুষ্ঠিত কৰা হয়। প্ৰথম, দ্বিত্বীয় আৰু তৃতীয় স্থান পোৱাসকল এখন তিনিখলপীয়া সৰু মাচান( rostrum)ৰ ওপৰত থিয় হয় আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ মেডেল বিলাক পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{cite web |title= Olympic Games – the Medal Ceremonies |work= Encyclopædia Britannica |format= registration required |url= http://original.britannica.com/eb/article-249556/Olympic-Games |accessdate= 29 August 2008 |archivedate= 2 April 2017 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20170402150124/http://original.britannica.com/memberlogin |deadurl= yes }}{{subscription required}}</ref>IOC ৰ কোনো এজন সদস্যই এই মেডেল সমূহ প্ৰদান কৰাৰ লগে লগে খেলুৱৈ সকলৰ দেশৰ জাতীয় পতাকা উত্তোলন কৰা হয় আৰু লগতে স্বৰ্ণবিজয়ীৰ দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত বাজি উঠে।<ref name="otraditions" />আয়োজক দেশৰ স্বেচ্ছাসেৱক সকলে এই পৰ্বৰ আয়োজন কৰে আৰু মেডেল প্ৰদান কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটিৰ সদস্য জনক সহযোগ কৰে, আৰু পতাকা-ধাৰীৰ দ্বায়িত্বও লয়।<ref>{{cite news |title= Medal Ceremony Hostess Outfits Revealed |work= China Daily |date= 18 July 2008 |url= http://english.sina.com/china/p/1/2008/0718/172118.html |accessdate=29 August 2008}}</ref>প্ৰত্যেক খেল ইভেণ্টৰ ফাইনেল হৈ যোৱাৰ এদিনৰ ভিতৰতে মেডেল প্ৰদান কাৰ্যসূচী সমাপন কৰা হয়। পুৰুষৰ মাৰাথন দৌৰ সাধাৰণতে অলিম্পিকৰ শেষৰ দিনা একেবাৰে পুৱাতে আৰম্ভ কৰা হয় আৰু মেডেল প্ৰদান পৰ্ব অলিম্পিকৰ সামৰণি সমাৰোহৰ মাজতে কৰা হয়। {{citation needed|date=July 2012}} == অলিম্পিকৰ ক্ৰীড়াসমূহ == অলিম্পিকৰ ক্ৰীড়াসূচীত ([[:en:Olympic sports|Olympic program]]) ৩৫ বিধ খেলৰ ৩০টা শাখাৰ(disciplines) প্ৰায় ৪০০ টামান ভাগ(events) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। উদাহৰণ স্বৰূপে গ্ৰীষ্ম অলিম্পিকৰ এটা খেল [[মল্লযুদ্ধ]]ৰ মূলতঃ দুটা শাখা আছে, [[গ্ৰীক’ ৰোমান]] আৰু [[ফ্ৰীষ্টাইল]]। প্ৰত্যেকে শাখাকে আকৌ খেলুৱৈৰ দেহৰ ওজন অনুসৰি পুৰুষৰ বাবে চৌদ্ধটা আৰু মহিলাৰ বাবে ছাৰিটা ভাগত খেলোৱা হয়।<ref>{{cite web|title=Wrestling|publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad|url=http://en.beijing2008.cn/sports/wrestling/|accessdate=25 March 2009|archivedate=26 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226194816/http://en.beijing2008.cn/sports/wrestling/|deadurl=yes}}</ref>গ্ৰীষ্ম অলিম্পিক ২৬টা আৰু শীতকালীন অলিম্পিকত ১৫ বিধ ক্ৰীড়া অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref name="Sports" /> [[এথলেটিকছ]], [[সাঁতোৰ]], [[অসিখেল]](fencing) আৰু কলাসূলভ জিমমাষ্টিকচ (artistic gymnastics) কেৱল গ্ৰীষ্ম অলিম্পকতহে খেলোৱা হয় আৰু কোনো অলিম্পিকৰে পৰা এই ক্ৰীড়া কেইবিধ আতৰোৱা হোৱা নাই। ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰী স্কিয়িং, ফিগাৰ স্কেটিং, আইচ হকী, নৰ্ডিক কম্বাইনড, স্কি জাম্পিং আৰু স্পীড স্কেটিং, ১৯২৪ চনত আৰম্ভ হোৱাৰে পৰা, প্ৰত্যেক শীতকালীন অলিম্পিকতে খেলোৱা হৈ আহিছে। নতুন অলিম্পিক ক্ৰীড়া যেনে [[বেডমিণ্টন]], [[ভলীবল]] আৰু [[বাস্কেটবল]] আদি, প্ৰথমতে অলিম্পিকত প্ৰদৰ্শনী মূলক ক্ৰীড়া হিচাপে খেলোৱা হৈছিল, পাছত পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ প্ৰতিযোগিতা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। . আগতে অনুষ্ঠিত কৰা কিছুমান ক্ৰীড়া অলিম্পিকৰ পৰা বাদ দিয়াৰো উদাহৰণ আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/sports/past/index_uk.asp |title=Olympic Sports of the Past |publisher=International Olympic Committee |accessdate=10 February 2009}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটি (IOC) দ্বাৰা অলিম্পিক ক্ৰীড়াসমূহৰ সাৰ্বভৌম পৰিদৰ্শক ৰূপে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া মহাসংঘসমূহে [[:en:List of international sport federations|(international sports federations)]] অলিম্পিক ক্ৰীড়াৰ প্ৰশাসনিক দিশটো পৰিচালনা কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটিত ৩৫টা এনে মাহসংঘৰ প্ৰতিনিধিত্ব আছে। {sfn|Olympic Charter|2007|pp=88–90}} অলিম্পিকত আজি পৰ্যন্ত অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱা কিছুমান খেলো IOC ৰ দ্বাৰা স্বীকৃত। এই খেলবোৰ অলিম্পিক প্ৰতিযোগিতা হিচাপে খেলাব নোৱাৰি কিন্তু অলিম্পিকৰ পাছতে হোৱা IOC ৰ কাৰ্যসূচী পুনৰীক্ষণ অধিবেশনত ইয়াক পূৰ্ণ পৰ্য্যায়ৰ ক্ৰীড়া হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰস্তাব ৰাখিব পাৰি।<ref>{{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/organisation/if/index_uk.asp |title=International Sports Federations |publisher=International Olympic Committee |accessdate=8 February 2009}}</ref>{{sfn|Olympic Charter|2007|p=87}}এনে পুনৰীক্ষনৰ সময়ত দুই তৃতীয়াংশ সংখ্যগিৰষ্ঠ মতদানৰ যোগে কোনো খেল অলিম্পিকত সুমুৱাব বা উলিয়াই দিব পাৰি।<ref>{{cite web |url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_942.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429094118/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_942.pdf |archivedate=29 April 2011 |title=Factsheet: The sessions |publisher=International Olympic Committee |format=PDF |page=1 |accessdate=8 February 2009 |deadurl=no }}</ref> [[দবাখেল]] বা চাৰ্ফিঙৰ দৰে কিছুমান খেল স্বীকৃত যদিও আজিলৈকে কোনো অলিম্পিকতে কোনোধৰণেই এইবিলাক অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা নাই।<ref name="recognizedsports" /> ২০০৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত, IOC য়ে অলিম্পিক প্ৰগ্ৰাম কমিচন(Olympic Programme Commission) প্ৰতিষ্ঠা কৰে, এই কমিছনৰ কাম হ’ল অলিম্পিক ক্ৰীড়াসূচী আৰু আন স্বীকৃত খেল বিলাকৰ পৰ্যালোচনা কৰা। ই হ’ল অলিম্পিক ক্ৰীড়াসূচীক সমূহক পৰ্যায়ক্ৰমে আন সকলো ক্ৰীড়া সমাৰোহত প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ এক উদ্যোগ।<ref name="factsheetsports" /> এই কমিছনে কোনো এক খেলক অলিম্পিকত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ সাতটা মাপকাঠি(criteria) নিৰ্ধাৰণ কৰি দিছে।<ref name="factsheetsports" /> এই মাপকাঠি কেইটা হ’ল “ খেলবিধৰ পৰম্পৰা আৰু বুৰঞ্জী, বিশ্বজনীনতা, জনপ্ৰিয়তা, ভাৱমূৰ্তি, খেুলুৱৈৰ স্বাস্থৰ ওপৰত প্ৰভাৱ, খেলবিধ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ অৱস্থা আৰু অনুষ্ঠিত কৰাৰ খৰচ।<ref name="factsheetsports" /> এই অধ্যয়নৰ পৰা পাঁচ বিধ খেলৰ ২০১২ চনৰ অলিম্পিকত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ খছৰা তালিকাত নাম উঠে, খেল কেইবিধ হ’ল [[গল্ফ]], [[কাৰাটে]], ৰাগবী ইউনিয়ন, ৰ’লাৰ স্পৰ্টচ আৰু [[স্কোৱাছ]]।<ref name="factsheetsports" />IOC ৰ কৰ্মনিধাৰণী সভাই পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত এই নামকেইটা ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ, চিংগাপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা সাধাৰণ মহাসভালৈ প্ৰৰণ কৰে। মহাসভাই পাঁচটাৰ ভিতৰত কেৱল [[কাৰাটে]] আৰু [[স্কোৱাছ]]ক চূড়ান্ত বাছনিৰ বাবে অনুমোদন জনায়।<ref name="factsheetsports" /> কিন্তু ইয়াৰে কোনো এটা খেলেই দুই তৃতীয়াংশ ভোট লাভ কৰিবলে সক্ষম নহ’ল আৰু সেইবাবে অলিম্পিক ক্ৰীড়াত অন্তৰ্ভুক্তও নহ’ল।<ref name="factsheetsports" />২০০৯ চনৰ অক্টপবৰ মাহত IOC য়ে গল্ফ আৰু ৰাগবি ইউৗনিয়নক ২০১৬ আৰু ২০২০ অলিম্পিকত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ ভোটযোগে সিদ্ধান্ত লয়।<ref name="newosports" /> ২০০২ চনত হোৱা IOCৰ ১১৪তম মহাসভাই [[:en:List of IOC meetings|(IOC Session)]]গ্ৰীষ্ম অলিম্পিক ২৮টা খেল, ৩০১ ভাগ আৰু ১০,৫০০ খেলুৱৈতে সীমিত কৰি ৰাখিবলৈ সিদ্ধান্ত কৰে।<ref name="factsheetsports" />তাৰ তিনি বছৰৰ পাছত ১১৭তম মহাসভাত অলিম্পিক ক্ৰীড়াৰ প্ৰথম বৃহৎ সালসলনি কৰি বেচবল আৰু চফ্টবলক ২০১২ ৰ লণ্ডনঅলিম্পিক কাৰ্যসূচীৰ পৰা বাদ দিয়ে। বাকী দুটা উপযুক্ত খেল নিৰ্বাচন নোহাৱাৰ বাবে এই অলিম্পিকত মাথোঁন ২৬ বিধ খেলহে খেলোৱা হয়।<ref name="factsheetsports" />২০১৬ আৰু ২০২০ চনত ৰাগবী আৰু গল্ফৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰে পুনৰ ২৮ বিধ খেল অলিম্পিকত দেখা পোৱা যাব।<ref name="newosports" /> === অপেছাদাৰী আৰু পেছাদাৰী ক্ৰীড়া === [[চিত্ৰ:Nagano 1998-Russia vs Czech Republic.jpg|thumb|পেছাদাৰী খেলুৱৈ সকলক ১৯৯৮ চনৰ পৰা আইচ হকী খেলিবলৈ অনুমতি দিয়া হ’ল ( ছৱিত ১৯৯৮ চনত স্বৰ্ণপদকৰ বাবে ৰাচিয়া আৰু চেক ৰিপাব্লিকৰ খেল)]] ব্ৰিটিছ পাব্লিক স্কুলসমূহত শিকা আভিজাত্যৰ ধ্যান-ধাৰণাৰ উদাহৰণ বিলাকে বেৰন পিয়েৰে দ্যঁ কিউবাৰ্টিনক বাৰুকৈ প্ৰভাৱান্বিত কৰিছিল।{{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}}এই পাব্লিক স্কুল বিলাকে বিশ্বাস কৰিছিল যে ক্ৰীড়া শিক্ষাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আৰু ইয়াৰ সাৰাংশ হৈছিলগৈ “সুস্থ শৰীৰত থকা সুস্থ মন”॥ এই ধাৰণা অনুসৰি যি সকলো কামতে পাৰ্গত, তেওঁহে প্ৰকৃত ভদ্ৰলোক, কেৱল কোনো এটা ক্ষেত্ৰত বিশেষ দক্ষতা লাভ কৰা সকল নহয়। উচিত-অনুচিতৰ বিষয়টিতো প্ৰয়োজনতকৈ অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল আৰু আৰু সেই অনুসৰিয়েই প্ৰশিক্ষণ বা অনুশীলন কৰাটো ঠগবাজীৰ সমপৰ্যায়ৰ বুলি ভবা হৈছিল।{{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}} পেছাদাৰী ভাৱে প্ৰশিক্ষণ লৈ খেলাসকলে, কেৱল চখৰ বাবে খেলা সকলতকৈ অনুচিত সুবিধা লাভ কৰে বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।{{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}} পেছাদাৰী খেলুৱৈ সকলক আঁতৰাই ৰখাৰ সিদ্ধান্তটোৰ বাবে আধুনিক অলিম্পিক বহু বিবাদাত্মক পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হৈছে। ১০১২ চনৰ পেণ্টাথ‌ল্‌ন আৰু ডেকাথল্‌নৰ বিজয়ী [[জিম থৰ্প]]ৰ পৰা পদক কেইটা কাঢ়ি লোৱা হ’ল, কাৰণ পাছত গম পোৱা গ’ল যে জিমে অলিম্পিকৰ আগতে অৰ্ধ-পেছাদাৰী বেচবল খেলত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৮৩ চনত অৱশ্যে মৰণোত্তৰ ভাৱে সহানুভুতিৰ আধাৰত জিমৰ পদক কেইটা ঘূৰাই দিয়া হয়।<ref>{{cite web |title=Jim Thorpe Biography |publisher=Biography.com |url=http://www.biography.com/search/article.do?id=9507017 |accessdate=9 February 2009}}</ref> চুইজাৰলেণ্ড আৰু অষ্ট্ৰিয়াৰ স্কি খেলুৱৈ সকলে তেওঁলোকৰ স্কি প্ৰশিক্ষক সকলক একে কাৰণতে অলিম্পিকত যোগ দিবলৈ অনুমতি নিদিয়াৰ বিপক্ষে প্ৰতিবাদ কৰি ১৯৩৬ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিক বৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Garmisch-Partenkirchen 1936 |publisher=International Olympic Committee |url=http://www.olympic.org/garmisch-partenkirchen-1936-winter-olympics |accessdate=25 July 2011}}</ref> ২০ শতিকাত সামাজিক শ্ৰেণী সংৰচনা (class structure) বিকশিত হোৱাৰ লগে লগে অপেছাদাৰী এথলেটকসকলক অভিজাত ভদ্ৰলোক বুলি গণ্য কৰা ধাৰণাটো অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিল।{{sfn|Eassom|1994|pp=120–123}} পূব ব্লকৰ বা কমিউনিষ্ট ব্লকৰ দেশসমূহত নিজা খৰচেৰে পূৰ্ণকালীন অপেছাদাৰী খেলূৱৈ ওলাবলৈ ধৰাত এই “বিশুদ্ধ অপেছাদাৰী” ধাৰণাতো আৰু তৰল হৈ পৰিল, আৰু পশ্চিমীয়া দেশৰ ব্যক্তিগত পূঁজিৰ অপেছাদাৰী খেলুৱৈ সকল সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ল। তথাপিও অলিম্পিক কমিটিয়ে এই বিষয়ত নিজৰ পৰম্পৰাগত নিয়মত অটল হৈ ৰ’ল।<ref>{{cite journal |last=Schantz |first=Otto |title=The Olympic Ideal and the Winter Games Attitudes Towards the Olympic Winter Games in Olympic Discourses – from Coubertin to Samaranch |publisher=Comité International Pierre De Coubertin |url=http://www.coubertin.ch/pdf/schantz.pdf |format=PDF |accessdate=13 September 2008 |archivedate=5 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130505052232/http://www.coubertin.ch/pdf/schantz.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৭০ চনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অলিম্পিক চাৰ্টাৰৰ পৰা অপেছাদাৰীত্ব সম্পৰ্কীয় ধাৰা বিলাক ক্ৰমাগত ভাৱে আঁতৰাই যোৱা হ’ল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সংস্থাই, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন সমূহৰ অনুমতি সাপেক্ষে সকলো পেছাদাৰী খেলু্ৱৈকে অলিম্পিকত যোগ দিবলৈ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Amateurism" /> আজিকালি কেৱল মুষ্টিযুদ্ধ আৰু মল্লযুদ্ধতহে পেছাদাৰী খেলুৱৈক খেলিবলৈ দিয়া নহয়। আৰু পেছাদাৰিত্বৰ সংজ্ঞাও খেলুৱৈৰ বেতন নহয়, খেলৰ নিয়মৰ ওপৰতহে থিৰ কৰা হয়, কিয়নো বহুতো মুষ্টিযোদ্ধা বা মল্লযোদ্ধাই তেওঁলোকৰ দেশৰ অলিম্পিক কমিটিসমূহৰ পৰা নগদ ধনৰ পুৰস্কাৰ গ্ৰহণ কৰে। == বিতৰ্কসমূহ == === বৰ্জন === [[চিত্ৰ:Olympic boycotts 1976 1980 1984.PNG|thumb|upright=1.35|মেপত ১৯৭৬ (হালধীয়া), ১৯৮০ (নীলা) আৰু ১৯৮৪ (ৰঙা) চনত অলিম্পিক বৰ্জন কৰা দেশসমূহ দেখুওৱা হৈছে]] অষ্ট্ৰেলিয়া, গ্ৰেট ব্ৰিটেইন আৰু চুইজাৰলেণ্ডেই হৈছে এনেকুৱা দেশ যি ১৮৯৬ চনৰ প্ৰথম অলিম্পিকৰ পৰা প্ৰত্যেকখন আধুনিক অলিম্পিকলৈ নিজৰ দল প্ৰেৰণ কৰি আহিছে, আনহাতেদি কিছুমান দেশে অলিম্পিকলৈ নিৰ্বাচিত হোৱা খেলুৱৈৰ অভাৱত, আৰু আন কিছুমান দেশে কোনো বিশেষ কাৰণত অলিম্পিক বৰ্জন কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ বাবে একোখনকৈ অলিম্পিকত ভাগ লোৱাৰ পৰা ব্যৰ্থ হয়। ১৯৩৬ চনত আয়াৰলেণ্ড দলক IOCএ সমগ্ৰ আয়াৰলেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে কেৱল মাত্ৰ আইৰিচ মুক্ত ৰাজ্য (Irish Free State)ৰ পৰা নিৰ্বাচন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়াৰ বাবে আয়াৰলেণ্ডৰ অলিম্পিক কাউন্সিলে এই অলিম্পিক বৰ্জন কৰে। {{r|Krüger Murray 2003 p230}} ১৯৫৬ চনৰ মেলবৰ্ণ অলিম্পিক তিনিটা বৰ্জনৰ সন্মুখীন হয়, প্ৰথম হাংগেৰিৰ আন্দোলনক চোভিয়েট ইউনিয়নে কৰা দমনৰ প্ৰতিবাদত নেডাৰলেণ্ড, স্পেইন আৰু চুইজাৰলেণ্ডে এই অলিম্পিক বৰ্জন কৰে, অৱশ্যে তেওঁলোকে নিজৰ প্ৰতিনিধি দল অলিম্পিকলৈ প্ৰেৰণ কৰে। দ্বিতীয়তে চুৱেজৰ দুৰ্ভিক্ষৰ বাবে, কম্বোডিয়া, ইজিপ্ত, ইৰাক আৰু লেবাননে এই অলিম্পিক বৰ্জন কৰে। তৃতীয়তে টাইৱানক অলিম্পিকত ভাগ ল’বলৈ দিয়াৰ বাবে চীনে এই অলিম্পিক বৰ্জন কৰে।<ref name="Boycott 1" /> ১৯৭২ আৰু ১৯৭৬ চনত বহুতো আফ্ৰিকীয় দেশে দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ৰ’ডেচিয়াত হোৱা জাতিগত বিভাজন বাবে IOCক এই দুখন দেশক অলিম্পিকৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰিবলৈ দাবী কৰে অন্যথা অলিম্পিক বৰ্জনৰ ভাবুকি প্ৰদান কৰে। নিউজিলেণ্ডৰ জাতীয় ৰাগবী দলে এপাৰ্টহেইড অধিকৃত দক্ষিণ আফ্ৰিকা ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে বৰ্জনকাৰী এই দেশ সমূহে নিউজিলেণ্ডকো নিজৰ লক্ষ্য কৰি লয়। IOCএ প্ৰথম দুখন দেশৰ কথা মানি লয়, কিন্তু নিউজিলেণ্ডৰ বাবে এই দাবী মানি নলয়, IOCএ যুক্তি দৰ্শাই যে ৰাগবী অলিম্পিকৰ অন্তৰ্ভুক্ত খেল নহয়।<ref name="CBC boycott" /> নিজৰ দাবী পূৰণ হোৱাৰ পাছত প্ৰতিবাদকাৰী ২০খন আফ্ৰিকীয় দেশে অলিম্পিকত যোগদান কৰে, মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ মাজতে গুয়েনা, ইৰাক আৰু টানজেনিয়াই অলিম্পিক বৰ্জন সিদ্ধান্ত লয়(ইতিমধ্যেই তেওঁলোকৰ কিছু প্ৰতোযোগীয়ে সেই অলিম্পিকত ভাগ লৈছিলেই)।<ref name="CBC boycott" /><ref>{{cite journal |url=http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore109/ore109h.pdf |title=Africa and the XXIst Olympiad |journal=Olympic Review |issue=109–110 |pages=584–585 |year=1976 |month=November–December |publisher=International Olympic Committee |format=PDF |accessdate=6 February 2009 |archivedate=8 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080408184445/http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore109/ore109h.pdf |deadurl=yes }}</ref> টাইৱানেও এই অলিম্পিক বৰ্জন কৰিছিল,কিয়নো চীন প্ৰজাতন্ত্ৰই (People's Republic of China (PRC)) মণ্ট্ৰিল অলিম্পিকৰ আয়োজক সকলৰ ওপৰত হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছিল যে চীন গণৰাজ্য ( Republic of China (ROC), টাইৱানৰ আধিকাৰিক নাম)ৰ নামত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ অহা লোকসকলক খৈলিবলৈ দিব নেলাগে। চীন গণৰাজ্যৰ( Republic of China (ROC))ৰ প্ৰতিনিধি সকলক প্ৰস্তাব দিয়া হয় যে “তেওঁলোকে গণৰাজ্যৰ পতাকা আৰু জাতীয় সংগীত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিব, কিন্তু দেশৰ নাম চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ বুলি মানি লব লাগিব”, কিন্তু এই প্ৰস্তাৱ তেওঁলোকে অগ্ৰাহ্য কৰে।<ref>{{cite journal |url=http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore107/ore107i.pdf |title=Game playing in Montreal |work=Olympic Review |publisher=International Olympic Committee |pages=461–462 |issue=107–108 |year=1976 |month=October |format=PDF |accessdate=7 February 2009 |archivedate=25 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325013854/http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore107/ore107i.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮৪ পৰ্যন্ত টাইৱানে অলিম্পিকত যোগদান নকৰে, ১৯৮৪ত চাইনিজ টাইপে হিচাপে নতুন নাম, বিশেষ পতাকা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতেৰে তেওঁলোকে পুনৰ অলিম্পিকত যোগদান কৰে।<ref name="corbit" /> ১৯৮০ আৰু ১৯৮৪ত শীতল যুদ্ধৰ সময়ত দেশ সমূহে নিজৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীয়ে আয়োজন কৰা অলিম্পিক বৰ্জন কৰে। আফগানিস্তানত হোৱা ছোভিয়েট যুদ্ধৰ বাবে ৬৫খন দেশে মস্ক’ অলিম্পিক বৰ্জন কৰে। এই বৰ্জনৰ বাবে মাত্ৰ ৮১খন দেশেহে এই অলিম্পিকত ভাগ লয়, যিটো আছিল ১৯৫৬চনৰ পাছত সৰ্বনিম্ন প্ৰতিযোগী দেশৰ সংখ্যা।<ref>{{cite web |url=http://www.olympic.org/moscow-1980-summer-olympics |title=Moscow 1980|publisher=International Olympic Committee |accessdate=25 July 2011}}</ref> ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰ স্বৰূপে ৰোমানিয়াক বাদ দি [[ছ'ভিয়েট সংঘ|ছোভিয়েট ইউনিয়ন]] আৰু পূৱ ভাগৰ (Eastern Bloc) ১৪খন সহযোগী দেশে ১৯৮৪ চনৰ লচ এঞ্জেলচ (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ) অলিম্পিক বৰ্জন কৰে, তেওঁলোকে যুক্তি দৰ্শাই যে তেওঁলোকৰ খেলুৱৈ সকল তাত সুৰক্ষিত নহয়, ছোভিয়েত অধিকাৰী সকলে এই বিষয়ে এনেদৰে মন্তব্য কৰে, "আমেৰিকাত সংকীৰ্ণ জাতীয়তাবাদী চিন্তাধাৰা আৰু চোভিয়েত বিৰোধী উন্মাদনা বলপ্ৰয়োগ কৰি চলোৱা হৈছে(Chauvinistic sentiments and an anti-Soviet hysteria are being whipped up in the United States)".<ref>{{cite news |last=Burns |first=John F. |title=Protests are Issue: Russians Charge 'Gross Flouting' of the Ideals of the Competition |work=The New York Times |publisher=New York Times Company |date=9 May 1984}}</ref> এই সমূহ বৰ্জন্কাৰী দেশে ১৯৮০চ জুলাই-আগষ্টত ’ফ্ৰেণ্ডশ্বিপ গেমজ’ নামৰ আন এক প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰে।<ref name="1980 Boycott" /><ref name="1980 Boycott 2" /> তিব্বতৰ পৰিস্থিতি আৰু ডাৰফুৰৰ যুদ্ধত মানৱ অধিকাৰৰ ভংগ হোৱাৰ প্ৰতিবাদত চীনা সামগ্ৰী আৰু ২০০৮ চনৰ বেইজিং অলিম্পিক বৰ্জনৰ আবেদন বিভিন্ন পক্ষৰ পৰা হোৱা পৰিলক্ষিত হৈছিল যদিও কাৰ্যত কোনো দেশে বেইজিং অলিম্পিক বৰ্জন নকৰিলে।<ref>{{cite news |title=Australia: Calls to Boycott Beijing Olympics |work=Inter Press Service |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=41699 Australia: Calls to Boycott Beijing Olympics |accessdate=10 September 2008}}</ref><ref name="EUTibet" />২০০৮ চনৰ দক্ষিণ অচ্চেষ্টিয়া যুদ্ধৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ২০১৪ চনৰ চ’চি, ৰাচিয়াত হ’ব লগা অলিম্পিক জৰ্জিয়াই বৰ্জন কৰিম বুলি ঘোষণা কৰে<ref>[https://web.archive.org/web/20110127092759/http://www.csmonitor.com/2008/0711/p06s01-woeu.html Putin Faces Green Olympic Challenge: The Sochi 2014 Winter Games are threatened by a looming international boycott, environmental concerns, and public protests against local development], [[The Christian Science Monitor]], Retrieved 18 August 2008.</ref><ref>{{cite news|title=Olympic challenge for Sochi Games|publisher=The Guardian|url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/dec/05/winter-olympics-sochi-russia|accessdate=31 May 2011|location=London|first=Frederick|last=Bernas|date=5 December 2009}}</ref>। === ৰাজনীতি === [[চিত্ৰ:Bundesarchiv Bild 183-G00630, Sommerolympiade, Siegerehrung Weitsprung.jpg|thumb|১৯৩৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ দীঘল জাঁপ প্ৰতিযোগিতাত পদক জয়ৰ পাছত জেচ্ছে অৱেন]] [[চিত্ৰ:Black Power Salute.jpg|thumb|left|upright| ১৯৬৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত আমেৰিকান এথেলিট ট’ম্মি স্মিথ আৰু জ’ন কাৰল’চে প’ডিয়ামত মানৱ অধিকাৰ (ব্লেক পাৱাৰ) চেলুট দিছে]] প্ৰথম অৱস্থাৰ পৰাই অলিম্পিকৰ মঞ্চক ৰাজনৈতিক ভাৱধাৰাৰ প্ৰচাৰৰ ঊদ্দেশ্যে ব্যৱহা কৰি অহা হৈছে। নাজী জাৰ্মানীয়ে ১৯৩৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ যোগেদি নাজীবাদক শান্তি-মৈত্ৰীৰ প্ৰতীক হিচাপে প্ৰদৰ্শন কৰিব বিচাৰিলে, তদুপৰি এই অলিম্পিকৰ যোগেদি আৰ্য (Aryan) সকলক শ্ৰেষ্ঠতম বুলি দেখুৱাবলৈ বিচৰা হ’ল।{{sfn|Findling|Pelle|2004|p=107}}, এই অলিম্পিকত সকলোতকৈ সফল দল হৈ জাৰ্মানীয়ে পাকে প্ৰকাৰণ্তৰে তাক প্ৰতিপন্ন কৰিও দেখুৱালে, অৱশ্যে চাৰিটা সোণৰ পদক বিজয়ী আফ্ৰীকান-আমেৰিকান ভিক্টৰ অৱেন আৰু হাংগেৰিৰ ইহুদী ইব’লয়া কাচাকে জাৰ্মানীৰ এই বাৰ্তাক কিছু ধুসৰ কৰি পেলালে।{{sfn|Findling|Pelle|2004|pp=111–112}} ছোভিয়েট ইউনিয়নে ১৯৫২ চনৰ হেলচিংকি অলিম্পিক পৰ্যন্ত অলিম্পিকত ভাগ লোৱা নাছিল, তাৰ পৰিৱৰ্তে ১৯২৮ চনত ছোভিয়েটে স্পাৰ্টাকিয়াড (Spartakiad) নামেৰে আন এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯২০ৰ পৰা ১৯৩০ চনৰ সময়চোৱাত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকাকে]] বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ সাম্যবাদী আৰু সমাজবাদী সংগঠন সমূহে , attempted to counter what they called the "bourgeois" Olympics with the [[Socialist Workers' Sport International|Workers Olympics]].<ref name="GSE" />{{sfn|Roche|2000|p=106}} ১৯৬৫ চনৰ অলিম্পিকত ছোভিয়েত ৰাছিয়া ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰৰ মহাশক্তিধৰ দেশ হিচাপে উত্থান হয়। নিজৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শ প্ৰচাৰত তেওঁলোকে বিজয়ৰ জৰিয়তে অহা জনপ্ৰিয়তা আৰু প্ৰচাৰৰ পূৰ্ণ সুযোগ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite journal |url=http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1974/ore84/ore84k.pdf |title=The USSR and Olympism |journal=[[International Olympic Committee#Publications|Olympic Review]] |publisher=[[International Olympic Committee]] |issue=84 |pages=530–557 |year=1974 |month=October |format=PDF |accessdate=4 May 2009 |archivedate=16 January 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116214930/http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1974/ore84/ore84k.pdf |deadurl=yes }}</ref> খেলুৱৈ সকলে ব্যক্তিগত ভাবেও অলিম্পিকৰ মঞ্চক নিজৰ ৰাজনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰচাৰৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। ১৯৬৮ চনৰ মেস্কিক’ চিটিৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত ২০০মিটাৰ দৌৰৰ স্বৰ্ণ আৰু ব্ৰ’ঞ্জ পদক বিজয়ী দুজন আমেৰিকান এথেলিট ট’ম্মি স্মিথ আৰু জ’ন কাৰল’চে প’ডিয়ামত মানৱ অধিকাৰ চেলুট (Black Power Salute) কৰা দেখা গ’ল। আনহাতেদি ৰূপৰ পদক বিজয়ী অষ্ট্ৰেলিয়াৰ পিটাৰ নৰ্মানক স্মিথ আৰু কাৰল’চৰ সমৰ্থনত মানৱ অধিকাৰৰ বাবে অলিম্পিকৰ প্ৰকল্পৰ বেজ পৰিধান কৰা দেখা গ’ল। এই প্ৰতিবাদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে, IOCৰ সভাপতি এভেৰি ব্ৰুণ্ডেগে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অলিম্পিক কমিটী (USOC)ক এথেলিট দুজনক স্বদেশলৈ ওভতাই পঠিয়াবলৈ নাইবা ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড শাখাৰ পৰা আমেৰিকাৰ নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। USOCএ খেলুৱৈ দুজনক স্বদেশলৈ ওভতাই পঠিয়াই।<ref name="Black Salute" /> বৰ্তমানে ইৰাণ চৰকাৰে তেওঁলোকৰ খেলুৱৈসকল আৰু ইজৰাইলৰ খেলুৱৈ সকলৰ মাজৰ প্ৰতিযোগিতা ৰোধ কৰিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা দেখা গৈছে, ২০০৪ চনৰ অলিম্পিকত এজন ইৰাণীয় জুড’ খেলুৱৈ আৰাচ মিৰেচমিয়েলীএ নিজৰ ইজৰাইলীয় প্ৰতিপক্ষৰ বিৰুদ্ধে খেলত ভাগ নলয় (অৱশ্যে পাছত তেওঁ অধিক ওজনৰ বাবে অলিম্পিকৰ পৰা বাহিৰ হয়), আৰাচ মিৰেচমিয়েলীৰ এই সিদ্ধান্তৰ বাবে ইৰাণ চৰকাৰে তেওঁক US$ ১২৫,০০০ৰ পুৰস্কাৰ আগবঢ়াই, একে পৰিমাণৰ ধন ইৰাণ চৰকাৰে দেশৰ স্বৰ্ণ পদক বিজয়ী সকলকো প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news |title=Iranian Judoka rewarded after snubbing Israeli |agency=Associated Press |publisher=NBC Sports |date=8 September 2004 |url=http://nbcsports.msnbc.com/id/5942871/ |accessdate=7 February 2009 |archivedate=25 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325034627/http://nbcsports.msnbc.com/id/5942871/ |deadurl=yes }}</ref> === উন্নত প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ড্ৰাগছৰ ব্যৱহাৰ === [[চিত্ৰ:Marathon Hicks1904.jpg|thumb|১৯০৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত থমাছ হিক্সৰ মাৰাথন দৌৰ। ]] কুৰি শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত বহুতো এথলীটে তেওঁলোকৰ এথলেটিক ক্ষমতা বঢ়াবৰ কাৰণে ড্ৰাগছৰ সহায় ল'বলৈ ধৰে। উদাহৰণস্বৰূপে ১৯০৪ চনৰ অলিম্পিকৰ মাৰাথন দৌৰৰ বিজয়ী থমাছ হিক্সক তেওঁৰ প্ৰশিক্ষকে ষ্ট্ৰিকনিন আৰু ব্ৰাণ্ডী সেৱন কৰিবলৈ দিছিল।<ref>{{cite web|title=Tom Hicks|publisher=Sports-reference.com|url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/hi/tom-hicks-1.html|accessdate=30 January 2009}}</ref> ১৯৬০ চনৰ [[ৰোম]] অলিম্পিকত চাইক্লিঙত অংশ লৈ থাকোঁতে ডেনমাৰ্কৰ চাইক্লিষ্ট নুদ এনেমাৰ্ক জেনছেন চাইকেলৰপৰা পৰি যায় আৰু পাছত মৃত্যুবৰণ কৰে। অনুসন্ধানৰ পাছত গম পোৱা গ'ল যে তেওঁ এমফিতামিনছ নামৰ ড্ৰাগছবিধৰ কবলত আছিল। ড'পিঙৰ ফলত অলিম্পিকত হোৱা এয়ে একমাত্ৰ মৃত্যুৰ ঘটনা।<ref name="wadahistory" /> ১৯৬০ চনৰ মধ্যভাগত ক্ৰীড়া সংগঠনসমূহে এনেধৰণৰ ড্ৰাগছৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, আৰু ১৯৬৭ চনত IOCয়েও এই নিষেধাজ্ঞা বলৱৎ কৰে।<ref>{{cite news |first=Sharon|last=Begley|title=The Drug Charade|work=Newsweek|date=7 January 2008|url=http://www.newsweek.com/id/86079/output/print|accessdate=27 August 2008}}</ref> অলিম্পকৰ ড'পিং পৰীক্ষাত ড্ৰাগছ সেৱন কৰি ধৰা পৰা প্ৰথমজন খেলুৱৈ হ'ল ছুইডেনৰ পেণ্টাথলন খেলুৱৈ হান্স গুন্নাৰ লিলজেনৱাল। ১৯৬৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত তেওঁৰ ড'পিং ফলাফল ধনাত্মক ওলায় আৰু ফলত তেওঁ ব্ৰঞ্জৰ পদক হেৰুৱাবলগীয়া হয়।{{sfn|Porterfield|2008|p=15}} কানাডাৰ স্প্ৰিণ্টাৰ বেন জনছনে ১৯৮৮ চনৰ ছিউল অলিম্পিকৰ ১০০ মিটাৰ দৌৰত স্বৰ্ণপদক পায় যদিও ষ্টেন'জ'ল'ল নামৰ ড্ৰাগছবিধ সেৱন কৰা বুলি ধৰা পৰে আৰু ফলত তেওঁৰ স্বৰ্ণপদক কাঢ়ি লৈ ৰাণাৰ্ছ আপ কাৰ্ল লুইছক এই পদক যচা হয়। উল্লেখ্য যে কাৰ্ল লুইছো অলিম্পিকৰ কিছুদিন আগত ড্ৰাগছ সেৱন কৰি ধৰা পৰিছিল।<ref>{{cite news |first=Jacquelin|last=Magnay|title=Carl Lewis's positive test covered up|work=The Sydney Morning Herald|url=http://www.smh.com.au/articles/2003/04/17/1050172709693.html|date=18 April 2003|accessdate=28 August 2008}}</ref> ১৯৯০ চনৰ শেষৰফালে IOCয়ে ড'পিঙৰ বিৰুদ্ধে অধিক কঠোৰ হয় আৰু ১৯৯৯ চনত World Anti-Doping Agency (WADA) গঠন কৰে। ২০০০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক আৰু ২০০২ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিকত আগতকৈ বেছি খেলুৱৈ ড্ৰাগছ সেৱন কৰা বুলি ধৰা পৰে। ভাৰোত্তোলন আৰু ক্ৰছ কাণ্ট্ৰী স্কায়িং (cross-country skiing) প্ৰতিযোগিতাৰ বহুকেইজন পদকবিজয়ী ড'পিঙত ধৰা পৰে। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিকত মাত্ৰ এজন খেলুৱৈয়ে ড'পিং পৰীক্ষাত ধৰা পৰি পদক হেৰুৱায়। IOC প্ৰতিষ্ঠাপিত ড্ৰাগছ পৰীক্ষাৰ মানদণ্ডই (অলিম্পিক মানদণ্ড) এক বিশ্বজোৰা উচ্চ মানদণ্ডৰ সৃষ্টি কৰে আৰু বাকী ক্ৰীড়া সংগঠনসমূহেও ইয়াৰ সমপৰ্যায় পবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{cite news|first=Zachary|last=Coile|title=Bill Seeks to Toughen Drug Testing in Pro Sports|date=27 April 2005|work=The San Francisco Chronicle|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/04/27/MNGMICG0SS1.DTL|accessdate=3 September 2008|archivedate=16 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120316004931/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/04/27/MNGMICG0SS1.DTL|deadurl=yes}}</ref> বেইজিং অলিম্পিকৰ সময়ত WADAৰ অধীনত ৩,৬৬৭জন এথলীটৰ ড'পিং পৰীক্ষা লোৱা হৈছিল। নিষিদ্ধ ঔষধ ধৰা পেলাবৰ কাৰণে মূত্ৰপৰীক্ষা আৰু ৰক্তপৰীক্ষা দুয়োটা কৰা হৈছিল। অলিম্পিকলৈ অহাৰ আগতেই বহুকেইজন খেলুৱৈক NOCয়ে পৰীক্ষা কৰি অলিম্পিকৰপৰা বাদ দিছিল। বেইজিং অলিম্পিক চলি ধকাৰ সময়ত মাত্ৰ তিনিজন খেলুৱৈহে এই পৰীক্ষাত ধৰা পৰিছিল।<ref name="wadahistory" /><ref>{{cite web|title=Doping: 3667 athletes tested, IOC seeks action against Halkia's coach|date=19 August 2008|publisher=Express India Newspapers|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Doping-3667-athletes-tested-IOC-seeks-action-against-Halkias-coach/350677/|accessdate=28 August 2008|archivedate=1 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201114743/http://www.expressindia.com/latest-news/Doping-3667-athletes-tested-IOC-seeks-action-against-Halkias-coach/350677/|deadurl=yes}}</ref> === লিংগভেদ === [[চিত্ৰ:Charlotte Cooper.jpg|upright|thumb|ইংলেণ্ডৰ চাৰ্লট কুপাৰ, অলিম্পিকৰ প্ৰথম মহিলা বিজয়ী (১৯০০ চনৰ অলিম্পিক গেমচ)]] ১৯০০ চনৰ পেৰিচ অলিম্পিকত প্ৰথম বাৰৰ বাবে মহিলা খেলুৱৈক ভাগ লবলৈ অনুমতি দিযা হয়,তথাপি ১৯৯২ চনৰ গ্ৰীষ্ম অলিম্পিকতো পয়ত্ৰিশখন দেশে কেৱল পুৰুষ প্ৰতিযোগীহে পঠায়।<ref name="nytimes.com" /> অৱশ্যে পৰবৰ্তী কালত এনে দেশৰ সংখ্যা দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ১৯৯৬ চনৰ লিতা ফাৰিমেনে ইৰাণৰ পৰা প্ৰথম মহিলা প্ৰতিযোগী হিচাপে বন্দুক চালনাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>Henderson, John. [http://www.denverpost.com/sports/ci_14481174 "Iranian Olympic skier Kalhor a pioneer"], Denver Post, 27 February 2010</ref> ২০০০ চনত [[বাহৰেইনে]] পোন প্ৰথম বাৰৰ বাবে ফাতেমা হামিদ গিৰাছী আৰু মৰিয়ম মহম্মদ হাদি নামৰ দুগৰাকী মহিলা প্ৰতিযোগী প্ৰেৰণ কৰে।<ref>[http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/2000/09/23/anderson_arab_women/ "Arab women make breakthrough at Games"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022233057/http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/2000/09/23/anderson_arab_women/ |date=2012-10-22 }}, CNN, 23 September 2000</ref> ২০০৪ চনত ৰুবিনা মুকিম্যাৰ আৰু ফাৰিবা ৰেজাই অলিম্পিকত আফগানিস্তানক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰথম মহিলা খেলু্ৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3826673.stm "Afghan women's Olympic dream"], BBC, 22 June 2004</ref>২০০৮ চনত সংযুক্ত আৰব এমিৰেটচে প্ৰথম বাৰৰ বাবে দুগৰাকী মহিলা এথলিট প্ৰেৰণ কৰে ( টাই-কোৱান-ডো ত ‘মেইথা অল মাকতৌম’ আৰু অশ্বাৰোহণত ‘ লতিফা অল মাকতৌম’)। এই দুই গৰাকীয়েই ডুবাইৰ শাসনাধিষ্ঠ ৰাজ পৰিয়ালৰ আছিল।<ref>{{cite news |title=Should Saudi Arabia be Banned from the Olympics? |url=http://www.huffingtonpost.com/david-wallechinsky/should-saudi-arabia-be-ba_b_115736.html |publisher=Huffington Post |date=29 July 2008 |first=David |last=Wallechinsky}}</ref> ২০১০ চনলৈ কেৱল তিনিখন হে এনে দেশ বাকী থাকিলগৈ যি কেতিয়াও মহিলা প্ৰতিযোগী প্ৰেৰণ কৰি পোৱা নাই; [[ব্ৰুনেই]], [[চৌদি আৰব]]আৰু [[কাটাৰ]]। ব্ৰুনেয়ে মাত্ৰ তিনিখন অলিম্পিকত অংশ লৈছে, প্ৰত্যেক বাৰেই মাত্ৰ এজনকৈ প্ৰতিযোগীৰে। কিন্তু [[চৌদি আৰব]]আৰু [[কাটাৰ]] অলিম্পিকৰ নিয়মীয়া অংশগ্ৰহণকাৰী। ২০১০ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সংস্থাই ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে এই দেশকেইখনক মহিলা খেলুৱৈ তৈয়াৰ কৰি ২০১২ চনৰ অলিম্পিকত খেলিবৰ সুবিধা দিবৰ বাবে হেঁচা দিব; IOC ৰ মহিলা আৰু ক্ৰীড়া কমিছনৰ মুৰব্বী অনিতা ডে’ফ্ৰানজে, মহিলাসকলৰ খেল-ধেমালিত বাধা আৰোপ কৰাৰ বাবে এই দেশকেইখনক অলিম্পিকৰ পৰা নি‍ষিদ্ধ কৰাৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়। ইয়াৰ ঠিক পাছতে কাটাৰ অলিম্পিক কমিটিয়ে ঘো‍ষণা কৰে যে তেওঁলোকে ২০১২ চনৰ অলিম্পিকলৈ চাৰিগৰাকী মহিলা ‘বন্দুক’ আৰু ‘অসিযুদ্ধ’ খেলুৱৈ পঠোৱাৰ আশা ৰাখিছে। ২০০৮ চনত, উপসাগৰীয় পৰিক্ৰমা প্ৰতিষ্ঠানৰ(Institute for Gulf Affairs) মুৰব্বী আলি অল- আহমেদে ‘[[চৌদি আৰব]]’ক নিষিদ্ধকৰণৰ প্ৰস্তাৱ ৰাখে, তেওঁ কয় যে মহিলা খেলুৱৈক প্ৰতিবন্ধিত কৰাৰ অৰ্থ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক চাৰ্টাৰৰ বিধি উলংঘন। তেওঁ উল্লেখ কৰে “ যোৱা ১৫ বছৰে বহুতো অনাচৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানে IOC ক লিংগভেদ বিৰোধী নীতি বিলাক আৰু অধিক সক্ষম ৰূপত বলবৎ কৰিবলৈ জোৰ দি আহিছে। [...] তেওঁলোকৰ চেষ্টাই যদিও অলিম্পিকত মহিলা অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা আগতকৈ বঢ়াবলৈ সক্ষম হৈছে, কিন্তু IOC য়ে এতিয়াও লিংগভেদ মানি চলা দেশসমূহৰ ওপৰত নিষিদ্ধকৰণ বা বহিষ্কৰণৰ দৰে কঠোৰ পদক্ষেপ লবলৈ ইচ্ছা কৰা নাই।<ref name="nytimes.com" />২০১০ চনৰ জুলাই মাহত “ দি ইণ্ডিপেন্দেণ্ট" কাকতে লিখে যে ”[[চৌদি আৰব]]ক অলিম্পিকৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সংস্থাৰ ওপৰত হেঁচা ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি আহিছে, বোধহয় [[চৌদি আৰবে]]ই একমাত্ৰ বৃহৎ দেশ যি ২০১২ চনৰ অলিম্পিক দলত মহিলা খেলুৱৈ অন্তৰ্ভুক্ত নকৰিব। যদি [[চৌদি আৰবে]] কেৱল পুৰুষ দল প্ৰেৰণ কৰে, তেন্তে বুজিব পাৰি যে “মহিলা সম-অধিকাৰ” পোষকতা কৰা সংগঠন সমূহৰ পৰা তেওঁলোক তীব্ৰ প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হব, আনকি এই সংগঠন বিলাকে অলিম্পিকৰ ওপৰতে ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। "<ref name="independent.co.uk" /> ২০১২ চনত অলিম্পিক ইতিসাহত প্ৰথম বাৰৰ বাবে সকলো অংশগ্ৰহণকাৰী দেশেই মহিলা প্ৰতিযোগী প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite web|title=Saudis to send 2 women to London, make history|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2012/olympics/2012/07/12/saudi-arabia-women-london-olympics.ap/index.html|publisher=SI.com|accessdate=13 July 2012|archivedate=15 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120715100639/http://sportsillustrated.cnn.com/2012/olympics/2012/07/12/saudi-arabia-women-london-olympics.ap/index.html|deadurl=yes}}</ref> [[চৌদি আৰব]]ৰ দলত দুগৰাকী, [[কাটাৰ]]ৰ চাৰিগৰাকী আৰু [[ব্ৰুনেই]]ৰ দলত এগৰাকী( ৪০০ মিটাৰ হাৰ্ডলচত মাজিয়া মহচিন) অন্তৰ্ভুক্ত হয়। কাটাৰে তেওঁলোক প্ৰথম মহিলা অলিম্পিয়ানসকলৰ এগৰাকী বাহিয়া অল-হামাদ ( বন্দুক চালনা) তেওঁলোকৰ অলিম্পিক ধ্বজাবাহকৰ দ্বায়িত্ব দিয়ে।<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18813543 "London 2012 Olympics: Saudi Arabian women to compete"], BBC, 12 July 2012</ref> তদুপৰি এই অলিম্পিকতে [[বাহৰেইন]]ৰ মৰিয়ম ইউচুফ জামালে ১৫০০ মিটাৰ দৌৰত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰি, সমগ্ৰ উপসাগৰীয় অঞ্চলটোৰে প্ৰথম মহিলা অলিম্পিক বিজয়ী ৰূপে পৰিগণিত হয়।<ref>http://english.alarabiya.net/articles/2012/08/13/232068.html</ref> অলিম্পিক ক্ৰীড়াসূচীৰ কেৱল অশ্বাৰোহণত হে মহিলা আৰু পুৰু‍ষে একেলগে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে, ইয়াত মহিলাৰ বাবে সূকীয়া ইভেণ্ট বা ‘কেৱল পুৰু‍ষৰ খেলপথাৰ’ নাই। ২০০৮ চনলৈকে অলিম্পিকত মহিলাতকৈ পুৰুষৰ ইভেণ্ট বেছি আছিল, যি কি নহওক ২০১২ চনত মহিলা মুষ্টিযুদ্ধ খেলবিধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পাছত মহিলাসকলেও পুৰুষৰ সকলো খেলতে অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰা হ’ল।<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8196879.stm "Women's boxing gains Olympic spot"], British Broadcasting Corporation, 13 August 2009</ref>বৰ্তমান “চিংক্ৰ’নাইজড চুইমিং” আৰু “ৰিদমিক জিমনাষ্টিকচ” এই দুটা খেলত পুৰুষে ভাগ লব নোৱাৰে। === সন্ত্ৰাসবাদ আৰু হিংসা === Tআজিলৈকে যুদ্ধৰ বাবে তিনিবাৰ অলিম্পিক ক্ৰীড়া বাতিল কৰা হৈছে, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ বাবে ১৯১৬ চনৰ আলিম্পিক খেল পাতিব পৰা নগ’ল, সেইদৰে দ্বিত্বীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বাবেও ১৯৪০ আৰু ১৯৪৪ চনৰ গ্ৰীষ্ম আৰু শীতকালীণ অলিম্পিক বাতিল হয়। ২০০৮ চনত বেইজিং অলিম্পিকৰ আৰম্ভণি অনুষ্ঠানৰ দিনাই [[ৰাছিয়া]] আৰু [[জৰ্জিয়া]]ৰ মাজত দক্ষিণ অ’চেতা যুদ্ধ আৰম্ভ হয়। আমৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[জৰ্জ বুছ]] আৰু ৰাছিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[পুটিন]] দুয়ুজনেই সেইসময়ত অলিম্পিক খেল উপলক্ষ্যে উপস্থিত আছিল আৰু দুয়ুজনে চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[হু জিণ্টাও]] এ আয়োজন কৰা এখন ভোজমেলত এই সামৰিক বিবাদৰ বিষয়ে আলোচনাও কৰিছিল।<ref name="MSNBC 2009-01-30" />কিন্তু এই পৰিস্থিতিতো ১০ মিটাৰ এয়াৰ ৰাইফল শাখাত ব্ৰঞ্জৰ পদক বিজয়ী জৰ্জিয়াৰ ‘নিন’ চেলুকাঝে’, সেই শাখাত ৰূপৰ পদক বিজয়ী ৰাছিয়াৰ নাটালিয়া পেডেৰিনাৰ লগত একে ‘বিজয় মাচান’ৰ ওপৰতে থিয় হয়। চেলুকাঝে আৰু পেডেৰিনাই পদক প্ৰদান পৰ্বৰ পাছত আলিংগন কৰা দৃশ্যতোৱে সেই সময়ত সংবাদ মাধ্যমত অভুতপূৰ্ব জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Olympic Shooters Hug as their Countries do Battle|publisher=CNN|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/08/10/olympic.embrace/|accessdate=10 August 2008 | date=10 August 2008}}</ref> [[সন্ত্ৰাসবাদ]]এও অলিম্পিকত কেইবাবাৰো বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে। ১৯৭২ চনৰ [[মিউনিখ]] অলিম্পিকৰ সময়ত [[পেলেষ্টাইন]]ৰ সন্ত্ৰাসবাদী গোট “ ব্লেক চেপ্টেম্বৰ”এ ইজৰাইলী অলিম্পিক দলৰ ১১জন খেলূৱৈক পনবন্দী কৰে, এই ঘটনাটোক ‘[[মিউনিখ নৰসংহাৰ]]” বুলি জনা যায়। দুজন খেলুৱৈক লগে লগে হত্যা কৰা হয়, আৰু বাকী ৯ জনে এক বিফল উদ্ধাৰ প্ৰচেষ্টাৰ সময়ত প্ৰাণত্যাগ কৰে। এজন জাৰ্মান পুলিচ বিষয়া আৰু ৫টা সন্ত্ৰাসবাদীৰো মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |title=Olympic archive|publisher=Canadian Broadcasting Corporation|url=http://archives.cbc.ca/IDC-1-41-1289-7332/sports/olympics_cbc/clip5|accessdate=29 August 2008}}</ref> [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত হোৱা শেষ দুয়ুটা অলিম্পিকতে সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰে। জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টাত হোৱা ১৯৯৬ চনৰ অলিম্পিকৰ সময়ত “চেণ্টিনেণ্টেল অলিম্পিক পাৰ্ক’ত এটা বোমা বিস্ফোৰণ হয়, য’ত দুজন লোক নিহত হোৱাৰ উপৰিও ১১১জন আহত হয়। এৰিক ৰুডল্‌ফ নামৰ এজন আমেৰিকান সন্ত্ৰাসবাদীয়ে এই বোমা স্থাপন কৰিছিল, তেওঁক যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ডেৰে দণ্ডিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Olympic Park Bombing|publisher=CNN|url=http://www.cnn.com/US/9607/27/olympic.bomb.main|accessdate=29 August 2008}}</ref> [[১১ চেপ্টেম্বৰ]]ৰ কুখ্যাত সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ ঠিক ৫ মাহৰ পাছতে অনুষ্ঠিত হোৱা উটাহৰ চল্ট লে’ক চিটি শীতকালীণ অলিম্পিকত অভুতপূৰ্ব নিৰাপত্তাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ স্থলীৰ পতাকা, নিউয়ৰ্কৰ পুলিচ বিষয়া ডেনিয়েল ৰড্ৰিগজে “গড ব্লেছ এমেৰিকা” গীত গোৱা, আৰু নিউয়ৰ্কৰ পুলিচ আৰু অগ্নি নিৰ্বাপক বাহিনীৰ আনুস্থানিক গাৰ্ডসকলক দেখা পোৱা গৈছিল। [[১১ চেপ্টেম্বৰ]]ৰ ঘটনাই অলিম্পিকৰ নিৰাপত্তাৰ বিষয়টোত অধিক গুৰুত্ব দিবলৈ আৰু লগতে আয়োজক সকলক বৃহৎ সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিব পৰাকৈ সাজু হবলৈ বাধ্য কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.gazettenet.com/2011/05/03/ioc-bin-laden-killing-no-bearing-olympic-security|title=IOC on bin Laden killing: no bearing on Olympic security|date=3 May 2011|agency=Associated Press|work=Gazettenet.com|accessdate=25 July 2011}}</ref> == খেলুৱৈৰ নাগৰিকত্ব == === আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটীৰ নাগৰিকত্ব সম্পৰ্কীয় নিয়মসমূহ === অলিম্পিক চনদৰ মতে এজন খেলুৱৈ তেওঁ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা দেশ খনৰ নাগৰিক হব লাগে। দ্বৈত নাগৰিকত্ব থকা সকলে, এখন দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ তিনি বছৰ পাৰ হৈ যোৱাৰ পাছত আনখন দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে, অৱশ্যে “আপত্তিহীণতাৰ প্ৰমাণপত্ৰ” (NOC) আৰু সন্দৰ্ভিত সকলে মানি ল'লে IOC ৰ কৰ্মনিধাৰণী সভাই এই সময়সীমা কমাই বা নাইকিয়া কৰি দিবও পাৰে। {{r|Olympic Charter 2011}}এই ‘অপেক্ষা কাল’ৰ কথাটো কেৱল এইসকল লোকৰ বাবেহে প্ৰযোজ্য যি আগতে কোনো দেশৰ হৈ খেলিছিল আৰু এতিয়া আন কোনো দেশৰ হৈ খেলিবলৈ ইচ্ছা কৰে। যদি এজন খেলুৱৈয়ে এক নতুন নাগৰিকত্ব লাভ কৰে ( ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা বা আন কোনো উপায়েৰে) তেওলোৰ ক্ষেত্ৰত এই নিয়ম প্ৰয়োজ্য নহয়। IOC ৰ একমাত্ৰ উদ্দেশ্য হ’ল কোনো দেশে এজন খেলুৱৈক নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰাৰ পাছত উদ্ভৱ হব পৰা পৰিস্থিতি সমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা। {{citation needed|date=July 2012}} === নাগৰিকত্ব সলনি হোৱাৰ কাৰণ সমূহ === কেতিয়াবা কেৱল অলিম্পিকত খেলাৰ সুবিধাৰ বাবেই কোনো কোনো এথলিটে দুখন দেশৰ নাগৰিকত্ব লয়। সাধাৰণতে দেখা যায়, আমেৰিকা আদি দেশত স্পনচৰশ্বিপ আৰু প্ৰশিক্ষণৰ সুবিধাৰ বাবে, বা নিজৰ দেশৰ হৈ অলিম্পিক খেলাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব নোৱাৰা বাবে খেলু্ৱে সকলে আন দেশৰ হৈ খেলিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে। কোনো কোনো দেশত সুযোগ্য খেলুৱৈৰ সংখ্যাধিক্য হোৱাৰ বাবে, অংশগ্ৰহণ কৰাৰ আগ্ৰহ আৰু এখন দেশৰ দলক সহায় কৰাৰ মানসিকতা, এই দুই কাৰণতে খেলুৱৈ সকলে প্ৰব্ৰজন কৰে। ১৯৯২ ৰ পৰা ২০০৮ চনৰ ভিতৰত, আন দেশক অলিম্পিকত প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় পঞ্চাশজন এথলিটে আমেৰিকাৰ হৈ খেলাৰ উদ্দেশ্যে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref name="autogenerated1" /> === নাগৰিকত্ব পৰিবৰ্তন আৰু বিবাদসমূহ === নাগৰিকত্ব পৰিবৰ্তনৰ এটা অতি বিখ্যাত ঘটনা হ’ল দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ দৌৰবিদ [[জ’লা বাড]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাক বৰ্ণ বৈষম্যৰ বাবে অলিম্পিকৰ পৰা নিষিদ্ধ কৰি থোৱা বাবে কাৰণে তেওঁ ইংলেণ্ডলৈ প্ৰৱজন কৰে। . বাড ব্ৰিটিছ নাগৰিকত্বৰ বাবে যোগ্য আছিল কাৰণ তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ জন্ম হৈছিল ইংলেণ্ডত, তথাপিও ব্ৰিটিছ নাগৰিক সকলে চৰকাৰে জ’লা বাডৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াটো অতি খৰতকীয়াকৈ সম্পন্ন কৰে অভিযোগ আনিছিল।<ref>{{cite news|author=Rory Carroll |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2003/feb/24/athletics.rorycarroll |title=What Zola Budd did next &#124; Sport |publisher=The Guardian |date= 24 February 2003|accessdate=27 November 2011 |location=London}}</ref> আন এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ’ল কেনিয়াৰ দৌৰবিদ বাৰ্নাৰ্ড লাগাত(Bernard Lagat), যি ২০০৪ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰে। কেনিয়াৰ সংবিধান মতে কেনিয়াৰ কোনো লোকে আন দেশৰ নাগৰিকত্ব লব বিছাৰিলে পোনতে কেনিয়াৰ নাগৰিকত্ব ত্যাগ কৰিব লাগে। লাগাতে ২০০৪ চনত এথেন্স অলিম্পিকত কেনিয়াৰ হৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে, কিন্তু ইতিমধ্যে তেওঁ আমেৰিকাৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছিলেই। কেনিয়াৰ নিয়ম মতে তেওঁ কেনিয়াৰ নাগৰিক হৈ থাকিবই নোৱাৰে, গতিকে তেওঁৰ ৰূপৰ পদকটো থাকিব নে নেথাকে এই বিষয়ে সংশয়ৰ সৃষ্টি হয়। লাগাতে কয় যে তেওঁ আমেৰিকাৰ নাগৰিকত্বৰ বাবে ২০০৩ চনৰ শেষৰ ‌ফালে আবেদন জনাইছিলহে, তেওঁ আশা কৰা নাছিল যে ২০০৪ চনৰ অলিম্পিকৰ আগতেই তেওঁৰ আবেদন মঞ্জুৰ হৈ যাব।<ref>{{cite web|url=http://www.coolrunning.com/engine/3/3_1/lagat-a-runner-without-a-.shtml |title=Lagat a runner without a country |publisher=Cool Running |date= |accessdate=27 November 2011}}</ref> বাস্কেটবল খেলুৱৈ বেকী হেমনে(Becky Hammon) আমেৰিকাৰ অলিম্পিক দলৰ বাবে নিৰ্বাচিত নোহোৱা বাবে তেওঁ ৰাচিয়ালৈ প্ৰৱজন কৰে। তেওঁৰ ইতিমধ্যে ৰাচিয়াত ঘৰুৱা লীগ সমূহত খেলাৰ অভিজ্ঞতা হৈছিলেই। এই কাৰ্যৰ বাবে হেমন আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষককে ধৰি বহু আমেৰিকাবাসীৰ তীব্ৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হব লগা হয়, কোনো কোনোৱে তেওঁক দেশদ্ৰোহী বুলিও অভিহিত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/oly/news/story?id=3427182 |title=Olympics opportunity too much for Hammon to pass up – Olympics – ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=5 June 2008 |accessdate=27 November 2011}}</ref> == চেম্পিয়ন আৰু পদক বিজেতা সকল == {{main|অলিম্পিকৰ পদক বিজয়ীসকলৰ তালিকা}} প্ৰতিযোগিতাত প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় স্থান পোৱা প্ৰতিযোগী বা দল সমূহক পদক দিয়া হয়। প্ৰথম স্থানপ্ৰাপ্তক সোণৰ পদক দিয়া হয়, ১৯১২ চলৈকে খাটিসোণেৰেই এই পদক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, পৰবৰ্তী সময়ত সোণ খটুওৱা ৰূপ আৰু বৰ্তমান সোণ পানী চৰোৱা ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তথাপি প্ৰতি সোণৰ পদকত কমেও ৬ গ্ৰাম খাটি সোণ থকা বাধ্যতামূলক।<ref name="BeijingOlymp-1" />দ্বিতীয় স্থান পোৱা সকলে ৰূপৰ আৰু তৃতীয় স্থান পোৱা সকলে ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰে। একেবাৰতে বাহিৰ হৈ যাব লগীয়া খেল সমূহত (single-elimination tournament) ( বিশেষকৈ মুস্তিযুদ্ধ) তৃতীয় স্থানৰ বাবে কোনো খেল নহয় আৰু চেমি ফাইনেলত হৰা দুয়োজন প্ৰতিযোগীয়েই ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰে। ১৮৯৬ চনৰ অলিম্পিকত কেৱল দুজনকহে পদক দিয়াহৈছিল, প্ৰথম জনক ৰূপ আৰু দ্বিতীয় জনক ব্ৰঞ্জৰ পদক। এই তিনিটাপদক দিয়া প্ৰথা ১৯০৪ চনৰ পৰা আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org/st-louis-1904-summer-olympics|title=St Louis 1904|publisher=Olympic Games|accessdate=3 July 2012}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ পাছত ৪ৰ্থ, ৫ম আৰু ৬‍ষ্ঠ স্থান পোৱা সকলকো প্ৰমাণপত্ৰ দিয়াৰ নিয়ম কৰা হয়, এই প্ৰমাণ পত্ৰক আধিকাৰিক ভাৱে বিজয় ডিপ্লমা (victory diplomas ) বুলি জনা যায়। ১৯৮৪ চনৰ পৰা ৭ম আৰু ৮ম স্থান পোৱা সকলকো এই তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০০৪ চনৰ এথেন্স অলিম্পিকত সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জ পদক পোৱা সকলক প্ৰাচীন পৰম্পৰা অনুসৰি জলফাই পাতৰ মুকুটো পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=The Modern Olympic Games|publisher=The Olympic Museum|url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf|format=PDF|accessdate=29 August 2008|archivedate=25 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325013906/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf|deadurl=yes}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সমিতিয়ে এই পদক বিলাকৰ কোনো অভিলেখ বা পৰিসংখ্যা নেৰাখে,কিন্তু ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সমিতি আৰু সংবাদ মাধ্যমে, এই পৰিসংখ্যা, সফলতাৰ প্ৰতীক হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি ৰাখে।<ref>{{cite news|last=Munro|first=James|title=Britain may aim for third in 2012|publisher=BBC Sport|date=25 August 2008|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/london_2012/7579901.stm|accessdate=25 August 2008}}</ref> == আয়োজক দেশ আৰু চহৰসমূহ == [[চিত্ৰ:Summer olympics all cities.PNG|thumb|upright=1.35|গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হোৱা স্থানসমূহৰ মানচিত্ৰ। এবাৰকৈ অলিম্পিক আয়োজন কৰা দেশসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে আৰু একাধিকবাৰ অলিম্পিক আয়োজন কৰা দেশসমূহ নীলা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]] [[চিত্ৰ:Winter olympics all cities.svg|thumb|upright=1.35| শীতকালীন অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হোৱা স্থানসমূহৰ মানচিত্ৰ। এবাৰকৈ অলিম্পিক আয়োজন কৰা দেশসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে আৰু একাধিকবাৰ অলিম্পিক আয়োজন কৰা দেশসমূহ নীলা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]] {{main| অলিম্পিক আয়োজন কৰা চহৰসমূহ}} সাধাৰণতে কোনো এখন অলিম্পিকৰ সাত বছৰ পূৰ্বে তাৰ অয়োজক দেশৰ নিৰ্বাচন কৰা হয়।<ref name="bidpro" /> এই নিৰ্বাচন দুটা পৰ্যায়ত হয়, নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াটোত প্ৰায় দুবছৰ সময় লাগে। প্ৰথমে আয়োজন কৰিব বিচৰা চহৰখনে নিজৰ দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটি (NOC)ৰ ওচৰত আবেদন কৰিব লাগে, যদি একেখন দেশৰ দুখন চহৰে ইয়াৰ বাবে আবেদন কৰে তেনেহ’লে NOCখনে সেই দুখনৰ মাজত এখন চহৰক নিৰ্বাচন কৰে আৰু সেই নাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক কমিটি (IOC) লৈ প্ৰেৰণ কৰে। মন কৰিবলগীয়া যে NOCসমূহে এখন দেশৰ পৰা মাত্ৰ এখন চহৰৰ নামহে IOCলৈ প্ৰৰণ কৰিব পাৰে। নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ ভিতৰত NOCসমূহে প্ৰেৰণ কৰা সকলোবোৰ চহৰৰ নামক লৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাচন আৰম্ভ হয়। প্ৰথমে আয়োজন কৰিব বিচৰা চহৰসমূহৰ আগত অলিম্পিক আয়োজনৰ লগত জড়িত থকা বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰশ্নৰ অৱতাৰনা কৰা হয়,<ref name="hostcity" /> এই প্ৰশ্নমালাৰ উত্তৰৰ লগতে আয়োজন কৰিব বিচৰা চহৰসমূহে ইয়াৰো নিশ্চিতি প্ৰদান কৰিব লগা হয় যে, ই অলিম্পিকৰ সংবিধান আৰু IOCৰ কাৰ্যকৰী সমিতিয়ে বান্ধি দিয়া সকলো নীতি-নিৰ্দেশনা মানি চলিব।<ref name="bidpro" /> চহৰসমূহৰ পৰা উত্তৰসমূহ পোৱাৰ পাচত IOCয়ে নিয়োগ কৰা বিচাৰক গোটে এইবোৰ পৰীক্ষা কৰে আৰু IOCক প্ৰতিখন চহৰৰ অলিম্পিক পাতিব পৰা ক্ষমতা আৰু প্ৰতিখন চহৰে ইয়াৰ বাবে ল’ব বিচৰা প্ৰকল্প সম্পৰ্কে অৱগত কৰে। এই মতামতৰ ওপৰত ভেটি কৰি IOCৰ কাৰ্যকৰী সমিটিয়ে দ্বিতীয় পৰ্যায়লৈ যাব পৰা চহৰসমূহ নিৰ্বাচন কৰে।<ref name="hostcity" /> এই নিৰ্বাচনৰ পাছত নিৰ্বাচিত চহৰসমূহে IOCক তেওঁলোকৰ অলিম্পিক প্ৰকল্পৰ অধিক বিস্তৃত আৰু বিতং প্ৰতিবেদন জমা দিব লাগে। তাৰ পাছত এখন পৰ্যবেক্ষক সমিটিয়ে এই প্ৰতিবেদন সমূহ সূক্ষ্মভাৱে বিশ্লেষণ কৰে আৰু লগতে আয়োজন কৰিব বিচৰা চহৰসমূহ ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁলোকে খেল আয়োজন কৰিব বিচৰা ঠাইসমূহ পৰ্যবেক্ষণ কৰে, আৰু স্থানীয় বিষয়া সকলৰ লগত কথা বাৰ্তাত মিলিত হয়, আৰু অন্তিম ফলাফল ঘোষণা কৰা এমাহ পূৰ্বে IOCক তেওঁলোকৰ মতামতসমূহ জমা দিয়ে। পৰ্যবেক্ষক সমিটিৰ এই ভ্ৰমণ কালত চহৰসমূহে ইয়াৰো নিশ্চিতি প্ৰদান কৰিব লাগে যে তেওঁলোক আৰ্থিক দিশৰ পৰা অলিম্পিক আয়োজন কৰিবৰ বাবে সমৰ্থবান।<ref name="bidpro" /> পৰ্যবেক্ষক সমিটিয়ে IOCৰ সাধাৰণ সমিতিক এখন চূড়ান্ত তালিকা প্ৰস্তুত কৰি দিয়ে, এই তালিকাত থকা সকলো দেশ (চহৰ)ক কোনো এখন নিৰপেক্ষ(আয়োজন কৰিব বিচৰা চহৰ নথকা) দেশত গোট খাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়, IOCৰ সদস্য সকলো তাত গোট খায় আৰু আয়োজক নগৰ নিৰ্বাচনৰ বাবে তাতে ভোটদান প্ৰক্ৰিয়া অনুষ্ঠিত হয়। আয়োজক চহৰ নিৰ্বাচন হোৱাৰ লগে লগে সেই চহৰৰ আয়োজক সমিটি (সেই দেশৰ NOCসহিতে) IOCৰ লগত আয়োজক চহৰ হোৱাৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।<ref name="bidpro" /> ২০১৬ চনলৈকে মুঠ ২৩খন দেশৰ ৪৪খন চহৰে অলিম্পিক আয়োজন কৰিব। অৱশ্যে ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাৰ বাহিৰত অলিম্পিক আয়োজন হোৱাৰ সংখ্যা মাত্ৰ আঠবাৰ। ১৯৮৮চনৰ [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ৰ চিউল অলিম্পিকৰ পাচত [[এচিয়া]]ত চাৰিবাৰ অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হৈছে, যি হাৰ আধুনিক অলিম্পিক এতিহাসৰ পূৰ্বৰ ৯২বছৰৰ তুলনাত অধিক। ২০১৬ চনৰ অলিম্পিক [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ৰিঅ’ ডি জেনেৰিঅ’ত অনুষ্ঠিত হ’ব। এই প্ৰথম বাৰৰ বাবে কোনো [[দক্ষিণ-আমেৰিকা]]ৰ দেশত অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হ’ব। আজিলৈকে কোনো আফ্ৰিকীয় দেশে অলিম্পিক আয়োজন কৰাৰ সুযোগ পোৱা নাই। [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ই চাৰিখন গ্ৰীষ্মকালীন আৰু চাৰিখন শীতকালীন অলিম্পিকক ধৰি মুঠ আঠবাৰকৈ অলিম্পিক আয়োজন কৰিছে যিটো আন যিকোনো দেশতকৈ অধিক। সৰ্বাধিকবাৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক আয়োজন কৰা চহৰখন হৈছে গ্ৰেইট বৃটেইনৰ ৰাজধানী চহৰ [[লণ্ডন]]। তদুপৰি [[জাৰ্মানী]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[গ্ৰীচ|গ্ৰীচে]] দুবাৰকৈ অলিম্পিক আয়োজন কৰিছে। দুবাৰকৈ অলিম্পিক আয়োজন কৰাৰ কৃতিত্ব থকা চহৰকেইখন হ’ল, লচ এঞ্জেলচ, পেৰিচ আৰু এথেন্স। শীতকালীন অলিম্পিকৰ ক্ষেত্ৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পাছতে ফ্ৰান্সে তিনিবাৰ এই প্ৰতিযোগিতা আয়োজন কৰিছে। দুবাৰকৈ শীতকালীন অলিম্পিক আয়োজন কৰা দেশসমূহ হ’ল [[চুইজাৰলেণ্ড]], [[অষ্ট্ৰিয়া]], [[ন’ৰৱে]], [[জাপান]], [[কানাডা]] আৰু [[ইটালী]]। আয়োজক চহৰৰ ফালৰ পৰা লেক প্লাচিড(নিউ য়ৰ্ক), ইন্সব্ৰুক, চেণ্ট ম’ৰিজে দুবাৰকৈ শীতকালীন অলিম্পিক আয়োজন কৰিছে। ২০১৪ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিক [[ৰাচিয়া]]ৰ চ’চি(‘’Sochi’’)ত অনুষ্ঠিত হয়। ই ৰাচিয়াৰ প্ৰথম শীতকালীন অলিম্পিক আৰু সাধাৰণভাৱে দ্বিতীয় অলিম্পিক। ২০৩২ চনলৈকে ২৩খন দেশৰ ৪৭খন চহৰে অলিম্পিক গেমছৰ আয়োজন কৰিব। ১৯৮৮ চনৰ দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ পৰা ২০২১ চনলৈকে এছিয়া বা ওচেনিয়াত চাৰিবাৰকৈ অলিম্পিক অনুষ্ঠিত হৈছে, যিটো আধুনিক অলিম্পিক ইতিহাসৰ পূৰ্বৰ ৯২ বছৰৰ তুলনাত তীব্ৰ বৃদ্ধি। ২০১৬ চনৰ ব্ৰাজিলৰ ৰিঅ’ ডি জেনেৰিঅ’ গেমছ দক্ষিণ আমেৰিকা প্ৰথম অলিম্পিক। আফ্ৰিকাৰ মহাদেশৰ পৰা কোনো নিবিদা আজিলৈকে সফল হোৱা নাই যদিও ইজিপ্ত (তিনিবাৰ) আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাই (২০০৪ চনত) অলিম্পিক আয়োজনৰ দাবী কৰিছিল। {| class="wikitable" |+ অলিম্পিক আয়োজনকাৰী চহৰসমূহ<ref>{{cite web | title = Olympic Games | publisher = Encyclopædia Britannica |format=registration required| url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/249563/Athens-Greece-1906#ref=ref858167 | accessdate =2 April 2009}}</ref> |- ! rowspan="2" | বৰ্ষ ! colspan="2" | [[গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]] ! colspan="2" | [[শীতকালীন অলিম্পিক]] ! colspan="2" | [[যুৱ অলিম্পিক]] |- ! অলিম্পিয়াড!! আয়োজক চহৰ!! নং!! আয়োজক চহৰ!! নং!! আয়োজক চহৰ |- style="background: #efefef; " | ১৮৯৬ || I || {{flagicon|Greece|old}} এথেন্স, [[গ্ৰীচ]] || || || || |- | ১৯০০ || II || {{flagicon|France}} পেৰিচ, [[ফ্ৰান্স]] || || || || |- style="background: #efefef; " | ১৯০৪ || III || {{flagicon|United States|1896}} চেণ্ট লুইচ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]|| || || || |- style="font-style:italic; " | ১৯০৬ || - || {{flagicon|Greece|old}} এথেন্স, [[গ্ৰীচ]] || || || || |- style="background: #efefef; " | ১৯০৮ || IV || {{flagicon|United Kingdom}} [[লণ্ডন]], [[যুক্তৰাজ্য]] || || || || |- | ১৯১২ || V || {{flagicon|Sweden}} ষ্টকহ’ম, [[চুইডেন]] || || || || |- style="background: #efefef; " | ১৯১৬ || VI || {{flagicon|Germany|empire}} বাৰ্লিন, [[জাৰ্মানী]] → <br /> [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ বাবে ৰদ কৰা হয় || || || || |- | ১৯২০ || VII || {{flagicon|Belgium}} এণ্টৱেৰ্প, [[বেলজিয়াম]] || || || || |- style="background: #efefef; " | ১৯২৪ || VIII || {{flagicon|France}} পেৰিচ, [[ফ্ৰান্স]] || I || {{flagicon|France}} চেম’নিক্স, [[ফ্ৰান্স]] || || |- | ১৯২৮ || IX || {{flagicon|Netherlands}} আমষ্টাৰডাম, [[নেডাৰলেণ্ড]] || II || {{flagicon|Switzerland}} চেণ্ট মৰ্টিজ, [[চুইজাৰলেণ্ড]] || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৩২ || X || {{flagicon|United States|1912}} লচ এঞ্জেলচ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || III || {{flagicon|United States|1912}} লেক প্লাচিড(নিউ য়ৰ্ক), [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || || |- | ১৯৩৬ || XI || {{flagicon|Germany|Nazi}} বাৰ্লিন, [[জাৰ্মানী|নাজী জাৰ্মানী]] || IV || {{flagicon|Germany|Nazi}} জাৰ্মিচ-পাৰ্টেনকিৰ্চেন, [[জাৰ্মানী|নাজী জাৰ্মানী]] || || |- style="background: #efefef; " |১৯৪০ || XII || {{flagicon|Empire of Japan}} ট’কিঅ’, [[জাপান]] → <br /> {{flagicon|Finland}} হেলচিংকি, [[ফিনলেণ্ড]] → <br /> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ বাবে ৰদ || V || {{flagicon|Empire of Japan}} চাপ্পৰ’, [[জাপান]] → <br /> {{flagicon|Switzerland}} চেণ্ট মৰ্টিজ, [[চুইজাৰলেণ্ড]] → <br /> {{flagicon|Germany|Nazi}} জাৰ্মিচ-পাৰ্টেনকিৰ্চেন, [[জাৰ্মানী|নাজী জাৰ্মানী]] → <br /> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বাবে ৰদ || || |- | ১৯৪৪ || XIII || {{flagicon|United Kingdom}} লণ্ডন, [[যুক্তৰাজ্য]] → <br /> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বাবে ৰদ || V || {{flagicon|Italy|1861}} কৰ্টিনা ডি'এম্পেজ’, [[ইটালী]] → <br /> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বাবে ৰদ || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৪৮ || XIV || {{flagicon|United Kingdom}} লণ্ডন, [[যুক্তৰাজ্য]] || V || {{flagicon|Switzerland}} চেণ্ট মৰ্টিজ, [[চুইজাৰলেণ্ড]] || || |- | ১৯৫২ || XV || {{flagicon|Finland}} হেলচিংকি, [[ফিনলেণ্ড]] || VI || {{flagicon|Norway}} অচল’, [[ন’ৰৱে]] || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৫৬ || XVI || {{flagicon|Australia}} মেলবৰ্ণ, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] + <br /> {{flagicon|Sweden}} ষ্টকহ’ম, [[চুইডেন]]<ref>{{cite web|title=Official Report of the Equestrian Games of the XVIth Olympiad (Swedish & English)|publisher=Los Angeles 1984 Foundation|url=http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1956/or1956eq.pdf|format=PDF|accessdate=3 September 2008|archivedate=25 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225001225/https://digital.la84.org/digital/collection/p17103coll8/id/19194/rec/24|deadurl=yes}}</ref> || VII || {{flagicon|Italy}} কৰ্টিনা ডি'এম্পেজ’, [[ইটালী]] || || |- | ১৯৬০ || XVII || {{flagicon|Italy}} ৰোম, [[ইটালী]] || VIII || {{flagicon|United States|1959}} স্কাউ ভেলি, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৬৪ || XVIII || {{flagicon|Japan}} ট’কিঅ’, [[জাপান]] || IX || {{flagicon|Austria}} ইন্সব্ৰুক, [[অষ্ট্ৰীয়া]] || || |- | ১৯৬৮ || XIX || {{flagicon|Mexico}} মেক্সিক’ চিটি, [[মেক্সিক’]] || X || {{flagicon|France}} গ্ৰেণ’বল, [[ফ্ৰান্স]] || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৭২ || XX || {{flagicon|West Germany}} মিউনিখ, [[পশ্ছিম জাৰ্মানী]] || XI || {{flagicon|Japan}} চাপ্পাৰ’, [[জাপান]] || || |- | ১৯৭৬ || XXI || {{flagicon|Canada}} মণ্ট্ৰিল, [[কানাডা]] || XII || {{flagicon|United States}} ডানভেৰ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] → <br /> {{flagicon|Austria}} ইন্সব্ৰুক, [[অষ্ট্ৰীয়া]] || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৮০ || XXII || {{flagicon|Soviet Union|1955}} ম’স্কো, [[চোভিয়েট ইউনিয়ন]] || XIII || {{flagicon|United States}} লেক প্লাচিড(নিউ য়ৰ্ক), [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || || |- | ১৯৮৪ || XXIII || {{flagicon|United States}} লচ এঞ্জেলচ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || XIV || {{flagicon|YUG}} চাৰেজাভ’, [[যুগশ্ল’ভিয়া]] || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৮৮ || XXIV || {{flagicon|South Korea}} চিউল, [[দক্ষিণ কোৰিয়া]] || XV || {{flagicon|Canada}} কেলগেৰি, [[কানাডা]] || || |- | ১৯৯২ || XXV || {{flagicon|Spain}} বাৰ্চিলোনা, [[স্পেইন]] || XVI || {{flagicon|France}} এলবাৰটভিল, [[ফ্ৰান্স]] || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৯৪ || || || XVII || {{flagicon|Norway}} লিলেহাম্মাৰ, [[ন’ৰৱে]] || || |- | ১৯৯৬ || XXVI || {{flagicon|United States}} আটলাণ্টা, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || || || || |- style="background: #efefef; " | ১৯৯৮ || || || XVIII || {{flagicon|Japan}} নাগান’, [[জাপান]] || || |- | ২০০০ || XXVII || {{flagicon|Australia}} ছিডনি, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] || || || || |- style="background: #efefef; " | ২০০২ || || || XIX || {{flagicon|United States}} চল্ট লেক চিটি, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || || |- | ২০০৪ || XXVIII || {{flagicon|Greece}} এথেন্স, [[গ্ৰীচ]] || || || || |- style="background: #efefef; " | ২০০৬ || || || XX || {{flagicon|Italy}} টুৰিণ, [[ইটালী]] || || |- | ২০০৮ || XXIX || {{flagicon|China}} বেইজিং, [[চীন]]<ref>{{cite web |title=Beijing 2008|publisher=The International Olympic Committee|url=http://www.olympic.org/uk/games/beijing/index_uk.asp|accessdate=30 January 2009}}</ref> || || || || |- style="background: #efefef; " | ২০১০ || || || XXI || {{flagicon|Canada}} ভেংক’ভাৰ, [[কানাডা]] || I (গ্ৰীষ্মকালীন) || {{flag|Singapore}} চিংগাপুৰ |- | ২০১২ || XXX || {{flagicon|United Kingdom}} লণ্ডণ, [[যুক্তৰাজ্য]] || || || I (শীতকালীন) || | {{flagicon|Austria}} ইন্সব্ৰুক, [[অষ্ট্ৰিয়া]] |- style="background: #efefef; " | ২০১৪ || || || XXII || {{flagicon|Russia}} চ’চি, [[ৰাচিয়া]] || II (গ্ৰীষ্মকালীন) || | {{flagicon|China}} নানজিয়াং, [[চীন]] |- | ২০১৬ || XXXI || {{flagicon|Brazil}} ৰিঅ’ ডি জেনেৰিঅ’, [[ব্ৰাজিল]] || || || II (শীতকালীন) || {{flagicon|Norway}} লিলেহাম্মাৰ, [[ন’ৰৱে]] |- style="background: #efefef; " | ২০১৮ || || || XXIII || {{flagicon|South Korea}} ইয়’নচাং, [[দক্ষিণ কোৰিয়া]] || III (গ্ৰীষ্মকালীন) || {{flagicon|Argentina}} বুয়েনছ আয়াৰ্ছ, [[আৰ্জেন্টিনা]] |- | ২০২০ || XXXII ||{{flagicon|Japan}}[[টকিঅ']], [[জাপান]]|| || || III (শীতকালীন) || {{flagicon|Switzerland}} লুজান, [[ছুইজাৰলেণ্ড]] |- style="background: #efefef; " | ২০২২ || || || XXIV ||{{flagicon|China}} বেইজিং, [[চীন]] || || |- | ২০২৪ || XXXIII || {{flagicon|France}} [[পেৰিছ]], [[ফ্ৰান্স]] || || || IV (শীতকালীন) || {{flagicon|South Korea}} গেংৱন, [[দক্ষিণ কোৰিয়া]] |- | ২০২৬ || || ||XXV ||{{flagicon|Italy}} [[মিলান]], [[ইটালী]] || IV (গ্ৰীষ্মকালীন) || {{flagicon|Senegal}} ডাকাৰ, [[চেনেগাল]] |- | ২০২৮ || XXXIV || {{flagicon|United States}} লচ এঞ্জেলচ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || || || V (শীতকালীন) || নিৰ্ণয় হোৱা নাই |- | ২০৩০ || || ||XXVI ||{{flagicon|France}} ফ্ৰেন্স আল্পচ, [[ফ্ৰান্স]] || V (গ্ৰীষ্মকালীন) || নিৰ্ণয় হোৱা নাই |- | ২০৩২ || XXXV || {{flagicon|Australia}} ব্ৰিছবেন, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] || || || VI (শীতকালীন) || নিৰ্ণয় হোৱা নাই |- | ২০৩৪ || || ||XXVII ||{{flagicon|United States}} চল্ট লেক চিটি, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || VI (গ্ৰীষ্মকালীন) || নিৰ্ণয় হোৱা নাই |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist | colwidth = 30em | refs = <ref name="EB"> {{cite web | title= Overview of Olympic Games | author= | coauthors= | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games | publisher=Encyclopædia Britannica | accessdate=4 June 2008 }} </ref> <ref name="elis1-7-9"> Pausanias, "Elis 1", VII, p. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 7, 9, 10]; Pindar, "Olympian 10", pp. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&layout=&loc=O.+10.1 24–77] </ref> <ref name="elis1-7-7"> Pausanias, "Elis 1", VII, p. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 9]; Pindar, "Olympian 10", pp. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&layout=&loc=O.+10.1 24–77] </ref> <ref name="frencholympics">{{cite web | url= http://www.lepotentiel.com/afficher_supplement.php?id_article=68524&id_supplement=8&id_edition=4405 | title= Histoire et évolution des Jeux olympiques | work= Potentiel | year= 2005 | language= French | accessdate= 31 January 2009 | archivedate= 6 June 2012 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20120606163615/http://www.lepotentiel.com/afficher_supplement.php?id_article=68524&id_supplement=8&id_edition=4405 | deadurl= yes }}</ref> <ref name="wenlock">{{cite news | title=Rugby School motivated founder of Games | url=http://sportsillustrated.cnn.com/2004/olympics/2004/07/07/bc.sport.olympics.coubertin/ | work=Reuters | publisher=SI.com | date=8 July 2004 | accessdate=4 February 2009 | archivedate=23 August 2004 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20040823070741/http://sportsillustrated.cnn.com/2004/olympics/2004/07/07/bc.sport.olympics.coubertin/ | deadurl=yes }}</ref> <ref name="chamonix">{{cite web | url= http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1924 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080802010902/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1924 | archivedate= 2 August 2008 | title= Chamonix 1924 | publisher= International Olympic Committee | accessdate= 31 January 2009 | deadurl= no }}</ref> <ref name="Parahist"> {{cite web | title=History of the Paralympic Games | publisher=Government of Canada | url=http://www.canada2010.gc.ca/101/histor/010203-eng.cfm | accessdate=7 April 2010 }} </ref> <ref name="Rogge introduces"> {{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/6467087.stm | title= Rogge wants Youth Olympic Games | date= 19 March 2007 | publisher= [[BBC Sport]] | accessdate=2 February 2009 }} </ref> <ref name="CRIonYOG">{{cite web | url= http://english.cri.cn/2886/2007/04/25/1221@220491.htm | date= 25 April 2007 | title= IOC to Introduce Youth Olympic Games in 2010 | publisher= CRIenglish.com | accessdate= 29 January 2009 | archivedate= 8 May 2015 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20150508175827/http://english.cri.cn/2886/2007/04/25/1221@220491.htm | deadurl= yes }}</ref> <ref name="YOGisGo">{{cite web | url= http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2227 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080821232940/http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2227 | archivedate= 21 August 2008 | title= IOC session: A "go" for Youth Olympic Games | publisher= International Olympic Committee | date= 5 July 2007 | accessdate= 2 February 2009 | deadurl= no }}</ref> <ref name="No kidding"> {{cite news | url= http://www.usatoday.com/sports/olympics/2007-04-25-2774646336_x.htm | title= No kidding: Teens to get Youth Olympic Games | work= USA Today | accessdate=27 August 2008 | date=25 April 2007 | first=Stephen | last=Wade }} </ref> <ref name="iocfactsheet">{{cite web | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1138.pdf | archiveurl= https://web.archive.org/web/20110429094019/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1138.pdf | archivedate= 29 April 2011 | title= IOC Factsheet | publisher= International Olympic Committee | format= PDF | accessdate= 2 February 2009 | deadurl= no }}</ref> <ref name="movement"> {{cite web | url=http://www.olympic.org/uk/organisation/index_uk.asp | title=The Olympic Movement | publisher=International Olympic Committee | accessdate=2 May 2009 }} </ref> <ref name="movement roles">{{cite web | url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_843.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429054311/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_843.pdf | archivedate=29 April 2011 | title=Roles and responsibilities during the Olympic Games | date=February 2008 | publisher=International Olympic Committee | pages=1–2 | accessdate=2 May 2009 | deadurl=no }}</ref> <ref name="Buying the Games"> {{cite news | title=Buying the Games | last=Rowlatt | first=Justin | publisher=BBC | date=29 July 2004 | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/panorama/3937425.stm | accessdate=16 April 2009 }} </ref> <ref name="television">{{cite web | title=Issues of the Olympic Games | work=Olympic Primer | publisher=LA84 Foundation of Los Angeles | url=http://www.la84foundation.org/6oic/primer_text2.htm | accessdate=30 March 2009 | archivedate=25 April 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090425100112/http://www.la84foundation.org/6oic/primer_text2.htm | deadurl=yes }}</ref> <ref name="ratings"> {{cite news | title=A Surprise Winner at the Olympic Games in Beijing: NBC | last1=Carter | first1=Bill | last2=Sandomir | first2=Richard | work=The New York Times | publisher=NYTimes.com | date=17 August 2008 | url=http://www.nytimes.com/2008/08/18/sports/olympics/18nbc.html?ref=business | accessdate=2 April 2009 }} </ref> <ref name="autogenerated1960"> Flyvbjerg, Bent and Allison Stewart, 2012, "Olympic Proportions: Cost and Cost Overrun at the Olympics 1960–2012," Working Paper, Saïd Business School, University of Oxford. </ref> <ref name="olympicsymbols">{{cite web | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1303.pdf | archiveurl= https://web.archive.org/web/20090205104315/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1303.pdf | archivedate= 5 February 2009 | title= The Olympic Symbols | publisher= International Olympic Committee | format= PDF | accessdate= 4 February 2009 | deadurl= yes }}</ref> <ref name="torch">{{cite web | url= http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_655.pdf | archiveurl= https://web.archive.org/web/20090205104335/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_655.pdf | archivedate= 5 February 2009 | title= The Olympic flame and the torch relay | work= Olympic Museum | publisher= International Olympic Committee | year= 2007 | page= 6 | format= PDF | accessdate= 4 February 2009 | deadurl= yes }}</ref> <ref name="otraditions"> {{cite news | title= Symbols and Traditions | work= USA Today | date= 12 July 1999 | url= http://www.usatoday.com/olympics/owg98/osytr03.htm | accessdate=29 August 2008 }} </ref> <ref name="Sports"> {{cite web | url=http://olympic.org/uk/sports/index_uk.asp | title=Sports | publisher=International Olympic Committee | accessdate=8 February 2009 }} </ref> <ref name="recognizedsports"> {{cite web | url=http://www.olympic.org/uk/sports/recognized/index_uk.asp | title=Recognised Sports | publisher=International Olympic Committee | accessdate=31 March 2009 }} </ref> <ref name="factsheetsports">{{cite web | url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1135.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110822174641/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1135.pdf | archivedate=22 August 2011 | title=Factsheet: The sports on the Olympic programme | publisher=International Olympic Committee | year=2008 | month=February | format=PDF | accessdate=3 July 2012 | deadurl=yes }}</ref> <ref name="newosports"> {{cite news | title=Golf, rugby added for 2016 and 2020 | agency=Associated Press | publisher=ESPN.com | date=09–10–09 | url=http://sports.espn.go.com/oly/news/story?id=4545111 | accessdate=09–10–09 }} </ref> <ref name="Amateurism"> {{cite news | title=Amateurism | date=12 July 1999 | work=USA Today | publisher=Gannett Company | url=http://www.usatoday.com/olympics/owg98/osytr01.htm | accessdate=9 February 2009 }} </ref> <ref name="Boycott 1"> {{cite web | title=Melbourne/Stockholm 1956 | publisher=International Olympic Committee | url=http://www.olympic.org/melbourne-stockholm-1956-summer-olympics | accessdate=25 July 2011 }} </ref> <ref name="CBC boycott">{{cite news | url=http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/09/f-olympics-history-1976.html | title=African nations boycott costly Montreal Games | publisher=[[CBC Sports]] | date=30 July 2008 | accessdate=6 February 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080603015923/http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/09/f-olympics-history-1976.html | archivedate=3 June 2008 | deadurl=no }}</ref> <ref name="corbit">{{cite web | title=China-Olympic History | publisher=Chinaorbit.com | url=http://www.chinaorbit.com/2008-olympics-china/olympic-games-history.html | accessdate=27 August 2008 | archivedate=31 May 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080531233555/http://www.chinaorbit.com/2008-olympics-china/olympic-games-history.html | deadurl=yes }}</ref> <ref name="1980 Boycott"> {{cite news | title=Moscow 1980:Cold War, Cold Shoulder | url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3524906,00.html | date=31 July 2008 | work=Deutsche Welle | publisher=DW-World.DE | accessdate=27 April 2009 }} </ref> <ref name="1980 Boycott 2"> {{cite web | title=Los Angeles 1984 | publisher=International Olympic Committee | url=http://www.olympic.org/los-angeles-1984-summer-olympics | accessdate=25 July 2011 }} </ref> <ref name="EUTibet"> {{cite news | title=Diplomats Visit Tibet as EU Split on Olympic Opening Boycott | date=29 March 2008 | work=The Economic Times | url=http://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/Diplomats_visit_Tibet_as_EU_split_on_Olympic_opening_boycott_/articleshow/2908958.cms | accessdate=7 February 2008 }} </ref> <ref name="GSE"> {{cite encyclopedia | title=Spartakiads | encyclopedia=Great Soviet Encyclopedia | volume=Vol. 24 (part 1) | page=286 | year=1976 | work=Sovetskaya Entsiklopediya | location=Moscow }} </ref> <ref name="Black Salute"> {{cite news | title=1968: Black athletes make silent protest | publisher=BBC | url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/17/newsid_3535000/3535348.stm | accessdate=7 February 2009 | date=17 October 1968 }} </ref> <ref name="wadahistory">{{cite web | title=A Brief History of Anti-Doping | publisher=World Anti-Doping Agency | url=http://www.wada-ama.org/en/About-WADA/History/A-Brief-History-of-Anti-Doping/ | accessdate=10 September 2008 | archivedate=16 August 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816090310/http://www.wada-ama.org/en/About-WADA/History/A-Brief-History-of-Anti-Doping/ | deadurl=yes }}</ref> <ref name="nytimes.com"> [http://www.nytimes.com/2008/05/19/opinion/19iht-edahmed.3.13017836.html "Bar countries that ban women athletes"], Ali Al-Ahmed, [[The New York Times]], 19 May 2008 </ref> <ref name="independent.co.uk"> [http://www.independent.co.uk/sport/general/others/inside-lines-protests-at-2012-if-saudis-say-no-girls-allowed-2017852.html "Inside Lines: Protests at 2012 if Saudis say 'no girls allowed'"], [[The Independent]], 4 July 2010 </ref> <ref name="MSNBC 2009-01-30"> {{cite news | title = Bush turns attention from politics to Olympics | agency = Associated Press | publisher = MSNBC | date = 7 August 2008 | url = http://www.msnbc.msn.com/id/26081584/ | accessdate = 30 January 2009 }} </ref> <ref name="autogenerated1">{{cite news | last=Larmer | first=Brook | url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1833856,00.html | title=The Year of the Mercenary Athlete | publisher=[[Time (magazine)|Time]] | date=19 August 2008 | accessdate=27 November 2011 | archivedate=22 August 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130822202619/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1833856,00.html | deadurl=yes }}</ref> <ref name="BeijingOlymp-1"> {{cite web | title=Medals of Beijing Olympic Games Unveiled | publisher=The International Olympic Committee | url=http://en.beijing2008.cn/67/83/article214028367.shtml | accessdate=3 September 2008 }} </ref> <ref name="bidpro">{{cite web | title=Olympic Charter | publisher=International Olympic Committee | format=PDF | pages=72–75 | url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | archivedate=23 July 2011 | accessdate=2 April 2009 | deadurl=no }}</ref> <ref name="hostcity"> {{cite web | title=Choice of the host city | publisher=International Olympic Committee | url=http://www.olympic.org/uk/organisation/missions/cities_uk.asp | accessdate=2 April 2009 }} </ref> <ref name="Girginov Parry 2005 p38"> {{harvnb|Girginov|Parry|2005|p=[http://books.google.co.uk/books?id=vxAmyvh0ZsQC&lpg=PP1&dq=The%20Olympic%20Games%20Explained%3A%20A%20Student%20Guide%20to%20the%20Evolution%20of%20the%20Modern%20Olympic%20Games%20Routledge&pg=PA38#v=onepage&q=liverpool&f=false 38]}} </ref> <ref name="Krüger Murray 2003 p230"> {{harvnb|Krüger|Murray|2003|p=[http://books.google.com/?id=s5ntIQv0W5IC&lpg=PA230&dq=1936%20olympics%20%22irish%20free%20state%22&pg=PA230#v=onepage&q=1936%20olympics%20%22irish%20free%20state%22 230]}} </ref> <ref name="Swaddling 2000 p54"> {{harvnb|Swaddling|2000|p=[http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC&printsec=frontcover#PPA54,M1 54]}} </ref> <ref name="Olympic Charter 2011"> {{cite web | title = Olympic Charter | date = July 2011 | publisher = International Olympic Committee | location = Lausanne, Switzerland | url = http://www.olympic.org/Documents/olympic_charter_en.pdf | format = PDF | accessdate = 27 July 2012 }} </ref> <!-- Unused citation. Removed at revision 506858076 <ref name="Nally2008"> {{cite book | author=T. H. Nally | title=The Aonac Tailteann and the Tailteann Games Their History and Ancient Associations, p.61 | url=http://books.google.com/books?id=SObPJ02EiwMC | accessdate=31 July 2012 | date=30 June 2008 | publisher=Jesson Press | isbn=978-1-4097-8189-9 }} </ref> --> }} == গ্ৰন্থৰ উৎসমূহ == <div class="reflist4" style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px noprint" > {{reflist|3}} * {{cite book | title = Historical Dictionary of the Olympic Movement | last1 = Buchanon | first1 = Ian | last2 = Mallon | first2 = Bill | publisher = Scarecrow Press | location = Lanham, MD | year = 2006 | isbn = 978-0-8108-5574-8 | url = http://books.google.com/?id=fH3hD3MkIMYC&pg=PR101&dq=commercialization+of+the+olympic+games | accessdate = 20 March 2009 | ref = harv }} * {{cite book | last = Burkert | first = Walter | authorlink = Walter Burkert | year = 1983 | title = Homo Necans | chapter = Pelops at Olympia | publisher = University of California Press | isbn = 978-0-520-05875-0 | ref = harv }} * {{cite book | title = Global entertainment media | last = Cooper-Chen | first = Anne | publisher = Lawrence Erlbaum Associates | location = Mahwah, New Jersey | year = 2005 | isbn = 978-0-8058-5168-7 | url = http://books.google.com/?id=1Su8jRiVVdoC&pg=PA228&dq=tv+influence+on+olympic+games#PPA230,M1 | accessdate = 21 March 2009 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Coubertin | first1 = Pierre de | authorlink = Pierre de Coubertin | last2 = Philemon | first2 = Timoleon J. | last3 = Politis | first3 = N.G. | last4 = Anninos | first4 = Charalambos | title = The Olympic Games: BC 776 – AD 1896 | work = The Olympic Games in 1896 – Second Part | publisher = Charles Beck | format = PDF | location = Athens | year = 1897 | url = http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1896/1896.pdf | accessdate = 2 February 2009 | ref = harv | archivedate = 27 May 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080527211831/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1896/1896.pdf }} * {{cite book | last = Crowther | first = Nigel B. | year = 2007 | chapter = The Ancient Olympic Games | title = Sport in Ancient Times | publisher = Greenwood Publishing Group | isbn = 978-0-275-98739-8 | ref = harv }} * {{cite book | title = Architecture of Greece | last = Darling | first = Janina K. | year = 2004 | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Santa Barbara, California | isbn = 978-0-313-32152-8 | chapter = Panathenaic Stadium, Athens | url = http://books.google.com/?id=4F-v35--l_gC&dq=Panathenaic+Stadium,+Averoff,+Constantine | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }} * {{cite book | last = Eassom | first = Simon | year = 1994 | title = Critical Reflections on Olympic Ideology | publisher = The Centre for Olympic Studies | location = Ontario | isbn = 978-0-7714-1697-2 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Krüger | first1 = Arnd | last2 = Murray | first2 = William J. | year = 2003 | title = The Nazi Olympics: sport, politics and appeasement in the 1930s | publisher = University of Illinois Press | isbn = 978-0-252-02815-1 | url = http://books.google.com/?id=s5ntIQv0W5IC | accessdate = 3 July 2012 | ref = harv }} * {{cite book | title = | last1 = Findling | first1 = John E. | last2 = Pelle | first2 = Kimberly D. | publisher = | location = | year = 2000 | isbn = | url = | accessdate = | ref = harv }} {{full | date = July 2012 | ref = harv }} * {{cite book | title = Encyclopedia of the Modern Olympic Movement | last1 = Findling | first1 = John E. | last2 = Pelle | first2 = Kimberly D. | publisher = Greenwood Press | location = Westport CT | year = 2004 | isbn = 978-0-313-32278-5 | url = http://books.google.com/?id=QmXi_-Jujj0C&pg=PA283&dq=winter+games+at+the+1912+summer+olympics | accessdate = 30 March 2009 | ref = harv }} * Flyvbjerg, Bent and Allison Stewart, 2012, "Olympic Proportions: Cost and Cost Overrun at the Olympics 1960–2012," Working Paper, Saïd Business School, University of Oxford. * {{cite book | last = Gershon | first = Richard A. | title = Telecommunications Management:Industry structures and planning strategies | year = 2000 | publisher = Lawrence Erlbaum Associates | location = Mahwah, NJ | isbn = 978-0-8058-3002-6 | url = http://books.google.com/?id=H3cu_PFsFYwC&pg=PA17&dq=1998+winter+olympics | accessdate = 21 March 2009 | ref = harv }} * {{cite book | last = Golden | first = Mark | year = 2009 | chapter = Helpers, Horses, and Heroes | title = Greek Sport and Social Status | publisher = University of Texas Press | isbn = 978-0-292-71869-2 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Girginov | first1 = Vassil | last2 = Parry | first2 = Jim | year = 2005 | title = The Olympic Games Explained: A Student Guide to the Evolution of the Modern Olympic Games | publisher = Routledge | location = | isbn = 978-0-415-34604-7 | url = http://books.google.co.uk/books?id=vxAmyvh0ZsQC | accessdate = 3 July 2012 | ref = harv }} * {{cite web | url = http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | title = Olympic Charter | author = International Olympic Committee | publisher = International Olympic Committee | year = 2007 | format = PDF | accessdate = 12 February 2009 | ref = {{sfnRef|Olympic Charter|2007}} | archivedate = 23 July 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | deadurl = yes }} * {{cite book | title = Rome 1960 | last = Maraniss | first = David | year = 2008 | publisher = Simon & Schuster | location = New York | isbn = 978-1-4165-3407-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Matthews | first = George R. | year = 2005 | title = America's first Olympics: the St. Louis games of 1904 | publisher = University of Missouri Press | location = | isbn = 978-0-8262-1588-8 | url = http://books.google.co.uk/books?id=WKRUmep515oC&lpg=PP1&dq=America's%20first%20Olympics%3A%20the%20St.%20Louis%20games%20of%201904&pg=PA53#v=onepage&q=liverpool&f=false | ref = harv }} * {{cite web | url = http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_658.pdf | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090205104309/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_658.pdf | archivedate = 5 February 2009 | title = The Olympic Games in Antiquity | author = Olympic Museum | publisher = International Olympic Committee | year = 2007 | format = PDF | accessdate = 2 February 2009 | ref = harv | deadurl = yes }} * {{cite book | author = Pausanias | authorlink = Pausanias (geographer) | others = translated by W. H. S. Jones and H. A. Ormerud | title = Description of Greece | url = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 | chapter = Elis 1 | chapterurl = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160&query=book%3D%235 | volume= Vol. 2 | date = 1 January 1926 | series = Loeb Classical Library | publisher = W. Heinemann | location = London | oclc= 10818363 | isbn = 978-0-674-99207-8 | accessdate = 9 January 2009 | ref = harv }} * {{cite book | author = Pindar | authorlink = Pindar | others = translated by William H. Race | title = Olympian Odes | url = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&query=head%3D%231 | chapter = Olympian 10 | chapterurl = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&layout=&loc=O.+10.1 | year = 1997 | series = Loeb Classical Library | publisher = Harvard University Press | isbn = 978-0-674-99564-2 | accessdate = 25 March 2009 | ref = harv }} * {{cite book | title = Doping:Athletes and Drugs | last = Porterfield | first = Jason | year = 2008 | publisher = Rosen Publishing Group | location = New York | isbn = 978-1-4042-1917-5 | page = 15 | url = http://books.google.com/?id=YXWa6ll5GxoC&pg=PA15&dq=Hans-Gunnar+Liljenwall, | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | title = The Fifth Century BC | last = Richardson | first = N.J. | year = 1992 | publisher = Cambridge University Press | editor=Lewis, D.M.; Boardman, John; Davies, J.K. | isbn = 978-0-521-23347-7 | chapter = Panhellenic Cults and Panhellenic Poets | ref = harv }} * {{cite book | title = | last = Richardson | first = | year = 1997 | publisher = | editor = | isbn = | chapter = | ref = harv }} {{full | date = July 1997}} * {{cite book | title = Mega-Events and Modernity | last = Roche | first = Maurice | publisher = Routledge, Taylor & Francis Group | location = New York | year = 2000 | url = http://books.google.com/?id=aldh2YTO7XQC&printsec=copyright&dq=spartakiads+and+the+olympics | isbn = 978-0-415-15711-7 | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }} * {{cite book | title = Olympics at the Millennium | last1 = Schaffer | first1 = Kay | last2 = Smith | first2 = Sidonie | publisher = Rutgers University Press | location = New Jersey | year = 2000 | isbn = 978-0-8135-2819-9 | url = http://books.google.com/?id=nMzYdZpk8qMC&printsec=copyright&dq=olympics | accessdate = 30 January 2009 | ref = harv }} * {{cite book | title = The Commercialisation of sport | last = Slack | first = Trevor | publisher = Routledge | location = New York | year = 2004 | isbn = 978-0-7146-8078-1 | url = http://books.google.com/?id=Kd7ieYncwxIC&pg=PA192&dq=television+and+the+olympic+games | accessdate = 31 March 2009 | ref = harv }} * {{cite book | title = The Fifth Century BC | last = Spivey | first = Nigel Jonathan | year = 2004 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-280433-4 | chapter = Olympia: the Origins | ref = harv }} * {{cite book | last = Swaddling | first = Judith | year = 1999 | title = The Ancient Olympic Games | publisher = University of Texas Press | isbn = 978-0-292-77751-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Swaddling | first = Judith | year = 2000 | title = The Ancient Olympic Games | edition = 2 | publisher = University of Texas Press | location = Austin | isbn = 978-0-292-70373-5 | oclc = 10759486 | url = http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC | accessdate = 6 June 2009 | ref = harv }} * {{cite book | title = Sport and leisure cultures | last = Tomlinson | first = Alan | publisher = University of Minnesota Press | location = Minneapolis MN | year = 2005 | isbn = 978-0-8166-3382-1 | url = http://books.google.com/?id=JphFoBnq2R8C&pg=PA14&dq=olympic+games+television+ratings | accessdate = 2 April 2009 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Weiler | first = Ingomar | year = 2004 | title = The predecessors of the Olympic movement, and Pierre de Coubertin | journal = European Review | volume = 12 | issue = 3 | publisher = Cambridge University Press | ref = harv }} * {{cite book | title = Social Issues in Sport | last = Woods | first = Ron | publisher = Human Kinetics | location = Champaign IL | year = 2007 | isbn = 978-0-7360-5872-8 | url = http://books.google.com/?id=Krclca7m_z0C&pg=PA146&lpg=PA146&dq=television+ratings+decline+olympic+games+torino | accessdate = 2 April 2009 | ref = harv }} * {{cite book | title = A Brief History of the Olympic Games | last = Young | first = David C. | year = 2004 | publisher = Wiley-Blackwell | isbn = 978-1-4051-1130-0 | chapter = The Beginnings | ref = harv }} * {{cite book | title = The Modern Olympics: A Struggle for Revival | last = Young | first = David C. | year = 1996 | location = Baltimore | publisher = Johns Hopkins University Press | isbn = 978-0-8018-7207-5 | ref = harv }} {{refend}} </div> == অতিৰিক্ত পঠন == {{refbegin}} * {{cite book | last = Buchanan | first = Ian | authorlink = | coauthors = | title = Historical dictionary of the Olympic movement | year = 2001 | publisher = Scarecrow Presz | location = Lanham | isbn = 978-0-8108-4054-6 }} * {{cite book | last = Kamper | first = Erich | authorlink = | coauthors = Mallon, Bill | title = The Golden Book of the Olympic Games | year = 1992 | publisher = Vallardi & Associati | location = Milan | isbn = 978-88-85202-35-1 }} * {{cite book | last = Preuss | first = Holger | authorlink = | coauthors = Marcia Semitiel García | title = The Economics of Staging the Olympics: A Comparison of the Games 1972–2008 | year = 2005 | publisher = Edward Elgar Publishing | location = | isbn = 978-1-84376-893-7 }} * {{cite book | last = Simson | first = Vyv | authorlink = | coauthors = Jennings, Andrew | title = Dishonored Games: Corruption, Money, and Greed at the Olympics | year = 1992 | publisher = S.P.I. Books | location = New York | isbn = 978-1-56171-199-4 }} * {{cite book | last = Wallechinsky | first = David | authorlink = David Wallechinsky | title = The Complete Book of the Summer Olympics, Athens 2004 Edition | year = 2004 | publisher = SportClassic Books | location = | isbn = 978-1-894963-32-9 }} * {{cite book | last = Wallechinsky | first = David | title = The Complete Book of the Winter Olympics, Turin 2006 Edition | year = 2005 | publisher = SportClassic Books | location = | isbn = 978-1-894963-45-9 }} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons|Olympic Games|অলিম্পিক}} * {{official website|http://www.olympic.org/}} * [http://www.nytimes.com/interactive/2008/08/04/sports/olympics/20080804_MEDALCOUNT_MAP.html New York Times Interactive of all the medals in the Modern Olympics] * [http://www.insidethegames.biz/ insidethegames – the latest and most up to date news and interviews from the world of Olympic, Commonwealth and Paralympic Games] * [http://www.aroundtherings.com/ ATR – Around the Rings – the Business Surrounding the Olympics] * [http://www.gamesbids.com/eng/ GamesBids.com – An Authoritative Review of Olympic Bid Business (home of the BidIndex™)] * [http://www.databaseolympics.com/index.htm Database Olympics] * [http://ezine.pk/?Olympic-Games--From-History-of-Olympics-to-the-Present-Day&id=820 History of Olympics to the Present Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313013906/http://ezine.pk/?Olympic-Games--From-History-of-Olympics-to-the-Present-Day&id=820 |date=2013-03-13 }} * [http://www.dicolympic.com/?s=&l=en Dicolympic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080929095743/http://www.dicolympic.com/?s=&l=en |date=2008-09-29 }} – Dictionary about the Games from Olympia to Sochi 2014 * [http://www.olympicgameswinners.com/ Reference book about all Olympic Medalists of all times] {{Olympic Games}} [[শ্ৰেণী:অলিম্পিক|*]] 8nb12gahzg8h068di3m6isdr0u2k1om 0 28702 616923 384671 2026-07-12T18:28:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616923 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় |image_name = |thumb = |motto = Service Before Self |established = ১৯৫৫ |type = প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান |principal = ড॰ অতুল বৰা |provost = |city = [[গুৱাহাটী]] |state = [[অসম]] |country = <br>{{flag|IND}} |undergrad = ১৬৫০ |postgrad = ১০০ |faculty = |campus = চহৰ অঞ্চল |mascot = |free_label = অন্য নাম | |free = এ.ই.চি.| |nobel_laureates = |website = [http://aec.ac.in aec.ac.in] |colors = ৰঙা (শক্তি), <br> নীলা (শান্তি), <br> হালধীয়া (অধ্যৱসায়), <br>সেউজীয়া (জীৱন) <br/> {{color box|red}}{{color box|blue}}{{color box|yellow}}{{color box|green}} |endowment = |logo = }} '''অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়''' হৈছে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ এখন উল্লেখযোগ্য প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৫৫ চনত [[অসম]]ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত এই প্ৰতিষ্ঠানখন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ইয়েই হৈছে প্ৰযুক্তিবিদ্যাত স্নাতক ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ প্ৰথমখন প্ৰতিষ্ঠান<ref name="AEC">{{cite web | url=http://aec.ac.in/ | title=অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় | accessdate=September 07, 2012}}</ref>। ই All India Council for Technical Education ([[:en: AICTE|AICTE]])ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত প্ৰতিষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়ত চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিং, কম্পিউটাৰ চায়েঞ্চ এণ্ড ইঞ্জিনিয়াৰিং, মেকালিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং, ইণ্ডাচট্ৰিয়েল এণ্ড প্ৰডাকচন ইঞ্জিনিয়াৰিং, ইলেকট্ৰিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং , ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেশ্বন ইঞ্জিনিয়াৰিং , কেমিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু ইলেকট্ৰনিকছ এণ্ড টেলিকমিউনিকেশ্বন ইঞ্জিনিয়াৰিং বিভাগত বি.ই. ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও মাষ্টাৰছ অফ কম্পিউটাৰ এপ্লিকেছনছ (এম.চি.এ.), ইলেকট্ৰিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং (এম.ই.), চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিং(এম.ই.), মেকালিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং(এম.ই.)ৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। Mechanics and Hydraulicsত পি.এইচ.ডি কৰাৰো সুবিধা ইয়াত আছে। ইয়াৰ সকলো পাঠ্যক্ৰম [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনৰ<ref name="AEC" />। ==অৱস্থান == অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় অসমৰ গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশৰ জালুকবাৰীত অৱস্থিত। মহাবিদ্যালয়খনৰ উত্তৰে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]], দক্ষিণে [[দীপৰ বিল]], পূবে গৱৰ্ণমেণ্ট আয়ুৰ্বেদিক কলেজ আৰু পশ্চিমে অসম পুলিচ ৰেডিঅ' অ'ৰগেনাইজেশ্বন অৱস্থিত। ''গুৱাহাটী ৰেল ষ্টেছন''ৰ পৰা মহাবিদ্যালয়ৰ চৌহদলৈ প্ৰায় ৯ কিঃমিঃ, [[আন্তঃৰাজ্যিক বাছ আস্থান (গুৱাহাটী)|আন্তঃৰাজ্যিক বাছ আস্থান]]ৰ পৰা ৫ কিঃমিঃ আৰু [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]], বৰঝাৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ কিঃমিঃ<ref name="AEC" />। ==ছাত্ৰাবাস== মহাবিদ্যালয়ত ৭টা ল'ৰাৰ, ১টা ছোৱালীৰ আৰু এটা স্নাতকোত্তৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে হোষ্টেল আছে। প্ৰত্যেক ছাত্ৰাবাসত এজনকৈ শিক্ষক পৰিদৰ্শক আছে। প্ৰত্যেক ছাত্ৰাবাসত মেচ, কমনৰূম আদি সুবিধাসমূহ আছে। ছাত্ৰাবাসসমূহৰ নিজৰ নিজৰ পুথিভঁৰাল, অধ্যয়নকক্ষ আৰু জীমনেচীয়াম আছে। ছাত্ৰাবাস সমূহ নিজৰ নিজৰ হোষ্টেল কমিটিয়ে পৰিচালনা কৰে। [[Image:Assam Engg.jpg|thumb|right|300px|AEC clock-tower]] ==বিভাগসমূহ== # মাষ্টাৰছ অফ কম্পিউটাৰ এপ্লিকেছনছ বিভাগ #[[গণিত]] বিভাগ #[[পদাৰ্থ বিজ্ঞান]] বিভাগ #[[ৰসায়ন বিজ্ঞান]] বিভাগ #[[অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ #[[যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ #[[বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ #[[সূক্ষ্ম-বিদ্যুত আৰু দূৰ-সংযোগ অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ #[[ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ # ইণ্ডাচট্ৰিয়েল এণ্ড প্ৰডাকচন ইঞ্জিনিয়াৰিং #ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেশ্বন ইঞ্জিনিয়াৰিং #[[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ #Humanities আৰু সমাজ বিজ্ঞান #মাষ্টাৰছ অফ কম্পিউটাৰ এপ্লিকেছনছ বিভাগ<ref name="বিভাগসমূহ">{{cite web | url=http://aec.ac.in/showpage.asp?id=125 | title=অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ বিভাগসমূহ | accessdate=September 07, 2012 | archivedate=May 18, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120518153905/http://www.aec.ac.in/showpage.asp?id=125 | deadurl=yes }}</ref> ===মাষ্টাৰছ অফ কম্পিউটাৰ এপ্লিকেছনছ বিভাগ=== ১৯৯০ চনত এই বিভাগটো স্থাপন কৰা হয়। এই বিভাগটোৱে তিনি বছৰীয়া এম.চি.এ. পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। বাৰ্ষিক ৩০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই বিভাগত নামভৰ্তি কৰাৰ সুযোগ পায়। এই বিভাগটোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক সকলৰ অনুপাত হৈছে ৩:১। এই বিভাগটোত Pentium, AMD workstations, servers সৈতে তিনিটাকৈ উন্নত মানদণ্ডৰ প্ৰয়োগশালা আছে। এইসমূহ WindowsNT, [[লিনাক্স]], UNIX সহায়ত C, C++, C#, VB, Java, ASP.NET, Oracle, Shell programming ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত দ্ৰুত গতিৰ ইণ্টাৰনেট সংযোগ কৰা হৈছে। ===[[যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ=== ১৯৫৭ চনত যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিকী বিভাগটো ইয়াত স্থাপন কৰা হৈছিল। এই বিভাগটো মহাবিদ্যালয়খনৰ আটাইতকৈ পুৰণি বিভাগ সমূহৰ মাজত অন্যতম। বাৰ্ষিক ৯০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই বিভাগত নামভৰ্তি কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে। এই বিভাগটোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক সকলৰ অনুপাত হৈছে ৫:২। এই বিভাগটোৱে মেকানিকেল বিভাগত চাৰি বছৰীয়া বি.ই. ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। এই বিভাগটোৰ নিজা প্ৰয়োগশালা আৰু পুথিভঁৰাল আছে। বহু অভিজ্ঞ শিক্ষকবৃন্দৰ প্ৰচেষ্টাত বহুতো সুদক্ষ মেকানিকেল অভিযন্তা ইয়াৰপৰা উত্তীৰ্ণ হৈ বিভিন্ন ঠাইত সংস্থাপন লাভ কৰিছে। ===[[অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ=== ১৯৫৬ চনত অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিকী বিভাগটো স্থাপন কৰা হয়। এই বিভাগটোৱেই হৈছে মহাবিদ্যালয়খনৰ স্থাপিত হোৱা প্ৰথম বিভাগ। বহু অভিজ্ঞ শিক্ষকবৃন্দ আৰু উন্নত মানৰ প্ৰয়োগশালা এই বিভাগটোত আছে। এই বিভাগটোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক সকলৰ অনুপাত হৈছে ৩:১। এই বিভাগত বাৰ্ষিক ৯০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বি.ই. ডিগ্ৰী পাঠ্যক্ৰম আৰু ২৫ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এম.ই. ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও এই বিভাগটোৱে Soil Mechanics and Hydraulicsত পি.এইচ.ডি ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ===[[বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ=== ১৯৫৭ চনত বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিক বিভাগটো দ্বিতীয়তো বিভাগ হিচাবে স্থাপন কৰা হয়। বাৰ্ষিক ৯০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই বিভাগত নামভৰ্তি কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে। এই বিভাগটোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক সকলৰ অনুপাত হৈছে ৫:১। এই বিভাগটোৱে ইলেকট্ৰিকেল বিভাগত চাৰি বছৰীয়া বি.ই. ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। এই বিভাগটোৱে পাৱাৰ ছিষ্টেম (power system)ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীও প্ৰদান কৰে। এই বিভাগটোত গৱেষণাৰ বাবে সা-সুবিধা প্ৰদান কৰা হয়। ===[[সূক্ষ্ম-বিদ্যুত আৰু দূৰ-সংযোগ অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ=== ১৯৮৪ চনত [[সূক্ষ্ম-বিদ্যুত আৰু দূৰ-সংযোগ অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগটো স্থাপন কৰা হয়। এই বিভাগটোৱে কিংকৰণীয় আৰু দুৰসংযোগ অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত চাৰি বছৰীয়া বি.ই. ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। অসম চৰকাৰ ৰ অধীনত এই বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰ্ম প্ৰ্দান কৰা এইখনেই একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয়। বাৰ্ষিক ৬০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই বিভাগত নামভৰ্তি কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে আৰু অভিজ্ঞ শিক্ষকবৃন্দৰ সহায়ত পাঠদান কৰোৱা হয়। এই বিভাগটোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক সকলৰ অনুপাত হৈছে ৫:১। এই বিভাগটোৰ পাঠ্যক্ৰ্ম ত উল্লেখনীয় তথা নতুন নতুন অধ্যায়ৰ পৰিসৰ সামৰি লোৱা হৈছে। প্ৰতি বছৰে মেধাৱী ছাত্ৰ্-ছাত্ৰী সকলে এই বিভাগটোত নিজে সুমাবলৈ হেঁপাহ কৰা দেখা যায়। এই বিভাগ টোৱে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সকলক hardware আৰু software দুয়োধৰণে উপযুক্ত কৰি তোলে। এই বিভাগ টোৰ laboratories সমূহ হৈছে -circuit & device lab,digital electronics lab,analog communication lab,digital communication lab,advanced communication lab,microprocessor lab,microwave engineering lab,computer lab,image processing lab. ভাৰতৰ উল্লেখনীয় অনুষ্ঠান তথা কোমপানী সমূহ্ত এই বিভাগ ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সকলে নিজৰ স্থান পাই এই মহাবিদ্যালয়লৈ গৌৰৱ বুটলি আনিছে। এই অনুষ্ঠান সমূহ হৈছে-Centre for Development of Advanced Computing,Wipro GE,Hindustan Computers Ltd.,Infosys Technologies Ltd.,Oil India Ltd.,Oil and Natural Gas Corporation,India Satcom Ltd.,Reliance Telecom,Bhaba Atomic Research Centre,Power Grid Corporation,Indian Air Force. ===[[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ=== ১৯৯৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত [[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগটো স্থাপন কৰা হয়। বৰ্তমান, ইলেকট্ৰনিকছ এণ্ড টেলিকমিউনিকেশ্বন ইঞ্জিনিয়াৰিং বিভাগ বিভাগৰ লগত এই বিভাগটো সংলগ্ন কৰা হৈছে। এই বিভাগটোৱে কম্পিউটাৰ চায়েঞ্চ এণ্ড ইঞ্জিনিয়াৰিং বিভাগত চাৰি বছৰীয়া (আঠটা ষান্মাষিক) বি.ই. ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। [[Image:A view of Deepor Beel in the vicinity of AEC.jpg|thumb|right|300px| এইচিৰ কাষতে থকা [[দীপৰ বিল]] ৰ দৃশ্য]] ===[[ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগ=== ১৯৬৩ চনত [[ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগটো স্থাপন কৰা হয়। বাৰ্ষিক ৬৬ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই বিভাগত নামভৰ্তি কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে। এই বিভাগটো সাধাৰণতে গৱেষণা সম্বন্ধীয় কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লগতে পি.এইচ.ডি ডিগ্ৰীও প্ৰদান কৰা হয়। এই বিভাগটোৱে [[ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকী]] বিভাগত চাৰি বছৰীয়া বি.ই. ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। এই বিভাগৰ মুখ্য বিষয় সমূহ হৈছে Process Calculation, Chemical Technology, Chemical Engineering Thermodynamics, Mass Transfer Operations, Heat Transfer Operations, Chemical Reaction Engineering, Process Dynamics & Control, Petroleum Refinery Engineering & Petrochemicals, Process Equipment Design & Drawing, Fluid Flow Operation, Transport Phenomenon, Process Utilities, Process Instrumentation। === ইণ্ডাচট্ৰিয়েল এণ্ড প্ৰডাকচন ইঞ্জিনিয়াৰিং বিভাগ=== অসমৰ তেল উৎপাদন খণ্ডত প্ৰডাকচন অভিযন্তাৰ চাহিদা বঢ়াৰ কাৰণে ১৯৯৮ চনত [[ইণ্ডাচট্ৰিয়েল এণ্ড প্ৰডাকচন ইঞ্জিনিয়াৰিং]]বিভাগটো স্থাপন কৰা হয়। ২০০১ চনত AICTEয়ে এই বিভাগটোক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। === ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেশ্বন ইঞ্জিনিয়াৰিং বিভাগ=== ১৯৯৮ চনত ইয়াত ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেশ্বন ইঞ্জিনিয়াৰিং বিভাগটো স্থাপন কৰা হয়। ২০০১ চনত AICTEয়ে এই বিভাগটোক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বাৰ্ষিক ২০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই বিভাগত নামভৰ্তি কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে। ==নেচনেল কেডেট ক’ৰ্পছ, ৩০ অসম ইঞ্জিনিয়াৰিং কম্পেনী== অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এনচিচি বাহিনী হৈছে ৩০ অসম ইঞ্জিনিয়াৰিং কম্পেনীৰ এটা প্ৰধান অংশ। মহাবিদ্যালয়ৰ ষ্টাফচকলৰ মাজত এজন ANO আৰু এজন NCO আছে। ৩০ অসম ইঞ্জিনিয়াৰিং কম্পেনী হৈছে ১ অসম বেটেলীয়ানৰ অধীনৰ এটা বিভাগ। ইয়াৰ এনচিচিৰ কেডেট সকলে নিয়মিতভাৱে সৈন্য বাহিনীৰ পৰা প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ সুবিধা লাভ কৰে। ==বাৰ্ষিক মহাবিদ্যালয় উৎসৱ: Pyrokinesis== Pyrokinesis, হৈছে অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত আয়োজিত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্য্যায়ৰ বাৰ্ষিক প্ৰযুক্তিবিদ্যা আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱ। [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ প্ৰায়বিলাক শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজত এই উৎসৱ জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছে আৰু তেওঁলোকে ইয়াত অংশ গ্ৰহণ কৰে। Pyrokinesisৰ অৰ্থ হৈছে বিভিন্ন চিন্তাৰ লগ লাগি এক নতুন চিন্তাৰ উদ্ভৱ হোৱা। তিনিদিন ধৰি মহাবিদ্যালয়ত Pyrokinesisৰ অয়োজন কৰা হয়। ===ইভেণ্টসমূহ=== '''Technokinesis''' হৈছে এই উৎসৱৰ প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিভাগ। ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সকলে নিজ নিজ চিন্তা আৰু জ্ঞানৰ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ প্ৰতিভা দেখুওৱাৰ সুবিধা লাভ কৰে। ইয়াত বিভিন্ন ধৰণৰ আলোচনা চক্ৰ, কৰ্মশালা আদি অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত আয়োজন কৰা বিভিন্ন ইভেণ্ট সমূহৰ নাম হৈছে: *''Buildxtra'': structural designing প্ৰতিযোগিতা *''Big-Gyan'': আলোচনা চক্ৰ (seminar) *''Technocracy'': প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰদৰ্শনী *''Deus Ex Machinima'': robotics প্ৰতিযোগিতা *''Wrangler'': তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা *''Grey Matters'': কুইজ প্ৰতিযোগিতা <br>(২০১০ বৰ্ষৰ এই প্ৰতিযোগিতাত শীৰ্ষৰ ২৫টা দলক নগদ ধনেৰে পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল। ই আছিল ভাৰতৰ কোনো কুইজ প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত প্ৰথম। ) *''Codewar'': [[ছফ্টৱেৰ] প্ৰতিযোগিতা *''Skoar'': gaming প্ৰতিযোগিতা *''Different Strokes'': চিত্ৰাংকন প্ৰতিযোগিতা *''Visual Impact'': আলোকচিত্ৰ (photography) প্ৰতিযোগিতা সাংস্কৃতিক বিভাগে ইয়াত বিভিন্ন বেণ্ডৰ মাজত প্ৰতিযোগিতা, স্থানীয় বিদ্যালয় সমূহৰ বিশেষ অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://aec.ac.in আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] *[http://www.pyrokinesis.co.in Pyrokinesisৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110826200607/http://www.pyrokinesis.co.in/ |date=2011-08-26 }} *[http://www.pbase.com/mbarooah/aec_guwahati13 An album containing AEC campus photos] {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়সমূহ]] qpuw0454g33vkbc8dw4413dp1kbhfe6 0 31556 616916 616530 2026-07-12T17:56:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616916 wikitext text/x-wiki {{BLP sources}} {{Infobox officeholder | name =অমৰ্ত্য সেন | image =Amartya Sen NIH.jpg | office = | term_start = | term_end = | primeminister = | birth_date ={{Birth date and age|1933|11|11|df=y}} | birth_place = [[শান্তিনিকেতন]], [[বেংগল প্ৰেছিডেঞ্চী]], [[British Raj|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]<!--see 1947 Partition of Bengal--> (বৰ্তমানৰ [[পশ্চিমবংগ]], [[ভাৰত]]) | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | citizenship = ভাৰতীয় | spouse = [[নৱনীতা দেৱ সেন]], ইভা ক'লোৰণি, এমা ৰ'থশ্বিল্ড | death_date = | death_place = | signature = <!--file name only--> }} '''অমৰ্ত্য সেন''' ({{lang-en|Amartya Sen}}; ১৯৩৩ - বৰ্তমান) এগৰকী বিশিষ্ট ভাৰতীয় অৰ্থনীতিবিদ আৰু দাৰ্শনিক। ১৯৭২ চনৰ পৰা সেনে ইংলেণ্ড আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত অধ্যাপনা আৰু কাম কৰি আহিছে৷ ১৯৯৮ চনত সেনে কল্যাণমূলক অৰ্থনীতিৰ দিশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে [[অৰ্থনীতি]]ৰ [[ন'বেল বঁটা]] লাভ কৰিছিল৷ <ref>{{Cite web |title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1998 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1998/summary/ |access-date=20 May 2024 |publisher=Nobel Foundation |language=en-US}}</ref> ইয়াৰোপৰি সেনে সামাজিক নিৰ্বাচন তত্ত্ব, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক ন্যায়, দুৰ্ভিক্ষৰ অৰ্থনৈতিক তত্ত্ব, সিদ্ধান্ত তত্ত্ব, বিকাশ অৰ্থনীতি, ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য আদি একাধিক ক্ষেত্ৰলৈ বৰঙণি আগবঢ়াইছে ৷<ref name="অমৰ্ত্য সেন">{{cite book | title=ভাৰত-ৰত্ন | publisher=অজয় কুমাৰ দত্ত, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট'ৰচ্| author=সমীন কলিতা | pages=১৩৮, ১৩৯, ১৪০, ১৪১, ১৪২, ১৪৩}}</ref> অমৰ্ত্য সেন বৰ্তমান হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ থমাছ ডব্লিউ লেমণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰফেচাৰ আৰু অৰ্থনীতি আৰু দৰ্শনৰ অধ্যাপক৷ <ref name="Sen Harvard DP">{{cite web |url=https://scholar.harvard.edu/sen/biocv |title=University Professorships |publisher=[[Harvard University]] |access-date=31 October 2019}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ত্ৰিনিটি কলেজত মাষ্টাৰ হিচাপে কৰ্মনিৰ্বাহ কৰিছিল৷<ref name="Trinity Cambridge">{{cite web |title=The Master of Trinity |url=https://www.trin.cam.ac.uk/about/master-fellows/master/ |publisher=[[University of Cambridge]] |access-date=27 December 2020 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227055042/https://www.trin.cam.ac.uk/about/master-fellows/master/ |url-status=dead |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227055042/https://www.trin.cam.ac.uk/about/master-fellows/master/ |deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৯ চনত তেওঁ ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামাৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]] লাভ কৰে৷ বিশ্ব ন্যায়ৰ বিষয়সমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা, শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত সামাজিক বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া অগ্ৰণী বৃত্তিৰ বাবে জাৰ্মান পাব্লিচাৰ্ছ এণ্ড বুক চেলাৰ্ছ এছ’চিয়েশ্যনে তেওঁক জাৰ্মান বুক ট্ৰেডৰ ২০২০ চনৰ শান্তি বঁটা প্ৰদান কৰে। ==জন্ম আৰু পৰিয়াল== অমৰ্ত্য সেনৰ জন্ম হয় ১৯৩৩ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত, প্ৰথম ভাৰতীয় ন'বেল বঁটা বিজয়ী বিশ্বকবি [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ মানসকুঞ্জ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ [[শান্তিনিকেতন]]ত। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আশুতোষ সেন আৰু মাতৃ অমৃতা সেন। অমৰ্ত্য সেন এই নামটো ৰাখিছিল কবিগুৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে। এই নামটো ৰাখি তেওঁ পৰিয়ালৰ লোকক কৈছিল এইটো এটা অসাধাৰণ নাম। সৰুতে তেওঁৰ ঘৰত মতা নাম আছিলবাবলু। তেওঁৰ দাম্পত্য জীৱনত তিনি গৰাকী নাৰীক জীৱন সঙ্গী হিচাপে পাইছিল, তেওঁলোক যথাক্ৰমে [[নৱনীতা দেৱ সেন]], ইভা ক'লোৰণিআৰুএমা ৰ'থশ্বিল্ড। প্ৰথমা গৰাকী পত্নীৰ ফালৰ সন্তান আছিল [[অন্তৰা দেৱ সেন|অন্তৰা]] আৰু [[নন্দনা দেৱ সেন| নন্দনা]]। দ্বিতীয় গৰাকীৰ ফালৰ সন্তান আছিল ইন্দ্ৰাণী আৰু কবীৰ।<ref name="অমৰ্ত্য সেন"/> ==শিক্ষা== অমৰ্ত্য সেনে তেওঁৰ শৈশৱ আৰু কৈশোৰ শান্তিনিকেতনতে অতি সাধাৰণভাবে অতিবাহিত কৰে। তেওঁ আছিল মাকৰ প্ৰথম সন্তান। শৈশৱতে ন'বেল বঁটা বিজয়ী ৰবীন্দ্ৰনাথৰ আদৰ্শ আৰু সান্নিধ্যই জীৱনত তেওঁক বিশেষ ৰেখাপাত কৰিছিল। অমৰ্ত্য সেন মেধাশক্তি সম্পন্ন আছিল, সেয়ে যিকোনো কথা এবাৰ শুনি বা পঢ়ি আয়ত্ত কৰিব পাৰিছিল। তদুপৰি যিকোনো কথাতে আছিল তেওঁৰ একাগ্ৰতা আৰু নিষ্ঠা। তেওঁৰ পৰ্যবেক্ষণ ক্ষমতাও প্ৰখৰ আছিল। লগৰীয়াৰ লগতো সমানে মিলিব পাৰিছিল, বন্ধুবৰ্গৰ লগত তেওঁ আলাপ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল যাতে তেওঁলোকৰ পৰা নতুন কিবা কথা শিকিব পাৰে। সৰুতে অমৰ্ত্য সেন বন্দুক চলাই মেলাত দৰ্শকক স্তম্ভিত কৰিব পাৰিছিল। স্কুলীয়া জীৱনত তেওঁ এজন ভাল তাৰ্কিক ৰূপেও প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছিল। অমৰ্ত্য সেনে ইণ্টাৰমিডিয়েট স্তৰলৈকে শান্তিনিকেতনতেই পঢ়িছিল। কিশোৰ অমৰ্ত্য সেনে শান্তিনিকেতনৰ দাঁতি-কাষৰীয়া অঞ্চললৈ চাওঁতাল গাঁওবোৰলৈ গৈ গাঁৱৰ দুখীয়া লোকসকলক এমুঠি অন্ন দান কৰিবলৈ ঘৰে ঘৰে ঘূৰি মুষ্ঠি ভিক্ষা কৰিছিল।<ref name="অমৰ্ত্য সেন"/> ১৯৫১ চনত তেওঁ শান্তিনিকেতনত বিজ্ঞান বিষয়ত ইণ্টাৰমিডিয়েট পৰীক্ষাত পাছ কৰে। আই এছ চি পঢ়ালৈকে, তেওঁ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৱ নে নাই সেই বিষয়ে পৰিয়ালৰ লোকৰ চিন্তাৰ কাৰণ হৈছিল। কিন্তু ভবাতকৈ তেওঁৰ পৰীক্ষাৰ খৱৰ বহু ভাল হৈছিল। তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম হৈ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তথাপি পৰিয়ালৰ চিন্তাই লগ এৰা দিয়া নাছিল, সেয়ে এইবাৰ তেওঁক বিজ্ঞান শাখাৰ সলনি কলা শাখাত নাম ভৰ্তি কৰিবলৈ দিহা দিলে। তাৰ পিছত তেওঁ [[কলকাতা]]ৰ [[প্ৰেছিডেন্সি কলেজ]]ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ কলেজত অৰ্থনীতি বিষয়ত মনোযোগেৰে পঢ়িবলৈ ধৰিলে। প্ৰেছিডেন্সি কলেজৰ অধ্যাপক ভৱতোষ দত্তৰ তেওঁ বিশেষ সান্নিধ্য লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হল। ১৯৫৩ চনত তেওঁ অৰ্থনীতি বিষয়ৰ অনাৰ্ছত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লাভ কৰি স্নাতক উপাধি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। স্নাতক উপাধি লাভ কৰাৰ সময়ত তেওঁ মাত্ৰ ১৯ বছৰীয়া আছিল আৰু এই সময়ছোৱাতেই তেওঁ [[কৰ্কট ৰোগ]]ত আক্ৰান্ত হয়। পৰিয়ালে তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিয়েই তেওঁক [[ইংলেণ্ড]]ত পঢ়ুৱাবলৈকে ঠিক কৰিলে যাতে পঢ়া আৰু চিকিৎসা দুয়োটা সমানে চলাব পাৰে। সেয়ে তেওঁক ইংলেণ্ডৰ [[কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত [[ট্ৰিনিটি কলেজ]]ত নাম লগাই দিলে। কিছুদিন পিছত তেওঁ আৰোগ্য হল। ১৯৫৯ চনত তেওঁ এই কলেজৰ পৰা অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ উপাধি লাভ কৰে। তেওঁ এই পৰীক্ষাত কৃতিত্ব দেখুওৱাৰ বাবে [[আডাম স্মিথ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈও সক্ষম হয়। তাৰ পিছত তেওঁ পি. এইচ. ডি উপাধি লাভ কৰে। পি. এইচ.ডিত তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় বস্তু আছিল The Choice of Technique.<ref name="অমৰ্ত্য সেন"/> ==কৰ্মজীৱন== ১৯৫৬ চনত অমৰ্ত্য সেন ইংলেণ্ডৰ পৰা ভাৰতলৈ উভতি আহে আৰু কৰ্ম জীৱনৰ পাতনি মেলে। তেওঁ কৰ্মজীৱনত অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাকে জীৱনৰ ব্ৰত হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ পোনতে যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰিবলৈ লয়। তেতিয়া তেওঁৰ বয়স আছিল মাত্ৰ ২৪ বছৰ। যাদৱপুৰৰ পিছত তেওঁ কলকাতা আৰু দিল্লীৰ স্কুলছ অব ইকনমিক্সত অধ্যাপনা কৰে। তেওঁ সুদীৰ্ঘ দিন ধৰি ইংলেণ্ড আৰু আমেৰিকাৰ বিভিন্ন উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ লগতো জড়িত হৈ পৰে। এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে তেওঁ ছাত্ৰ সমাজৰ মাজত বিশেষ সুনাম অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। অৰ্থনীতিৰ দৰে এটি জটিল আৰু নীৰস বিষয়কো ছাত্ৰ সমাজৰ হৃদয় চুই যোৱাকৈ তেওঁ ব্যাখ্যা কৰিব পাৰিছিল। কেণ্টিনত বহি টিচু কাগজত অৰ্থনীতিৰ লেখচিত্ৰ অংকন কৰি থকা সময়তো যিকোনো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে তেওঁক লগ পাব পাৰিছিল। তেওঁ ছাত্ৰ সমাজৰ লগত এনেদৰে সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল যে কেতিয়াবা খোৱাৰ মেজৰ পৰাও ছাত্ৰৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল।<ref name="অমৰ্ত্য সেন"/> এই বিশ্ব বৰেণ্য শিক্ষকগৰাকী ১৯৫৭ চনত কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ফেল নিৰ্বাচন হয়। ষাঠিৰ দশকত তেওঁ আমেৰিকাৰ কেইবাখনো বিখ্যাত বিশ্ববিদ্যালয় আৰু এম. আই. টিত ভিজিটিং প্ৰফেছাৰ নিযুক্ত হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ [[লণ্ডন]] স্কুল অব্ ইকনমিক্সত অধ্যাপনা কৰে। তাৰ পিছত ১৯৭৭চনৰ পৰা তিনি বছৰ ধৰি [[অক্সফ'ৰ্ড]]ৰ [[নাফিল্ড কলেজ]]ত আৰু ১৯৮০ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনলৈ অক্সফ'ৰ্ডত অধ্যপনা কৰে। ১৯৮৭ চনৰ পৰা ১৯৯৮ চনলৈ [[হাৰ্ভাৰ্ড]]ত তেওঁ অৰ্থনীতি কলেজত মাষ্টাৰ (আচাৰ্য্য) পদ লাভ কৰে। তদুপৰি [[আমেৰিকা]]ৰ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত লেমণ্ট এমেৰিটাছ প্ৰফেছাৰ ৰূপেও কাৰ্য-নিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ [[বিশ্ব বেংক]] উপদেষ্টা পৰিষদৰো এগৰাকী সদস্য আছিল।<ref name="অমৰ্ত্য সেন"/> ১৯৪৩ চনত বংগত দুৰ্ভিক্ষত প্ৰায় ৩০ লাখ মানুহৰ মৃত্যু ঘটিছিল। ইয়াৰ পিছত ৭০ৰ দশকত বংগদেশত দেখা দিয়া দুৰ্ভিক্ষ আৰু পুষ্টিহীনতাৰ মূল কাৰণবোৰ অমৰ্ত্য সেনে নিজে গৈ ওচৰৰ পৰা অধ্যয়ন কৰিছিল। একে সময়তে [[ব্ৰাজিল]] আৰু [[আফ্ৰিকা]] আদিৰ উপৰি আন কেইখনমান দেশত দেখা দিয়া দুৰ্ভিক্ষ আৰু পুষ্টিহীনতাৰ কাৰণবোৰ প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। এই গৰীৱ জনসাধাৰণক কেনেকৈ এমুঠি ভাত দিব পৰা যায় আৰু লিংগ-বৈষম্য আঁতৰ কৰিব পৰা যায়, সেয়ে হল তেওঁৰ জীৱনৰ সাধনা, গৱেষণা। পিছত ইয়াক উত্তৰণ ঘটাই তেওঁৰ চিন্তা-চৰ্চা হল, কল্যাণ অৰ্থনীতি।<ref name="অমৰ্ত্য সেন"/> ==পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত বঁটা আৰু সন্মান== * ন'বেল বঁটা, (১৯৯৮) * ভাৰত-ৰত্ন, (১৯৯৯) * মহলানবিশ বঁটা, * দেশীকোত্তম সন্মান, * জিন মায়েৰ গ্ল'বেল চিটিজেনশ্বিপ এৱাৰ্ড, * এছিয়াটি ছ'চাইটিৰ ইন্দিৰা গান্ধী সোণৰ পদক, * এডিনবাৰ্গ পদক, * নৱম কাটালোনিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল প্ৰাইজ, * ৰাজনীতি আৰু অৰ্থনীতিৰ চেইডমান বঁটা, * ই ৰেংক, * ডিউভেলী এগনেলী ইণ্টানেশ্যনেল প্ৰাইজ, * আলান শ্বন ফেইনষ্টেইন ৱল্ড হাংগাৰ এৱাৰ্ড। ==গ্ৰন্থ সংকলন== * দি ষ্টেণ্ডাৰ্ড অব্ লিভিং, (১৯৩৩) * গ্ৰ'থ ইক'নমিক্ছ, (১৯৬০) * চয়েচ অব্ টেকনিক, (১৯৬৯) * অন ইক'নমিক ইন ইকুৱেলিটি, (১৯৭৩) * এমপ্লয়মেণ্ট টেকন'লজি এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট এণ্ড ডিপ্ৰাইভেছন, (১৯৮১) * চয়েচ ওৱেলফেয়াৰ এণ্ড মেজাৰমেণ্ট, (১৯৮২) * হাংগাৰ এণ্ড পাবলিক একছন, (১৯৮৯) * ইনইকুৱেলিটি ৰিয়েক্ট জামিন্দ, (১৯৯২) * মাৰ্কেট এণ্ড ফ্ৰিডম, * ইণ্ডিয়াঃইক'নমিক ডেভেলপমেণ্ট এণ্ড ছ'চিয়েল অপৰ্ছ্যুনিটি (১৯৯৫, সেন আৰু জাঁ ড্ৰেজ) * ইণ্ডিয়া ডেভেলপমেণ্টঃচিলেকটেড ৰিজ'নেল পাৰ্ছপেকটিং (জাঁ ড্ৰেজ আৰু সেন) * ছুইডিছ অকাডেমি অব্ ছাইন্সেজ ( ন'বেল বঁটা), (১৯৯৮) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== *[[সেন সূচক]] *[[অভিজিৎ বেনাৰ্জী]] ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Amartya Sen|অমৰ্ত্য সেন}} * [http://www.economics.harvard.edu/faculty/sen Amartya Sen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415101522/http://www.economics.harvard.edu/faculty/sen |date=2012-04-15 }} at [[Harvard University]] * [http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1998/sen-lecture.html The Possibility of Social Choice] 1998 lecture at [[NobelPrize.org]] * [http://ideas.repec.org/e/pse23.html Profile] and [http://econpapers.repec.org/RAS/pse23.htm Papers] at [[Research Papers in Economics]]/RePEc * {{Econlib|Sen.html}} * [http://www.stanford.edu/search/?q=Amartya%20Sen&cx=003265255082301896483%3Asq5n7qoyfh8&cof=FORID%3A9&ie=UTF-8&sa=Search Amartya Sen] collected news and commentary at ''[[Stanford University]]'' * {{NYTtopic|people/s/amartya_sen}} * {{Guardiantopic|profile/amartya-sen}} * {{Aljazeeratopic|person/amartya-sen}} * [http://timesofindia.indiatimes.com/topic/Amartya-Sen Amartya Sen] collected news and commentary at ''[[The Times of India]]'' * {{worldcat id|id=lccn-n50-12860}} * {{C-SPAN|amartyasen}} * {{Charlie Rose view|3213}} * {{IMDb name|2213544}} * {{OL author|id=OL2665563A}} * {{Nndb|800/000107479/}} * [http://fora.tv/2007/09/17/Amartya_Sen_Content_of_Democracy Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120131451/http://fora.tv/2007/09/17/Amartya_Sen_Content_of_Democracy |date=2012-11-20 }} at [[The Commonwealth Club]], November 2007 {{ন'বেল বঁটা বিজয়ী ভাৰতীয়}} {{১৯৯৮ চনৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী}} {{Bharat Ratna}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী]] [[শ্ৰেণী:ন’বেল বঁটা বিজয়ী]] bw7l0ohhd88c1q2f8lixqbwaykzl45g 0 32175 616925 543809 2026-07-12T19:08:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616925 wikitext text/x-wiki {{Assam stub}} {{Earthquake |title= অসমত হোৱা ভূমিকম্প (১৮৯৭) |date= ১২ জুন, ১৮৯৭ |map2 = {{Location map | India | label= | lat=26 | long=90.7 | mark=Bullseye1.svg | marksize=40 | position=top | width= 250 | float=right | caption=}}|magnitude = ৮.১ ৰিখটাৰ স্কেল ([[:en:Moment magnitude scale|M_w]]:৮.১৫-৮.৩৫) <ref name=england>{{cite journal |last1=England |first1=Philip |last2=Bilham |first2=Roger |title=The Shillong Plateau and the great 1897 Assam earthquake |journal=Tectonics |date=2015 |volume=34 |issue=9 |pages=1792–1812 |doi=10.1002/2015TC003902}}</ref> |depth= |location={{coord|26.0|90.7|display=inline,title}}<ref name=subedi>{{Cite journal|last=Subedi|first=Shiba|last2=Hetényi|first2=György|date=2021-10-01|title=Precise Locating of the Great 1897 Shillong Plateau Earthquake Using Teleseismic and Regional Seismic Phase Data|url=https://pubs.geoscienceworld.org/tsr/article/1/3/135/609665/Precise-Locating-of-the-Great-1897-Shillong|journal=The Seismic Record|language=en|volume=1|issue=3|pages=135–144|doi=10.1785/0320210031|issn=2694-4006}}</ref> |countries affected = {{flag|India}} |tsunami = |casualties = ১৫০০ }} ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুন তাৰিখে হোৱা ভূমিকম্পটোৱে সমগ্ৰ অসমৰ ক্ষতি সাধন কৰে। ইয়াৰ প্ৰাৱল্য আছিল ৮.১ ৰিখটাৰ স্কেল।.<ref name=Bilham>Bilham and England, [http://cires.colorado.edu/~bilham/Bilham&England_Nature1897%20.pdf Plateau Pop-up during 1897 Assam Earthquake], ''Nature'', '''410''', 806-809, 2001.</ref> এই ভূমিকম্পৰ ফলত প্ৰায় ১৫০,০০০ বৰ্গ মাইল (৩৯০,০০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) অঞ্চলৰ ঘৰ-দুৱাৰ আদি ধ্বংস হয়। ইয়াৰ উপৰি [[ম্যানমাৰ]]ৰ পৰা [[নতুন দিল্লী]]লৈকে প্ৰায় ২,৫০,০০০বৰ্গ মাইল (৬,৫০,০০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) জুৰি এই ভূমিকম্পৰ কম্পন অনুভৱ কৰা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত প্ৰতিৱেশী দেশ [[ভূটান]]ৰ বহু অট্টালিকা ধ্বংস হয়।<ref name=kalita>{{Cite web|title=The Great Assam Earthquake of 1897|first=Jugal|last=Kalita|publisher=Assam Portal|url=http://www.assam.org/content/great-assam-earthquake-1897|access-date=2012-12-22|archivedate=2019-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191018121934/https://assam.org/content/great-assam-earthquake-1897|deadurl=yes}}</ref> এই ভূমিকম্পৰ ফলত প্ৰায় ১৫০০ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও বহু পৰিমাণৰ সা-সম্পত্তিৰ ক্ষয়-ক্ষতি হয়‌। লগতে অসমৰ কামৰূপ জিলাত Chandubi নামৰ এখন বিলৰ(Lake)সৃষ্টি হৈছিল। এই বিলখন Guwahati ৰ পৰা 64 km দূৰৈত অৱস্থিত। ==পটভূমি== বহু গৱেষকৰ মতে অল্ডহাম চ্যুতিত এই ভূমিকম্পটোৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name=england/> এই চ্যুতি [[:en:Indian Plate|ইণ্ডিয়ান প্লেট]]ৰ অন্তৰ্গত [[:en:Shillong Plateau|শ্বিলঙ মালভূমি]]ৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত।<ref name=england/><ref name=Bilham/><ref name=Hough>{{Cite journal|title=Revisiting the 1897 Shillong and 1905 Kangra earthquakes in northern India: Site response, Moho reflections and a triggered earthquake|last=Hough|first=S.E.|coauthors= Bilham, R., Ambraseys, N. & Feldl, N.|year= 2005|journal=Current Science|volume= 88|pages= 1632–1638|url=http://www.ias.ac.in/currsci/may252005/1632.pdf}}</ref> ==লগতে চাওক== * [[অসমত হোৱা ভূমিকম্প (১৯৪৭)]] *অসমত হোৱা ভূমিকম্প(১৮৯৭) ==লগতে পঢ়ক== {{refbegin}} * Gahalaut V.K. and Chander R., A rupture model for the great earthquake of 1897, northeast India. * Oldham, Richard D. 'Report on the great earthquake of 1897'. Geological Survey of India, Calcutta, 1899. * Lee, W.H.K., and M. Meyers and N. Shimazaki. 'Historical Seismograms and Earthquakes of the World Academic Press, San Diego, 1988. {{refend}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.seismosoc.org/publications/SRL/SRL_79/srl_79-3_hs_esupp/ Tom LaTouche and the Great Assam Earthquake of 12 June 1897: Letters from the Epicenter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130102041854/http://www.seismosoc.org/publications/SRL/SRL_79/srl_79-3_hs_esupp/ |date=2 January 2013 }} (with photographs of damage at Shillong, Rowmari and Calcutta, detailed field report with diagrams, and mapping of the epicentre) [[শ্ৰেণী:ভূমিকম্প]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ]]‎ 1d5jrkxg9mjgketf2zwwn1c72ge8h0c 0 35031 616895 379635 2026-07-12T15:45:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616895 wikitext text/x-wiki {{expand article}} {{Taxobox | name =অজগৰ সাপ ('''Asiatic reticulated python''' | image = Python reticulatus сетчатый питон-2.jpg | status = [[Not Evaluated]] | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptile|Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Pythonidae]] | genus = ''[[Python (genus)|Python]]'' | species = '''''P. reticulatus''''' | binomial = ''Python reticulatus'' | binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801)<ref>ITIS (Integrated Taxonomic Information System). www.itis.gov.</ref> | range_map = Python reticulatus Area.PNG | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title=<small>সমাৰ্থক</small> |''Boa reticulata'' <small>[[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801</small> |''Boa rhombeata'' <small>[[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801</small> |''Boa phrygia'' <small>[[George Shaw|Shaw]], 1802</small> |''Coluber javanicus'' <small>[[George Shaw|Shaw]], 1802</small> |''Python schneideri'' <small>[[Blasius Merrem|Merrem]], 1820</small> |''Python reticulatus'' <small>– [[John Edward Gray|Gray]], 1842</small> |''Python reticulatus'' <small>– [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1893</small> |''Morelia reticulatus'' <small>– Welch, 1988</small> |''Python reticulatus'' <small>– Kluge, 1993</small><ref name="McD99">McDiarmid RW, [[Jonathan A. Campbell|Campbell JA]], Touré T. 1999. ''Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Volume 1''. Herpetologists' League. 511 pp. ISBN 1-893777-00-6 (series). ISBN 1-893777-01-4 (volume).</ref>}} }} অজগৰ সাপ ({{Lang-en|'''Asiatic reticulated python'''}}, বৈজ্ঞানিক নাম-'''''Python reticulatus''''') দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখা পোৱা এবিধ সাপৰ প্ৰজাতি৷<ref name="ITIS">{{ITIS |id=209567 |taxon=''Python reticulatus'' |accessdate=12 September 2007}}</ref> বিশ্বৰ আটাইতকৈ দীঘল সাপ হিচাপে ইয়াক আখ্যা দিয়া হয়৷ <ref name="SunBear">{{cite journal|author=Fredriksson, G. M. |title=Predation on Sun Bears by Reticulated Python in East Kalimantan, Indonesian Borneo|journal= Raffles Bulletin of Zoology |volume=53|issue=1|year= 2005|pages=165–168|url=http://dare.uva.nl/document/161117}}</ref> == বিৱৰণ == [[চিত্ৰ:Reticulated Python 01 brighter.jpg|thumb|right|''P. reticulatus''ৰ মূৰ]] অজগৰ সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশৰ স্থানীয় সাপবোৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বৃহৎ সাপৰ প্ৰজাতি৷ সুমাত্ৰাত পোৱা প্ৰায়ভাগ অজগৰ সাপৰেই দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ১.৫-৬.৫ মিটাৰ পৰ্যন্ত আৰু ওজন ১-৭৫ কিলোগ্ৰাম পৰ্যন্ত হয়৷ <ref>Shine, R., Harlow, P. S., & Keogh, J. S. (1998). ''The influence of sex and body size on food habits of a giant tropical snake, Python reticulatus''. Functional Ecology, 12(2), 248-258.</ref> [[চিত্ৰ:Python gab fbi.png|লাওখোলাৰ চিত্ৰ|thumb|right]] ইহঁতৰ ৰঙৰ সাজোন অতি জটিল জ্যামিতিক সাজোন, য'ত বিভিন্ন ৰং সন্নিবিষ্ট হৈ থাকে। পিঠিত কাষৰ ফালে সুক্ষ্ম চিহ্ন আৰু মধ্যাংশ পাতলীয়া ৰঙেৰে সজ্জিত হীৰাকৃতিৰ এটা শ্ৰেণী থাকে। বিস্তৃত ভৌগোলিক পৰিসৰৰ এই প্ৰজাতিটোৰ, আকাৰ, ৰং আদিৰ যথেষ্ট ভিন্নতা দেখা পোৱা যায়। == বিতৰণ == অজগৰ সাপ [[দক্ষিনপূৱ এচিয়া]] ([[নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]], উত্তৰপূৱ [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[বাৰ্মা]], [[থাইলেণ্ড]], [[লাৱজ]], [[কেম্ব'ডিয়া]], [[ভিয়েটনাম]], [[মালেচিয়া]], আৰু [[চিংগাপুৰ]]) [[ইণ্ডোনেচিয়া]] আৰু ইণ্ড'-অষ্ট্ৰেলিয়ান দ্বীপপুঞ্জ ([[সুমাত্ৰা]], [[মেন্টাৱাই দ্বীপপুঞ্জ]], [[নাটোনা দ্বীপপুঞ্জ]], [[বৰ্নেঅ']], [[ছুলাৱেচি]], [[জাভা]], [[লম্বক]], [[ছুম্বাৱা]], [[ছুম্বা]], [[ফ্ল'ৰেছ]], [[টাইম'ৰ]], [[মালোকো দ্বীপপুঞ্জ|মালোকো]], [[টানিম্বাৰ দ্বীপপুঞ্জ]]) আৰু [[ফিলিপাইন]]ত পোৱা যায়। <!-- ==টেক্স'নমি== Three [[subspecies]] have been proposed,<ref name="Aul02">{{cite journal | last = Auliya | first = M. | authorlink = | coauthors = Mausfeld, P.; Schmitz, A.; Böhme, W. | title = Review of the reticulated python (''Python reticulatus'' Schneider, 1801) with the description of new subspecies from Indonesia | journal = [[Naturwissenschaften]] | volume = 89 | issue = 5 | pages = 201–213 | publisher = | location = | date = 2002-04-09 | language = | url = http://www.springerlink.com/content/bv8nny7e8k8lv8nv/ | jstor = | doi = 10.1007/s00114-002-0320-4 | accessdate = 2012-04-08}}</ref> but are not recognised in the [[Integrated Taxonomic Information System]] (ITIS). The color and size can vary a great deal among the subspecies described. Geographical location is a good key to establishing the subspecies, as each one has a distinct geographical range. ==বাসস্থান== The reticulated python lives in rain forests, woodlands, and nearby grasslands. It is also associated with rivers and is found in areas with nearby streams and lakes. An excellent swimmer, it has even been reported far out at sea and has consequently colonised many small islands within its range. <ref name="Sti74">Stidworthy J. 1974. ''Snakes of the World''. Grosset & Dunlap Inc. 160 pp. ISBN 0-448-11856-4.</ref> ==আচৰণ== ==খাদ্য== Their natural diet includes [[mammal]]s and occasionally [[bird]]s. Small specimens up to 3–4&nbsp;m (10–14&nbsp;ft) long eat mainly [[rodent]]s such as [[rat]]s, whereas larger individuals switch to prey such as [[Viverridae]] (e.g. [[civet]]s and [[binturong]]s), and even [[primate]]s and [[pig]]s. Near human habitation, they are known to snatch stray [[chicken]]s, [[cat]]s, and [[dog]]s on occasion. <ref>Shine R, Harlow PS, Keogh JS, Boeadi NI. (1998). The influence of sex and body size on food habits of a giant tropical snake, Python reticulatus. ''Functional Ecology'' 12:248–258.</ref> <ref name="Fre05">{{cite journal|year=2005|title= Predation on Sun Bears by Reticulated Python in East Kalimantan, Indonesian Borneo|journal=Raffles Bulletin of Zoology|volume=53|issue=1|pages=165–168|url=http://rmbr.nus.edu.sg/rbz/biblio/53/53rbz165-168.pdf|author=Fredriksson, Gabriella M. }}</ref> ===প্ৰজনন=== [[Oviparous]], females lay between 15 and 80 [[egg (biology)|eggs]] per clutch. At an optimum incubation temperature of 31–32 °C (88–90 [[Fahrenheit|°F]]), the eggs take an average of 88 days to hatch.Hatchlings are at least 2 feet (61&nbsp;cm) in length.<ref name="Sti74"/> --> ==তথ্যসূূূূত্ৰ==<!-- BiodiversConserv17:2037. --> {{Reflist|2}} == লগতে চাওক == <div class="references-small"> * Auliya, M.A. (2003): ''Taxonomy, Life History and Conservation of Giant Reptiles in West Kalimantan''. Ph.D. thesis, [[University of Bonn]]. * Auliya, M.A.; Mausfeld, P.; Schmitz, A. & Böhme, W. (2002): Review of the reticulated python (''Python reticulatus'' Schneider, 1801{{sic}}<!-- this refers to the lack of parentheses around "Schneider, 1801" - the genus Python was only established in 1803. -->) with the description of new subspecies from Indonesia. ''[[Naturwissenschaften]]'' '''89'''(5): 201–213. <small>{{doi|10.1007/s00114-002-0320-4}}</small> (HTML abstract, electronic supplement available to subscribers) * Raven, H.C. (1946): Adventures in python country. ''[[Natural History (magazine)|Natural History]]'' '''55''': 38–41. * [[Johann Gottlob Schneider|Schneider, J.G.]] 1801. ''Historiae Amphibiorum naturalis et literariae Fasciculus Secundus continens Crocodilos, Scincos, Chamaesauras, Boas, Pseudoboas, Elapes, Angues, Amphisbaenas et Caecilias''. Frommann. Jena. vi + 364 pp. + 2 plates. (''"[Boa] Reticulata"'', pp. 264-266.) * Shine R, Ambariyanto, Harlow PS, Mumpuni. Reticulated pythons in Sumatra: biology, harvesting and sustainability. Biol. conserv. ISSN 0006-3207. [http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=1742391 Abstract] at [http://cat.inist.fr/ CAT.INIST]. Accessed 12 September 2007. </div> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons|Python reticulatus}} * [http://www.reticulatedpython.info/history.html Reticulated python life history] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827042210/http://www.reticulatedpython.info/history.html |date=2019-08-27 }} at [http://www.reticulatedpython.info Reticulatedpython.info ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314092226/http://www.reticulatedpython.info/ |date=2010-03-14 }}. Accessed 7 November 2009 * [http://www.reptileexpert.org/reticulated-python-care/ ''Python reticulatus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924090109/http://www.reptileexpert.org/reticulated-python-care/ |date=2015-09-24 }} at [http://www.reptileexpert.org/ ReptileExpert.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109190647/http://www.reptileexpert.org/ |date=2016-01-09 }}. Accessed 22 August 2011. * [http://www.answers.com/main/ntq-dsid-2392-dekey-%23Reticulated_python Reticulated python] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414234756/http://www.answers.com/main/ntq-dsid-2392-dekey-%23Reticulated_python |date=2016-04-14 }} at [http://www.answers.com/ Answers.com]. Accessed 12 September 2007. * [http://www.news.cornell.edu/stories/Dec11/SnakesGreene.html Study of man-eating snakes: Snakes are predators on, prey of, and competitors with primates] Cornell Chronicle Online. Accessed 22 December 2011. [[শ্ৰেণী:সাপ]] 9e2uufyd6x4vfdmeewrlreh1m5bzsw2 828 35727 616886 430987 2026-07-12T13:46:34Z Psneog 141 616886 Scribunto text/plain -- Inputs: -- image - Can either be a bare filename (with or without the File:/Image: prefix) or a fully formatted image link -- page - page to display for multipage images (DjVu) -- size - size to display the image -- maxsize - maximum size for image -- sizedefault - default size to display the image if size param is blank -- alt - alt text for image -- title - title text for image -- border - set to yes if border -- center - set to yes, if the image has to be centered -- upright - upright image param -- suppressplaceholder - if yes then checks to see if image is a placeholder and suppresses it -- link - page to visit when clicking on image -- class - HTML classes to add to the image -- Outputs: -- Formatted image. -- More details available at the "Module:InfoboxImage/doc" page local i = {} -- List of placeholder images and tracking categories stored in [[Module:InfoboxImage/data]] -- Other constants: -- the system-wide default thumbnail size (in px) local defaultThumbnailSize = 250 -- If page is not a user page, return tracking category. Else return empty. local function trackingCat(cat) local ns = mw.title.getCurrentTitle().nsText:lower() local categories = mw.loadData('Module:InfoboxImage/data').categories return (ns ~= 'user' and ns ~= 'user talk' and categories[cat]) or "" end -- Determine whether image is a placeholder function i.IsPlaceholder(image) -- change underscores to spaces image = mw.ustring.gsub(image, "_", " "); assert(image ~= nil, 'mw.ustring.gsub(image, "_", " ") must not return nil') -- if image starts with [[ then remove that and anything after | if mw.ustring.sub(image,1,2) == "[[" then image = mw.ustring.sub(image,3); image = mw.ustring.gsub(image, "([^|]*)|.*", "%1"); assert(image ~= nil, 'mw.ustring.gsub(image, "([^|]*)|.*", "%1") must not return nil') end -- Trim spaces image = mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1'); assert(image ~= nil, "mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1') must not return nil") -- remove prefix if exists local allNames = mw.site.namespaces[6].aliases allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].name allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].canonicalName for i, name in ipairs(allNames) do if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image, 1, mw.ustring.len(name) + 1)) == mw.ustring.lower(name .. ":") then image = mw.ustring.sub(image, mw.ustring.len(name) + 2); break end end -- Trim spaces image = mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1'); -- capitalise first letter image = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(image,1,1)) .. mw.ustring.sub(image,2); local placeholder_image = mw.loadData('Module:InfoboxImage/data').placeholder_image return placeholder_image[image] end local function isempty(x) return (not x) or x == "" end -- Main entry point function i.InfoboxImage(frame) local image = frame.args["image"]; if isempty(image) then return ""; end if image == "&nbsp;" then return image; end if frame.args["suppressplaceholder"] ~= "no" then if i.IsPlaceholder(image) == true then return ""; end end if string.find(image, "^%[*https?:") then -- Error category. return trackingCat("url_image_links") end if mw.ustring.sub(image,1,2) == "[[" then -- search for thumbnail images and add to tracking cat if found local cat = ""; if mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 and (mw.ustring.find(image, "|%s*thumb%s*[|%]]") or mw.ustring.find(image, "|%s*thumbnail%s*[|%]]")) then cat = trackingCat("thumbnail_images") end return image .. cat; elseif mw.ustring.sub(image,1,2) == "{{" and mw.ustring.sub(image,1,3) ~= "{{{" then return image; elseif mw.ustring.sub(image,1,1) == "<" then return image; elseif mw.ustring.sub(image,1,8) == mw.ustring.char(127).."'\"`UNIQ" then -- Found strip marker at begining, so pass don't process at all return image; else local result = ""; local page = frame.args["page"]; local upright = frame.args["upright"] or "" local size = frame.args["size"]; local maxsize = frame.args["maxsize"]; local sizedefault = frame.args["sizedefault"]; local alt = frame.args["alt"]; local link = frame.args["link"]; local title = frame.args["title"]; local border = frame.args["border"]; local thumbtime = frame.args["thumbtime"] or ""; local center = frame.args["center"]; local class = frame.args["class"]; -- remove prefix if exists local allNames = mw.site.namespaces[6].aliases allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].name allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].canonicalName for i, name in ipairs(allNames) do if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image, 1, mw.ustring.len(name) + 1)) == mw.ustring.lower(name .. ":") then image = mw.ustring.sub(image, mw.ustring.len(name) + 2); break end end if not isempty(maxsize) then -- if no sizedefault nor upright, then set to maxsize if isempty(sizedefault) and isempty(upright) then sizedefault = maxsize end -- check to see if size bigger than maxsize local maxsizenumber = tonumber(mw.ustring.match(maxsize,"%d*")) or 0; if not isempty(size) then local sizenumber = tonumber(mw.ustring.match(size,"%d*")) or 0; if sizenumber > maxsizenumber and maxsizenumber > 0 then size = maxsize; end end -- check to see if upright bigger than maxsize (at default preferred size) if not isempty(upright) then local uprightnumber = tonumber(upright) or (upright == "yes" and 0.75) or 0 if uprightnumber*defaultThumbnailSize > maxsizenumber and maxsizenumber > 0 then upright = tostring(maxsizenumber/defaultThumbnailSize) end end end -- add px to size if just a number if (tonumber(size) or 0) > 0 then size = size .. "px"; end -- add px to sizedefault if just a number if (tonumber(sizedefault) or 0) > 0 then sizedefault = sizedefault .. "px"; end result = "[[File:" .. image; if not isempty(page) then result = result .. "|page=" .. page; end if not isempty(size) then result = result .. "|" .. size; elseif not isempty(sizedefault) and isempty(upright) then result = result .. "|" .. sizedefault; else result = result .. "|frameless"; end if center == "yes" then result = result .. "|center" end if not isempty(alt) then result = result .. "|alt=" .. alt; end if not isempty(link) then result = result .. "|link=" .. link; end if border == "yes" then result = result .. "|border"; end if upright == "yes" then result = result .. "|upright"; elseif upright ~= "" then result = result .. "|upright=" .. upright; end if thumbtime ~= "" then result = result .. "|thumbtime=" .. thumbtime; end if not isempty(class) then result = result .. "|class=" .. class; end -- if alt value is a keyword then do not use as a description if alt == "thumbnail" or alt == "thumb" or alt == "frameless" or alt == "left" or alt == "center" or alt == "right" or alt == "upright" or alt == "border" or mw.ustring.match(alt or "", '^[0-9]*px$', 1) ~= nil then alt = nil; end if not isempty(title) then -- does title param contain any templatestyles? If yes then set to blank. if mw.ustring.match(frame:preprocess(title), 'UNIQ%-%-templatestyles', 1) ~= nil then title = nil; end end if not isempty(title) then result = result .. "|" .. title; end result = result .. "]]"; return result; end end return i; jhks6vfk9v2iehyrc6dp50ju1s294vf 0 38855 616894 559665 2026-07-12T15:37:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616894 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = অখিল ভাৰতীয় বিদ্যাৰ্থী পৰিষদ <br/>{{lang|hi|अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद}} |bgcolor = |fgcolor = |image = |image_border = |size = 200px |alt = অখিল ভাৰতীয় বিদ্যাৰ্থী পৰিষদ |caption = অ ভা বি প ৰ পতাকা |map = |msize = |malt = |mcaption = |abbreviation = অ:ভা:বি:প: |motto = জ্ঞান-চৰিত্ৰ-একতা<br/><small>(Knowledge-Character-Unity)</small> |formation = ১৯৪৮ |type = ছাত্ৰ সংগঠন |status = |purpose = |headquarters = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]] |location = |region_served = |membership = |language = |leader_title = ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি |leader_name = [[ড° ৰাজচৰণ শ্বাহি]]<ref>[https://www.abvp.org/office-bearers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412140221/https://www.abvp.org/office-bearers |date=2020-04-12 }}; retrieved 15 April 2015</ref> |leader_title2 = ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ<br/>সম্পাদক |leader_name2 = [[যজ্ঞবল্ক শুক্লা]]<ref>[https://www.abvp.org/national-office-bearers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302195254/https://www.abvp.org/national-office-bearers |date=2024-03-02 }}; retrieved 03 March 2024</ref> |leader_title3 = ৰাষ্ট্ৰীয় সাংগঠনিক<br/>সম্পাদক |leader_name3 =[[আশিস চৌহান]]<ref>[https://www.abvp.org/national-office-bearers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302195254/https://www.abvp.org/national-office-bearers |date=2024-03-02 }}; retrieved 03 March 2024</ref> |main_organ = ৰাষ্ট্ৰীয় ছাত্ৰশক্তি |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = {{URL|http://www.abvp.org/}} |remarks = }} ''' অখিল ভাৰতীয় বিদ্যাৰ্থী পৰিষদ'''(ইং: Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad ),সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ত শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মৰত সোপন্থী ছাত্ৰ সংগঠন। অ ভা বি প ৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল ১৯৪৮ চনত আৰু পিছলৈ ১৯৪৯ চনৰ ৯ জুলাই তাৰিখে আনুষ্ঠানিক ভাৱে পঞ্জীভুত হয়।<ref>[http://www.abvp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=87&Itemid=117 Foundation]; retrieved 31 March 2011</ref> ই ভাৰতবৰ্ষৰ সৰ্ববৃহৎ ছাত্ৰ সংগঠন। <ref>[https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/34457/ThexBajrangxDalxxSoldiersxofxHindutva.pdf?sequence=2] retrieved on 5 September 2014</ref> ২০১৪ চনৰ নবেম্বৰৰ অনুসৰি [[ড° ৰাজচৰণ শ্বাহি]]([[চেন্নাই]])পৰিষদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি আৰু [[যজ্ঞবল্ক শুক্লা/|যজ্ঞবল্ক শুক্লা\]]([[দিল্লী]]) ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সম্পাদক পদত অধিষ্ঠিত। <ref>[https://www.abvp.org/office-bearers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412140221/https://www.abvp.org/office-bearers |date=2020-04-12 }}; retrieved 15 April 2015</ref> ==ইতিহাস== ছাত্ৰশক্তিক [[ৰাষ্ট্ৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ]]ৰ বাবে উদ্বুদ্ধ কৰাৰ লক্ষৰে অ ভা বি প ৰ জন্ম হৈছিল [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ এবছৰ পিছতে ১৯৪৮ চনত। কেইজন মান ছাত্ৰ শিক্ষকে আগভাগ লোৱা পৰিষদৰ পৰিৱৰ্তি সময়ত ১৯৪৯ চনৰ ৯ জুলাইত পঞ্জীভূত হয়। প্ৰথম কেইবছৰমান ধীৰ গতিত আগবঢ়া পৰিষদখন, ১৯৫৮ চনত য়চৱন্ত কেলকাৰে দায়িত্ব লোৱাৰ পিছত নতুন গতি লাভ কৰে। কেলকাৰ আছিল [[Mumbai|বম্বে]]ৰ এজন প্ৰৱক্তা। তেওঁ পৰিষদৰ বৰ্তমানৰ অৱস্থা পোৱাত অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁক পৰিষদৰ মুখ্য গুৰি ধৰোঁতা হিছাপে অভিহিত কৰা হয়।<ref name="abvp history">{{cite web|url=http://www.abvp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=80&Itemid=58 |title=ABVP history |publisher=Abvp.org |date= |accessdate=2013-05-06}}</ref> ক্ৰমান্বয়ে পৰিষদৰ কৰ্মৰ পৰিসৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়লৈ বিয়পি পৰিল।<ref>{{Cite web |title=ABVP largest in world |url=http://abvpwb.org/about/ |access-date=2015-03-08 |archivedate=2012-05-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120530200233/http://abvpwb.org/about/ |deadurl=yes }}</ref> [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাজপা]]ৰ ছাত্ৰ সংগঠন বুলি এক গুজৱ চলি থাকে যদিও, পৰিষদ প্ৰকৃততে [[ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘ]](আৰ এচ এচ)ৰ হে ছাত্ৰ সংগঠন বুলি নিজকে অভিহিত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/kbc-question-irks-abvp-apology-sought/1/154741.html |title=ABVP not a student wing of mim |publisher=Indiatoday.intoday.in |date=2011-10-13 |accessdate=2013-05-06}}</ref><ref name="abvpleaders">{{Cite web |title=ABVP leaders |url=http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=3&sectid=edid=&edlabel=ETM&mydateHid=05-04-2010&pubname=Economic+Times+-+Mumbai&edname=&articleid=Ar00300&publabel=ET |access-date=2015-03-08 |archivedate=2013-10-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017142844/http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=3&sectid=edid=&edlabel=ETM&mydateHid=05-04-2010&pubname=Economic+Times+-+Mumbai&edname=&articleid=Ar00300&publabel=ET |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা ভাজপাতকৈ বহু আগত। অৱশ্যে পৰিষদে ভাজপাৰ যুৱ সংগঠন ভাৰতীয় যুৱ মৰ্চাৰ লগত কিছু সমযত যুটীয়া কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/protests-by-bjym-abvp-mar-icet-counselling/article1874351.ece Protests by BJYM, ABVP mar ICET counselling]</ref><ref>{{Cite web |title=BJYM, ABVP protest against incursion by Chinese |url=http://www.jknewspoint.com/newsdet.aspx?q=12780 |access-date=2015-03-08 |archivedate=2014-09-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140914001411/http://www.jknewspoint.com/newsdet.aspx?q=12780 |deadurl=yes }}</ref> ==কাৰ্যকলাপ== পৰিষদে ৰাষ্ট্ৰীয় অখণ্ডতাৰ লক্ষ্যৰে বহুতো প্ৰকল্প হাতত লৈছে। তদুপৰি সামাজিক দায়িত্ব বোধেৰে বিভিন্ন অৰ্থ-সামাজিক সমস্যা তথা অন্যান্য সমস্যাৰ সমাধানৰ লক্ষ্যৰে বহুতো প্ৰকল্প হাতত লৈছে। পৰিষদে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন পদক্ষেপ সমূহ হ’ল{{Cn}}: #কিতাপ-বেংক #আন্তঃমহাবিদ্যলয় আৰু আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয়ভিত্তিক সংগীত প্ৰতিযোগিতা # চিত্ৰাংকণ প্ৰতিযোগিতা #সাহিত্য প্ৰতিযোগিতা #ছাত্ৰ লিখক মিট #ক্ৰীড়া মিট #প্ৰযুক্তি, চিকিৎসা,ব্যৱস্থাপনা ও কৃষি সম্পৰ্কীয় ছাত্ৰ কৰ্মশালা #অভিযান্ত্ৰিক ও প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰদৰ্শনী #Students' Vacation Employment Bureau # First Class First Felicitation functions # Social participation camps # Personality development camps # Indo-foreign Students' Bureau #Study circles and art circles # My Home is India ইয়াৰ উপৰিও পৰিষদে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন ধৰণে কাম কৰি আহিছে। <ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/article3884573.ece |title=ABVP educational reforms |publisher=Thehindu.com |date=2012-09-11 |accessdate=2013-05-06}}</ref> বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয় তথা মহাবিদ্যালয়ত ছাত্ৰ একতা সভাৰ নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা জৰিয়তেও এই সমস্যাবোৰ সমাধানত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। ===অভাবিপৰ বিভিন্ন উপসংস্থাসমূহ=== #World Organisation of Students and Youth (WOSY) <ref> https://wosy.org/ </ref> # Students for Development (SFD)<ref>{{Cite web |title=SFD a forum of ABVP |url=http://studentsfordevelopment.org/ |access-date=2015-03-08 |archivedate=2015-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150503192440/http://studentsfordevelopment.org/ |deadurl=yes }}</ref> #Student's Experience in Interstate Living (SEIL) <ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://seil.org.in/home.html |access-date=2020-04-14 |archivedate=2020-02-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218013956/http://seil.org.in/home.html |deadurl=yes }}</ref> #[[আৰোহণ]](অভিযান্ত্ৰিক উপসংস্থা, অসম) ==প্ৰকাশন== অভাবিপৰ নিজা বাৰ্তালোচনীখন হ'ল "ৰাষ্ট্ৰীয় ছাত্ৰশক্তি।" এই বাৰ্তালোচনীখন [[নতুন দিল্লী]]ৰ পৰা মাহেকীয়া ভাৱে [[হিন্দী]] ভাষাত প্ৰকাশ হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.abvp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=65&Itemid=80 |title=Обновление FLV Player |publisher=Abvp.org |date= |accessdate=2013-05-06}}</ref> তদুপৰি পৰিষদে বিভিন্ন বিষয়ত আলোচনা-পুথি প্ৰকাশ কৰে। ==চিত্ৰ== <gallery class="center"> File:Abvprally.jpg|অভাবিপৰ সমদল File:Ourmeeting.jpg|অভাবিপৰ মানৱ শৃংখল File:Abvpact.jpg|অভাবিপৰ প্ৰতিবাদ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== * {{cite web |author=ABVP |url=http://www.abvp.org/resolutions/ |title=Resolutions |date=2005-12-24 |access-date=2015-03-08 |archivedate=2014-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140616043003/http://abvp.org/resolutions |deadurl=yes }} * {{Cite news |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/may022004/d11.asp |title=ABVP urges policy to stop commercialisation of education |publisher=Deccan Herald |date=2004-05-02 }} * {{Cite news |url=http://www.abvp.org/testing/abvp1/index1.php |title=ABVP Karyakartas take up Tsunami Relief Work |access-date=2015-03-08 |archivedate=2006-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060523173807/http://www.abvp.org/testing/abvp1/index1.php |deadurl=yes }} * {{Cite news |url=http://www.hindujagruti.org/news/7111.html |title=ABVP protests against attacks on Indians in Australia }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official website|http://www.abvp.org/ }} * [http://www.abvpdelhi.org/ এবিভিপি দিল্লীৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100705123737/http://www.abvpdelhi.org/ |date=2010-07-05 }} [[শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান]] 5oj22iptwvo9raqso0ore9a5m79jqga 0 40021 616935 381404 2026-07-12T20:40:58Z ~2026-39616-72 50767 616935 wikitext text/x-wiki {{stub}} {{taxobox |image = Leucas aspera of Kadavoor.jpg |image_caption = |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |ordo = [[Lamiales]] |familia = [[Lamiaceae]] |genus = ''[[Leucas]]'' |species = '''''L.&nbsp;aspera''''' | binomial = ''Leucas aspera'' | binomial_authority = |}} [[চিত্ৰ:Leucas_aspera_at_Kadavoor.jpg|thumb|''Leucas aspera'' in Kerala]] দোৰোণ এবিধ লেমিয়াছি (Lamiaceae ) গোত্ৰৰ 'লিউকাছ" (Leucas) জাতিৰ অন্তৰ্গত তৃণজাতীয় উদ্ভিদ। ইয়াক ঠাইবিশেষে বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়, যদিও অসমত ই দোৰোণ শাক বা দ্ৰোণ শাক বুলিয়ে জনাজাত। ভাৰতবৰ্ষৰ সকলো অ‌ঞ্চলতে উপলব্ধ এইবিধ তৃণজাত উদ্ভিদৰ বিভিন্ন ধৰণৰ বনৌষধি গুণ আছে আৰু কৃষিকাৰ্য্যৰ সহায়ক হিচাপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Leucas aspera: A review. Phcog Rev">[http://www.phcogrev.com/text.asp?2010/4/7/85/65330] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602084335/http://www.phcogrev.com/text.asp?2010%2F4%2F7%2F85%2F65330 |date=2018-06-02 }}, Prajapati MS, Patel JB, Modi K, Shah MB.</ref> ইয়াৰ দুটা প্ৰজাতি - Leucas aspera Linn. আৰু Leucas linifolia Linn. অসমত খাদ‍্য হিচাবে ব‍্যৱহাৰ হয়। এই উদ্ভিদৰ পাত সমূহ পৰিস্কাৰ কৰি ভাপত সিজাই বা কম মিঠাতেলত নহৰুৰ লগত ভাজি খোৱা হয়।<ref>অসমৰ গছ-গছনি - শ্ৰী আনন্দ দত্ত।</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:তৃণ]] [[শ্ৰেণী:শাক]] jg5uzji07o3tuec5qikb6q3npit70tc 0 40160 616936 567762 2026-07-12T21:54:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616936 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = আত্মহত্যা | Image = Edouard Manet - Le Suicidé.jpg| Caption = ''[[এডৱাৰ্ড ম'নেট]]''ৰ [[আত্মহত্যা]] ১৮৭৭–১৮৮১ | Field = [[মনোৰোগ]] | ICD10 = {{ICD10|X|60||x|60}}–{{ICD10|X|84||x|60}} |ICD9 = {{ICD9|E950}} |DiseasesDB=12641 |MedlinePlus = 001554 | eMedicineSubj = article | eMedicineTopic = 288598 | MeshName = Suicide | MeshNumber = F01.145.126.980.875 }} <!--Definition and Risk factors --> '''আত্মহত্যা''' {{En|'''suicide'''|[[লেটিন]] ''sui caedere''ৰ পৰা ''suicidium'', "নিজকে হত্যা কৰা"}} হৈছে ইচ্ছাকৃতভাৱে কৰা এটা কাৰ্য যাৰ পৰিণাম হৈছে নিজৰেই [[মৃত্যু]]। প্ৰায়েই [[Despair (emotion)|নিৰাশা]]ৰ বাবে আত্মহত্যা কৰা দেখা যায়। যেতিয়া কোনোলোকে আত্মহত্যা কৰে, তেতিয়া [[জনগণ]] প্ৰক্ৰিয়াকে ''আত্মহত্যা কৰিছে'' বুলি প্ৰচাৰ কৰে। [[চিকিৎসক]] সকলে আত্মহত্যাৰ চেষ্টাক [[মানসিক অৱসাদ|মানসিক অৱসাদজনিত]] গুৰুতৰ উপসৰ্গ হিচাপে বিবেচনা কৰে। ইতিমধ্যে বিশ্বৰ বহু দেশত আত্মহত্যাৰ প্ৰচেষ্টাক এক ধৰণৰ অপৰাধৰূপে ঘোষণা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.vakilno1.com/bareacts/IndianPenalCode/S309.htm |title=Laws - IPC - Section 309 |work=vakilno1.com |accessdate=April 5, 2010 |archivedate=February 9, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100209091911/http://www.vakilno1.com/bareacts/IndianPenalCode/S309.htm |deadurl=yes }}</ref> অনেক [[ধৰ্ম]]ত আত্মহত্যাক [[পাপ]] হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url= http://www.inter-islam.org/Prohibitions/suicide.html |title=Suicide as seen in Islam |work=inter-islam.org |accessdate=April 5, 2010 }}</ref><ref>{{Cite web |url= http://www.hinduwebsite.com/hinduism/h_suicide.asp |title=Hinduism and suicide |work=hinduwebsite.com |accessdate=April 5, 2010 }}</ref><ref>{{Cite web |url= http://www.religionfacts.com/euthanasia/judaism.htm |title=Euthanasia and Judaism: Jewish Views of Euthanasia and Suicide - ReligionFacts |work=religionfacts.com |accessdate=April 5, 2010 }}</ref><ref>{{citebook|title=The Catholic Encyclopedia|last=Vander Heeren|first=Achille|chapter=Suicide|volume=14|location=New York|publisher=Robert Appleton Company|year=1912|url=http://www.newadvent.org/cathen/14326b.htm}}</ref> নিজেই নিজৰ জীৱন বিনাশ কৰাজন [[সমাজ]]ত আত্মঘাতক, আত্মঘাতী বা আত্মঘাতিকা, আত্মঘাতিনীৰূপে পৰিচিত হয়। প্ৰতিবছৰে প্ৰায় দশ লাখ মানুহে আত্মহত্যা কৰে। [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ৰ মতে প্ৰতি বছৰে সমগ্ৰ বিশ্বত যিকোনো কাৰণত মৃত্যু ঘটা লোকৰ মাজত আত্মহত্যা হৈছে ত্ৰয়োদশতম প্ৰধান কাৰণ।<ref>Bruce Gross, Forrensic Examiner, Summer, 2006</ref> কিশোৰ-কিশোৰী আৰু পঁয়ত্ৰিশ বছৰ বয়সতকৈ তলৰ লোক সকলৰ মৃত্যুৰ প্ৰধান কাৰণ হৈছে আত্মহত্যা।<ref>{{cite web |url=http://www.rferl.org/content/article/1071203.html |title=CIS: UN Body Takes On Rising Suicide Rates&nbsp; – Radio Free Europe / Radio Liberty 2006}}</ref><ref name= understanding_suicidal_behaviour_a02>{{Cite book |last1=O'Connor |first1=Rory |last2=Sheehy |first2=Noel |title=Understanding suicidal behaviour |url=http://books.google.com/?id=79hEYGdDA3oC |date=29 Jan 2000 |publisher=BPS Books |location=Leicester |isbn=978-1-85433-290-5 |pages=33–37}}</ref> [[নাৰী]]ৰ তুলনাত পুৰুষৰ মাজত আত্মহত্যাৰ হাৰ বহু বেচি। [[পুৰুষ]]ৰ আত্মহত্যা কৰাৰ প্ৰৱণতা নাৰীৰ তুলনাত তিনিৰ পৰা চাৰি গুণ অধিক।<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=VB3OezIoI44C&pg=PA311&dq=rates+of+suicide+of+men+are+three+to+four+times+higher+than+for+women&hl=en&ei=ke2dTuiCAZH6sgaO9uj5CA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CD8Q6AEwAw#v=onepage&q&f=false]</ref><ref>Gelder et al, 2005 p169. Psychiatry 3rd Ed. Oxford: New York</ref> ==কেইজনমান পৰিচিত অথবা উল্লেখনীয় কৰ্ম কৰা ব্যক্তি যি আত্মহত্যা কৰিছিল== *[[এডল্ফ হিটলাৰ]] Adolf Hitler (1945) *[[লাডুইগ বল্টজমান]] Ludwig Boltzmann (1906), পদাৰ্থ বিজ্ঞানী, (Austrian physicist, known for thermodynamics and atomic theory) *[[এডোইন আমষ্ট্ৰং]] Edwin Armstrong (1954), FM radio ৰ আৱিষ্কাৰক *[[এলান টিউৰিং]] Alan Turing (1954), শাস্ত্ৰীয় গন্ত্ৰ-বিজ্ঞানী *[[ৱালেছ কেৰথাৰছ]] Wallace Carothers (1937), নাইলন সূতাৰ আৱিষ্কাৰক *[[জৰ্জ ইষ্টমেন]] George Eastman (1932), ইষ্টমেন-কডাক ফটোগ্ৰাফী কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক *[[ৰেনেঁই ফেভেলাৰ]] René Favaloro (2000), কৰণাৰী হাৰ্ট বাইপাছ চাৰ্জাৰীৰ আৱিষ্কাৰক Argentine cardiac surgeon (created technique for coronary bypass surgery), নিজৰেই বুকুত গুলি মাৰি আত্মহত্যা কৰিছিল *[[ফ্ৰেডৰিক ব্ৰাণ্ট]] Fredric Brandt (2015), চৰ্ম বিশেষজ্ঞ, ৰূপ-চৰ্চাত BOTOX ৰ ব্যৱহাৰৰ আৱিষ্কাৰক *[[ৰয় ৰেইমণ্ড]] Roy Raymond (1993), Victoria's Secret মহিলাৰ অন্তৰ্বাস চিলোৱা প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক *[[আৰ্নেষ্ট হেমিংৱে]] Ernest Hemingway (1961), সাহিত্যিক *[[ভাৰ্জিনিয়া ওল্ফ]] Virginia Woolf (1941), সাহিত্যিক *[[ভিনচেণ্ট ভেন গ']] Vincent van Gogh (1890) *[[মাৰ্ক এণ্টনী]] Mark Antony (30 BC), ৰোমান ৰাজনীতিবিদ *[[ক্লিউপেট্ৰা]] Cleopatra (30 BC), ইজিপ্তৰ ৰাণী *[[ৰবাৰ্ট ফিজৰয়]] Robert FitzRoy (1865), চাৰ্লছ ডাৰউইনৰ HMS Beagle জাহাজৰ কেপ্টেইন *[[ইভা ব্ৰাউন]] Eva Braun (1945), হিটলাৰৰ এগৰাকী পত্নী *[[ক্ৰিচ বিনইত]] Chris Benoit (2007),WWE ৰ মল্লযোদ্ধা *[[মেৰী কেই বাৰ্গমেন]] Mary Kay Bergman (1999), Snow white কাৰ্টুন চৰিত্ৰত মাত দিছিল *[[প'ল ভট্টাচাৰ্যী]] Paul Bhattacharjee (2013),জেমছ বণ্ড ছবি কেছিন ৰয়েলত অভিনয় কৰিছিল *[[মেৰ্লিন মনৰ']] Marilyn Monroe (1962), অভিনেত্ৰী *[[জন অ' ব্ৰেইন]] John O'Brien (1994), Leaving Las Vegas উপন্যাসৰ লিখক *[[এৰউইন ৰমেল]] Erwin Rommel (1944), Desert's Fox নামেৰে বেছি বিখ্যাত, নাজী সৈন্য বিষয়া *[[টনি স্কট]] Tony Scott (2012), Top Gun বোলছবিৰ নিৰ্দেশক <br /> == আত্মহত্যাৰ সংজ্ঞা == বিখ্যাত সমাজতত্ত্ববিদ [[ইমাইল ডুৰখেইম|ইমাইল ডুৰখেইমৰ]] মতে,-আত্মহত্যা এটা ব্যক্তিগত ক্ৰিয়া নহয়। ইয়াৰ কাৰক হৈছে এনে এটা শক্তি যি ব্যক্তিসত্তাতকৈ ওপৰত। তেওঁ ব্যাখ্যা কৰিছিল যে,সকলো প্ৰকাৰৰ আত্মহত্যাৰ মূল উৎস হৈছে ব্যক্তিজনে নিজে কৰা যোগাত্মক বা বিয়োগাত্মক কৰ্মৰ প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষ প্ৰভাৱ,যি কৰ্মটোৰ সম্ভাব্য ফলাফলৰ বিষয়ে জানে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মানসিক ৰোগ]] tafsno9snt0j16jcyjtu92htlpp0dwt 0 41029 616926 611316 2026-07-12T19:23:49Z The9eyed 50765 616926 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Bodoland University | native_name = | image_name =Official logo of Bodoland University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = ''श्रद्धावान् लभते ज्ञानम्'' (Reverent attains wisdom) | mottoeng = | established = ২০০৯ | closed = | type = ৰাজহুৱা | affiliation = | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = অসমৰ ৰাজ্যপাল | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = অধ্যাপক ড° বাবুলাল আহুজা | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[কোকৰাঝাৰ]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰত]] | coor = | campus = উপ-চহৰাঞ্চল | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{URL|https://buniv.edu.in/}} | logo = | footnotes = }} ''' বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{lang-en| Bodoland University}}) [[অসম]]ৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ৰ দেৱৰগাৱত অৱস্থিত। বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় হৈছে অসম বিধানসভাৰ বডোলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯ৰ অধীনত ২০০৯ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এখন ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web | url=http://www.ugc.ac.in/stateuniversitylist.aspx?id=3&Unitype=2 | title=UGC State University Assam | publisher=UGC | accessdate=8 September 2014}}</ref> সমগ্ৰ [[নামনি অসম]]ৰ শৈক্ষিক উন্নতিৰ লগতে চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ [[ভূটান]], [[বাংলাদেশ]] আৰু [[নেপাল]]ৰ শিক্ষাৰ্থীৰ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল এলেকাৰ পাঁচখন জিলাৰ ৪৮খন ডিগ্ৰী কলেজ, ৪খন ডায়েট (DIET) আৰু ৩খন বি.এড. কলেজ মুঠ ৬৫ খন উচ্চশিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত হৈছে।<ref>{{cite web | url=http://buniv.edu.in/uploadfiles/all_colleges-under_BU.pdf | accessdate=30 May 2026}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনত ১৭টা স্নাতকোত্তৰ বিভাগৰ লগতে  বাঁহ প্ৰযুক্তিৰ ডিপ্লমা, মানৱ অধিকাৰ আৰু শিক্ষাৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা (পিজিডিএইচআৰই), আৰু আন কেইবাটাও প্ৰমাণপত্ৰ পাঠ্যক্ৰমও প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ মুখ্য পুথিভঁৰালটো হ’ল পদ্মশ্ৰী মদাৰাম ব্ৰহ্ম কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল। ইয়াৰ উপৰিও বিশ্ববিদ্যালয়খনত স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰযুক্তি ইনকিউবেচন কেন্দ্ৰ, বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কোষ, বাছ সেৱা আৰু ছাত্ৰ আৰু গৱেষক পণ্ডিতসকলৰ বাবে হোষ্টেলৰ সুবিধাও আছে। কোকৰাঝাৰ চহৰৰ পৰা ৮ কিলোমিটাৰ উত্তৰে দেবৰগাঁৱৰ ৰঙীলাখাটাত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অৱস্থিত।বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, কোকৰাঝাৰ ৰেলৱে ষ্টেচন (১০ কিমি) আৰু ৰূপসী বিমানবন্দৰৰ (৭০ কিলোমিটাৰ) পৰা সংযুক্ত।  বাংলাদেশ (১১০ কিলোমিটাৰ) আৰু ভূটান (৪০ কিলোমিটাৰ) আৰু পশ্চিম বংগৰ ৰাজ্যিক সীমা (৪৫ কিলোমিটাৰ)-ৰ পৰা দূৰৈত অৱস্থিত ।  বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অধিক সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে হালদিবাৰী (৩ কিলোমিটাৰ) আৰু সুবৈঝাৰ (১.৫ কিলোমিটাৰ)ত অতিৰিক্ত কেম্পাছ আছে।<ref>{{cite web | url=https://buniv.edu.in/page/about-us/overview | accessdate=30 May 2026}}</ref> == বিভিন্ন বিভাগসমূহ == * অসমীয়া বিভাগ * অৰ্থনীতি বিভাগ * বড়ো বিভাগ * ইংৰাজী বিভাগ * বুৰঞ্জী বিভাগ * ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ * উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ * প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ * বাঁহ-প্ৰযুক্তি বিভাগ * ভূ-তত্ত্ব বিভাগ * ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ * গণিত বিভাগ * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ * পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ * বাণিজ্যিক প্ৰশাসন বিভাগ * জৈৱ-প্ৰযুক্তি বিভাগ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Bodoland-University-Administrative-Building.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনীয় ভৱন Bodofa Upendranath Brahma.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত স্থাপিত উপেন্দ্ৰ নাথ ব্ৰহ্মৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বহিঃসংযোগ== *[http://www.bodolanduniversity.ac.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150727055046/http://www.bodolanduniversity.ac.in/ |date=2015-07-27 }} {{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] r7uiymcc88ngkuc0yxspg09wc4u226c 616930 616926 2026-07-12T19:49:01Z The9eyed 50765 a lot 616930 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Bodoland University | native_name = | image_name =Official logo of Bodoland University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = ''श्रद्धावान् लभते ज्ञानम्'' (Reverent attains wisdom) | mottoeng = | established = 2009 | closed = | type = public | affiliation = | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = Governor of Assam | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = Professor Dr. Babulal Ahuja | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[Kokrajhar]] | state = [[Assam]] | province = | country = [[India]] | coor = | campus = sub-urban area | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{URL|https://buniv.edu.in/}} | logo = | footnotes = }} ​''' Bodoland University''' (बड'लेन्ड मुलुग सोलोंसालि) is located in Debargaon of [[Kokrajhar district]], [[Assam]]. Bodoland University is a state university established on February 28, 2009, under the Bodoland University Act, 2009, of the Assam Legislative Assembly.<ref>{{cite web | url=http://www.ugc.ac.in/stateuniversitylist.aspx?id=3&Unitype=2 | title=UGC State University Assam | publisher=UGC | accessdate=8 September 2014}}</ref> The university was established for the educational advancement of the entire [[Lower Assam]] region, as well as to provide higher education to students from neighboring countries like [[Bhutan]], [[Bangladesh]], and [[Nepal]]. A total of 65 higher educational institutions, including 48 degree colleges, 4 DIETs (District Institutes of Education and Training), and 3 B.Ed. colleges across five districts of the Bodoland Territorial Area, are affiliated with the university.<ref>{{cite web | url=http://buniv.edu.in/uploadfiles/all_colleges-under_BU.pdf | accessdate=30 May 2026}}</ref> ​The university has 17 postgraduate departments and also offers a Diploma in Bamboo Technology, a Post Graduate Diploma in Human Rights and Education (PGDHRE), and several other certificate courses. Its central library is the Padmashree Madaram Brahma Central Library. Besides this, the university also has a health centre, technology incubation centre, intellectual property rights cell, bus service, and hostel facilities for students and research scholars. ​The university is located at Rangilakhata in Debargaon, 8 kilometers north of Kokrajhar town. The university is connected from National Highway 31, Kokrajhar Railway Station (10 km), and Rupsi Airport (70 kilometers). It is situated at a distance from Bangladesh (110 kilometers) and Bhutan (40 kilometers), and the state border of West Bengal (45 kilometers). ​For further expansion of the university, there are additional campuses at Haldibari (3 kilometers) and Subaijhar (1.5 kilometers).<ref>{{cite web | url=https://buniv.edu.in/page/about-us/overview | accessdate=30 May 2026}}</ref> == বিভিন্ন বিভাগসমূহ == * অসমীয়া বিভাগ * অৰ্থনীতি বিভাগ * বড়ো বিভাগ * ইংৰাজী বিভাগ * বুৰঞ্জী বিভাগ * ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ * উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ * প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ * বাঁহ-প্ৰযুক্তি বিভাগ * ভূ-তত্ত্ব বিভাগ * ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ * গণিত বিভাগ * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ * পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ * বাণিজ্যিক প্ৰশাসন বিভাগ * জৈৱ-প্ৰযুক্তি বিভাগ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Bodoland-University-Administrative-Building.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনীয় ভৱন Bodofa Upendranath Brahma.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত স্থাপিত উপেন্দ্ৰ নাথ ব্ৰহ্মৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বহিঃসংযোগ== *[http://www.bodolanduniversity.ac.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150727055046/http://www.bodolanduniversity.ac.in/ |date=2015-07-27 }} {{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] htqzmiwzgw00cjhlzathcbzzs7bo5lt 616931 616930 2026-07-12T19:54:45Z The9eyed 50765 /* বিভিন্ন বিভাগসমূহ */ a lot 616931 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Bodoland University | native_name = | image_name =Official logo of Bodoland University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = ''श्रद्धावान् लभते ज्ञानम्'' (Reverent attains wisdom) | mottoeng = | established = 2009 | closed = | type = public | affiliation = | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = Governor of Assam | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = Professor Dr. Babulal Ahuja | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[Kokrajhar]] | state = [[Assam]] | province = | country = [[India]] | coor = | campus = sub-urban area | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{URL|https://buniv.edu.in/}} | logo = | footnotes = }} ​''' Bodoland University''' (बड'लेन्ड मुलुग सोलोंसालि) is located in Debargaon of [[Kokrajhar district]], [[Assam]]. Bodoland University is a state university established on February 28, 2009, under the Bodoland University Act, 2009, of the Assam Legislative Assembly.<ref>{{cite web | url=http://www.ugc.ac.in/stateuniversitylist.aspx?id=3&Unitype=2 | title=UGC State University Assam | publisher=UGC | accessdate=8 September 2014}}</ref> The university was established for the educational advancement of the entire [[Lower Assam]] region, as well as to provide higher education to students from neighboring countries like [[Bhutan]], [[Bangladesh]], and [[Nepal]]. A total of 65 higher educational institutions, including 48 degree colleges, 4 DIETs (District Institutes of Education and Training), and 3 B.Ed. colleges across five districts of the Bodoland Territorial Area, are affiliated with the university.<ref>{{cite web | url=http://buniv.edu.in/uploadfiles/all_colleges-under_BU.pdf | accessdate=30 May 2026}}</ref> ​The university has 17 postgraduate departments and also offers a Diploma in Bamboo Technology, a Post Graduate Diploma in Human Rights and Education (PGDHRE), and several other certificate courses. Its central library is the Padmashree Madaram Brahma Central Library. Besides this, the university also has a health centre, technology incubation centre, intellectual property rights cell, bus service, and hostel facilities for students and research scholars. ​The university is located at Rangilakhata in Debargaon, 8 kilometers north of Kokrajhar town. The university is connected from National Highway 31, Kokrajhar Railway Station (10 km), and Rupsi Airport (70 kilometers). It is situated at a distance from Bangladesh (110 kilometers) and Bhutan (40 kilometers), and the state border of West Bengal (45 kilometers). ​For further expansion of the university, there are additional campuses at Haldibari (3 kilometers) and Subaijhar (1.5 kilometers).<ref>{{cite web | url=https://buniv.edu.in/page/about-us/overview | accessdate=30 May 2026}}</ref> == Various Departments == * Assamese Department * Economics Department * Bodo Department * English Department * History Department * Political Science Department * Botany Department * Zoology Department * Bamboo Technology Department * Geology Department * Chemistry Department * Mathematics Department * Computer Science Department * Physics Department * Business Administration Department * Biotechnology Department ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Bodoland-University-Administrative-Building.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনীয় ভৱন Bodofa Upendranath Brahma.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত স্থাপিত উপেন্দ্ৰ নাথ ব্ৰহ্মৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বহিঃসংযোগ== *[http://www.bodolanduniversity.ac.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150727055046/http://www.bodolanduniversity.ac.in/ |date=2015-07-27 }} {{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] j6obofavu2evhexj8tjufv0uoc7m6d2 616932 616931 2026-07-12T20:01:44Z The9eyed 50765 [[Special:Contributions/The9eyed|The9eyed]] ([[User talk:The9eyed|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/616931|616931]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে Wrong 616932 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Bodoland University | native_name = | image_name =Official logo of Bodoland University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = ''श्रद्धावान् लभते ज्ञानम्'' (Reverent attains wisdom) | mottoeng = | established = 2009 | closed = | type = public | affiliation = | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = Governor of Assam | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = Professor Dr. Babulal Ahuja | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[Kokrajhar]] | state = [[Assam]] | province = | country = [[India]] | coor = | campus = sub-urban area | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{URL|https://buniv.edu.in/}} | logo = | footnotes = }} ​''' Bodoland University''' (बड'लेन्ड मुलुग सोलोंसालि) is located in Debargaon of [[Kokrajhar district]], [[Assam]]. Bodoland University is a state university established on February 28, 2009, under the Bodoland University Act, 2009, of the Assam Legislative Assembly.<ref>{{cite web | url=http://www.ugc.ac.in/stateuniversitylist.aspx?id=3&Unitype=2 | title=UGC State University Assam | publisher=UGC | accessdate=8 September 2014}}</ref> The university was established for the educational advancement of the entire [[Lower Assam]] region, as well as to provide higher education to students from neighboring countries like [[Bhutan]], [[Bangladesh]], and [[Nepal]]. A total of 65 higher educational institutions, including 48 degree colleges, 4 DIETs (District Institutes of Education and Training), and 3 B.Ed. colleges across five districts of the Bodoland Territorial Area, are affiliated with the university.<ref>{{cite web | url=http://buniv.edu.in/uploadfiles/all_colleges-under_BU.pdf | accessdate=30 May 2026}}</ref> ​The university has 17 postgraduate departments and also offers a Diploma in Bamboo Technology, a Post Graduate Diploma in Human Rights and Education (PGDHRE), and several other certificate courses. Its central library is the Padmashree Madaram Brahma Central Library. Besides this, the university also has a health centre, technology incubation centre, intellectual property rights cell, bus service, and hostel facilities for students and research scholars. ​The university is located at Rangilakhata in Debargaon, 8 kilometers north of Kokrajhar town. The university is connected from National Highway 31, Kokrajhar Railway Station (10 km), and Rupsi Airport (70 kilometers). It is situated at a distance from Bangladesh (110 kilometers) and Bhutan (40 kilometers), and the state border of West Bengal (45 kilometers). ​For further expansion of the university, there are additional campuses at Haldibari (3 kilometers) and Subaijhar (1.5 kilometers).<ref>{{cite web | url=https://buniv.edu.in/page/about-us/overview | accessdate=30 May 2026}}</ref> == বিভিন্ন বিভাগসমূহ == * অসমীয়া বিভাগ * অৰ্থনীতি বিভাগ * বড়ো বিভাগ * ইংৰাজী বিভাগ * বুৰঞ্জী বিভাগ * ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ * উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ * প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ * বাঁহ-প্ৰযুক্তি বিভাগ * ভূ-তত্ত্ব বিভাগ * ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ * গণিত বিভাগ * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ * পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ * বাণিজ্যিক প্ৰশাসন বিভাগ * জৈৱ-প্ৰযুক্তি বিভাগ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Bodoland-University-Administrative-Building.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনীয় ভৱন Bodofa Upendranath Brahma.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত স্থাপিত উপেন্দ্ৰ নাথ ব্ৰহ্মৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বহিঃসংযোগ== *[http://www.bodolanduniversity.ac.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150727055046/http://www.bodolanduniversity.ac.in/ |date=2015-07-27 }} {{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] htqzmiwzgw00cjhlzathcbzzs7bo5lt 616933 616932 2026-07-12T20:02:37Z The9eyed 50765 [[Special:Contributions/The9eyed|The9eyed]] ([[User talk:The9eyed|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/616930|616930]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে Zzz*zzzzzzzzzz 616933 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Bodoland University | native_name = | image_name =Official logo of Bodoland University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = ''श्रद्धावान् लभते ज्ञानम्'' (Reverent attains wisdom) | mottoeng = | established = ২০০৯ | closed = | type = ৰাজহুৱা | affiliation = | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = অসমৰ ৰাজ্যপাল | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = অধ্যাপক ড° বাবুলাল আহুজা | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[কোকৰাঝাৰ]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰত]] | coor = | campus = উপ-চহৰাঞ্চল | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{URL|https://buniv.edu.in/}} | logo = | footnotes = }} ''' বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{lang-en| Bodoland University}}) [[অসম]]ৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ৰ দেৱৰগাৱত অৱস্থিত। বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় হৈছে অসম বিধানসভাৰ বডোলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯ৰ অধীনত ২০০৯ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এখন ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web | url=http://www.ugc.ac.in/stateuniversitylist.aspx?id=3&Unitype=2 | title=UGC State University Assam | publisher=UGC | accessdate=8 September 2014}}</ref> সমগ্ৰ [[নামনি অসম]]ৰ শৈক্ষিক উন্নতিৰ লগতে চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ [[ভূটান]], [[বাংলাদেশ]] আৰু [[নেপাল]]ৰ শিক্ষাৰ্থীৰ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল এলেকাৰ পাঁচখন জিলাৰ ৪৮খন ডিগ্ৰী কলেজ, ৪খন ডায়েট (DIET) আৰু ৩খন বি.এড. কলেজ মুঠ ৬৫ খন উচ্চশিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত হৈছে।<ref>{{cite web | url=http://buniv.edu.in/uploadfiles/all_colleges-under_BU.pdf | accessdate=30 May 2026}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনত ১৭টা স্নাতকোত্তৰ বিভাগৰ লগতে  বাঁহ প্ৰযুক্তিৰ ডিপ্লমা, মানৱ অধিকাৰ আৰু শিক্ষাৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা (পিজিডিএইচআৰই), আৰু আন কেইবাটাও প্ৰমাণপত্ৰ পাঠ্যক্ৰমও প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ মুখ্য পুথিভঁৰালটো হ’ল পদ্মশ্ৰী মদাৰাম ব্ৰহ্ম কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল। ইয়াৰ উপৰিও বিশ্ববিদ্যালয়খনত স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰযুক্তি ইনকিউবেচন কেন্দ্ৰ, বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কোষ, বাছ সেৱা আৰু ছাত্ৰ আৰু গৱেষক পণ্ডিতসকলৰ বাবে হোষ্টেলৰ সুবিধাও আছে। কোকৰাঝাৰ চহৰৰ পৰা ৮ কিলোমিটাৰ উত্তৰে দেবৰগাঁৱৰ ৰঙীলাখাটাত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অৱস্থিত।বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, কোকৰাঝাৰ ৰেলৱে ষ্টেচন (১০ কিমি) আৰু ৰূপসী বিমানবন্দৰৰ (৭০ কিলোমিটাৰ) পৰা সংযুক্ত।  বাংলাদেশ (১১০ কিলোমিটাৰ) আৰু ভূটান (৪০ কিলোমিটাৰ) আৰু পশ্চিম বংগৰ ৰাজ্যিক সীমা (৪৫ কিলোমিটাৰ)-ৰ পৰা দূৰৈত অৱস্থিত ।  বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অধিক সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে হালদিবাৰী (৩ কিলোমিটাৰ) আৰু সুবৈঝাৰ (১.৫ কিলোমিটাৰ)ত অতিৰিক্ত কেম্পাছ আছে।<ref>{{cite web | url=https://buniv.edu.in/page/about-us/overview | accessdate=30 May 2026}}</ref> == বিভিন্ন বিভাগসমূহ == * অসমীয়া বিভাগ * অৰ্থনীতি বিভাগ * বড়ো বিভাগ * ইংৰাজী বিভাগ * বুৰঞ্জী বিভাগ * ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ * উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ * প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ * বাঁহ-প্ৰযুক্তি বিভাগ * ভূ-তত্ত্ব বিভাগ * ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ * গণিত বিভাগ * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ * পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ * বাণিজ্যিক প্ৰশাসন বিভাগ * জৈৱ-প্ৰযুক্তি বিভাগ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Bodoland-University-Administrative-Building.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনীয় ভৱন Bodofa Upendranath Brahma.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত স্থাপিত উপেন্দ্ৰ নাথ ব্ৰহ্মৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বহিঃসংযোগ== *[http://www.bodolanduniversity.ac.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150727055046/http://www.bodolanduniversity.ac.in/ |date=2015-07-27 }} {{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] r7uiymcc88ngkuc0yxspg09wc4u226c 616934 616933 2026-07-12T20:02:53Z The9eyed 50765 [[Special:Contributions/The9eyed|The9eyed]] ([[User talk:The9eyed|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/616926|616926]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে Zzzzzz 616934 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় | native_name = | image_name =Official logo of Bodoland University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = ''श्रद्धावान् लभते ज्ञानम्'' (Reverent attains wisdom) | mottoeng = | established = ২০০৯ | closed = | type = ৰাজহুৱা | affiliation = | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = অসমৰ ৰাজ্যপাল | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = অধ্যাপক ড° বাবুলাল আহুজা | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[কোকৰাঝাৰ]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰত]] | coor = | campus = উপ-চহৰাঞ্চল | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{URL|https://buniv.edu.in/}} | logo = | footnotes = }} ''' বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{lang-en| Bodoland University}}) [[অসম]]ৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ৰ দেৱৰগাৱত অৱস্থিত। বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় হৈছে অসম বিধানসভাৰ বডোলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯ৰ অধীনত ২০০৯ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এখন ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web | url=http://www.ugc.ac.in/stateuniversitylist.aspx?id=3&Unitype=2 | title=UGC State University Assam | publisher=UGC | accessdate=8 September 2014}}</ref> সমগ্ৰ [[নামনি অসম]]ৰ শৈক্ষিক উন্নতিৰ লগতে চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ [[ভূটান]], [[বাংলাদেশ]] আৰু [[নেপাল]]ৰ শিক্ষাৰ্থীৰ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল এলেকাৰ পাঁচখন জিলাৰ ৪৮খন ডিগ্ৰী কলেজ, ৪খন ডায়েট (DIET) আৰু ৩খন বি.এড. কলেজ মুঠ ৬৫ খন উচ্চশিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত হৈছে।<ref>{{cite web | url=http://buniv.edu.in/uploadfiles/all_colleges-under_BU.pdf | accessdate=30 May 2026}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনত ১৭টা স্নাতকোত্তৰ বিভাগৰ লগতে  বাঁহ প্ৰযুক্তিৰ ডিপ্লমা, মানৱ অধিকাৰ আৰু শিক্ষাৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা (পিজিডিএইচআৰই), আৰু আন কেইবাটাও প্ৰমাণপত্ৰ পাঠ্যক্ৰমও প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ মুখ্য পুথিভঁৰালটো হ’ল পদ্মশ্ৰী মদাৰাম ব্ৰহ্ম কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল। ইয়াৰ উপৰিও বিশ্ববিদ্যালয়খনত স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰযুক্তি ইনকিউবেচন কেন্দ্ৰ, বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কোষ, বাছ সেৱা আৰু ছাত্ৰ আৰু গৱেষক পণ্ডিতসকলৰ বাবে হোষ্টেলৰ সুবিধাও আছে। কোকৰাঝাৰ চহৰৰ পৰা ৮ কিলোমিটাৰ উত্তৰে দেবৰগাঁৱৰ ৰঙীলাখাটাত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অৱস্থিত।বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, কোকৰাঝাৰ ৰেলৱে ষ্টেচন (১০ কিমি) আৰু ৰূপসী বিমানবন্দৰৰ (৭০ কিলোমিটাৰ) পৰা সংযুক্ত।  বাংলাদেশ (১১০ কিলোমিটাৰ) আৰু ভূটান (৪০ কিলোমিটাৰ) আৰু পশ্চিম বংগৰ ৰাজ্যিক সীমা (৪৫ কিলোমিটাৰ)-ৰ পৰা দূৰৈত অৱস্থিত ।  বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অধিক সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে হালদিবাৰী (৩ কিলোমিটাৰ) আৰু সুবৈঝাৰ (১.৫ কিলোমিটাৰ)ত অতিৰিক্ত কেম্পাছ আছে।<ref>{{cite web | url=https://buniv.edu.in/page/about-us/overview | accessdate=30 May 2026}}</ref> == বিভিন্ন বিভাগসমূহ == * অসমীয়া বিভাগ * অৰ্থনীতি বিভাগ * বড়ো বিভাগ * ইংৰাজী বিভাগ * বুৰঞ্জী বিভাগ * ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ * উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ * প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ * বাঁহ-প্ৰযুক্তি বিভাগ * ভূ-তত্ত্ব বিভাগ * ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ * গণিত বিভাগ * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ * পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ * বাণিজ্যিক প্ৰশাসন বিভাগ * জৈৱ-প্ৰযুক্তি বিভাগ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Bodoland-University-Administrative-Building.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনীয় ভৱন Bodofa Upendranath Brahma.jpg|বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত স্থাপিত উপেন্দ্ৰ নাথ ব্ৰহ্মৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বহিঃসংযোগ== *[http://www.bodolanduniversity.ac.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150727055046/http://www.bodolanduniversity.ac.in/ |date=2015-07-27 }} {{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] h8vjb0k0zxta95thet1aarokbpqo2u7 0 41059 616877 531475 2026-07-12T13:11:05Z Psneog 141 <!-- <ref name="census1"/> :In aswiki population_density_km2 parameter does not allow ref like enwiki - user:psneog --> 616877 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name = Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China<!---- NOTE: This is the established decision on the talk page and is clearly substantiated by numerous Hong Kong government documents. This is also the convention in use in all other languages on Wikipedia. Please refrain from editing. ----> |native_name = {{nobold|中華人民共和國香港特別行政區}} |common_name = Hong Kong |image_flag = Flag of Hong Kong.svg |alt_flag = A flag with a white 5-petalled flower design on solid red background |image_coat = Regional Emblem of Hong Kong.svg |alt_coat = A red circular emblem, with a white 5-petalled flower design in the centre, and surrounded by the words "Hong Kong" and "{{zh|t=中華人民共和國香港特別行政區|labels=no}}" |symbol_type = Emblem |national_anthem = "[[March of the Volunteers]]"<ref>[[s:Basic Law of the Hong Kong Special Administrative Region/Annex III|Basic Law]] - [[s:Resolution on the Capital, Calendar, National Anthem and National Flag of the People's Republic of China|Anthem]]</ref><br /><br /><center>[[File:March of the Volunteers instrumental.ogg]]</center> |other_symbol_type = City flower |other_symbol = ''[[Bauhinia blakeana]]'' (洋紫荊) |image_map = China Hong Kong 4 levels localisation.svg |map_caption = Location of Hong Kong |alt_map = Location of Hong Kong within China |map_width = 220px |status = {{nowrap|[[Special administrative region|Special administrative<br />region]]}} |membership_type = [[Sovereign&nbsp;state]] |membership = [[People's Republic of China]] |official_languages= <!---- DON'T CHANGE THE POSITION OF THE OFFICIAL LANGUAGES ---> {{hlist |[[Chinese language|Chinese]] |[[English language|English]]}} |regional_languages = [[Cantonese]]<ref>Section 3(1) of the Official Languages Ordinance (Cap 5) provides that the "English and Chinese languages are declared to be the official languages of Hong Kong." The Ordinance does not explicitly specify the standard for "Chinese". While [[Standard Chinese|Mandarin]] and [[Simplified Chinese character]]s are used as the spoken and written standards in [[mainland China]], [[Standard Cantonese|Cantonese]] and [[Traditional Chinese character]]s are the long-established ''de facto'' standards in Hong Kong.</ref> |ethnic_groups = {{unbulleted list | 93.6% Chinese | 6.4% others }} |religion = {{unbulleted list | 21.3% [[Buddhism]] | 14.2% [[Taoism]] | 11.8% [[Christianity]] | 3.1% [[Islam]] | 49.6% [[Chinese folk religion]] and others }} |demonym = {{unbulleted list|[[Hongkonger]] | [[Hong Kongese]] | {{zh|c=香港人|labels=no}}}}<!--- DO NOT add in "Chinese". A demonym refers to the city, not the sovereign country. See articles like New York and Toronto for example, they don't add in "American" or "Canadian" --> |government_type = {{nowrap|[[Special administrative region|Special administrative<br />region of China]]}}{{ref label|govttype|a|}} |leader_title1 = [[Chief Executive of Hong Kong|Chief Executive]]<!--- DO NOT insert Head of State of PRC here; HK is not a sovereign state and the Hong Kong Government's website (http://www.gov.hk) indicates there is no such position as Head of State of Hong Kong. ---> |leader_name1 = [[Carrie Lam (politician)|Carrie Lam]] |leader_title2 = [[Chief Secretary for Administration]] |leader_name2 = |leader_title3 = [[Financial Secretary (Hong Kong)|Financial Secretary]] |leader_name3 = [[John Tsang]] |leader_title4 = [[Secretary for Justice (Hong Kong)|Secretary for Justice]] |leader_name4 = [[Rimsky Yuen]] |leader_title5 = [[President of the Legislative Council of Hong Kong|President of the Legislative Council]] |leader_name5 = [[Jasper Tsang]] |leader_title6 = [[Chief Justice of the Court of Final Appeal|Chief Justice]] |leader_name6 = [[Geoffrey Ma]] |legislature = [[Legislative Council of Hong Kong|Legislative Council]] |sovereignty_type = [[History of Hong Kong|History]] |established_event1 = [[Possession Street|British possession]] |established_date1 = 26 January 1841 |established_event2 = [[Treaty of Nanking]] |established_date2 = 29 August 1842 |established_event3 = [[Convention of Peking]] |established_date3 = 18 October 1860 |established_event4 = [[Convention for the Extension of Hong Kong Territory|Second Convention of Peking]] |established_date4 = 1 July 1898 |established_event5 = {{nowrap|[[Japanese occupation of Hong Kong|Japanese occupation]]}} |established_date5 = {{nowrap|25 December 1941<br />to 15 August 1945}} |established_event6 = {{nowrap|[[Transfer of sovereignty over Hong Kong|Transfer of sovereignty]]<br />from the [[United Kingdom]]}} |established_date6 =<br />1 July 1997 |area_magnitude = 1 E9 |area_km2 = 1,104 |area_rank = 179th |area_sq_mi = 426 <!-- Do not remove as per WP:MOSNUM --> |percent_water = 4.58 (50&nbsp;km{{smallsup|2}}; 19&nbsp;sq&nbsp;mi)<ref name="cia"/> |population_estimate = 7,234,800<ref>{{cite news|url=http://www.censtatd.gov.hk/press_release/pressReleaseDetail.jsp?charsetID=1&pressRID=3461 |title=Mid-year Population for 2014 |work=[[Census and Statistics Department (Hong Kong)]]|date=12 August 2014}}</ref> |population_estimate_rank = 100th |population_estimate_year = 2014 |population_census = |population_density_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 6,544 <!-- <ref name="census1"/> :In aswiki this parameter does not allow ref like enwiki - user:psneog --> |population_density_sq_mi = 17,024 <!-- Do not remove as per WP:MOSNUM --> |GDP_PPP = $412.300 billion<ref name="imf2">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=20&sy=2015&ey=2015&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=532&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Hong Kong |publisher=[[International Monetary Fund]] |accessdate=2 November 2014}}</ref> |GDP_PPP_rank = 44th |GDP_PPP_year = 2015 |GDP_PPP_per_capita = $56,428<ref name="imf2"/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 10th |GDP_nominal = $310.074 billion<ref name="imf2"/> |GDP_nominal_rank = 36th |GDP_nominal_year = 2015 |GDP_nominal_per_capita = $42,437<ref name="imf2"/> |GDP_nominal_per_capita_rank = 18th |Gini_year = 2007 |Gini_change = <!-- increase/decrease/steady --> |Gini = 43.4 <!-- number only --><!--- DO NOT USE CIA World Factbook. The Gini index is a parameter in calculating the HDI so the Gini index and the HDI should be from the same source, i.e. Human Development Report 2009. ---> |Gini_ref =<ref>{{cite web |url=http://hdrstats.undp.org/en/indicators/161.html|title=Human Development Report 2009 – Gini Index |publisher=[[United Nations Development Programme]] |accessdate=10 November 2009}}</ref> |Gini_rank = |HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = steady <!-- increase/decrease/steady --> |HDI = 0.891 <!-- number only --> |HDI_ref =<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 July 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> |HDI_rank = 15th |EF_year = 2007 |EF = {{decrease}} 8.0 gha<ref name="EF">{{cite web |url=http://www.footprintnetwork.org/images/uploads/Ecological_Footprint_Atlas_2010.pdf |title=Ecological Footprint Atlas 2010 |publisher=Global Footprint Network |accessdate=11 July 2011 |archivedate=9 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110709224423/http://www.footprintnetwork.org/images/uploads/Ecological_Footprint_Atlas_2010.pdf |deadurl=yes }}</ref> |EF_rank = 6th |currency = [[Hong Kong dollar]] (HK$) |currency_code = HKD |country_code = HKG |utc_offset = +8 |time_zone_DST = {{nowrap|not observed}} |utc_offset_DST = +8 |date_format = {{nowrap|dd-mm-yyyy}}<br />yyyy年mm月dd日 |calling_code = [[+852]] |drives_on = [[Right- and left-hand traffic|left]] |iso3166code = HK |cctld = {{nowrap|[[.hk]]{{nbsp|3}}[[.香港]]}} |footnote_a = {{note|govttype}} The political structure of SAR is a [[multi-party system]]. }} {{Infobox Chinese | pic = Hong Kong in Chinese 2.svg | picsize = 120px | c = 香港 | l = Fragrant Harbour | ci = {{IPA-yue|hœ̂ːŋkɔ̌ːŋ|}} | j = Hoeng¹gong² | y = Hēunggóng | h = Hiong¹gong³<ref name="hkilang.org">It is Hong Kong Hakka language.http://www.hkilang.org/NEW_WEB/page/dict_hantzu HK Hakka-Punti-Cantonese Online Dictionary</ref> | p = Xiānggǎng | w = Hsiang¹-kang³ | mi = {{IPA-cmn|ɕjáŋkàŋ|}} | wuu = shian^平kaon^上 | poj = Hiong-kang | altname = Hong Kong Special Administrative Region | t2 =香港特別行政區 (香港特區) | s2 =香港特别行政区 (香港特区) | j2 = Hoeng¹gong² Dak⁶bit⁶Hang⁴zing³ Keoi¹ (or Hoeng¹gong²Dak⁶keoi¹) | h2 = Hiong¹gong³ Tet⁶piet⁶ hang²zin⁴ki¹<ref name="hkilang.org"/><br />(or Hiong¹gong³ Tet⁶ki¹) | w2= Hsiang¹-kang³ T'e⁴-pieh²Hsin²-cheng⁴-ch'ü¹ (or Hsiang¹-kang³ T'e⁴-ch'ü¹) | p2 = Xiānggǎng Tèbié Xíngzhèngqū (or Xiānggǎng Tèqū) | wuu2 = shian^平kaon^上 deh^入bih^入 ghan^平tsen^去chiu^平 (or shian^平kaon^上 deh^入chiu^平) | poj2 = Hiong-kang Te̍k-pia̍t Hêng-chèng-khu (or Hiong-kang Te̍k-khu) }} '''হংকং''' {{En|Hong Kong|{{zh|c=[[wikt:香港|香港]]|l=Fragrant Harbour|labels=no}}}}, চৰকাৰীভাৱে '''প্ৰজাতান্ত্ৰিক চীনৰ হংকং [[বিশেষ প্ৰশাসনিক অঞ্চল]]''', হৈছে [[চীন]]ৰ পাৰ্ল নদীৰ ব-দ্বীপ আৰু [[দক্ষিণ চীন সাগৰ]]ৰ দক্ষিণ তীৰত অৱস্থিত এখন [[স্বায়ত্ত্বশাসিত ৰাজ্য]]।<ref name="censtatd">{{cite web|url=http://www.censtatd.gov.hk/FileManager/EN/Content_810/geog.pdf |title=Geography and Climate, Hong Kong |publisher=Census and Statistics Department, Hong Kong Government |accessdate=10 January 2007}}</ref> হংকং ইয়াৰ দিগন্ত ৰেখা আৰু প্ৰাকৃতিক সুগভীৰ বন্দৰৰ বাবে বিখ্যাত<ref>{{cite book|last=Ash|first=Russell|authorlink=Russell Ash|title=The Top 10 of Everything 2007|publisher=[[Hamlyn (publishers)|Hamlyn]] | isbn=0-600-61532-4| page=78| year=2006 }}</ref> ইয়াৰ মটিকালি হৈছে ১১০৪&nbsp;কিমি^২ আৰু ইয়াৰ উত্তৰ সীমান্তত মূল চীনৰ গুৱাণ্ডন প্ৰান্ত আছে। প্ৰায় ৭.২ নিযুত নাগৰিকৰ{{NoteNo|1}} সৈতে, হংকং হৈছে পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ জনবহুল মহানগৰ সমূহৰ ভিতৰত এক অন্যতম নগৰ। <!-- After the [[First Opium War]] (1839–42), Hong Kong became a British colony with the perpetual cession of [[Hong Kong Island]], followed by [[Kowloon Peninsula]] in 1860 and a 99-year lease of the [[New Territories]] from 1898. From the start of the colony, Hong Kong remained under British control for about a century until the [[World War II|Second World War]], then the colony was [[Japanese occupation of Hong Kong|occupied by Japan]] in the legendary three years and eight months (12.1941 - 08.1945). After the [[Japanese surrender]] the British resumed control for about 52 years until [[Transfer of sovereignty of Hong Kong|30 June 1997]].--><!-- As a result of negotiations between China and Britain, Hong Kong was transferred to the [[People's Republic of China]] under the 1984 [[Sino-British Joint Declaration]]. The territory became a [[special administrative region]] of China with a high degree of autonomy<ref>{{cite web|title=Basic Law Bulletin Issue No. 2|url=http://www.doj.gov.hk/eng/public/basiclaw/basic2-3.pdf|publisher=Department of Justice, HKSAR}}</ref> on 1 July 1997 under the principle of [[one country, two systems]].<ref name="BasicLawC4S4">{{cite web|url=http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_4.html#section_4|title=Basic Law, Chapter IV, Section 4|publisher=Basic Law Promotion Steering Committee|accessdate=10 November 2009}}</ref><ref name="RusellP">{{cite book|last=Russell|first=Peter H.|first2=David M.|last2=O'Brien|title=Judicial Independence in the Age of Democracy: Critical Perspectives from around the World|year=2001|publisher=[[University of Virginia Press]]|isbn=978-0-8139-2016-0|page=306}}</ref>--><!-- In the late 1970s, Hong Kong became a major [[entrepôt]] in [[Asia-Pacific]]. The territory has developed into a major global trade hub and [[financial centre]], and is regarded as a [[Global city|world city]].<ref>{{cite web|url=http://www.atkearney.com/documents/10192/4461492/Global+Cities+Present+and+Future-GCI+2014.pdf/3628fd7d-70be-41bf-99d6-4c8eaf984cd5 |title=2014 Global Cities Index and Emerging Cities Outlook |format=PDF |accessdate= April 2014}}</ref> The [[List of countries by GDP (PPP)|45th-largest economy]] in the world,<ref name="Factbook">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html Field listing - GDP (PPP exchange rate)], [[CIA World Factbook]]</ref> Hong Kong ranks top 10 in [[List of countries by GDP (PPP) per capita|GDP (PPP) per capita]], but also has the [[List of countries by income equality|most severe income inequality]] among advanced economies. Hong Kong is one of the [[Nylonkong|three most important financial centres]] alongside [[New York]] and [[London]].<ref>{{cite web|url=http://www.longfinance.net/images/GFCI16_22September2014.pdf|title=The Global Financial Centres Index 16|date=September 2014|accessdate=10 December 2014|publisher=Long Finance}}</ref> The territory has a high [[Human Development Index]] and is ranked highly in the [[Global Competitiveness Report]].<ref name="GCI">{{cite web|url=http://www3.weforum.org/docs/CSI/2012-13/GCR_Rankings_2012-13.pdf|title=Global Competitiveness Index 2012–2013|year=2012|accessdate=8 June 2013}}</ref> It has been named the freest market economy by the [[The Heritage Foundation|Heritage Foundation]] [[Index of Economic Freedom]].<ref>{{Cite web|title = Hong Kong Economy: Population, Facts, GDP, Business, Trade, Inflation|url = http://www.heritage.org/index/country/hongkong|website = www.heritage.org|accessdate = 22 May 2015}}</ref> The service economy, characterised by free trade and [[Taxation in Hong Kong|low taxation]], has been regarded as one of the world's most [[laissez-faire]] economic policies, and the currency, the [[Hong Kong dollar]], is the [[Foreign exchange market#Trading characteristics|13th most traded currency in the world]].<ref name="bis.org">{{cite journal|url=http://www.bis.org/publ/rpfxf10t.pdf|title=Triennial Central Bank Survey: Report on global foreign exchange market activity in 2010|date=December 2010|work=Monetary and Economic Department|page=12|publisher=[[Bank for International Settlements]]|accessdate=15 October 2011}}</ref> Hong Kong is a member of [[Asia-Pacific Economic Cooperation|APEC]], [[Asian Development Bank|ADB]], [[International Monetary Fund|IMF]], [[Bank for International Settlements|BIS]], [[World Trade Organization|WTO]], [[FIFA]], and [[Hong Kong at the Olympics|International Olympic Committee]], as [[Hong Kong Basic Law]] authorizes the territory to develop relations with foreign states on its own in appropriate fields, including the economic, trade, financial and monetary, shipping, communications, tourism, cultural and sports fields.<ref>[http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_7.html Article 151, Chapter 7, Hong Kong Basic Law]</ref>--><!-- Limited land created a dense infrastructure and the territory became a centre of modern [[Architecture of Hong Kong|architecture]], and one of the world's most vertical cities.<ref name="timeout"/><ref name="skyscraper"/> Hong Kong has a highly developed [[Transport in Hong Kong|public transportation]] network covering 90 per cent of the population, the highest in the world, and relies on mass transit by road or rail.<ref name="TD"/><ref name="pubtransport"/> [[Air pollution]] remains a serious problem.<ref>{{cite web|url=http://www.numbeo.com/pollution/rankings.jsp|title=Pollution Index 2015|publisher=Numbeo|date=2015|accessdate=29 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.myhealthportal.hk/en/content/articles/18/Health_Effects_of_Air_Pollution_in_Hong_Kong/|title=Health Effects of Air Pollution in Hong Kong|publisher=|accessdate=7 October 2014}}</ref> Loose [[Particulates#Regulation|emissions standards]] have resulted in a high level of [[particulates|atmospheric particulates]].<ref>http://www.epd.gov.hk/epd/sites/default/files/epd/english/environmentinhk/air/studyrpts/files/final_report_mvtmpms_2012.pdf</ref> Nevertheless, Hongkongers enjoy the world's longest or second longest [[life expectancies]].<ref name="Life Expectancy Around the World">{{cite web | url=http://www.livescience.com/22005-highest-and-lowest-life-expectancy-at-birth-infographic.html | title=Life Expectancy Around the World | publisher=LiveScience | date=1 August 2012}}</ref><ref name="Huffington Post">{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/07/26/longest-life-expectancy-world-hong-kong-women-japan_n_1705606.html | title=Longest Life Expectancy In World: Women In Hong Kong Now Outlast Japan | publisher=Huffington Post | date=26 July 2012}}</ref>--><!-- {{TOC limit|limit=3}}--> ==নাম== "হংকং" নামটো হৈছে কথিত [[কেণ্ট'নিজ]] বা [[Hakka Chinese|হাক্কা]] ভাষাৰ {{lang|zh-hant|香港}} নামৰ প্ৰায় ধ্বনিগত মিল থকা শব্দ, যাৰ অৰ্থ হৈছে "সুগন্ধিত বন্দৰ"।<ref name="etym">{{cite book |last=Room |first=Adrian |title=Placenames of the World |url=https://books.google.com/?id=M1JIPAN-eJ4C&pg=PA168&lpg=PA168&dq=hong+kong+etymology+fragrant+harbor |year=2005 |publisher=[[McFarland & Company]] |isbn=0-7864-2248-3 |page=168 |accessdate=1 September 2011}}</ref> ১৮৪২ চনৰ আগলৈকে, হংকং বুলিলে এবাৰডিন দ্বীপ আৰু হংকং দ্বীপৰ দক্ষিণ অঞ্চলৰ মাজত অৱস্থিত, সেইসময়ৰ ব্ৰিটিছ নাবিক আৰু স্থানীয় মাছমৰীয়াসকলৰ যোগাযোগৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰস্বৰূপ এটি সৰু প্ৰৱেশ পথক—বৰ্তমানৰ [[এবাৰডিন বন্দৰ]] ({{lang|zh-hant|香港仔}} ''{{transl|zh-latin|হয়েং^১গং^২ জাই^২}}'', বা ''হিয়ং^১গং^৩জাই^৩''<ref name="hkilang.org"/> [[Hakka Chinese|হংকং হাক্কা]] ভাষাত, আক্ষৰিক অৰ্থ "ক্ষুদ্ৰ হংকং")—বুজাইছিল।<ref>{{cite book |last=Bishop|first=Kevin|last2=Roberts|first2=Annabel |title=China's Imperial Way |url=https://books.google.com/?id=1c0UyPNF_I0C&pg=PT216&lpg=PT216&dq=%22Heung+Gong+Tsai%22 |year=1997|publisher=[[China Books and Periodicals]]|isbn=962-217-511-2|page=218|accessdate=1 September 2011}}</ref><!-- The reference to fragrance may refer to the sweet taste of the harbour's fresh water estuarine influx of the [[Pearl River (China)|Pearl River]], or to the incense from factories, lining the coast to the north of Kowloon, which was stored near Aberdeen Harbour for export before the development of the [[Victoria Harbour]].<ref name=etym/> In 1842, the [[Treaty of Nanking]] was signed and the name, Hong Kong, was first recorded on official documents to encompass the entirety of the island.<ref name="fairbank">{{cite book|last=Fairbank|first=John King|title=Trade and Diplomacy on the China Coast: The Opening of the Treaty Ports, 1842–1854|edition=2nd|publisher=[[Harvard University Press]]|year=1953|isbn=978-0-8047-0648-3|pages=123–128}}</ref> The name had often been written as the single word ''Hongkong'' until the [[government of Hong Kong|government]] adopted the current form in 1926.<ref>Hongkong Government Gazette, Notification 479, 3 September 1926</ref> Nevertheless, a number of century-old institutions still retain the single-word form, such as the [[Hongkong Post]], [[Hongkong Electric]] and [[the Hongkong and Shanghai Banking Corporation]]. The full official name, after 1997, is "Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China". This is the official title as mentioned in the [[Hong Kong Basic Law]] and the Hong Kong Government's website;<ref>{{cite web |url=http://www.gov.hk/en/residents/ |title=GovHK: Residents |publisher=[[Hong Kong Government]] |accessdate=29 September 2010}}</ref> however, "Hong Kong Special Administrative Region" and "Hong Kong" are widely accepted.--> হংকঙৰ বহুকেইটা উপনাম আছে: ইয়াৰ ভিতৰত এটা অতি বিখ্যাত নাম হৈছে, "পূৱদেশৰ মুকুতা", যি ভিক্ট'ৰিয়া বন্দৰৰ দুয়োকাষে থকা আকাশলংঘী অট্টালিকাবোৰৰ আলোকসজ্জাৰ আকৰ্ষণীয় নৈশ দৃশ্যক প্ৰতিফলিত কৰে। ইয়াৰ অন্য এটা জনপ্ৰিয় নাম হৈছে "[[Brand Hong Kong|এছিয়াৰ বিশ্ব নগৰ]]"। ==ইতিহাস== হংকং বা ইয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চলসমূহত প্ৰায় ৩৫,০০০ৰ পৰা ৩৯,০০০ বছৰ আগৰে পৰা মানুহৰ বসতি আছিল বুলি তথ্যত পোৱা গৈছে।<ref name=HKAS1>{{cite web |url=http://www.hkarch.org/en_news.html |title=The Trial Excavation at the Archaeological Site of Wong Tei Tung, Sham Chung, Hong Kong SAR |publisher=[[Hong Kong Archaeological Society]] |date=January 2006 |accessdate=21 August 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090303144015/http://www.hkarch.org/en_news.html |archivedate=3 March 2009 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://scitech.people.com.cn/BIG5/53757/4115149.html|script-title=zh:港現舊石器製造場 嶺南或為我發源地|trans_title=Paleolithic site appears in Hong Kong, Lingnan perhaps discovered our birthplace|newspaper=[[People's Daily]]|date=17 February 2006|accessdate=21 August 2010|language=Chinese|archivedate=16 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716135538/http://scitech.people.com.cn/BIG5/53757/4115149.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal|last=Tang|first=Chung|url=http://www.cuhk.edu.hk/ics/ccaa/linkfile/cuhk_uc.pdf|script-title=zh:考古與香港尋根|language=Chinese|trans_title=Archaeologist help find Hong Kong's Roots|publisher=[[New Asia College]]|journal=New Asia Monthly|volume= 32|issue=6|year=2005|pages=6–8|accessdate=21 August 2010}}</ref> চীনৰ চাং সাম্ৰাজ্য কালৰ আঠখন পেট্ৰ'গ্লাইফ ইয়াৰ চাৰিওকাশৰ দ্বীপসমূহত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.lcsd.gov.hk/ce/Museum/Monument/en/monuments_16.php|title=Declared Monuments in Hong Kong – New Territories |publisher=[[Leisure and Cultural Services Department]], Hong Kong Government|date=13 January 2010|accessdate=21 August 2010}}</ref> ==প্ৰশাসন==<!-- {{Main|Politics of Hong Kong|Hong Kong Government|Elections in Hong Kong}} [[File:HK Chater Road LegCo view.jpg|thumb|right|Opened in 1912, this granite neo-classical building in [[Central, Hong Kong|Central]] used to house the [[Old Supreme Court Building, Hong Kong|Supreme Court]]. It became the home to [[Legislative Council of Hong Kong]] (dubbed "Legco") from 1985 to 2011, spanning across the British and the Chinese rule. However, as the Legco has moved to a new complex in 2011, the building will revert to a judicial function, housing the [[Court of Final Appeal (Hong Kong)|Court of Final Appeal]] from 2015 onwards.|alt=The grey dome and front gable of a granite neo-classical building, with a skyscraper in the background against a clear blue sky.]] Hong Kong enjoys a high degree of autonomy, as its political and judicial systems operate independently from those of mainland China. In accordance with the Sino-British Joint Declaration, and the underlying principle of [[one country, two systems]], Hong Kong has a "high degree of autonomy as a special administrative region in all areas except defence and foreign affairs".{{refn|Section 3(2) of the ''Sino-British Joint Declaration'' states in part: "The Hong Kong Special Administrative Region will enjoy a high degree of autonomy, except in foreign and defence affairs which, are the responsibilities of the Central People's Government."|group=note}} The declaration stipulates that the region maintain its [[Capitalism|capitalist]] economic system and guarantees the rights and freedoms of its people for at least 50 years after the 1997 handover.{{refn|Section 3(5) of the ''Sino-British Joint Declaration'' states that the social and economic systems and lifestyle in Hong Kong will remain unchanged, and mentions rights and freedoms ensured by law. Section 3(12) states in part: "The above-stated basic policies of the People's Republic of China ... will remain unchanged for 50 years."|group=note}} The guarantees over the territory's autonomy and the individual rights and freedoms are enshrined in the [[Hong Kong Basic Law]], the territory's constitutional document, which outlines the system of governance of the Hong Kong Special Administrative Region, but which is subject to the interpretation of the [[Standing Committee of the National People's Congress]] (NPCSC).<ref name="BasicLawC8">{{cite web|url=http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_8.html|title=Basic Law, Chapter VIII|publisher=Basic Law Promotion Steering Committee|accessdate=10 November 2009}}</ref><ref name="ChenWenmin">{{cite book|last=Chen|first=Wenmin|first2=H. L.|last2=Fu|first3=Yash P.|last3=Ghai|title=Hong Kong's Constitutional Debate: Conflict Over Interpretation|year=2000|publisher=Hong Kong University Press|isbn=978-962-209-509-0|pages=235–236}}</ref>--><!-- The primary [[Separation of powers|pillars of government]] are the [[Executive Council of Hong Kong|Executive Council]], the [[Hong Kong Civil Service|civil service]], the [[Legislative Council of Hong Kong|Legislative Council]], and the [[Judiciary of Hong Kong|Judiciary]]. The Executive Council is headed by the [[Chief Executive of Hong Kong|Chief Executive]] who is elected by the [[Election Committee]] and then appointed by the [[Central People's Government]].<ref name="BasicLawC4S6">{{cite web|url=http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_4.html#section_6|title=Basic Law, Chapter IV, Section 6|publisher=Basic Law Promotion Steering Committee|accessdate=10 November 2009}}</ref><ref name="CivilServiceFactSheet">{{cite web|url=http://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/civil_service.pdf|title=Civil Service|publisher=[[Information Services Department]], Hong Kong Government|date=June 2009|accessdate=6 September 2010}}</ref> The civil service is a politically neutral body that implements policies and provides government services, where public servants are appointed based on meritocracy.<ref name="BasicLawC4S1">{{cite web|url=http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_4.html#section_1|title=Basic Law, Chapter IV, Section 1|publisher=Basic Law Promotion Steering Committee|accessdate=10 November 2009}}</ref><ref name="Burns">{{cite book|last=Burns|first=John P.|title=Government Capacity and the Hong Kong Civil Service|year=2004|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-590597-7|page=114}}</ref> The Legislative Council has 70 members, 40 seats are directly elected by universal suffrage by [[permanent residents of Hong Kong]] according to five [[geographical constituencies]] and a [[District Council (Second)|District Council functional constituency]]. 30 seats from [[Functional constituency (Hong Kong)|functional constituencies]] are directly elected by a smaller electorate, which consists of corporate bodies and persons from various stipulated functional sectors. The entire council is headed by the [[President of the Legislative Council of Hong Kong|President of the Legislative Council]] who serves as the [[speaker (politics)|speaker]].<ref name="BasicLawC4S3">{{cite web|url=http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_4.html#section_3|title=Basic Law, Chapter IV, Section 3|publisher=Basic Law Promotion Steering Committee|accessdate=10 November 2009}}</ref><ref name="Madden">{{cite book|last=Madden|first=Frederick|title=The End of Empire: Dependencies since 1948. Part 1: The West Indies, British Honduras, Hong Kong, Fiji, Cyprus, Gibraltar, and the Falklands|year=2000|publisher=Greenwood Publishing|isbn=978-0-313-29072-5|pages=188–196|volume=Volume VIII: Select Documents on the Constitutional History of the British Empire and Commonwealth}}</ref> Judges are appointed by the Chief Executive on the recommendation of an independent commission.<ref name="BasicLawC4S4"/><ref name="Gaylord">{{cite book|first=Mark S.|last=Gaylord|first2=Danny|last2=Gittings|first3=Harold|last3=Traver|title=Introduction to Crime, Law and Justice in Hong Kong|year=2009|publisher=Hong Kong University Press|isbn=978-962-209-978-4|page=153}}</ref>--><!-- The implementation of the Basic Law, including how and when the universal suffrage promised therein is to be achieved, has been a major issue of political debate since the transfer of sovereignty. In 2002, the government's proposed anti-subversion bill pursuant to [[Article 23 of the Basic Law]], which required the enactment of laws prohibiting acts of treason and subversion against the Chinese government, was met with fierce opposition, and eventually shelved.<ref name="BasicLawC2">{{cite web|url=http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_2.html|title=Basic Law, Chapter II|publisher=Basic Law Promotion Steering Committee|accessdate=10 November 2009}}</ref><ref name="immd"/><ref>{{cite web|url=http://www.hkhrm.org.hk/english/reports/present_abode.html|title=Presentation to Legislative Council on Right of Abode Issue|work=[[Hong Kong Human Rights Monitor]]|date=10 May 1999|accessdate=20 January 2007}}</ref> Debate between pro-Beijing groups, which tend to support the Executive branch, and the [[Pan-democracy camp]] characterises Hong Kong's political scene, with the latter supporting a faster [[Democratic development in Hong Kong|pace of democratisation]], and the principle of [[one man, one vote]].<ref name="Cohen">{{cite book|last=Cohen|first=Warren I.|last2=Li|first2=Zhao|year=1997|title=Hong Kong Under Chinese Rule: The Economic and Political Implications of Reversion|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62761-0|pages=220–235}}</ref> In 2004 the government failed to gain pan-democrat support to pass its so-called "district council model" for political reform.<ref>{{cite journal|title=The Legitimacy Problem and Democratic Reform in Hong Kong|last=Ming|first=Sing|journal=Journal of Contemporary China|volume= 15|issue=48|date=August 2006|pages=517–532|publisher=[[Informa]]|doi=10.1080/10670560600736558}}</ref> In 2009, the government reissued the proposals as the "''[[Consultation Document on the Methods for Selecting the Chief Executive and for Forming the LegCo in 2012]]''". The document proposed the enlargement of the Election Committee, Hong Kong's electoral college, from 800 members to 1,200 in 2012 and expansion of the legislature from 60 to 70 seats. The ten new legislative seats would consist of five geographical constituency seats and five functional constituency seats, to be voted in by elected district council members from among themselves.<ref name=consult2012>{{cite web|url=http://www.cmab-cd2012.gov.hk/doc/consultation_document_en.pdf|title=Public Consultation on the Methods for Selecting the Chief Executive and for Forming the Legislative Council in 2012|date=11 June 2010|publisher=Hong Kong Government|accessdate=5 September 2010}}</ref> The proposals were destined for rejection by pan-democrats once again, but a significant breakthrough occurred after the Central Government in Beijing accepted a counter-proposal by the [[Democratic Party (Hong Kong)|Democratic Party]]. In particular, the Pan-democracy camp was split when the proposal to directly elect five newly created functional seats was not acceptable to two constituent parties. The Democratic Party sided with the government for the first time since the handover and passed the proposals with a vote of 46–12.<ref>{{cite web|last=Balfour|first=Frederik|last2=Lui|first2=Marco|date=25 June 2010|url=http://www.businessweek.com/news/2010-06-25/hong-kong-lawmakers-approve-tsang-s-election-plan.html|title=Hong Kong Lawmakers Approve Tsang's Election Plan|work=Businessweek|publisher=Bloomberg|accessdate=6 October 2010}}</ref> On 31 August 2014, China disapproved a full democracy in Hong Kong by ruling that three candidates could run for elections as leader in 2017, and they would be chosen by a nomination committee.<ref name="HongKongChina">{{cite news|title=Hopes for full democracy in Hong Kong dealt blow by Beijing|url=http://www.hongkongherald.com/index.php/sid/225274003|date=31 August 2014|accessdate=1 September 2014|publisher=''Hong Kong Herald''}}</ref>--><!-- ===Legal system and judiciary===--><!-- {{Main|Law of Hong Kong|Judiciary of Hong Kong}} [[File:HK Central Statue Square Legislative Council Building n Themis s.jpg|thumb|upright|alt=blindfolded lady with sword in right hand held vertically down to floor, and a set of balance scales in her left hand held neck high|[[Themis]] or [[Lady Justice]], armed with sword and [[balance scales]] ([[Court of Final Appeal Building]], [[Central, Hong Kong|Central]], Hong Kong). She is the personification of justice balancing the scales of truth and fairness.]] Hong Kong's legal system is completely independent from the [[Law of the People's Republic of China|legal system of mainland China]]. In contrast to mainland China's [[civil law (legal system)|civil law]] system, Hong Kong continues to follow the [[English Common Law]] tradition established under British rule.<ref name=doj>{{cite web|url=http://www.doj.gov.hk/eng/legal/index.htm |title=The Legal System in Hong Kong |publisher=[[Department of Justice (Hong Kong)|Department of Justice]], Hong Kong Government |accessdate=20 September 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20080913063628/http://www.doj.gov.hk:80/eng/legal/index.htm |archivedate=13 September 2008 }}</ref> The essence of English common law is that it is made by [[judge]]s sitting in [[court]]s, applying [[legal precedent]] (''[[stare decisis]]'') to the facts before them. For example, [[Murder in English law|murder]] is a common law crime rather than one established by an Act of Parliament. Common law can be amended or repealed by Parliament; murder, for example, now carries a mandatory life sentence rather than the [[death penalty]]. According to [http://www.info.gov.hk/basic_law/fulltext/ Article 92]{{dead link|date=October 2013}} of the Basic Law, Hong Kong's courts may refer to decisions rendered by courts of other common law jurisdictions as precedents,<ref name="BasicLawC4S4"/><ref name="AshRob">{{cite book|last=Ash|first=Robert F.|title=Hong Kong in Transition: One Country, Two Systems|year=2003|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-29954-1|pages=161–188|volume=Volume 11: RoutledgeCurzon Studies in the Modern History of Asia}}</ref> and judges from other common law jurisdictions, most commonly England, [[Canada]] and [[Australia]], are allowed to sit as non-permanent judges of the [[Court of Final Appeal (Hong Kong)|Court of Final Appeal]].<ref name="BasicLawC4S4"/><ref name="AshRob"/> Structurally, the court system consists of the Court of Final Appeal, the [[High Court (Hong Kong)|High Court]], which is made up of the [[Court of Appeal (Hong Kong)|Court of Appeal]] and the [[Court of First Instance (Hong Kong)|Court of First Instance]], and the [[District Court (Hong Kong)|District Court]], which includes the [[Family Court (Hong Kong)|Family Court]].<ref name="jud"/> Other adjudicative bodies include the [[Lands Tribunal (Hong Kong)|Lands Tribunal]], the [[Magistrates' Court (Hong Kong)|Magistrates' Courts]], the Juvenile Court, the Coroner's Court, the Labour Tribunal, the Small Claims Tribunal, and the Obscene Articles Tribunal.<ref name="jud">{{cite web|url=http://www.judiciary.gov.hk/en/crt_services/pphlt/html/guide.htm|title=Introduction |publisher=[[Hong Kong Judiciary]]|accessdate=20 September 2008}}</ref> Justices of the Court of Final Appeal are appointed by Hong Kong's Chief Executive.<ref name="BasicLawC4S4"/><ref name="AshRob"/> The Court of Final Appeal has the power of final adjudication with respect to the law of Hong Kong as well as the power of final interpretation over local laws including the power to strike down local ordinances on the grounds of inconsistency with the Basic Law.<ref>http://www.doj.gov.hk/eng/public/basiclaw/basic13_2.pdf</ref><ref>{{cite web|url=http://www.doj.gov.hk/eng/public/basiclaw/basic10_3.pdf |title=Basic Law Bulletin Issue No. 10 Part 3 |format=PDF |date= |accessdate=14 May 2014}}</ref> The [[Department of Justice (Hong Kong)|Department of Justice]] is responsible for handling legal matters for the government. Its responsibilities include providing legal advice, criminal prosecution, civil representation, legal and policy drafting and reform, and international legal co-operation between different jurisdictions.<ref name=doj/> Apart from prosecuting criminal cases, lawyers of the Department of Justice act on behalf of the government in all civil and administrative lawsuits against the government.<ref name=doj/> As protector of the [[public interest]], the department may apply for [[judicial review]]s and may intervene in any cases involving the greater public interest.<ref>{{cite web|url=http://www.doj.gov.hk/eng/about/sjo.htm |title=About Us: Organisation chart of the Secretary for Justice's Office |publisher=Department of Justice, Hong Kong Government |accessdate=5 September 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20080904122425/http://www.doj.gov.hk:80/eng/about/sjo.htm |archivedate=4 September 2008 }}</ref> The Basic Law protects the Department of Justice from any interference by the government when exercising its control over criminal prosecution.<ref name="BasicLawC4S2">{{cite web|url=http://www.basiclaw.gov.hk/en/basiclawtext/chapter_4.html#section_2|title=Basic Law, Chapter IV, Section 2|publisher=Basic Law Promotion Steering Committee|accessdate=10 November 2009}}</ref><ref>{{cite book|last=Weisenhaus|first=Doreen|first2=Jill|last2=Cottrell|first3=Mei Ning|last3=Yan|title=Hong Kong Media Law: A Guide for Journalists and Media Professionals|year=2007|publisher=Hong Kong University Press|isbn=978-962-209-808-4|page=74}}</ref>--> ===মানৱ অধিকাৰ=== হংকং চৰকাৰে নাগৰিকসকলৰ মানৱ অধিকাৰক সন্মান কৰে। <!-- However, suffrage is not universal.{{clarify|reason=who is allowed to vote is better, not who isn't|date=October 2015}}--> ইয়াত প্ৰচাৰ মাধ্যম আৰু এছেম্বলিৰ স্বাধীনতাৰ সীমাবদ্ধতা আছে।<ref name=con>{{cite web|url=http://hongkong.usconsulate.gov/ushk_hr_2009022501.html |title=2008 Human Rights Report: China (Hong Kong) |work=US Department of State |accessdate=2 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100123204017/http://hongkong.usconsulate.gov/ushk_hr_2009022501.html<!--Added by H3llBot--> |archivedate=23 January 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://familyclic.hk/en/topics/Matrimonial-matters/Marriage-and-co-habitant-issues/Same-sex-marriage-civil-partnership/|title=Same-Sex Marriage / Civil partnership|publisher=FamilyCLIC.hk|accessdate=25 September 2015|archivedate=25 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925152342/http://familyclic.hk/en/topics/Matrimonial-matters/Marriage-and-co-habitant-issues/Same-sex-marriage-civil-partnership/|deadurl=yes}}</ref><!-- 200,000 migrant workers cannot make complaints against their employers since they face deportation if dismissed from their jobs. A 2008 law against racial discrimination does not cover mainlanders, immigrants or migrant workers.<ref name=free>{{cite web|url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2009&country=7741|title=Country Report 2009 |work=Freedom House |accessdate=14 December 2009}}</ref>--> ৰাজহুৱা স্থানত প্ৰতিবাদকাৰীক কঠোৰ-হাতেৰে দমন কৰিলেও পুলিচক ক্ষমা কৰি দিয়া হয়,<ref name=ps>{{cite web |url=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Asia/Story/STIStory_478501.html |title=Protest against HK rail link |date=17 January 2010 |work=The Straits Times |accessdate=6 April 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724024537/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Asia/Story/STIStory_478501.html |archivedate=24 July 2013 }}</ref> আৰু পুলিচৰ এই বৰ্ধিত ক্ষমতা সন্দৰ্ভত বহু মতানক্য আছে।<ref name=jt>http://www.legco.gov.hk/yr03-04/english/counmtg/hansard/cm0428ti-translate-e.pdf</ref> সম-লিংগীয় অপৰাধৰ বাবে হংকঙত কঠোৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=g>{{cite web |url=http://www.hkhrm.org.hk/PR/sexualorientationpaper.htm |title=Sexual Orientation and Human Rights in Hong Kong |work=Hong Kong Human Rights Monitor |accessdate=2 March 2010 |archivedate=26 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090526065222/http://www.hkhrm.org.hk/PR/sexualorientationpaper.htm |deadurl=yes }}</ref> [[হংকং ইণ্টাৰনেট চেঞ্চৰশ্বিপ|হংকং ইণ্টাৰনেট চেঞ্চৰশ্বিপ]]ৰ নীতি আৰু নিয়মসমূহ [[চীনৰ ইণ্টাৰনেট চেঞ্চৰশ্বিপ]]তকৈ পৃথক।<ref>{{cite news|url=http://www.wired.com/wired/archive/5.06/china_pr.html |title=The Great Firewall of China |publisher=Wired.com |date=1 February 1996 |accessdate=2 November 2011 |first1=Geremie R. |last1=Barme |first2=Sang |last2=Ye}}</ref> ===অঞ্চল আৰু জিলাসমূহ=== হংকঙক তিনিটা অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছে: [[হংকং দ্বীপ]], [[কৌলোন]], [[নিউ টেৰিট'ৰিজ]]। অঞ্চলসমূহক ১৮খন জিলা আছে। জিলাসমূহৰ ৰাজহুৱা সেলৃৱা, সামাজিক আঁচনি, সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী, আৰু পৰিৱেশৰ উন্নতি আদিৰ বাবে কিছুমান জিলা পৰিষদ আছে।<ref name=district>{{cite web|url=http://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/district_admin.pdf|title=Hong Kong– The Facts: District Administration|publisher=Hong Kong Government|accessdate=31 August 2008|archivedate=7 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907000229/http://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/district_admin.pdf|deadurl=yes}}</ref> জিলা পৰিষদসমূহৰ মুঠ ৫৪১খন আসন আছে, ইয়াৰে ৪১২খন আসনৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰা হয়; হাকী সকলক মুখ্য সহকাৰী আৰু গ্ৰাম্য সমিতিৰ ২৭ "অৱসৰ প্ৰাপ্ত" পদাধিকাৰীৰ দ্বাৰা নিয়োগ কৰা হয়।<ref name=district/> জিলা কাৰ্যালয়ৰ জৰিয়তে গৃহ বিভাগে জনতাৰ সৈতে চৰকাৰী আঁচনি আৰু পৰিকল্পনাসমূহৰ ৰূপায়ণ কৰে।<ref name="HAD">{{cite web|url=http://www.had.gov.hk/en/about_us/mission/mission.htm|title=Mission|publisher=[[Home Affairs Department]], Hong Kong Government|date=30 June 2009|accessdate=10 November 2009|archivedate=22 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090222234344/http://www.had.gov.hk/en/about_us/mission/mission.htm|deadurl=yes}}</ref> হংকঙৰ [[একতান্ত্ৰিক]] পদ্ধতিৰ চৰকাৰ আছে; ২০০০ চনত ইয়াৰ দুখন পৌৰ সমিতিৰ ভংগৰে পৰা কোনো স্থানীয় প্ৰশাসন নাই। ইয়াত নগৰ অথবা চহৰৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট সংজ্ঞা নাই। জিলাসমূহ হৈছে: ১. [[Islands District, Hong Kong|দ্বীপসমূহ]], ২. [[Kwai Tsing District|ক্বাই ছিং]], ৩. [[North District, Hong Kong|উত্তৰ]], ৪. [[Sai Kung District|ছাই কুং]], ৫. [[Sha Tin District|ছা টিন]], ৬. [[Tai Po District|টাই প']], ৭. [[Tsuen Wan District|ছুৱেন ৱান]], ৮. [[Tuen Mun District|টুৱেন মুন]], ৯. [[Yuen Long District|য়ুৱেন লং]], ১০. [[Kowloon City District|কৌলুন চিটি]], ১১. [[Kwun Tong District|ক্বুন টং]], ১২. [[Sham Shui Po District|ছাম ছুই প']], ১৩. [[Wong Tai Sin District|ৱং টাই ছিন]], ১৪. [[Yau Tsim Mong District|য়াউ ছিম মং]], ১৫. [[Central and Western District|কেন্দ্ৰীয় আৰু পশ্চিম]], ১৬. [[Eastern District, Hong Kong|পূৱ]], ১৭. [[Southern District, Hong Kong|দক্ষিণ]], ১৮. [[Wan Chai District|ৱান চাই]] ===সৈন্যবাহিনী===<!-- {{Main|People's Liberation Army Hong Kong Garrison}}--> [[File:PLA HK 07 Army arm badge (cropped).png|thumb|120px|left|PLA হংকং গেৰিছন আৰ্ম বেজ]] ১৯৯৭ চনৰ ১ জুলাইত হংকঙৰ শাসনভাৰ চীনৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰাৰ লগে লগে ব্ৰিটিছ বেৰেকসমূহ স্থল, সমুদ্ৰ আৰু বায়ু সেনাৰে সমৃদ্ধ [[PLA Hong Kong Garrison|গেৰিছন অৱ পিপুলছ লিবাৰেশ্বন আৰ্মি]]ৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপন কৰা হৈছিল, যাৰ আধিকাৰিত্বত আছিল চীনা [[Central Military Commission (China)|চেণ্ট্ৰেল মিলিটেৰী কমিশ্বন]]। <!-- The [[Hong Kong Basic Law|Basic Law of Hong Kong]] protects local civil affairs against any interference by the garrison; members of the garrison are subject to Hong Kong laws. The Hong Kong Government remains responsible for the maintenance of public order; however, it may ask the PRC government for assistance from the garrison in maintaining public order and in disaster relief. The PRC government is now responsible for the costs of maintaining the garrison.<ref name="BasicLawC2"/><ref name="Rioni2">{{cite book|last=Rioni|first=S. G.|title=Hong Kong in Focus: Political and Economic Issues|year=2002|publisher=Nova Publishers|isbn=978-1-59033-237-5|pages=154–163}}</ref>--> হংকঙৰ ষষ্ঠোৰ্ধ শিশু সকলৰ বাবে ২০১৫ চনৰ ১ জানুৱাৰীত হংকং আৰ্মি কেডেট এছ'চিয়েশ্বন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। উদ্বোধনী অনুষ্ঠান হংকঙৰ [[People's Liberation Army|PLA]] নৌ শিবিৰত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল; কেৱল প্ৰ'-বেইজিং প্ৰেছকহে ইয়ালে আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1681760/mystery-surrounds-new-hong-kong-army-cadet-force-which-was|title=Mystery surrounds new Hong Kong army cadet force inaugurated at PLA base|date=15 January 2015|work=SCMP Hong Kong}}</ref> ==ভূগোল আৰু জলবায়ু== [[File:HongKong boundary from space.png|thumb|right|alt=Topographical satellite image with enhanced colours showing areas of vegetation and conurbation. Purple areas around the coasts indicate the areas of urban development|গ্ৰাম্য বিকাশ আৰু কৃষিক্ষেত্ৰৰ উপগ্ৰহীয় চিত্ৰ। ]] হংকং পাৰ্ল নদীৰ ব-দ্বীপৰ বিপৰীতে [[মাকাও]]ৰ পৰা {{convert|60|km|mi|abbr=on}} পূৱত চীনৰ দক্ষিণ উপকূলত অৱস্থিত। ইয়াৰ পূৱ, দক্ষিণ আৰু পশ্চিমে দক্ষিণ চীন সাগৰে আগুৰি আছে আৰু উত্তৰে ছেনঝেং নদীৰ সিপাৰে ছেনঝেং নগৰ গুৱাণ্ডং আছে। ইয়াৰ কালি {{convert|1104|km2|sqmi|abbr=on}}। ইয়াৰ প্ৰায় ২০০টা দূৰৱৰ্তী দ্বীপ আছে; সৰ্ববৃহৎ দ্বীপ লানটাও। মুঠ কালিৰ, {{convert|1054|km2|sqmi|abbr=on}} হৈছে মাটি আৰু {{convert|50|km2|sqmi|abbr=on}} হৈছে পানী। <!--Hong Kong claims territorial waters to a distance of {{convert|3|nmi|km|abbr=out}}. Its land area makes Hong Kong the [[List of countries by area|179th largest inhabited territory]] in the world.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hk.html |title=Hong Kong |work=The World Factbook |publisher=CIA |date=23 August 2010 |accessdate=17 September 2010}}</ref><ref name="censtatd"/> In comparison to [[North America]]n cities, Hong Kong is tiny yet heavily populated. An example could be the city [[Edmonton]], with a metro population of about 1.4 Million, making the city considerably smaller in population than Hongkong's 7.4 Million. However, Edmonton's metro area totals nearly {{convert|10000|km2|sqmi|abbr=on}} making the city almost ten times larger than Hong kong. Also, The [[Greater Los Angeles Area|Greater Los Angeles]] area is over {{convert|87000|km2|sqmi|abbr=on}}, and with 18 million residents, has an incredibly low density when compared to Hong Kong and is 79 times larger in area.--><!-- [[File:Lantau montane grassland.jpg|thumb|left|Higher-altitude areas of Hong Kong are often dominated by grassland: Lantau Island during the dry season.]] As much of Hong Kong's terrain is hilly to mountainous with steep slopes, less than 25% of the territory's landmass is developed, and about 40% of the remaining land area is reserved as [[Conservation in Hong Kong|country parks]] and [[nature reserves]].<ref>{{cite book|title=An Introduction to the Cape d'Aguilar Marine Reserve, Hong Kong|first=Brian|last=Morton|first2=Elizabeth|last2=Harper|publisher=[[University of Hong Kong|Hong Kong University Press]]|page=9|isbn=9789622093881|year=1995}}</ref> Low altitude vegetation in Hong Kong is dominated by [[Secondary forest|secondary]] [[rainforest]]s, as the primary forest was mostly cleared during the Second World War, and higher altitudes are dominated by [[grassland]]s. Most of the territory's [[urban development]] exists on Kowloon peninsula, along the northern edge of Hong Kong Island, and in scattered settlements throughout the New Territories.<ref name="Census2006">{{cite web |url=http://www.bycensus2006.gov.hk/FileManager/EN/Content_962/06bc_mainrpt_v1.pdf |title=2006 Population By-census |publisher=Census and Statistics Department, Hong Kong Government |accessdate=13 November 2009}}</ref> The highest elevation in the territory is at [[Tai Mo Shan]], {{convert|957|m|ft}} [[Above mean sea level|above sea level]].<ref>{{cite web |url=http://www.afcd.gov.hk/english/country/cou_vis/cou_vis_cou/cou_vis_cou_tms/cou_vis_cou_tms.html |title=Tai Mo Shan Country Park |date=17 March 2006 |publisher=[[Agriculture, Fisheries and Conservation Department]], Hong Kong Government |accessdate=8 November 2009}}</ref> Hong Kong's long and irregular coast provides it with many bays, rivers and [[Beaches of Hong Kong|beaches]].<ref>{{cite web |url=http://www.ocasia.org/NOCS/NocCountries.aspx?Nocs=12 |title= Hong Kong |publisher=[[Olympic Council of Asia]] |accessdate=14 November 2009 }}{{dead link|date=October 2013}}</ref> On 18 September 2011, [[UNESCO]] listed the [[Hong Kong National Geopark]] as part of its [[Global Geoparks Network]]. Hong Kong Geopark is made up of eight Geo-Areas distributed across the [[Sai Kung District|Sai Kung]] Volcanic Rock Region and Northeast New Territories Sedimentary Rock Region.<ref>{{cite web|url=http://www.geopark.gov.hk/publications/Geopark_Leaflet.pdf |title=Geopark leaflet|format=PDF |accessdate=26 October 2013}}</ref>--><!-- Despite Hong Kong's reputation of being intensely urbanised, the territory has tried to promote a green environment,<ref>{{cite web|url=http://www.hktrader.net/200111/200104/200104s1.htm |title=Chief Executive pledges a clean, green, world-class city|publisher=[[Hong Kong Trade Development Council]]|date=November 2001|accessdate=17 September 2010}}</ref> and recent growing public concern has prompted the severe restriction of further [[Land reclamation in Hong Kong|land reclamation]] from Victoria Harbour.<ref name="BBCHarbor">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3381827.stm|title=HK harbour reclamation reprieve|publisher=BBC News|date=9 January 2004|accessdate=4 October 2010}}</ref> Awareness of the environment is growing as Hong Kong suffers from increasing pollution compounded by its geography and tall buildings. Approximately 80% of the [[Air pollution in Hong Kong|city's smog]] originates from other parts of the Pearl River Delta.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2007/03/22/world/asia/22hongkong.html?ex=1332216000&en=d298556ccd753714&ei=5088&partner=rssnyt |title=Dirty Air Becomes Divisive Issue in Hong Kong Vote |newspaper=The New York Times |date=5 November 2006 |accessdate=1 February 2008|first=Keith|last=Bradsher}}</ref>--><!-- Though it is situated just south of the [[Tropic of Cancer]], Hong Kong has a [[humid subtropical climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]] ''Cwa''). Summer is hot and humid with occasional showers and thunderstorms, and warm air coming from the southwest. [[Typhoons]] most often occur in summer. They sometimes result in flooding or landslides. Winters are mild and usually start sunny, becoming cloudier towards February; the occasional cold front brings strong, cooling winds from the north. The most temperate seasons are spring, which can be changeable, and autumn, which is generally sunny and dry.<ref name="HKClimate">{{cite web |url=http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/climahk.htm |title=Climate of Hong Kong |publisher=[[Hong Kong Observatory]] |date=4 May 2003 |accessdate=2 August 2007}}</ref>--> হংকঙৰ বাৰ্ষিক গড় সূৰ্যৰ পোহৰৰ পৰিমাণ হৈছে ১,৯৪৮ ঘণ্টা,<ref name="sunshine">{{cite web |url=http://www.censtatd.gov.hk/products_and_services/products/publications/statistical_report/general_statistical_digest/index_cd_B1010006_dt_latest.jsp |title=Hong Kong in Figures 2008 Edition |publisher=Census and Statistics Department, Hong Kong Government |date=27 February 2008 |accessdate=7 May 2008 |archivedate=9 March 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080309112552/http://www.censtatd.gov.hk/products_and_services/products/publications/statistical_report/general_statistical_digest/index_cd_B1010006_dt_latest.jsp |deadurl=yes }}</ref> আনহাতে বৰ্তমানলৈকে [[Hong Kong Observatory]]ৰ তথ্যমতে আটাইতকৈ উচ্চতম আৰু নিম্নতম তাপমান হৈছে ক্ৰমে {{convert|36.3|and|0.0|°C|°F|sigfig=3}}।<ref name="extremeshko"/><ref name="HKO all-time record high"/> ==জনগাঁঠনি== [[File:St. John's Cathedral, HK bell tower.JPG|thumb|ছেণ্ট জনছ কেথড্ৰেল, হংকঙৰ আটাইতকৈ পুৰণি গীৰ্জা]] [[File:Hong Kong Budha.jpg|thumb|[[Tian Tan Buddha|বৃহৎ বুদ্ধ]], [[লানটাউ দ্বীপ]], হংকং]] [[File:HK WongTaiSinTemple.JPG|thumb|[[Wong Tai Sin Temple (Hong Kong)|ৱং টাই ছিন মন্দিৰ]]]] [[File:Hkcatholiccathedral.jpg|thumb|[[Immaculate Conception Cathedral of Hong Kong|কেথড্ৰেল অৱ দ্য ইমাকুলেট কনচেপশ্বন]], হংকঙৰ কেথলিক কেথড্ৰেল]] ২০১১ চনৰ মতে হংকঙৰ জনসংখ্যা ৭.০৭ নিযুত। যোৱা পাঁচ বছৰ ধৰি ইয়াৰ বাৰ্ষিক গড় বৃদ্ধি হৈছে ০.৬%তকৈও অধিক।<ref name="census1"/> হংকঙৰ বৰ্তমান জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯৩.৬% লোক থলুৱা চীনাভাষী।<ref name="census1">{{Cite report|date=February 2012|title=2011 Population Census – Summary Results|url=http://www.census2011.gov.hk/pdf/summary-results.pdf|publisher=[[Census and Statistics Department (Hong Kong)|Census and Statistics Department]]|accessdate=5 September 2013|format=PDF|archivedate=21 October 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191021224429/https://www.census2011.gov.hk/pdf/summary-results.pdf|deadurl=yes}}</ref> গৰিষ্টসংখ্যক কেণ্টনিজভাষী হংকঙীয়ানৰ মূল হৈছে চুবুৰীয়া গুৱাণ্ডং সীমান্ত,<ref name="cicred">{{cite journal|url=http://www.cicred.org/Eng/Publications/pdf/c-c21.pdf|last=Fan Shuh Ching|title=The Population of Hong Kong|work=World Population Year|publisher=[[Cicred|Committee for International Coordination of National Research in Demography]]|year=1974|pages=18–20|accessdate=25 August 2010|archivedate=18 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718182324/http://www.cicred.org/Eng/Publications/pdf/c-c21.pdf|deadurl=yes}}</ref> যিসকলৰ বেছিভাগেই [[দ্বিতীয় চীনা-জাপানী যুদ্ধ]], [[চীনা চিভিল ৱাৰ]], আৰু [[Communist Party of China|চীনৰ সমাজবাদী শাসন]]ৰ সময়ত পলাই আহিছিল।<ref>{{cite web | title = A history of refugees in Hong Kong | publisher = Time Out Hong Kong | date = 18 June 2013 | url = http://www.timeout.com.hk/feature-stories/features/59040/a-history-of-refugees-in-hong-kong.html | accessdate = 9 September 2013 | quote = The first wave of refugees came to Hong Kong in the 1930s to escape from the Chinese Civil War and the Sino-Japanese War, but it wasn't until 1949, during the Chinese exodus, when an estimated one million-plus mainland Chinese started coming into the territory via the northern borders. Many people, mostly anti-communist Kuomintang officials and capitalists, rushed to Hong Kong in search of refuge. | archivedate = 10 August 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130810121844/http://www.timeout.com.hk/feature-stories/features/59040/a-history-of-refugees-in-hong-kong.html | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite book | title = Lonely Planet Hong Kong | publisher = [[Lonely Planet]] | edition =10th | year =2002 | page = 16 | isbn =1864502304 |quote = The turmoil on the mainland, leading to the defeat of the Nationalists and takeover by the Communists in 1949, unleashed a torrent of refugees – both rich and poor -into Hong Kong. }}</ref><ref>{{cite news |title =Veterans who fled mainland for Hong Kong in 1970s tell their stories |newspaper = [[South China Morning Post]] |url =http://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1120852/veterans-who-fled-mainland-hong-kong-1970s-tell-their-stories | accessdate = 9 September 2013}}</ref><ref>{{cite book | last = Carroll | first = John | title =A Concise History of Hong Kong| publisher = Rowman & Littlefield | year =2007 | page = 127 | isbn =978-0742534223 }}</ref><!-- Residents from mainland China do not have the [[right of abode in Hong Kong]], nor are they allowed to enter the territory freely.<ref name="immd">{{cite web|url=http://www.immd.gov.hk/ehtml/hksarvepid.htm|title= Right of Abode in HKSAR—Verification of Eligibility for Permanent Identity Card|publisher=[[Immigration Department (Hong Kong)|Immigration Department]], Hong Kong Government|date=5 June 2007|accessdate=1 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080119033446/http://www.immd.gov.hk/ehtml/hksarvepid.htm--><!--Added by H3llBot--><!--|archivedate=19 January 2008}}</ref> However, the influx of immigrants from mainland China, approximating 45,000 per year, is a significant contributor to its population growth – a daily quota of 150 Mainland Chinese with family ties in Hong Kong are granted a "one way permit".<ref>{{cite web|url=http://www.hkclic.org/en/topics/immigration/for_non_residents/q1.shtml |title=Who is entitled to sponsor family members to come to live in Hong Kong? If I am a lawful resident of Hong Kong, can my family members in the Mainland (or elsewhere) apply to immigrate to Hong Kong? |publisher=Community Legal Information Centre |accessdate=4 November 2009}}</ref> Life expectancy in Hong Kong is 79.16 years for males and 84.79 years for females as of 2009, making it the highest life expectancy in the world.<ref name="cia"/>--><!-- About 93.6% of the people of Hong Kong are of Chinese descent,<ref name="census1"/> the majority of whom are [[Taishanese people in Hong Kong|Taishanese]], [[Teochew people|Chiu Chow]], other [[Cantonese people]], and [[Hakka people|Hakka]]. Hong Kong's Han majority originate mainly from the Guangzhou and [[Taishan]] regions in Guangdong province.<ref name="cicred"/> The remaining 6.4% of the population is composed of non-ethnic Chinese.<ref name=census1/> There is a [[South Asians in Hong Kong|South Asian]] population of Indians, Pakistanis and [[Nepal]]ese; some [[Vietnamese boat people|Vietnamese refugees]] have become permanent residents of Hong Kong. There are also [[Britons in Hong Kong|Britons]], [[Americans in Hong Kong|Americans]], [[Canadians in Hong Kong|Canadians]], [[Japanese in Hong Kong|Japanese]], and [[Koreans in Hong Kong|Koreans]] working in the city's commercial and financial sector.{{refn|The results of the 2006 census showed that the "white" population had declined from 46,584 in 2001 to 36,384, a decline of 22&nbsp;percent.<ref>{{cite news|url=http://www.globalautoindustry.com/article.php?id=2764&jaar=2008&maand=7&target=China|title=Counting Expat Numbers a Complex Task (Hong Kong)|date=July 2008|publisher=Global Auto Industry|accessdate=30 August 2010}}</ref>|group=note}} In 2008, there were an estimate of 252,500 [[foreign domestic helpers in Hong Kong|foreign domestic helpers]] from [[Indonesia]] and the [[Philippines]] working in Hong Kong.<ref>{{cite book|title=Application of International Labour Standards 2009 (I)|author=International Labour Office|year=2009|publisher=[[International Labour Organization]]|isbn=92-2-120634-3|page=640}}</ref>--><!-- Hong Kong's ''de facto'' official language is [[Standard Cantonese|Cantonese]], a [[varieties of Chinese|variety of Chinese]] originating from Guangdong province to the north of Hong Kong.<ref>{{cite web|url=http://jmsc.hku.hk/hkstories/content/view/97/35/|last=Westra|first=Nick|date=5 June 2007|title=Hong Kong as a Cantonese speaking city |publisher=[[Journalism and Media Studies Centre]], University of Hong Kong|accessdate=14 November 2009 }}</ref> English is also an official language, and according to a 1996 by-census is spoken by 3.1 percent of the population as an everyday language and by 34.9 percent of the population as a second language.<ref>{{cite web|url=http://www.ucl.ac.uk/english-usage/ice/icehk.htm|title=ICE Hong Kong|publisher=[[University College London]]|accessdate=1 February 2008}}</ref> Signs displaying both Chinese and English are common throughout the territory. Since the 1997 Handover, an increase in immigrants from communist China and greater interaction with the mainland's economy have brought an increasing number of [[Standard Chinese|Mandarin]] speakers to Hong Kong.<ref>{{cite journal|url=http://www.swarthmore.edu/SocSci/Linguistics/Papers08/Yum.pdf|last=Yum|first=Cherry|title=Which Chinese? Dialect Choice in Philadelphia's Chinatown|year=2007|publisher=[[Haverford College]]|accessdate=25 August 2010}}</ref>--> ===ধৰ্ম=== হংকঙৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক লোকৰ কোনো ধৰ্ম নাই, ধৰ্মবিহীন বা নাস্তিক।<ref>{{cite web |url=http://www.bmm.org/BMM/WhereWeServe/Asia/hongkong.htm |title=Hong Kong |publisher=Bmm.org |date=1 July 1997 |accessdate=2 November 2011 |archivedate=27 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927073506/http://www.bmm.org/BMM/WhereWeServe/Asia/hongkong.htm |deadurl=yes }}</ref> ইউএছ বিভাগৰ মতে প্ৰায় ৪৩ শতাংশ লোকে যিকোনো ধৰ্ম পালন কৰে।<ref name="state.gov">{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148863.htm#hong_kong |title=China (Includes Tibet, Hong Kong, Macau) |publisher=State.gov |accessdate=2 November 2011}}</ref> এক সমীক্ষামতে ইয়াৰ ৬৪% লোকে ইশ্বৰ বিশ্বাস নকৰে,<ref>{{Cite journal|first=Marita |last=Carballo|title=RELIGION IN THE WORLD AT THE END OF THE MILLENNIUM|url=http://www.gallup-international.com/ContentFiles/millennium15.asp|publisher=[[Gallup International Association]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720050317/http://www.gallup-international.com/ContentFiles/millennium15.asp|archivedate=20 July 2011 |accessdate=11 May 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.countdown.org/end/apostasy_04.htm |title=Apostasy |publisher=Countdown.org |accessdate=2 November 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725200439/http://www.countdown.org/end/apostasy_04.htm |archivedate=25 July 2011 }}</ref> আৰু সম্ভৱতঃ প্ৰায় ৮০% লোকৰ কোনো ধৰ্ম নাই।<ref>{{cite web |url=http://www.slidefinder.net/h/hong_kong_youth_know_practice/7539973 |title=Do Hong Kong youth know how to practice safe sex? |publisher=Slidefinder.net |date=14 January 2010 |accessdate=2 November 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007195631/http://www.slidefinder.net/h/hong_kong_youth_know_practice/7539973 |archivedate=7 October 2011 }}</ref> হংকঙত এক উচ্চ পৰ্যায়ৰ ধৰ্মীয় স্বাধীনতা আছে। ইয়াৰ প্ৰধান ধৰ্মবোৰ হৈছে [[Religion in Hong Kong|বৌদ্ধ, টাও আৰু কনফুচিয়ান]]; ইয়াত প্ৰায় ১.৫ নিযুত বৌদ্ধ আৰু টাও ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে।<ref name="state.gov"/> প্ৰায় ৮,৩৩,০০০ সংখ্যক লোক খ্ৰীষ্টিয়ান, ই মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১১.৭%।<ref name="Hong Kong 2010">{{cite web|url=http://www.yearbook.gov.hk/2010/en/pdf/E18.pdf |title=Hong Kong Year Book (2010): Chapter 18 – Religion and Custom |format=PDF |accessdate=26 October 2013}}</ref> ইয়াৰোপৰি হংকঙত [[Sikhism|শিখ]], [[Islam|মুছলমান]], যিয়ুইছ, [[Hinduism|হিন্দু]] আৰু [[Bahá'í Faith|বাহাই]] ধৰ্মী লোকো আছে।<ref name = "onnxty">{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90133.htm#hk|title=International Religious Freedom Report 2007 – Hong Kong|publisher=[[United States Department of State]]|year=2007|accessdate=16 May 2009}}</ref> ইয়াত [[ফালোন গং]] পালন কৰাতো কোনো বাধা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71338.htm#hongkong|title=International Religious Freedom Report 2006 – Hong Kong|year=2006|publisher=United States Department of State|accessdate=6 October 2010}}</ref> ===ব্যক্তিগত উপাৰ্জন=== পৰিসংখ্যামতে হংকঙৰ আয়ৰ বৈষম্য এছিয়া পেছিফিকৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক। ৰাষ্ট্ৰ সংঘৰ মানৱ সংস্থাপন আঁচনি, ২০০৮ৰ মতে হংকঙৰ [[Gini coefficient]] হৈছে ০.৫৩, যিটো এছিয়াৰ সৰ্বাধিক আৰু "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানৰ তুলনাত উচ্চ"।<ref>{{cite news |last=Piboontanasawat |first=Nipa |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a7.igvdrfs5g |title=Hong Kong Has Highest Income Disparity in Asia, UN Report Says |publisher=Bloomberg |date=23 October 2008 |accessdate=25 August 2010}}</ref><ref> {{cite press release |url=http://www.unhabitat.org/downloads/docs/presskitsowc2008/PR%201.pdf |title=State of the World's Cities 2008/2009 |publisher=[[United Nations Human Settlements Programme]] |year=2009 |accessdate=31 August 2010}}</ref> ===শিক্ষা=== [[File:The University of Hong Kong.jpg|thumb|right|[[হংকং বিশ্ববিদ্যালয়]]|alt=3-storey red brick building with gabled roof adjacent to 7-storey modern building with flat roof.]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থা থকাৰ পিছতো, হংকঙৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাই [[Education in England|ইংলেণ্ডৰ ব্যৱস্থা]]<ref name="HKUChan">{{cite book|last=Chan|first=Shun-hing|last2=Leung|first2=Beatrice|year=2003|title=Changing Church and State Relations in Hong Kong, 1950–2000|publisher=[[Hong Kong University Press]]|page=24|isbn=962-209-612-3}}</ref> অনুসৰণ কৰে। "মাতৃ ভাষাত শিক্ষা" প্ৰদানৰ বাবে চৰকাৰৰ তৰফৰ পৰা বিশেষ আঁচনি গ্ৰহণ কৰা হয়, যিবোৰত "শিক্ষাৰ মাধ্যম" হৈছে লিখিত চীনা আৰু ইংৰাজীৰ সৈতে কেণ্ট'নিজ,<ref>{{cite web |url=http://www.edb.gov.hk/index.aspx?nodeID=1909&langno=2 |script-title=zh:母語教學小冊子 |trans_title=Mother Tongue Instruction Handbook |language=Chinese |publisher=Education Bureau, Hong Kong Government |accessdate=4 November 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090209100914/http://www.edb.gov.hk/index.aspx?nodeID=1909&langno=2 |archivedate=9 February 2009 }}</ref> অৱশ্যে কিছুমান বিদ্যালয়ৰ শিক্ষাদানত ইংৰাজী ব্যৱহৃত হয়। <!-- In secondary schools, 'biliterate and trilingual' proficiency is emphasised, and [[Standard Chinese|Mandarin]]-language education has been increasing.<ref>{{cite web|url=http://www.edb.gov.hk/index.aspx?nodeID=1901&langno=1 |title=Policy for Secondary Schools -Medium of Instruction Policy for Secondary Schools |publisher=Education Bureau, Hong Kong Government |accessdate=4 November 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20090111005741/http://www.edb.gov.hk:80/index.aspx?nodeid=1901&langno=1 |archivedate=11 January 2009 }}</ref> The [[Programme for International Student Assessment]] ranked Hong Kong's education system as the second best in the world.<ref name="OECD">{{cite web|url=http://www.pisa.oecd.org/document/2/0,3343,en_32252351_32236191_39718850_1_1_1_1,00.html|title=PISA 2006 Science Competencies for Tomorrow's World|year=2006|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]]|accessdate=14 December 2007}}</ref> Hong Kong's [[public school (government funded)|public schools]] are operated by the [[Education Bureau]]. The system features a non-compulsory three-year kindergarten, followed by a compulsory six-year primary education, a compulsory three-year junior secondary education, a non-compulsory two-year senior secondary education leading to the [[Hong Kong Certificate of Education Examination]]s and a two-year matriculation course leading to the [[Hong Kong Advanced Level Examination]]s.<ref>{{cite web|url=http://www.edb.gov.hk/index.aspx?nodeID=97&langno=1 |title=Kindergarten, Primary and Secondary Education |publisher=Education Bureau, Hong Kong Government |accessdate=1 February 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20071230194617/http://www.edb.gov.hk:80/index.aspx?nodeID=97&langno=1 |archivedate=30 December 2007 }}</ref> The New Senior Secondary academic structure and curriculum was implemented in September 2009, which provides for all students to receive three years of compulsory junior and three years of compulsory senior secondary education.<ref name=nss>{{cite web|url=http://www.edb.gov.hk/index.aspx?nodeID=2063&langno=1 |title=Programme Highlights|work=Hong Kong Government|accessdate=20 October 2010}}</ref><ref name="HKEduLi">{{cite news|url=http://news.gov.hk/en/category/ontherecord/050518/html/050518en11001.htm|title=Creating a better education system|last=Li|first=Arthur|date=18 May 2005|publisher=Hong Kong Government |accessdate=17 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080303190339/http://www.news.gov.hk/en/category/ontherecord/050518/html/050518en11001.htm|archivedate=3 March 2008}}</ref> Under the new curriculum, there is only one public examination, namely the [[Hong Kong Diploma of Secondary Education]].<ref>{{cite web|url=http://www.hkeaa.edu.hk/en/hkdse/ |title=HKDSE|date=12 October 2010|work=Hong Kong Examinations and Assessment Authority |accessdate=20 October 2010}}</ref> Most comprehensive schools in Hong Kong fall under three categories: the rarer public schools; the more common subsidised schools, including government aids-and-grant schools; and private schools, often run by Christian organisations and having admissions based on academic merit rather than on financial resources. Outside this system are the schools under the [[Direct Subsidy Scheme]] and private [[international school]]s.<ref name="HKEduLi"/> There are eight public and one private [[universities]] in Hong Kong, the oldest being the [[University of Hong Kong]] (HKU), established in 1910–1912.<ref>{{cite web|url=http://hku.hk/about/university-history/the-early-years.html|title=History of HKU}}</ref> The [[Chinese University of Hong Kong]] was founded in 1963 to fulfill the need for a university with a medium of instruction of Chinese.<ref>{{cite journal|title=Report of the Fulton Commission, 1963: Commission to Advise on the Creation of a Federal-Type Chinese University in Hong Kong|journal=Minerva|date=Summer 1963|volume= 1|issue= 4|pages=493–507 |url=https://books.google.com/books/about/Report_of_the_Fulton_Commission_1963.html?id=ZjU4AAAAMAAJ |deadurl=no |accessdate=30 April 2014}}</ref> Competition among students to receive an offer for an undergraduate programme is fierce as the annual number of intakes is limited, especially when some disciplines are offered by select [[tertiary education|tertiary institutions]], like [[MBBS|medicine]] which is provided by merely two [[medical school]]s in the territory, the [[Li Ka Shing Faculty of Medicine]] at the University of Hong Kong and the [[CUHK Medical School|Faculty of Medicine]] of the Chinese University of Hong Kong. In addition to the public post-secondary institutions there are also a number of [[Higher Education in Hong Kong#Institutes|private higher institutions]] which offer higher diplomas and associate degree courses for those who fail to enter a college for a degree study so as to boost their qualification of education, some of whom can have a second chance of getting into a university if they have a good performance in these sub-degree courses.<ref>{{cite news|url=http://www.businessweek.com/news/2013-06-05/hong-kong-says-international-schools-can-t-meet-primary-demand|title=Hong Kong Says International Schools Can't Meet Primary Demand|first=Hwee Ann|last=Tan|date=5 June 2013|publisher=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=9 June 2013}}</ref><ref>{{cite book|title=Global Tourism Higher Education: Past, Present, and Future|isbn=9781136448478|first=Cathy|last=Hsu|date=12 November 2012|publisher=[[Routledge]]|pages=139–142}}</ref>--> ===স্বাস্থ্য=== হংকংত ১৩খন ব্যক্তিগত চিকিৎসালয় আৰু প্ৰায় ৪০ খনতকৈও অধিক ৰাজহুৱা চিকিৎসালয় আছে।<ref>{{cite web | url=http://www.ha.org.hk/visitor/ha_visitor_index.asp?Content_ID=10084&Lang=ENG&Dimension=100&Parent_ID=10042 | title=Clusters, Hospitals &amp; Institutions | publisher=Hospital Authority | accessdate=9 May 2013}}</ref> ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা স্বাস্থ্যসেৱাৰ মাজত কিছু আভ্যন্তৰিণ সমন্বয় আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/china/hong-kong/practical-information/health |title=Health &amp; safety | publisher=Lonely Planet | accessdate=10 May 2013}}</ref> এই চিকিৎসালয়বোৰে এক বিশাল পৰিসৰৰ স্বাস্থ্যসেৱা উপলব্ধ কৰোৱাই আৰু ইয়াৰে কেইখনমান ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ৰ চিকিৎসাসেৱাৰ মান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বুলি বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.healthcareawards2012.theneweconomy.com/private-hospitals-in-hong-kong/ |title=Private Hospitals in Hong Kong |publisher=The New Economy |accessdate=9 May 2013 |archivedate=29 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180929233205/http://www.healthcareawards2012.theneweconomy.com/private-hospitals-in-hong-kong/ |deadurl=yes }}</ref> <!--According to UN estimates, Hong Kong has one of the longest [[life expectancies]] of any country or territory in the world.<ref name="Life Expectancy Around the World"/> As of 2012, Hong Kong women are the [[List of countries by life expectancy|longest living]] demographic group in the world.<ref name="Huffington Post"/>--> দেশখনত দুখন চিকিৎসা বিদ্যালয় আছে, এখন হংকঙৰ চীনা বিশ্ববিদ্যালয় আৰু আনখন হংকং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Milestones"/><ref>{{cite web | url=http://www.med.hku.hk/v1/education/ | title=Education | publisher=University of Hong Kong | accessdate=10 May 2013 | archivedate=10 February 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160210031502/http://www.med.hku.hk/v1/education | deadurl=yes }}</ref> ৰাজহুৱা চিকিৎসালয়ৰ লগত দুয়োখন অনুষ্ঠানৰে যোগসূত্ৰ আছে।<ref name="Milestones">{{cite web |url=http://www.med.cuhk.edu.hk/v7/p5_10_10.htm |title=Milestones |publisher=Chinese University of Hong Kong |accessdate=10 May 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120923160319/http://www.med.cuhk.edu.hk/v7/p5_10_10.htm |archivedate=23 September 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.med.hku.hk/v1/education/internship/educational-objectives/ |title=Educational objectives |publisher=University of Hong Kong |accessdate=10 May 2013 |archivedate=24 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131024133816/http://www.med.hku.hk/v1/education/internship/educational-objectives/ |deadurl=yes }}</ref> স্নাতকোত্তৰ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উন্নত প্ৰশিক্ষণৰ বাবে বহু চিকিৎকে বহিঃদেশলৈ গমন কৰে, আৰু বহুতে MRCP(UK) আৰু MRCS(UK)ৰ দৰে ব্ৰিটিছ ৰয়েল ক'লেজৰ পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলায়। যিকিনহওক, বৰ্তমান হংকংৰ নিজাকে চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ স্নাতকোত্তৰ শিক্ষানুষ্ঠান গঢ়ি উঠিছে। বিশেষকৈ হংকং একাডেমি অৱ মেডিচিন হৈছে এনে অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত অন্যতম। এই অনুষ্ঠানখনে লাহে লাহে দেশখনৰ সকলো স্নাতকোত্তৰ মেডিকেল প্ৰশিক্ষণৰ দায়িত্ব বহন কৰিবলৈ অগ্ৰসৰ হৈছে। <!-- Since 2011, there have been growing concerns that mothers-to-be from mainland China, in a bid to obtain the right of abode in Hong Kong and the benefits that come with it, have saturated the neonatal wards of the city's hospitals both public and private. This has led to protest from local pregnant women for the government to remedy the issue, as they have found difficulty in securing a bed space for giving birth and routine check-ups. Other concerns in the decade of 2001–2010 relate to the workload medical staff experience; and medical errors and mishaps, which are frequently highlighted in local news.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2012/02/23/world/asia/mainland-chinese-flock-to-hong-kong-to-have-babies.html?pagewanted=all&_r=0|title=Mainland Chinese Flock to Hong Kong to Give Birth|first=Sharon|last=LaFraniere|date=22 February 2012|newspaper=[[The New York Times]]|accessdate=9 June 2013}}</ref>--> ==সংস্কৃতি==<!-- {{See also|Cinema of Hong Kong}} [[File:Rides in HK Ocean Park.jpg|thumbnail|[[Ocean Park Hong Kong]], a marine mammal park, oceanarium, animal theme park and amusement park in Hong Kong.]] [[File:Hong kong bruce lee statue.jpg|thumb|A statue of [[Bruce Lee]] on the [[Avenue of Stars, Hong Kong|Avenue of Stars]], a tribute to the city's [[martial arts]]]]--> হংকঙক প্ৰায়ে "পূৱ-পশ্চিমৰ সমন্বয়"ৰ স্থান বুলি কোৱা হয়, ইয়াৰ সংস্কৃতিত মূল চীনা সংস্কৃতিৰ ওপৰত ব্ৰিটিছ উপনিৱেশ কালৰ প্ৰভাৱ স্পষ্টকৈ প্ৰতিফলিত হয়।<ref name="cnntravel">{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/TRAVEL/03/06/24hours.hongkong/index.html?eref=rss_travel|title=24 hours in Hong Kong: Urban thrills where East meets West |publisher=CNN|date=8 March 2009 |accessdate=27 May 2009}}</ref> ''[[ফেং ছুই]]''ৰ দৰে ধাৰণা সমূহক গম্ভীৰতাৰে লোৱা হয়, অতি খৰচী নিৰ্মাণ প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰায়ে দক্ষ লোকক নিমন্ত্ৰণ কৰি অনা হয়, আৰু কোনো ব্যৱসায়ৰ উন্নতি তথা ধংশত ইয়াৰ প্ৰভাৱ মানি লোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite news|url=http://globalnation.inquirer.net/propertyfocus/propertyfocus/view/20090217-189707/Feng-shui-used-in-90-of-RP-businesses |title=Feng shui used in 90% of RP businesses|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=17 February 2009|accessdate=14 November 2009}}</ref> বেয়া আত্মাৰ প্ৰভাৱ নাইকিয়া কৰিবলৈ এতিয়াও বা গোৱা আইনাৰ ব্যৱহাৰৰ দৰে অন্য বস্তুবোৰৰ সততে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়,<ref>{{cite book|title=Chinese Religions: Beliefs and Practices|first=Jeaneane D.|last=Fowler|first2=Merv|last2=Fowler|publisher=[[Sussex Academic Press]]|year=2008|page=263|isbn=978-1-84519-172-6}}</ref> আৰু যিকোনো ঘৰ বা অট্টালিকাত [[Numbers in Chinese culture|৪ সংখ্যাটো]] ব্যৱহাৰ কৰা দেখা নেযায়,<ref>{{cite book|title=City Voices: Hong Kong writing in English, 1945–present|publisher=Hong Kong University Press|last=Xi|first=Xu|first2=Mike|last2=Ingham|year=2003|page=181|isbn=978-962-209-605-9}}</ref> কিয়নো কেণ্ট'নিজ ভাষাত ইয়াৰ সাদৃশ্য "মৃত্যু"ৰ সৈতে আছে।<ref>{{cite book|title=Death, Dying and Bereavement: a Hong Kong Chinese Experience|volume=Volume 1|publisher=Hong Kong University Press|first=Cecilia|last=Chan|first2=Amy|last2=Chow|year=2006|page=3|isbn=978-962-209-787-2}}</ref> পূৱ আৰু পশ্চিমৰ সমন্বয়ে হংকঙৰ খাদ্যাভাষতো বৈশিষ্ট্য প্ৰদান কৰিছে, ইয়াৰ ৰেষ্টুৰেণ্টবোৰত হাউটি খাদ্যাভাষৰ সমান্তৰালভাৱে ডিম চাম, হ'ট পট, আৰু ফাষ্ট ফুড আদিৰ সংমিশ্ৰণ দেখা পোৱা যায়।<ref>{{cite book|title=Hong Kong and Macau|publisher=[[Lonely Planet]]|page=7|isbn=978-1-74104-665-6|last=Stone|first=Andrew|last2=Chow|first2=Chung Wah|last3=Ho|first3=Reggie|date=15 January 2008}}</ref> হংকঙক বাণিজ্যৰ গোলকীয় কেন্দ্ৰ বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ লোক সকলে ইয়াক এক "মনোৰঞ্জন কেন্দ্ৰ" বুলি কয়।<ref name=M&C>{{cite news|url=http://www.monstersandcritics.com/movies/news/article_1281858.php/Hong_Kong_calls_itself_Asia_s_entertainment_hub|title=Hong Kong calls itself Asia's entertainment hub|publisher=[[Monsters and Critics]]|date=23 March 2007|access-date=13 November 2015|archivedate=13 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100213090729/http://www.monstersandcritics.com/movies/news/article_1281858.php/Hong_Kong_calls_itself_Asia_s_entertainment_hub|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ [[সমৰ কলা]] বিষয়ৰ চলচ্চিত্ৰ সমূহে ১৯৬০ আৰু ১৯৭০ দশকৰে পৰা এক উচ্চ স্তৰৰ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰি আহিছে। [[ব্ৰুচ লী]], [[জেকি চান]], [[চাও য়ুন-ফাট]], [[মিচেল য়ে]], [[মেগী চেয়ুং]] আৰু [[জেট লি]]ৰ দৰে বহুতো হলিউড অভিনেতা, তথা সমৰ কলাবিদ হংকঙৰে পৰা বিকশিত হৈছে। [[জন ৱো]], [[ৱং কাৰ-ৱেই]], আৰু [[ষ্টিফেন চাও]]ৰ দৰে বহু চিত্ৰ-নিৰ্মাতাই হলিউডত এক বিশাল স্থান অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।<ref name=M&C/> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰা কিছুমান হংকঙৰ চলচ্চিত্ৰ হৈছে: ''[[চুংকি এক্সপ্ৰেছ]]'', ''[[ইণ্ফাৰ্নেল এফেয়াৰ্ছ]]'', ''[[ছাওলিন ছ'কাৰ]]'', ''[[ৰাম্বল ইন দ্য ব্ৰ'ঞ্জ]]'', ''[[ইন দ্য মুড ফৰ ল'ভ]]'', ''[[ইক'জ অৱ দ্য ৰেইন্ ব']]'' আদি। হংকং হৈছে, চীনা সংগীত আৰু পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰভাৱত সৃষ্টি হোৱা আৰু বিশ্বব্যাপী অনেক গুণমুগ্ধৰে সমৃদ্ধ [[কেণ্ট'প'প]] সংগীতৰ কেন্দ্ৰ স্থল।<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/musicgoesglobal/asia/mcantopop.html |title=Hong Kong music circles the globe with its easy-listening hits and stars |first=Richard |last=Corliss |work=Time |accessdate=4 November 2009 |date=24 September 2001 |archivedate=17 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100817100220/http://www.time.com/time/musicgoesglobal/asia/mcantopop.html |deadurl=yes }}</ref><!-- The Hong Kong government supports cultural institutions such as the [[Hong Kong Heritage Museum]], the [[Hong Kong Museum of Art]], the [[The Hong Kong Academy for Performing Arts|Hong Kong Academy for Performing Arts]], and the [[Hong Kong Philharmonic Orchestra]]. The government's [[Leisure and Cultural Services Department]] subsidises and sponsors international performers brought to Hong Kong. Many international cultural activities are organised by the government, consulates, and privately.<ref name="HeritageGovHK">{{cite web|url=http://www.heritagemuseum.gov.hk/english/gen_info.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041116010450/http://www.heritagemuseum.gov.hk/english/gen_info.htm|archivedate=16 November 2004|title=General Information|date=15 October 2009|publisher=Leisure and Cultural Services Department, Hong Kong Government |accessdate=31 August 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lcsd.gov.hk/ce/Museum/Arts/english/aboutus/aboutus.html |title=About the Museum |date=25 May 2010 |publisher=Leisure and Cultural Services Department, Hong Kong Government |accessdate=31 August 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20100820034132/http://www.lcsd.gov.hk:80/ce/Museum/Arts/english/aboutus/aboutus.html |archivedate=20 August 2010 }}</ref> Hong Kong has two licensed [[free television services (Hong Kong)|terrestrial broadcasters]] – [[Asia Television|ATV]] and [[TVB]]. There are three local and a number of foreign suppliers of [[Pay television services (Hong Kong)|cable and satellite services]].<ref>{{cite web|url=http://www.cedb.gov.hk/ctb/eng/broad/licences.htm |title=Broadcasting: Licences|publisher=[[Commerce and Economic Development Bureau]], Hong Kong Government|accessdate=4 November 2009}}</ref> The production of Hong Kong's soap dramas, comedy series, and variety shows reach audiences throughout the Chinese-speaking world. Magazine and newspaper publishers in Hong Kong distribute and print in both Chinese and English, with a focus on sensationalism and celebrity gossip.<ref>{{cite book|title=Global Media Spectacle: News War Over Hong Kong|first=Jinquan|last=Li|publisher=[[State University of New York Press]]|year=2002|pages=69–74|isbn=978-0-7914-5472-5}}</ref> The [[media in Hong Kong]] is relatively free from official interference [[Censorship in the People's Republic of China|compared to Mainland China]], although the ''[[Far Eastern Economic Review]]'' points to signs of self-censorship by media whose owners have close ties to or business interests in the People's Republic of China and states that even [[Western media outlets]] are not immune to growing Chinese economic power.<ref>{{cite news|url=http://www.feer.com/politics/2009/october54/Chinas-Export-of-Censorship|title=China's Export of Censorship |first=Christopher |last=Walker|last2=Cook|first2=Sarah|date=12 October 2009 |accessdate=4 November 2009|work=[[Far Eastern Economic Review]]}}</ref> Hong Kong offers wide recreational and competitive sport opportunities despite its limited land area. It sends delegates to international competitions such as the Olympic Games and [[Asian Games]], and played host to the equestrian events during the [[2008 Summer Olympics]].<ref>{{cite web|url=http://en.beijing2008.cn/venues/equ/index.shtml |title=Hong Kong Olympic Equestrian Venue (Beas River &amp; Shatin)|publisher=[[Beijing Organizing Committee for the Olympic Games]]|accessdate=4 November 2009}}</ref> There are major multipurpose venues like [[Hong Kong Coliseum]] and MacPherson Stadium. Hong Kong's steep terrain and extensive trail network with expansive views attracts hikers, and its rugged coastline provides [[Beaches of Hong Kong|many beaches]] for swimming.<ref>{{cite book|title=National Geographic Traveler: Hong Kong|edition=2nd|first=Phil|last=Macdonald|publisher=[[National Geographic Society]]|year=2006|page=263|isbn=978-0-7922-5369-3}}</ref>--> ===ক্ৰীড়া=== [[File:Hong Kong Sevens Parade.jpg|thumbnail|বছৰি মাৰ্চৰ শেষৰ ফালে অনুষ্ঠিত [[হংকং ছেভেন]]ক ৰাগবি ছেভেনছ প্ৰতিযোগিতাৰ IRB ছেভেনছ ৱৰ্ল্ড ছিৰিজ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ]] হংকং সংস্কৃতিৰ এটা অন্য বৈশিষ্টপূৰ্ণ দিশ হৈছে ক্ৰীড়া। ফুটবল, বাস্কেট বল, সাঁতুৰ, বেডমিণ্টন, টেবল টেনিছ, চাইক্লিং, আৰু দৌৰ হংকঙত অতি জনপ্ৰিয়। ২০০৯ চনত, হংকঙে [[2009 East Asian Games|পঞ্চম ইষ্ট এছিয়ান গেইমছ]] অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ইয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা অন্য কিছুমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতা হৈছে, [[ইকুৱেষ্টেৰিয়ান এট দ্য 2008 ছামাৰ অলিম্পিকছ্]], [[হংকং ছেভেন]], [[হংকং মাৰাথন]], [[AFC এছিয়ান কাপ]], [[EAFF ইষ্ট এছিয়ান কাপ]], [[হংকং টেনিছ ক্লাছিক]], [[প্ৰিমিয়াৰ লীগ এছিয়া ট্ৰ'ফি]], আৰু [[লুনাৰ নিউ ইয়েৰ কাপ]] আদি। ২০১০ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ২০ জন এথলীটৰ ভিতৰত হংকঙৰ সাতবিধ ক্ৰীড়াৰ ৩২ জনে স্থান লাভ কৰিছিল আৰু ছবিধ ক্ৰীড়াৰ ২৯ জনে এছিয়াৰ শীৰ্ষ দহৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল। ২০০৯ চনত হংকংৰ প্ৰতিবন্ধী এথলীটেও চাৰিখন বিশ্ব প্ৰতিযোগিতা আৰু দুখন এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা জয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.legco.gov.hk/yr10-11/english/panels/ha/papers/ha1020cb2-67-1-e.pdf|title=Legislative Council Panel on Home Affairs Sports Development Policy and Objectives|publisher=[[Home Affairs Bureau]]|date=October 2010|accessdate=8 June 2013}}</ref> ===স্থপত্য=== হংকঙত প্ৰায় ১,২২৩টা গগন চুম্বী অট্টালিকা আছে। <!--<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/statistics/most-skyscraper-cities-worldwide |title=Cities with the most skyscrapers |publisher=[[Emporis]] |accessdate=14 June 2012}}</ref> It has more buildings taller than {{convert|500|ft|m}} than any other city. The high [[urban density|density]] and tall skyline of Hong Kong's urban area is due to a lack of available [[urban sprawl|sprawl]] space, with the average distance from the harbour front to the steep hills of Hong Kong Island at {{convert|1.3|km|mi|abbr=on|sigfig=2}},<ref>{{cite journal |last=Tong|first=C. O.|last2=Wong|first2=S. C. |date=August 1997 |title=The advantages of a high density, mixed land use, linear urban development |journal=[[Transportation (journal)|Transportation]] |volume= 24|issue=3|pages=295–307 |doi=10.1023/A:1004987422746 }}</ref> much of it [[land reclamation in Hong Kong|reclaimed land]]. This lack of space causes demand for dense, high-rise offices and housing. Thirty-six of the world's 100 tallest residential buildings are in Hong Kong.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/statistics/tallest-residential |title=World's Tallest Residential Towers |publisher=Emporis |accessdate=24 May 2009}}</ref> More people in Hong Kong live or work above the 14th floor than anywhere else on Earth, making it the world's most vertical city.<ref name="timeout">{{cite web|url=http://www.timeout.com/newyork/kids/events/things-to-do/112841/2384561/vertical-cities |title=Vertical Cities: Hong Kong/New York.|work=[[Time Out (company)|Time Out]]|date=3 August 2008 |accessdate=25 August 2010|archiveurl =https://web.archive.org/web/20110116062733/http://newyorkkids.timeout.com/events/things-to-do/112841/2384561/vertical-cities|archivedate = 16 January 2011}}</ref><ref name="skyscraper">{{cite web|url=http://www.skyscraper.org/home.htm|title=Home page|publisher=[[Skyscraper Museum]]|date=14 July 2008|accessdate=25 August 2010}}</ref> As a result of the lack of space and demand for construction, few older buildings remain, and the city is becoming a centre for modern architecture. The [[International Commerce Centre]] (ICC), at {{convert|484|m|ft|abbr=on}} high, is the tallest building in Hong Kong and the third tallest in the world, by height to roof measurement. --><!-- do not remove specification. There are different criteria used to rank the 'tallest buildings'. --><!--<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=101555 |title=International Commerce Centre |publisher=Emporis |accessdate=2 September 2008}}</ref> The tallest building prior to the ICC is [[Two International Finance Centre]], at {{convert|415|m|ft|abbr=on}} high.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=2internationalfinancecentre-hongkong-china |title=Two International Finance Centre |publisher=Emporis |accessdate=24 May 2009}}</ref> Other recognisable skyline features include the [[HSBC Hong Kong headquarters building|HSBC Headquarters Building]], the triangular-topped [[Central Plaza, Hong Kong|Central Plaza]] with its pyramid-shaped spire, [[The Center]] with its night-time multi-coloured neon light show; [[A Symphony of Lights]] and [[I. M. Pei]]'s [[Bank of China Tower, Hong Kong|Bank of China Tower]] with its sharp, angular façade. According to the Emporis website, the city skyline has the biggest visual impact of all world cities.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/bu/sk/st/sr/ |title=Emporis Skyline Ranking |publisher=Emporis |accessdate=24 May 2009}}</ref> Also, Hong Kong's [[skyline]] is often regarded to be the best in the world,<ref>{{cite web|title=The world's top 20 city skylines, CNNGo.com|url=http://www.cnngo.com/explorations/play/worlds-top-20-skylines-691351|accessdate=1 March 2011}}</ref> with the surrounding mountains and [[Victoria Harbour]] complementing the skyscrapers.<ref>{{cite web|title=Best Skyline Poll|url=http://www.snappoll.com/view_results.php?poll_id=159740|accessdate=8 February 2008}}</ref><ref>{{cite web |title=The World's Best Skylines |url=http://homepages.ipact.nl/~egram/skylines.html |first1=Egbert |last1=Gramsbergen |author2=Paul Kazmierczak|accessdate=8 February 2008}}</ref> Most of the [[List of the oldest buildings and structures in Hong Kong|oldest remaining historic structures]], including the [[Clock Tower, Hong Kong|Tsim Sha Tsui Clock Tower]], the [[Central Police Station, Hong Kong|Central Police Station]], and the remains of [[Kowloon Walled City]] were constructed during the 19th and early 20th centuries.<ref>{{cite web|url=http://www.lcsd.gov.hk/ce/Museum/Monument/en/monuments_53.php|title=Declared Monuments in Hong Kong – Hong Kong Island|publisher=Leisure and Cultural Services Department, Hong Kong Government|date=13 January 2010|accessdate=31 August 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.amo.gov.hk/en/monuments_43.php |title=Declared Monuments in Hong Kong – Kowloon Island |publisher=Leisure and Cultural Services Department, Hong Kong Government|date=13 January 2010 |accessdate=31 August 2010}}</ref><ref name="Sinn">{{cite journal|last=Sinn |first=Elizabeth |title=Kowloon Walled City: Its Origin and Early History |journal=Journal of the Hong Kong Branch of the Royal Asiatic Society |volume=27 |pages=30–31 |year=1990 |url=http://sunzi.lib.hku.hk/hkjo/view/4401608.pdf |accessdate=20 June 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20131024133633/http://sunzi.lib.hku.hk/hkjo/view/4401608.pdf |archivedate=24 October 2013 }}</ref> There are many development plans in place, including the construction of [[Tamar site|new government buildings]],<ref>{{cite web|url=http://www.admwing.gov.hk/tamar/eng/background.htm |title=Tamar Development Project |publisher=Hong Kong Government |date=23 April 2010 |accessdate=17 September 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20100528160824/http://www.admwing.gov.hk:80/tamar/eng/background.htm |archivedate=28 May 2010 }}</ref> waterfront redevelopment in Central,<ref>{{cite web|url=http://centralwaterfront.designinghongkong.com/index.php?lang=eng |title=Central Waterfront Design Competition |publisher=Designing Hong Kong |accessdate=26 April 2008}}</ref> and a series of projects in [[West Kowloon]].<ref>{{cite web|url=http://www.hab.gov.hk/wkcd/pe/eng/intro.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080411091817/http://www.hab.gov.hk/wkcd/pe/eng/intro.htm|archivedate=11 April 2008 |title=West Kowloon Cultural District Public Engagement Exercise |publisher=[[Home Affairs Bureau]], Hong Kong Government |date=26 August 2008|accessdate=6 October 2010}}</ref> More high-rise development is set to take place on the other side of Victoria Harbour in Kowloon, as the 1998 closure of the nearby [[Kai Tak Airport]] lifted strict height restrictions.<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/gia/general/199807/10/0710062.htm |title=Kai Tak building height restrictions lifted |publisher=Hong Kong Government |date=10 July 1998|accessdate=26 April 2008}}</ref> The [[Urban Renewal Authority]] is highly active in demolishing older areas, including the razing and redevelopment of [[Kwun Tong]] town centre, an approach which has been criticised for its impact on the [[Culture of Hong Kong|cultural identity]] of the city and on lower-income residents.--> <center> {| |- | [[File:1 hongkong panorama victoria peak 2011.JPG|thumb|350px|A view from Victoria Peak, looking north over Central, Victoria Harbour and Kowloon (2011).|alt=panorama: looking down on a city of skyscrapers, land mass in the distance separated by a body of water.]] | [[File:Hong Kong Skyline Restitch - Dec 2007.jpg|thumb|350px|A view from Victoria Peak, looking north over Central, Victoria Harbour and Kowloon at night (2007).]] |} {{wide image|Kowloon_Panorama_by_Ryan_Cheng_2010.jpg|1600px|কৱলন নগৰ, হংকং দ্বীপ আৰু আকাশৰ দৃশ্য}} </center> {{Panorama | image = File:Hong Kong Skyline Panorama - Dec 2008.jpg | fullwidth = 1920 | fullheight = 354 | caption = <center>ৰাতিৰ আকাশৰ সৈতে [[হংকং দ্বীপ]]ৰ পেনোৰামিক দৃশ্য</center> | alt = Night time city skyline with Victoria Harbour in front and low hills behind | height = 275 }} {{Clear}} {{টোকা|হংকঙৰ স্থায়ী বাসীন্দাৰ পৰিচয় চীনা, ব্ৰিটিছ, বা অন্য যিকোনো ৰাষ্ট্ৰীয়তা হ'ব পাৰে। চীনা নহ'লেও বৈধ ভ্ৰমণ নথি-পত্ৰলৈ হংকঙত প্ৰৱেশ কৰা যিকোনো ব্যক্তি যদি কমেও ৭ বছৰতকৈ অধিক কাল একেৰাহে বসবাস কৰে আৰু যদি হংকঙক নিজৰ স্থায়ী ঠিকনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে, তেওঁক আইনীভাৱে হংকঙীয়ান বুলি চিনাক্তকৰণ কৰা হয়। ইয়াত চাওক [http://www.immd.gov.hk/eng/faq/faqroa.html "Right of Abode" of The Immigration Department of Hong Kong]|group=note}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নগৰ-মহানগৰ]] nuhx00p2ol5rw727uyljgygvs3l83py 0 45478 616945 602487 2026-07-13T04:32:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616945 wikitext text/x-wiki {{অনুবাদ}} {{Infobox Hindu temple |name = উমানন্দ দেৱালয় |image = Chandrasekhar Temple, Umananda.jpg |map_type = গুৱাহাটী |pushpin_map_label = |year_completed = {{start date and age|1694}} |caption = উমানন্দ দেৱালয় |deity = [[শিৱ]] |location = [[গুৱাহাটী]] |state = [[অসম]] |creator = [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ নিৰ্দেশত গড়গায়ন সন্দিকৈ বৰফুকনৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা। |festival = [[Mahashivaratri]] |coordinates = {{coord|26|11|47|N|91|44|43|E|display=inline,title}} }} [[File:Entrance of Umananda Devalaya.jpg|thumb|Entrance of Umananda Temple]] '''উমানন্দ দেৱালয়''' হ'ল অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজমজিয়াৰ [[উমানন্দ|উমানন্দ দ্বীপত]] অৱস্থিত এটা [[শিৱ]] মন্দিৰ। উমানন্দ দ্বীপক বিশ্বৰ আটাইতকৈ সৰু নদী দ্বীপ হিচাপে জনা যায়। যি পৰ্বতত এই মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, সেই পৰ্বতক ভস্মাচল বুলি জনা যায়। এই দেৱালয়খন ১৬৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[গদাধৰ সিংহ|গদাধৰ সিংহৰ]] আদেশত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও ১৮৯৭ চনৰ অসমৰ ভূমিকম্পৰ ফলত ভাঙি যায়।<ref name="town">{{Cite web |title=The Great Assam Earthquake of 1897 &#124; Assam Portal |url=http://www.assam.org/content/great-assam-earthquake-1897 |access-date=2025-08-19 |archivedate=2019-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191018121934/https://assam.org/content/great-assam-earthquake-1897 |deadurl=yes }}</ref> ==Legend== Siva is said to have resided here in the form of Bhayananda. According to the Kalika Purana, in the beginning of the creation Siva sprinkled ashes (bhasma) at this place and imparted knowledge to Parvati (his consort). It is said that, when Siva was in meditation on this hillock, Kamadeva interrupted his yoga and was therefore burnt to ashes by the fire of Siva’s anger and hence the hillock got the name Bhasmacala. This mountain is also called Bhasmakuta. The Kalika Purana states that Urvasikunda is situated here and here resides the goddess Urvasi who brings Amrit (nectar) for the enjoyment of Kamakhya and hence the island got the name Urvasi Island. ==Presiding Deity== [[File:Umananda Temple in Peacock Island, Guwahati 01.jpg|left|thumb|Umananda Temple, bird eye view]] The presiding deity of the temple is Umananda (Tatrasti bhagavan sambhu- ruma- nandakarah Prabhu). The name 'Umananda' comes from the two Hindi words, namely 'Uma', which was another name for Lord Shiva’s wife and 'Ananda' which means happiness. In fact, Peacock Island is one of the smallest inhabited island. ==History== Evidence of a stone temple belonging to the post-Gupta period can be seen on the site. The site has stone sculptures and carvings belonging to the early medieval period. Achaturbhuja stone female figure still exists here besides rock-cut figures of Ganesha and a cave. Brick temple of Umananda was built in 1694 CE by the Bar Phukan Garhganya Handique by the order of King [[Gadadhar Singha]] (1681–1696), one of the eldest and strongest rulers of the [[Ahom Dynasty|Ahom]] dynasty. The temple was desecrated by the [[Mughal Army]]. Aurangzeb later conferred jagir to the temple when Gauhati came under his control.<ref>{{Cite web |title=Aurangzeb: Religious Policies |url=https://southasia.ucla.edu/history-politics/mughals-and-medieval/aurangzeb/religious-policies/ |access-date=2024-07-14 |website=MANAS |language=en-US}}</ref> The original temple was however immensely damaged by a devastating [[1897 Assam earthquake|earthquake of 1897]]. Later, it was reconstructed by a rich local merchant who chose to inscribe the interior part of a Siva temple with Vaishnavite slogans. <ref>{{Cite web | url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/43033/15/15_chapter%20v%20%20temple%20management%20system%20and%20administration%20in%20the%20land%20of%20kamakhya.pdf | title=Temple management system and administration in the land of Kamakhya | access-date=2024-07-06}}</ref> ==Structure== The main shrine is reached by a flight of steep steps. Aside from Lord Shiva, there are 10 other Hindu Gods whose idols reside in the shrines. Representations of Surya, Ganesha, Shiva and Devi (with a scorpion as emblem) in addition to those of Visnu and his ten incarnations (avatar) are found here. The sculptures here show that the worshippers there followed all the principal Hindu gods. The temple has inherited some rock-cut figures. ==গেলাৰী== [[File:Peacock Island , Photo by Vikramjit Kakati 2012.jpg|thumb]] [[File:A view of Umananda.JPG||thumb]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] svnrkhaixitx4s79xlx1z43l9elst7f 0 58994 616901 603091 2026-07-12T16:40:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616901 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = অনু আগা | image =Anu Aga.jpg | alt = | caption = | office1 = ৰাজ্য সভাৰ সাংসদ (মনোনীত) | constituency1 = | term_start1 = ২৭ এপ্ৰিল ২০১২ | term_end1 = ২৬ এপ্ৰিল ২০১৮ | predecessor1 = | successor1 = | office2 = সদস্য, <br /> ৰাষ্ট্ৰীয় উপদেষ্টা পৰিষদ | term_start2 = ২০১০ | term_end2 = ২০১৪ | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1942|08|03}} | birth_place = [[মুম্বাই]],ভাৰত | death_date = <!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | nationality = ভাৰতীয় |residence = [[পুণে]],ভাৰত | alma_mater = ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ কলেজ,মুম্বাই<br>টাটা সমাজ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান | other_names = | occupation = প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, থাৰ্মেক্স লিমিটেড,সমাজকৰ্মী }} '''অনু আগা''' ({{Lang-en|Anu Aga}}; জন্ম ১৯৪২) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় বিলিয়নাৰ, উদ্যোগী মহিলা, এগৰাকী সমাজকৰ্মী, [[ৰাজ্যসভা]]ৰ মনোনীত সাংসদ। শক্তি আৰু পৰিৱেশ অভিযান্ত্ৰিকৰ কোম্পানী থাৰ্মেক্স লিমিটেডৰ অধ্যক্ষা হিচাপে তেখেতে ১৯৯৬ চনৰ পৰা ২০০৪ চনলৈ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/anu-aga|title=Anu Aga|last=|first=|date=March 6, 2018|work=Forbes|accessdate=2018-08-22|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title= Anu Aga passes Thermax baton to new chairperson|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/56382/ |publisher=[[Indian Express]] |date=5 October 2004 }}</ref> আঠগৰাকী ধনাঢ্য ভাৰতীয় নাৰীৰ তালিকাত তেখেতে স্থানলাভ কৰিছিল। ২০০৭ চনত [[ফ'ৰ্বছ্]] আলোচনীয়ে যুগুত কৰা 'ভাৰতৰ ৪০ গৰাকী প্ৰতিপত্তিশালী ব্যক্তি'ৰ তালিকাতো অনু আগাই স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name=fo>{{cite web |title= India's Richest |url=https://www.forbes.com/lists/2007/77/biz_07india_Indias-Richest_Rank_2.html |date=14 November 2007 |publisher=[[Forbes.com]]|page=2}}</ref><ref>{{cite news |title=Anu Aga and triumph of the spirit |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/Anu-Aga-and-triumph-of-the-spirit/articleshow/484592.cms |publisher=[[The Times of India]] |date=9 February 2004 |first1=Pooja |last1=Vashisht}}</ref> ASSOCHAM (The Associated Chambers of Commerce of India)ৰ সৰ্বভাৰতীয় নাৰী গোটে তেখেতক 'দশকটোৰ সফল মুম্বাইৰ নাৰী' সন্মানেৰে বিভূষিত কৰে।<ref>{{cite news|title=Women of the Decade |url=http://www.afternoondc.in/city-news/women-of-the-decade/article_99847/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219114553/http://www.afternoondc.in/city-news/women-of-the-decade/article_99847 |archivedate=19 February 2014 }}</ref> থাৰ্মেক্সৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত, অনু আগাই সামাজিক কৰ্মত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। সামাজিক কৰ্মৰ বাবে ২০১০ চনত তেখেতক ভাৰত চৰকাৰে [[পদ্মশ্ৰী]] সন্মান যাঁচে।<ref>{{cite press release |title=This Year's Padma Awards announced |url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2010 }}</ref> বৰ্তমান তেখেত 'ভাৰতৰ কাৰণে শিকোৱা' (Teach For India) অনুষ্ঠানটোৰ অধ্যক্ষা।<ref>{{cite web|url=http://www.teachforindia.org/about/board-of-directors.php |title=Archived copy |accessdate=2012-03-03 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120311232126/http://www.teachforindia.org/about/board-of-directors.php |archivedate=11 March 2012 |df=dmy }}</ref> ২০১২ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত তেখেত [[ৰাজ্যসভা]]ৰ এগৰাকী সাংসদ হিচাপে মনোনীত হয়। মনোনীত কৰা ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী হৈছে [[প্ৰতিভা পাটিল]]।<ref>{{cite web | title = Nominated (Rajya Sabha) - Statement as on 03/02/2014 | publisher = Govt. of India | url = http://mplads.nic.in/rshtml/rsanst00.htm | accessdate = 2014-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140222002503/http://mplads.nic.in/rshtml/rsanst00.htm | archive-date = 22 February 2014 | url-status = dead | archivedate = 2014-02-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140222002503/http://mplads.nic.in/rshtml/rsanst00.htm | deadurl = yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৪২ চনৰ ৩ আগষ্টত এটা পাৰ্চী পৰিয়ালত অনু আগাৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/videos/2017/08/03/anu-aga-thermax-birthday-rahul-bajaj|title=On Anu Aga’s Birthday, a Message From Her Close Friend Rahul Bajaj|website=The Quint|language=en|accessdate=2019-01-03}}</ref>জন্মস্থান আছিল [[মুম্বাই]]।<ref>https://archive.india.gov.in/govt/rajyasabhampbiodata.php?mpcode=2227{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Anuaga" /> অনু আগাই মুম্বাইস্থিত চেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ কলেজৰ পৰা অৰ্থনীতিত স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।<ref>{{cite news|title= St Xavier’s past, present, future...|url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-01-05/bollywood/28139734_1_memory-lane-alma-mater-alumni|publisher= [[The Times of India]]|date= 5 January 2010|access-date= 2020-04-18|archivedate= 2011-08-11|archiveurl= https://web.archive.org/web/20110811031713/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-01-05/bollywood/28139734_1_memory-lane-alma-mater-alumni|deadurl= yes}}</ref> তাৰপিছত মুম্বাইৰে প্ৰসিদ্ধ টাটা সমাজ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা চিকিৎসা আৰু মনোবৈজ্ঞানিক সামাজিক কৰ্মত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। তেখেত এগৰাকী ফুলব্ৰাইট স্কলাৰো আছিল আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত চাৰিমাহ অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="Anuaga">{{cite web | url=https://www.hurunindia.net/single-post/2017/09/07/Anu-Aga | title=Anu Aga | accessdate=18 April 2020 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == কৰ্মজীৱন == অনু আগাই ১৯৮৫ চনত থাৰ্মেক্সত যোগদান কৰে। ১৯৯১ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈ তেখেতে এইটো প্ৰতিষ্ঠানত মানৱ কল্যাণ বিভাগটোৰ গুৰু দায়িত্ব চম্ভালে। পতি ৰোহিণ্টন আগাৰ মৃত্যুৰ পাছত অনু আগা থাৰ্মেক্সৰ অধ্যক্ষাৰ পদত অধিষ্ঠিত হয় আৰু ২০০৪ চনত সেই পদৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। অনু আগাৰ পাছত তেখেতৰ জীয়েক মেহেৰ পুদুমজী সেই পদত বহে। অনু আগা প্ৰতিষ্ঠানটোৰ পৰিচালনা পৰিষদৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে আৰু ভিন্ন সামাজিক কৰ্মত জড়িত হৈ পৰে।<ref name=fo/> ১৯৯০ চনত অনু আগাই "আকাংক্ষা" নামৰ এটা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। 'আকাংক্ষা' হৈছে এটা বেচৰকাৰী অলাভজনক সংস্থা যিয়ে মুম্বাইৰ বস্তি এলেকাত থকা দৰিদ্ৰ আৰু দুৰ্ভগীয়া শিশুক শিক্ষাদান কৰাৰ লগতে বৃত্তিমূলক সুবিধাৰ প্ৰদান কৰে। ২০০৮ চনত অনু আগাই 'ভাৰতৰ কাৰণে শিকোৱা' (Teach for India) প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰে। তেখেত ইয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা আছিল আৰু বৰ্তমান অনু আগা এই অনুষ্ঠানটোৰ অধ্যক্ষা। ২০১২ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলে অনু আগাক ৰাজ্য সভাৰ সাংসদৰূপে মনোনীত কৰে।<ref name=Anuaga/> থাৰ্মেক্সৰ সামাজিক পদক্ষেপমূলক সংস্থা (Thermax Social Initiative Foundation,TSIS)ৰ লগতো অনু আগা ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। এই সংস্থাটোৱে "আকাংক্ষা" আৰু পৌৰ এলেকাৰ লগত সহযোগিতামূলকভাৱে নিম্ন-আয়বৰ্গীয় লোকৰ দুখনকৈ বিদ্যালয় তত্ত্বাৱধান কৰে।<ref name=ther/> == বঁটা আৰু সন্মান == * পদ্মশ্ৰী সন্মান, ২০১০ চনত। * ২০১৫ চনত MAEER’s MIT groupৰ পৰা জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা। * ২০১১ চনত ফ'ৰ্বছ্ আলোচনীয়ে যুগুতোৱা "প্ৰতিপত্তিশালী ভাৰতীয়"ৰ তালিকাত ৭৯তম স্থান দখল।<ref name="ther">{{cite web | url=https://www.ndtv.com/people/who-is-anu-aga-478989 | title=Who is Anu aga | publisher=NDTV | date=27-04-2012 | accessdate=18 April 2020}}</ref> * থাৰ্মেক্সৰ বিকাশ, উদ্ভাৱনশীলতা আৰু নেতৃত্বৰ বাবে Frost & Sullivanৰ পৰা বঁটা লাভ।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.thermaxglobal.com/about-us/awards/ |access-date=2020-04-18 |archivedate=2019-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191212082425/https://www.thermaxglobal.com/about-us/awards/ |deadurl=yes }}</ref> * ২০১৯ চনত ইটিপ্ৰাইমৰ পৰা জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা।<ref>https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/coronavirus-pandamic-larsen-toubro-contributes-rs-150-crore-to-pm-cares-fund/videoshow/74886661.cms</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাৰ্ভাৰ্ড বিজিনেছ স্কুলৰ স্নাতক ৰোহিণ্টন আগাৰ সৈতে অনু আগাৰ বৈবাহিক জীৱন আৰম্ভ হয়। কন্যা মেহেৰ আৰু ল'ৰা কুৰুষ তেওঁলোকৰ সন্তান। ১৯৯৬ চনত হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ স্বামী ৰোহিণ্টন আগাৰ হঠাতে মৃত্যু ঘটে। তাৰ ঠিক এক-ডেৰ বছৰৰ পাছতেই তেওঁৰ পঁচিশ বছৰীয়া পুত্ৰ কুৰুষেও অকাল মৃত্যুক সাবটি লয়।<ref>{{cite web |title=Anu Aga: A House by the River |url=http://business.in.com/column/zen-garden/anu-aga-a-house-by-the-river/2362/1 |date=21 July 2009 |publisher=Forbes India |page= |access-date=18 April 2020 |archivedate=24 July 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090724140636/http://business.in.com/column/zen-garden/anu-aga-a-house-by-the-river/2362/1 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Fitness – executive style |url=http://www.blonnet.com/canvas/2002/10/26/stories/2002102600010200.htm |publisher=[[Business Line]] |date=26 October 2002 |access-date=18 April 2020 |archivedate=9 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090209202558/http://blonnet.com/canvas/2002/10/26/stories/2002102600010200.htm |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমান তেখেত মহাৰাষ্ট্ৰৰ পুণেত বাস কৰে।<ref>[http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=1412 Silk & steel: Anu Aga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716083832/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=1412 |date=16 July 2011 }} Harmony India.</ref> তেখেতৰ জীয়েক মেহেৰ পুদুমুজী হৈছে থাৰ্মেক্সৰ বৰ্তমানৰ অধ্যক্ষা। মাকে অৱসৰ লোৱাৰ পাছত ২০০৪ চনত মেহেৰ এই পদত বহে। লণ্ডনৰ ইম্পিৰিয়েল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা কলেজৰ পৰা মেহেৰে ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লৈ ১৯৯০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত থাৰ্মেক্সত যোগদান কৰে।<ref>https://prabook.com/web/meher.pudumjee/725848</ref> == তথ্যসংগ্ৰহ == {{Reflist|30em}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.thermaxindia.com/About-Us/Heritage-and-Values/Founding-Family.aspx অনু আগা –অধ্যক্ষা পৰিচিতি] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518233924/http://www.thermaxindia.com/about-us/heritage-and-values/founding-family.aspx |date=2015-05-18 }} থাৰ্মেক্স ইণ্ডিয়া [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যৱসায়ী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] phcuet2ocjyaxmyfymwxxoak8gshw85 0 60917 616920 558838 2026-07-12T18:15:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616920 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | series = [[মহাভাৰত]] | image = | alt = অশ্বত্থামা | caption = অশ্বত্থামাই নাৰায়ণাস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছে | family = [[দ্ৰোণ]] (পিতৃ)<br>[[কৃপী]] (মাতৃ) | relatives =[[কৃপাচাৰ্য]] (মোমায়েক)<br>[[ভৰদ্বাজ]] (ককাক) | weapon = ধনু আৰু কাড়, তৰোৱাল }} '''অশ্বত্থামা''' ({{Lang-sa|अश्वत्थामा}}, {{Lang-en|Ashwatthama}}) [[মহাভাৰত]]ৰ এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ। তেওঁ মহাভাৰতৰ যুদ্ধত [[কৌৰৱ]]ৰ পক্ষে হৈ [[পাণ্ডৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছিল। অশ্বত্থামা আছিল গুৰু [[দ্ৰোণাচাৰ্য]]ৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite web|title=अश्वत्थामा कौन थे?|url=https://m-hindi.webdunia.com/article/religious-myths-articles/%25E0%25A4%2585%25E0%25A4%25B6%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B5%25E0%25A4%25A4%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25A5%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE-%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%258C%25E0%25A4%25A8-%25E0%25A4%25A5%25E0%25A5%2587-107071100042_1.htm%3famp=1|website=Hindi.webdunia.com|accessdate=১ জুন ২০২০|archivedate=2022-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127055525/https://m-hindi.webdunia.com/article/religious-myths-articles/%25E0%25A4%2585%25E0%25A4%25B6%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B5%25E0%25A4%25A4%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25A5%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE-%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%258C%25E0%25A4%25A8-%25E0%25A4%25A5%25E0%25A5%2587-107071100042_1.htm%3Famp=1|deadurl=yes}}</ref> পৌৰাণিক কাহিনীত ইয়াৰ ক্ষেত্ৰত দুটা নাম পোৱা যায়। গুৰু দ্ৰোণৰ পুত্ৰ অশ্বত্থামা আৰু আনটো বনৰ হাতী যাক মহাভাৰতৰ যুদ্ধত ভীমে হত্যা কৰে। == জন্ম == অশ্বত্থামাৰ পিতৃৰ নাম গুৰু দ্ৰোণ আৰু মাতৃৰ নাম আছিল কৃপী। জন্মৰ সময়ত অশ্বত্থামা অশ্বৰ দৰে শব্দ কৰিছিল বাবে তেওঁৰ নাম অশ্বত্থামা ৰখা হৈছিল।<ref name="ashwa">{{cite web|title=अश्वत्थामा|url=https://m.bharatdiscovery.org/india/%E0%A4%85%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE |website=Bharatdiscovery.org|accessdate=১ জুন ২০২০}}</ref> == যুদ্ধ শিক্ষা == অশ্বত্থামাৰ পিতৃ গুৰু দ্ৰোণ এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল। ব্ৰাহ্মণ হ’লেও তেওঁ ক্ষত্ৰিয়ৰ দৰেই যুদ্ধ বিদ্যাত পাৰদৰ্শী আছিল। গুৰু দ্ৰোণে তেওঁৰ পিতৃ ভৰদ্বাজ মুনিৰ পৰা যুদ্ধ বিদ্যা শিকে। পিতৃৰ সেই বিদ্যাৰে গুৰু দ্ৰোণে তেওঁৰ শিষ্যবিলাককো শিকাইছিল।<ref name="ashwa" /> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} {{মহাভাৰত}} [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পোখালি]] ndxcvzqn172o5qjlsdqegpq8gukocta 0 68576 616915 379724 2026-07-12T17:49:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616915 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = jain | image = Sri Neminath Adhisthayaka Sri Ambika Devi, Santhu.JPG | alt = Ambika | caption = [[ৰাজস্থান]]ৰ সংথুৰ জৈন মন্দিৰত অম্বিকা দেৱীৰ মূৰ্তি | consort = সৰ্বাহ্ণ (দিগম্বৰ)<br/>গোমেধ (শ্বেতাম্বৰ) }} '''অম্বিকা''' ({{lang-en|Ambika}}) জৈন ধৰ্মৰ ২২তম তীৰ্থংকৰ নেমিনাথৰ ৰক্ষয়িত্ৰী দেৱী বা 'শাসনৰ দেৱী'। তেওঁৰ 'শাসন দেৱ' হৈছে দিগম্বৰপন্থী মতে সৰ্বাহ্ণ আৰু শ্বেতাম্বৰপন্থী মতে গোমেধ। অম্বিকা দেৱী এগৰাকী যক্ষী। তেওঁক অম্বাই, অম্বা, কুষ্মাণ্ডিনী আৰু অম্ৰ কুষ্মাণ্ডিনী বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|title=JAINpedia > Themes > Practices > Ambikā or Kuṣmāṇḍinī|url=http://www.jainpedia.org/themes/practices/deities/ambika-or-kusmandini/mediashow/print.html|website=www.jainpedia.org|access-date=2020-05-04|archivedate=2019-09-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190904115414/http://www.jainpedia.org/themes/practices/deities/ambika-or-kusmandini/mediashow/print.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁক প্ৰায়ে এক বা অধিক শিশুৰ সৈতে আৰু প্ৰায়ে আম গছৰ তলত দেখুওৱা হয়। তেওঁক সঘনাই যোৰা হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়। তেওঁৰ সোঁফালে যক্ষ সাৰ্ভানুভূতি আৰু বাঁওফালে কুষ্মাণ্ডিনী থাকে আৰু মূৰৰ ওপৰত এখন সৰু তীৰ্থংকৰৰ আকৃতি দেখুৱা হয়।<ref>[https://www.artgallery.nsw.gov.au/collection/works/319.2005/ Stele with 'yaksha-yakshini' couple and Jinas, Pratapaditya Pal, ‘Goddess: divine energy’, pg.30., Art Gallery of New South Wales, 2006]</ref> অম্বিকা নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে মাতৃ, সেয়েহে তেওঁ মাতৃ দেৱী হিচাপে জনাজাত। এই নাম হিন্দু দেৱী [[পাৰ্বতী]]ৰ অন্য এক নাম।{{Sfn|Pal|1986|p=45}} ==জৈন জীৱনী== জৈন শাস্ত্ৰ অনুসৰি অম্বিকা দেৱী অগ্নিলা নামৰ এগৰাকী সাধাৰণ মহিলা আছিল আৰু পিছলৈ তেওঁ দেৱীত্ব লাভ কৰিছিল। {{Sfn|Chandraprabha Jain Temple|Chennai museum|p=48}} তেওঁ গিৰিনগৰত তেওঁৰ স্বামী সোমশ্ৰমণ আৰু তেওঁৰ দুই সন্তান শুভংকৰ আৰু প্ৰভাংকৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল। এবাৰ সোমশ্ৰমণে ব্ৰাহ্মণসকলক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া অনুষ্ঠান শ্ৰাদ্ধ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু অগ্নিলাক ঘৰত থাকিবলৈ কৈছিল। {{sfn|Shah|1987|p=257}} সেইসময়তে নেমিনাথৰ মুখ্য শিষ্য বৰদত্ত তেওঁলোকৰ ঘৰৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈছিল আৰু অগ্নিলাৰ পৰা তেওঁৰ মাহৰজোৰা উপবাস শেষ কৰিবলৈ খাদ্য বিচাৰিছিল। {{sfn|Shah|1987|p=165}} তেওঁ বৰদত্তক খাদ্য দিয়াৰ পিছত সোমশ্ৰমণ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে অগ্নিলাৰ ওপৰত খং উঠিছিল কিয়নো তেওঁলোকে অগ্নিলায়ে প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য এতিয়া অশুদ্ধ বুলি বিবেচনা কৰিছিল। সোমশ্ৰমণে তেওঁক তেওঁৰ সন্তানৰ সৈতে ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিছিল আৰু তেওঁ এটা পাহাৰলৈ গৈছিল। অগ্নিলায়ে তেওঁৰ গুণৰ বাবে শক্তিৰে আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল। তেওঁ যিটো গছৰ তলত আশ্ৰয় লৈছিল সেয়া ইচ্ছা প্ৰদান কৰা কল্পতৰু হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ লগতে শুকান পুখুৰী পানীৰে উপচি পৰিছিল। দেৱতাসকলে অগ্নিলাৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ বাবে খং কৰিছিল আৰু তেওঁৰ ঘৰখন এৰি গোটেই গাঁওখন ডুবাই ৰাখিবলৈ সিদ্ধান্ত লৈছিল। এয়া দেখাৰ পিছত সোমশ্ৰমণ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে ভুল অনুভৱ কৰি ক্ষমা বিচাৰিবলৈ ধৰিছিল। শাস্তিৰ ভয়ত তেওঁৰ স্বামীক চাই অগ্নিলায়ে পাহাৰখনৰ পৰা জঁপিয়াই আত্মহত্যা কৰিছিল কিন্তু তাৎক্ষণিকভাৱে দেৱী অম্বিকা হিচাপে পুনৰজন্ম লাভ কৰিছিল। {{Sfn|Dundas|2002|p=214}} তেওঁৰ স্বামীয়ে সিংহ হিচাপে পুনৰ জন্ম হৈছিল আৰু তেওঁ অম্বিকাৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁৰ ভৰি চেলেকি বাহন হৈ পৰিছিল। নেমিনাথে তেওঁ আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰক নিজৰ যক্ষ আৰু যক্ষী হিচাপে ৰূপান্তৰ কৰিছিল। {{Sfn|Kumar|2001|p=112}}{{Sfn|Pereira|2001|pp=62-63}} অম্বিকা নেমিনাথৰ ৰক্ষয়িত্ৰী দেৱী বা 'শাসনৰ দেৱী'। তেওঁৰ 'শাসন দেৱ' হৈছে দিগম্বৰপন্থী মতে সৰ্বাহ্ণ আৰু শ্বেতাম্বৰপন্থী মতে গোমেধ। {{sfn|Shah|1987|p=165}} ==বৰ্ণনা== [[File:Ambika, Madhya Pradesh, India, 8th-9th century - Royal Ontario Museum - DSC09661.JPG|thumb|দেৱী অম্বিকা, সোঁ ফালে বাহন সিংহ আৰু আম গছৰ শাখা আৰু বাঁওফালে তেওঁৰ পুত্ৰ, ৰয়েল অনটাৰিঅ' সংগ্ৰহালয়, ৮ম-৯ম শতিকা]] জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি অম্বিকা দেৱীৰ বৰণ সোণালী আৰু বাহন এটা সিংহ। তেওঁ চতুৰ্ভুজা। তেওঁৰ দুই সোঁ হাতত এটা আম আৰু আনখনত আম গছৰ এটা শাখা ধাৰণ কৰে। তেওঁৰ এটা বাওঁ হাতত এডাল অশ্বৰশ্মি আৰু আনখন হাতেৰে তেওঁৰ দুই পুত্ৰ প্ৰিয়ংকৰ আৰু শুভংকৰক ধৰি থাকে। {{Sfn|Jain|2009|p=63}}{{Sfn|Tiwari|1989|p=132}}{{Sfn|Dalal|2014|p=158}}<ref>{{Cite web|url=https://www.wisdomlib.org/definition/ambiliya#jainism-general|title=Ambika}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতত দেৱী অম্বিকাৰ গাৰ বৰণ নীলা ৰঙৰ দেখুৱা হয়। {{Sfn|Shah|1995|p=17}} অম্বিকাক আন তীৰ্থংকৰৰ বাবেও শাসনদেৱী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। অম্বিকা প্ৰায়ে বাহুবলীৰ সৈতে দেখুৱা হয়। {{Sfn|Tiwari|1989|p=28}} অম্বিকা আৰু সৰ্বানুভূতি যক্ষ-যক্ষী যোৰা ভাস্কৰ্য গোমুখ-চক্ৰেশ্বৰী আৰু ধৰণেন্দ্ৰ-[[পদ্মাৱতী (জৈন ধৰ্ম)|পদ্মাৱতী]]ৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি প্ৰচলিত। {{Sfn|Tiwari|1989|p=13}} অম্বিকা এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ দেৱী হিচাপেও জনপ্ৰিয়। {{Sfn|Dundas|2002|p=214}}{{Sfn|Singh|2008|p=55}} অনুমান কৰা হয় যে অম্বিকাৰ উৎপত্তি তিনিটা পৃথক দেৱীৰ উপাদানৰ পৰা হৈছিল। সেইকেইটা হৈছে সিংহবাহিনী দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ পৰা, দ্বিতীয়তে আম আৰু আম গছৰ সৈতে জড়িত কিছুমান লোকদেৱী আৰু তৃতীয়তে দেৱী কুষ্মাণ্ডা। {{Sfn|Mishra|Ray|2016|p=168}} ==উপাসনা== [[File:Garlanded Devi.jpg|thumb|upright=0.75|left|গোমৎেশ্বৰৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত গুল্লিকাই জী হিচাপে অম্বিকা]] অম্বিকাৰ উপাসনা অতি প্ৰাচীন। ভাৰতত অম্বিকাৰ বহুতো পুৰণি ভাস্কৰ্য আৰু মন্দিৰ পোৱা গৈছে। {{Sfn|Kumar|2001|p=112}} দেৱী অম্বিকাৰ সৈতে পদ্মাৱতী, চক্ৰেশ্বৰীক সন্মানীয় দেৱী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু তীৰ্থংকৰৰ সৈতে জৈন ধৰ্মত উপাসনা কৰা হয়। {{Sfn|Krishna|2014|p=68}}{{Sfn|Chawdhri|1992|p=128}} অম্বিকা আৰু পদ্মাৱতী তান্ত্ৰিক ৰীতি-নীতিৰ সৈতে জড়িত। এই তান্ত্ৰিক ৰীতিবোৰত যন্ত্ৰ-বিধি, পীঠ-স্থাপনা আৰু মন্ত্ৰ-পূজা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। {{Sfn|Tiwari|1989|p=29}}{{sfn|Shah|1987|p=221}} অম্বিকাক কল্পলতা আৰু কামনা দেৱী হিচাপেও উপাসনা কৰা হয়। দিলৱাৰা জৈন মন্দিৰত অম্বিকাক কল্পলতা অৰ্থাৎ এক ইচ্ছা পূৰণ কৰা লতা হিচাপে দৰ্শোৱা হৈছে। {{Sfn|Kumar|2001|p=107}} অম্বিকা দেৱী সন্তান জন্ম আৰু সমৃদ্ধিৰ সৈতেও জড়িত। {{Sfn|Dundas|2002|p=214}} অম্বিকা আৰু সৰ্বহণা হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিম প্ৰান্তত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় যক্ষ-যক্ষীৰ যোৰা। {{Sfn|Tiwari|1989|p=13}} অম্বিকাক কুলদেৱী বা গোত্ৰ-দেৱী হিচাপেও উপাসনা কৰা হয়। {{Sfn|Shah|1987|p=65}} অম্বিকা হৈছে পোৰৱাদ (প্ৰগৱত) জৈন সম্প্ৰদায়ৰ কুল-দেৱী। সকলো জৈন মূৰ্তিপুজক সকলে তেওঁৰ উপাসনা কৰে যদিও তেওঁ পোৰৱাদসকলৰ দ্বাৰা বিশেষভাৱে সন্মানিত।<ref>[https://books.google.com/books?id=cHEeAQAAMAAJ&q=ambika+porwad&dq=ambika+porwad&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj9iqGSlN_dAhWn3YMKHb4sA0IQ6AEILzAB The Muslim Review - Volumes 1-2, p. 29]</ref> কিংবদন্তী অনুসৰি গোমৎেশ্বৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, চাভুন্দৰায়ে পাঁচটা তৰল, গাখীৰ, কোমল নাৰিকল, চেনি, মৌ আৰু শ শ পাত্ৰত সংগ্ৰহ কৰা পানীৰে এটা মহামষ্টকভিষেকৰ আয়োজন কৰিছিল কিন্তু মূৰ্তিৰ নাভিৰ তলত তৰল প্ৰবাহিত হ'ব পৰা নাছিল। কুষ্মাণ্ডিনীয়ে এগৰাকী দৰিদ্ৰ বুঢ়ীৰ ছদ্মবেশত আহি আধা বগা গুল্লিকাই ফলৰ খোলাত গাখীৰেৰে অভিষেক কৰাত মূৰ্তিৰ মূৰৰ পৰা ভৰিলৈ বিয়পি পৰিছিল। চাভুন্দৰায়ে তেওঁৰ ভুল অনুভৱ কৰিছিল আৰু গৌৰৱ আৰু অহংকাৰ অবিহনে অভিষেক কৰিছিল আৰু এইবাৰ অভিষেক মূৰৰ পৰা ভৰিলৈ প্ৰবাহিত হৈছিল। {{Sfn|Deccan Chronicle|2018 Mahamastakabhisheka}} শ্ৰাৱণবেলগোলাত কুষ্মাণ্ডিনি দেৱী বা অম্বিকাৰ উপাসনা জৈন ৰীতি-নীতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। {{Sfn|Gier|2001|p=83}} ==মুখ্য মন্দিৰসমূহ== শ্ৰী অম্বিকা দেৱীৰ মুখ্য মন্দিৰবোৰৰ ভিতৰত আছে: * শ্ৰী নেমিনাথ অধিষ্ঠায়ক নাগোত্ৰ সোলাঙ্কি গোত্ৰীয়া কুলদেৱী শ্ৰী অম্বিকাদেৱী জিনালয়, সান্ধু * ৰাজস্থান ৰাজ্যৰ পালি জিলাৰ তখতগড়ৰ শ্ৰী কুলদেৱী অম্বিকাদেৱী জৈন মন্দিৰ * শ্ৰী কুলদেৱী অম্বিকাদেৱী জৈন মন্দিৰ, পাদাৰলি ==সাহিত্যত উল্লেখ== * অম্বিকা-কল্প, অম্বিকা-তদমকা, অম্বিকাটাতঙ্কা, অম্বিকা-স্তুতি, অম্বিকা-দেৱী-স্তুতি আৰু ভৈৰৱ-পদ্মাৱতী-কল্প হৈছে অম্বিকাৰ উপাসনাৰ বাবে তান্ত্ৰিক শাস্ত্ৰ{{Sfn|Tiwari|1989|p=29}} * অম্বিকা-স্তৱন, ১৩ শতিকাৰ চালুক্যৰ মন্ত্ৰী বাস্তুপলাৰ দ্বাৰা সংকলিত অম্বিকাৰ স্তৱ{{Sfn|Tiwari|1989|p=28}} * চতুৰ্দশ শতিকাৰ আচাৰ্য জিনপ্ৰভা চুৰিৰ অম্বিকা-দেৱী-কল্প{{Sfn|Tiwari|1989|p=28}} * অপৰাজিতা-প্ৰচ্চা হৈছে অম্বিকাৰ স্তুতি, ১২-১৩ শতিকাৰ ভুৱনদেৱৰ দ্বাৰা সংকলিত{{Sfn|Tiwari|1989|p=28}} ==চিত্ৰ বিথিকা== <gallery> File:Shri Mahavirji - Jain Museum - Ambika - Kushan Empire.jpg|কুষাণ সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ অম্বিকাৰ ভাস্কৰ্য File:A Jain Family Group LACMA M.77.49.jpg|অম্বিকা আৰু সৰ্বণা, ষষ্ঠ শতিকা File:WLA lacma Jain Goddess Ambika.jpg|অম্বিকা, ষষ্ঠ-সপ্তম শতিকা File:Ambikā.jpg|অম্বিকা দেৱী, কালুগুমলাই জৈন মন্দিৰ, অষ্টম শতিকা File:'Digambara Yakshi Kushmandini' from Karnataka, India, c. 900, Norton Simon Museum.JPG|নৱম শতিকাৰ অম্বিকা মূৰ্তি File:Goddess Ambika from Dhar.JPG|অম্বিকাৰ ভাস্কৰ্য, ১০৩৪ খ্ৰীষ্টাব্দ, ব্ৰিটিছ সংগ্ৰাহালয় File:Ambika mit zwei Kindern Rajasthan Museum Rietberg RVI 231.jpg|একাদশ শতিকাৰ অম্বিকা দেৱী File:Maharaja Chhatrasal Museum Dhubela Exhibit Item (5).JPG|গোমেধ আৰু অম্বিকা, একাদশ শতিকা File:Nswag, india, madhya pradesh, stele con yaksha-yakshini e jinas, XI sec..JPG|জিনৰ সৈতে সৰ্বানুভূতি আৰু কুষ্মাণ্ডিনী, একাদশ শতিকা File:India, orissa, dea ambika, 1150-1200.JPG|অম্বিকা দেৱীৰ মূৰ্তি, ১১৫০-১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ </gallery> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ===গ্ৰন্থৰাজি=== * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC|title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths|first=Roshen |last=Dalal|publisher=Penguin Books India|date=2010|isbn=9780143415176}} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=-fvKVDxcJoUC|title=Indian Sculpture: Circa 500 B.C.-A.D. 700|first=Pratapaditya |last=Pal | publisher=University of California Press |date=1986 |isbn=9780520064775 }} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=ngmw3CDm4MkC|title=Secrets of Yantra, Mantra and Tantra| first=L. R. |last=Chawdhri | publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd |date=1992 |isbn=9781845570224 }} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=fETebHcHKogC|title=Studies in Jaina Art and Iconography and Allied Subjects in Honour of Dr. U.P. Shah| first=Umakant Premanand |last=Shah | publisher=Abhinav Publications |date=1995 | isbn=9788170173168 }} * {{Citation| url=https://books.google.com/books?id=NdLLDAAAQBAJ| title=The Archaeology of Sacred Spaces: The temple in western India, 2nd century BCE–8th century CE | first1=Susan Verma |last1=Mishra |first2=Himanshu Prabha |last2=Ray | publisher=Routledge|date=2016 |isbn=9781317194132 }} * {{Citation| url=https://books.google.com/books?id=LMTgiygj4-oC | title=Monolithic Jinas | first=José |last=Pereira | author-link=José Pereira (scholar) | publisher=Motilal Banarsidass | date=2001 | isbn=9788120823976 }} * {{citation |last=Shah |first=Umakant Premanand |authorlink=Umakant Premanand Shah |title=Jaina-rūpa-maṇḍana: Jaina iconography |url=https://books.google.com/books?id=m_y_P4duSXsC |date=1987 |publisher=Abhinav Publications |isbn=81-7017-208-X }} * {{Citation | url=https://books.google.com/books?id=l0Tt04JDN0kC| title=Ambika in Jaina Art and Literature | first=Dr. Maruti Nandan Prasad | last=Tiwari | publisher=Bharatiya Jnanpith | date=1989 }} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=y4aVRLGhf-8C|title=Faith & Philosophy of Jainism|first=Arun Kumar |last=Jain|publisher=Gyan Publishing House |date=2009|access-date=2017-10-08|isbn=9788178357232}} * {{Cite web| url=http://www.e-books-chennaimuseum.tn.gov.in/chennaimuseum/images/147/files/basic-html/| title=MANUAL ON CONSERVATION AND RESTORATION OF MONUMENTS| publisher=Department of museums, Government of Tamil Nadu| ref={{SfnRef|Chandraprabha Jain Temple|Chennai museum}}| access-date=2021-03-22| archivedate=2019-08-15| archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815200724/http://www.e-books-chennaimuseum.tn.gov.in/chennaimuseum/images/147/files/basic-html/| deadurl=yes}} * {{Cite news| url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/160218/2018-mahamastakabhisheka-bahubali-1000-year-legend-towers-on.html | work=Deccan Chronicle| title=2018 Mahamastakabhisheka: Bahubali – 1,000 year legend towers on| date=16 February 2018 | ref={{SfnRef|Deccan Chronicle|2018 Mahamastakabhisheka}} }} * {{Citation| url=https://books.google.com/books?id=py3nd3vIkjUC | title=Spiritual Titanism: Indian, Chinese, and Western Perspectives | first=Nicholas F. |last=Gier | publisher=SUNY Press | date=2001 | isbn=9780791492826 }} * {{Citation| url=https://books.google.com/books?id=jdjNkZoGFCgC | title=The Jains | first=Paul | last=Dundas | author-link=Paul Dundas | publisher=Psychology Press | date=2002 | isbn=9780415266055 }} * {{Citation | url=https://books.google.com/books?id=M_xsAwAAQBAJ | title=Sacred Plants of India | first=Nanditha | last=Krishna | publisher=Penguin UK | date=2014 | isbn=9789351186915 }} * {{Citation| url=https://books.google.com/books?id=JtWGm4E4qZIC | title=Jainism in Early Medieval Karnataka| first=Ram Bhushan Prasad |last=Singh | publisher=Motilal Banarsidass | date=2008 | isbn=9788120833234 }} * {{Citation | url=https://books.google.com/books?id=nSDACkmA_ukC | title=A Thousand Petalled Lotus: Jain Temples of Rajasthan : Architecture & Iconography | first=Sehdev | last=Kumar | publisher=Abhinav Publications | date=2001 | isbn=9788170173489 }} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Ambika (Jainism)|অম্বিকা}} [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] 7s42xpf3muzuko4verl6vwv7jl52g81 0 72731 616863 597401 2026-07-12T12:38:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616863 wikitext text/x-wiki [[File:2016 Singapur, Rochor, Świątynia Sri Krishnan (21).jpg|thumb|300x300px|ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ - ৰাম, সীতা সিংহাসনত উপবিষ্ট, ঋষি বশিষ্ঠ আৰু ৰামৰ ভাই লক্ষ্মণ, ভৰত, শত্ৰুঘ্ন দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত। ৰামৰ ভৰিৰ ওচৰত বহি আছে হনুমান]] প্ৰাচীন [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] দুখন প্ৰধান সংস্কৃত মহাকাব্যৰ ভিতৰত এখন হৈছে '''ৰামায়ণ'''। ইয়াক [[বাল্মীকি|বাল্মিকীয়ে]] ৰচনা কৰিছিল। এই মহাকাব্যখনত দেখা পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰবোৰ তলত দিয়া হ’ল- ==অ== ===অকম্পন=== {{Main|অকম্পন}} '''অকম্পন''' ({{lang-en|Akampan}}) লংকাৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ মামাক/মোমায়েক আছিল। তেওঁ [[সুমালী]] আৰু [[কেতুমতী]]ৰ দহগৰাকী পুত্ৰৰ মাজৰ এগৰাকী আছিল। তেওঁৰ চাৰিগৰাকী ভগ্নীও আছিল। === অক্ষয়কুমাৰ === {{Main|অক্ষয়কুমাৰ}} '''অক্ষয়কুমাৰ''' বা '''অক্ষকুমাৰ''' ({{lang-en|Akṣayakumāra}}, {{lang-sa|अक्षयकुमार}}) ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ<ref>{{cite book |last1=Agarwal |first1=Shashi |title=Maithilīśaraṇa Gupta ke kāvya kī antarkathāoṃ ke śrota |date=1977 |publisher=Hindī Sāhitya Sammelana |url=https://books.google.co.in/books?id=qAIKAQAAIAAJ&q=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&dq=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwixgsSqj8TcAhWRulMKHUtIADwQ6AEINjAC |accessdate=16 July 2021 |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729141700/https://books.google.co.in/books?id=qAIKAQAAIAAJ&q=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&dq=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwixgsSqj8TcAhWRulMKHUtIADwQ6AEINjAC |archive-date=29 july 2018 |url-status=live }}</ref> তথা [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘনাদ]]ৰ ভাতৃ আছিল। তেওঁক '''অক্ষয়''' বা '''অক্ষ''' নামেৰেও জনা যায়৷ [[ৰামায়ণ]]ত হনুমানে [[সীতা]]ৰ সৈতে বাৰ্তালাপ কৰাৰ পিছত যেতিয়া [[অশোক বন]] ধ্বংস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে তেতিয়া ৰাৱণে অশোকবন ৰক্ষাৰ্থে অক্ষয়কুমাৰক ৰাক্ষস সেনাৰ মুৰব্বী হিচাপে তালৈ পঠিয়াইছিল। মাত্ৰ ষোল্ল বছৰ বয়সতে তেওঁৰ দেউতাক [[ৰাৱণ]]ৰ আদেশ মৰ্মে তেওঁ ৰথত উঠি যুদ্ধলৈ যায়। তেওঁ [[হনুমান]]ক লক্ষ্যভেদ কৰি বিভিন্ন অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰে যুদ্ধ কৰিছিল। হনুমানে যুৱ ৰাজকুমাৰৰ বীৰত্ব আৰু দক্ষতাৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হ’লেও শেষত হনুমানে তেওঁক হত্যা কৰিছিল। === অগস্ত্য === {{Main|অগস্ত্য}} '''অগস্ত্য''' ({{lang-sa|अगस्त्य}}) হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ এগৰাকী ঋষি।<ref name="Doniger1981p167">{{cite book |author=Wendy Doniger |title=The Rig Veda: An Anthology : One Hundred and Eight Hymns, Selected, Translated and Annotated |url= https://archive.org/details/rigvedapenguincl00anon|url-access=registration | year=1981| publisher=Penguin Books| isbn=978-0-14-044402-5| pages=[https://archive.org/details/rigvedapenguincl00anon/page/167 167]–168}}</ref> ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ মতে তেওঁ এজন প্ৰখ্যাত আৰু প্ৰভাৱশালী বহু ভাষাৰ জ্ঞান থকা বিদগ্ধ পণ্ডিত। অগস্ত্য আৰু তেওঁৰ সহধৰ্মিণী [[লোপামুদ্ৰা]]ই [[সংস্কৃত ভাষা]]ত [[ঋকবেদ]]ৰ শ্লোক ১.১৬৫ ৰ পৰা ১.১৯১ আৰু অন্যান্য বৈদিক সাহিত্যৰ ৰচনা কৰিছিল।<ref name="Doniger1981p167"/>{{sfn|Richard S Weiss|2009|p=49–51}}{{sfn|Roshen Dalal|2010|pp=7–8}} === অঙ্গদ === {{Main|অঙ্গদ}} '''অংগদ''' বা '''অঙ্গদ''' ({{lang-sa|अङ्गदः}} অংগ দাতা) হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এটা বান্দৰ চৰিত্ৰ, যিয়ে [[ৰাম]]ক তেওঁৰ পত্নী [[সীতা]]ক বিচাৰি উলিওৱাত আৰু তেওঁৰ হৰণকাৰী [[ৰাৱণ]]ৰ সৈতে যুঁজ দিয়াত সহায় কৰিছিল। পিছত তেওঁ [[কিষ্কিন্ধা]] ৰ ৰজা হিচাপে মুকুট পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Who was Angad? What is Angad's role in Ramayana?|url=https://www.timesnownews.com/spiritual/religion/article/who-was-angad-what-is-angads-role-in-ramayana/578108|access-date=2020-08-03|website=www.timesnownews.com|language=en}}</ref> === অঞ্জনা === {{Main|অঞ্জনা (ৰামায়ণ)}} '''অঞ্জনা''' ({{lang-sa|अञ्जना}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ৰ নায়কসমূহৰ অন্যতম [[হনুমান]]ৰ মাতৃ। তেওঁক '''অঞ্জনী''' বা '''অঞ্জলী''' নামেৰেও জনা যায়। তেওঁ আছিল এগৰাকী [[অপ্সৰা]] আৰু কপিকুলৰ এজন মুখিয়াল [[কেশৰী (ৰামায়ণ)|কেশৰী]]ৰ সহধৰ্মিণী। তেওঁক ভাৰতৰ কোনো কোনো অঞ্চলত পৰিয়ালৰ দেৱী হিচাপে পূজা কৰা হয়। === অতিকায় === {{Main|অতিকায়}} '''অতিকায়''' মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এজন দৈত্য চৰিত্ৰ। [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্যত আতিকায় [[ৰাৱণ]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[মন্দোদৰী]]ৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Lochtefeld2002">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC&pg=PA69|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|page=69}}</ref> অৱশ্যে মহাকাব্যখনৰ কিছুমান সংস্কৰণত তেওঁক ৰাৱণৰ দ্বিতীয় পত্নী [[ধন্যমালিনী]]ৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>https://books.google.co.in/books?id=YmUOAAAAYAAJ&q=atikaya+dhanyamalini&dq=atikaya+dhanyamalini&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjug4XQ-cXuAhUXqksFHQvYCD8Q6AEwA3oECAUQAg</ref> আতিকয়া [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘানাদ]]ৰ সৰু ভায়েক আছিল আৰু অত্যন্ত শক্তিশালী আছিল। ===অশ্বপতি=== {{Main|অশ্বপতি}} '''অশ্বপতি''' ({{lang-sa|अश्वपति}}) হৈছে হিন্দু পুৰাণসমূহত বৰ্ণিত বহুতো ৰজাৰ উপাধি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে 'ঘোঁৰাৰ অধিপতি। [[ৰামায়ণ]]ৰ মতে অশ্বপতি আছিল উন্নত ঘোঁৰাৰ দেশ কেকেয় ৰাজ্যৰ ৰজা। তেওঁ এগৰাকী কন্যা [[কৈকেয়ী]] (ৰজা [[দশৰথ]]ৰ ৰাণী) আৰু সাতজন পুত্ৰৰ পিতৃ আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ যুধাজিতে ৰামায়ণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। অশ্বপতিয়ে মানৱ জাতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা সন্দৰ্ভত উত্তৰ বিচাৰি এক যাত্ৰা কৰিছিল। ===অহল্যা=== {{Main|অহল্যা}} '''অহল্যা'''({{lang-sa|अहल्या}}), গৌতম মহৰ্ষিৰ পত্নী। তেওঁক '''অহিল্যা''' বুলিও জনা যায়। বহুতো হিন্দু শাস্ত্ৰত উল্লেখ কৰা অনুসৰি [[ইন্দ্ৰ]]ই (দেৱতাৰ ৰজা) তেওঁৰ সতীত্ব নষ্ট কৰিছিল, বিশ্বাসঘাতকতাৰ বাবে তেওঁৰ স্বামীয়ে অভিশাপ দিছিল, আৰু [[ৰাম]]ৰ দ্বাৰা এই অভিশাপৰ পৰা মুক্ত হৈছিল। ===অৰুন্ধতী=== {{Main|অৰুন্ধতী (হিন্দু ধৰ্ম)}} '''অৰুন্ধতী''' ({{lang-sa|अरुन्धती}}) হৈছে [[সপ্তৰ্ষি]]ৰ অন্যতম ঋষি [[বশিষ্ঠ]]ৰ সহধৰ্মিণী। তেওঁক শুক্ৰ গ্ৰহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। অৰুন্ধতীকো সপ্তৰ্ষিৰ সমমৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ সৈতে উপাসনাও কৰা হয়। বৈদিক আৰু পুৰাণ সাহিত্যত তেওঁক সতীত্ব, দাম্পত্য আনন্দৰ প্ৰতীক আৰু পতীব্ৰতা নাৰীৰূপে উপস্থাপন কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালৰ মহাকাব্যিক ৰচনাসমূহত তেওঁক তেওঁক সতী তথা অনুকৰণীয় আদৰ্শ ৰূপত বৰ্ণোৱা হৈছে। হিন্দু পৰম্পৰাত অৰুন্ধতীক কেন্দ্ৰ কৰি বহুতো ৰীতি-নীতি বা লোকাচাৰ আছে। ইয়াৰে ভিতৰত বিবাহৰ সময়ত পালন কৰা সপ্তপদী নামৰ উপবাস অন্যতম। [[সংস্কৃত ভাষা]]ত অৰুন্ধতী শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ''সূৰ্যৰ ৰশ্মিয়ে প্ৰক্ষালন কৰা''। ==ই== === ইন্দ্ৰজিৎ === {{Main|ইন্দ্ৰজিৎ}} '''ইন্দ্ৰজিৎ''' বা '''মেঘনাদ''' হৈছে [[লংকা]]ৰ ৰাজকুমাৰ আৰু [[ইন্দ্ৰ]]ৰ নগৰী অৰ্থাৎ ইন্দ্ৰলোকৰ বিজেতা। পৌৰাণিক হিন্দু সাহিত্যসমূহত তেওঁক মহানতম যোদ্ধাসমূহৰ এজন বুলি স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। [[ৰামায়ণ]]ত ইন্দ্ৰজিতৰ উল্লেখ তথা বৰ্ণনা পোৱা যায়। [[ৰাম]] আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ যুদ্ধত ইন্দ্ৰজিতে সক্ৰিয় আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। গুৰু [[শুক্ৰাচাৰ্য]]ৰ পৰা তেওঁ বিভিন্ম দৈৱিক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ স্বৰ্গৰ [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতাসকলকো]] পৰাজিত কৰিছিল।<ref name="CGU2000">{{cite book |author=C. G. Uragoda |title=Traditions of Sri Lanka: A Selection with a Scientific Background |url=https://books.google.com/books?id=BOmAAAAAMAAJ |year=2000 |publisher=Vishva Lekha Publishers |isbn=978-955-96843-0-5}}</ref> [[ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ]] প্ৰয়োগ কৰি তেওঁ একেদিনাই ৬৭০ নিযুত বানৰ সেনাক নিধন কৰি বানৰ জাতিক প্ৰায় নিঃশেষ কৰাৰ উপক্ৰম কৰিছিল। ৰামায়ণৰ বৰ্ণনা অনুসৰি পৃথিৱীৰ কোনো যোদ্ধাই এই সংখ্যা স্পৰ্শ কৰিব পৰা নাছিল।<ref name="CGU2000"/><ref name="George2002">{{cite book |author=George M. Eberhart |title=Mysterious Creatures: A Guide to Cryptozoology |url=https://books.google.com/books?id=z9gMsCUtCZUC&pg=PA388 |date=1 January 2002 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-283-7 |page=388}}</ref> ==উ== === উৰ্মিলা === {{Main|উৰ্মিলা}} '''উৰ্মিলা''' ({{lang-sa|ऊर्मिला}}) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ [[ৰাম]]ৰ সৰু ভায়েক [[লক্ষ্মণ]]ৰ পত্নী। ==ঋ== ===ঋষি কম্ভোজ=== {{Main|ঋষি কম্ভোজ}} ঋষি '''কম্ভোজ''' বা '''কুম্ভজ''' হৈছে সংস্কৃত মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। তেওঁক ঋষি [[অগস্ত্য]]ৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। ঋষি অগস্ত্য ঋষি [[বশিষ্ঠ]]ৰ ভাতৃ আছিল আৰু দক্ষিণপথত সন্ন্যাসী হিচাপে বাস কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiangyan.com/books/otherbooks/shri_rama/panchabati.shtml|title=indiangyan.com|work=indiangyan.com|access-date=14 June 2015|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723032924/http://www.indiangyan.com/books/otherbooks/shri_rama/panchabati.shtml|deadurl=yes}}</ref> [[ৰাম]], [[লক্ষ্মণ]] আৰু [[সীতা]] ঋষি কুম্ভজৰ আশ্ৰমলৈ গৈছিল আৰু তাৰ পৰা তেওঁলোকে [[লংকা]]ৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ দ্বাৰা সীতাক অপহৰণ কৰাৰ আগতে তেওঁলোকৰ বনবাসৰ সময়ত পঞ্চৱতীলৈ গৈছিল। ===ঋষ্যশৃংগ=== {{Main|ঋষ্যশৃংগ}} '''ঋষ্যশৃংগ''' ({{lang-sa|ऋष्यशृंग}}) হৈছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ শেষৰ ফালৰ, ভাৰতীয় (হিন্দু আৰু বৌদ্ধ) শাস্ত্ৰত উল্লেখ কৰা ঋষি। হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ মতে, তেওঁ অপ্সৰা উৰ্বশীৰ গৰ্ভত আৰু ঋষি বিভাণ্ডকৰ ঔৰষত হৰিণৰ শিঙৰ সৈতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ এজন ভৱিষ্যতদ্ৰষ্টা হৈ আছিল আৰু ৰাজপৰিয়াল আদিৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। তেওঁক যজ্ঞ আদি অনুষ্ঠানৰ বাবে আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। এনে এক যজ্ঞৰ ফলতেই ৰজা দশৰথে পুত্ৰ সন্তান লাভ কৰে। তেওঁ বৌদ্ধ জাতকাসকলৰ মাজৰ এজন বুলিও ভৱা হয়। য'ত তেওঁক বোধিসত্তৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ==ক== === কবন্ধ === {{Main|কবন্ধ}} '''কবন্ধ''' ({{lang-en|Kabandha}}) এগৰাকী ৰাক্ষস আছিল৷ তেওঁক [[ৰাম|শ্ৰীৰামে]] হত্যা কৰি অভিশাপৰ পৰা মুক্ত কৰিছিল৷ === কাকভুশুন্দি === {{Main|কাকভুশুন্দি}} '''কাকভুশুন্দি''' [[হিন্দু]] [[মহাকাব্য]] [[ৰামায়ণ]]ৰ এটা বিশিষ্ট চৰিত্ৰ। [[বাল্মীকি]] ঋষিৰ শিষ্য হোৱাৰ লগতে অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ বিস্তৃত জ্ঞানৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁৰ নামৰ অনুবাদ হৈছে সংস্কৃতত "সোণৰ পাখি থকা কাউৰী।" তেওঁ হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন পূজনীয় ব্যক্তি আৰু আধ্যাত্মিকতা আৰু গুপ্ত বিষয়ৰ অপৰিসীম জ্ঞানৰ বাবে জনাজাত। [[ত্ৰেতা যুগ]] আৰু [[দ্বাপৰ যুগ]]ৰ মাজেৰে জীয়াই থকা আৰু ক্ৰমে ভগৱান [[ৰাম]] আৰু ভগৱান [[শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ কাহিনী প্ৰত্যক্ষ কৰা কেইজনমান ঋষিৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। যুগ যুগ ধৰি তেওঁৰ শিক্ষা বহু আধ্যাত্মিক সাধকৰ বাবে প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈ আহিছে আৰু তেওঁৰ জীৱন অলৌকিক কৰ্মৰ কাহিনীৰে ভৰি আছে। === কুম্ভকৰ্ণ === {{Main|কুম্ভকৰ্ণ}} '''কুম্ভকৰ্ণ''' ({{lang-sa|कुम्भकर्ण}}) হৈছে বিখ্যাত হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এজন প্ৰখ্যাত [[ৰাক্ষস]] আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ এজন কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ। বিশালাকায় শৰীৰ আৰু অসাধাৰণ ক্ষুধাৰ গৰাকী কুম্ভকৰ্ণক প্ৰাচীন হিন্দু পুৰাণত এজন সৎ চৰিত্ৰৰ ব্যক্তি আৰু মহান যোদ্ধা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰামায়ণৰ যুদ্ধৰ সময়ত কেৱল নিজৰ শক্তি দেখুৱাবলৈকে তেওঁ বহুতো বান্দৰ হত্যা আৰু ভক্ষণ কৰিছিল। তেওঁক ধাৰ্মিক আৰু বুদ্ধিমান বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁ এজন অতুলনীয় যোদ্ধাও আছিল কিয়নো দেৱৰাজ [[ইন্দ্ৰ]]ৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত কুম্ভকৰ্ণৰেই জয় হৈছিল। === কুশ === {{Main|কুশ (ৰামায়ণ)}} '''কুশ''' ({{lang-sa|कुश}}) <ref name="lcuk">{{Cite web |url=http://www.lcuk.org.uk/history.htm | title=Lohana History |access-date=14 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215927/http://www.lcuk.org.uk/history.htm |archive-date=4 October 2013 |url-status=dead }}</ref> আৰু তেওঁৰ যমজ ভাতৃ লৱ, [[ৰাম]] আৰু [[সীতা]]ৰ সন্তান আছিল। <ref name="Mani2009">{{cite book|author=Chandra Mauli Mani|title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata|url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77|year=2009|publisher=Northern Book Centre|isbn=978-81-7211-257-8|pages=77–}}</ref> তেওঁলোকৰ কাহিনী হিন্দু মহাকাব্য, [[ৰামায়ণ]] আৰু ইয়াৰ অন্যান্য সংস্কৰণত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কোৱা হয় যে তেওঁলোকৰ মাতৃৰ দৰে লৱ বগা-সোণালী বৰণৰ আছিল, আনহাতে কুশ তেওঁলোকৰ দেউতাকৰ দৰে ক'লা বৰণৰ আছিল। === কুশধ্বজ === {{Main|কুশধ্বজ}} ৰজা '''কুশধ্বজ'''( তেওঁ '''কুশদ্ভোজন''' নামেও পৰিচিত), অছিল ৰজা [[জনক|জনকৰ]] অনুজ ভাতৃ। কুশধ্বজৰ দুগৰাকী কন্যাসন্তান আছিল ক্ৰমে [[মাণ্ডৱী]] আৰু [[শ্ৰুতকীৰ্তি]]। তেওঁলোক দুগৰাকীৰ যথাক্ৰমে [[অযোধ্যা (পৌৰাণিক নগৰ)|অযোধ্যা]]ৰ ৰজা [[দশৰথ|দশৰথৰ]] পুত্ৰ আৰু ৰামৰ অনুজ [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]] আৰু [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰে বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rEWaSju1rVsC&q=Kushadhwaja&pg=PA15 | title=Tales from Kalidasa | publisher=Ediciones Gamma S.A. | author=H. L. Luthra | year=1988 | pages=15 | isbn=9788120902282}}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=FHPXAAAAMAAJ&q=Kushadhwaja | title=The Ramayana | publisher=Orient Longman | author=Lakshmi Lal | year=1988 | pages=20 | isbn=9780861318056}}</ref> ===কেতুমতী=== {{Main|কেতুমতী}} '''কেতুমতী''' ({{Lang-en|Ketumati}}) ৰাক্ষষ ৰজা [[সুকেশ]] আৰু গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী [[দেৱৱতী]]ৰ পুত্ৰ [[সুমালী]]ৰ দাম্পত্য সঙ্গী আছিল৷<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁ আছিল গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী নৰ্মদাৰ কন্যা৷ তেওঁ ১০ গৰাকী পুত্ৰ আৰু ৪ গৰাকী কন্যা সন্তানৰ মাতৃ আছিল৷<ref name="Ketumati">{{cite web | url=https://www.indianetzone.com/34/ketumati_wife_sumali.htm | title=Ketumati wife sumali. | publisher=Indianetzone.com | accessdate=19 July 2021 | archivedate=19 July 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210719101649/https://www.indianetzone.com/34/ketumati_wife_sumali.htm | deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ ভনী দুগৰাকীৰ নাম হৈছে- বসুদা আৰু সুন্দৰী,<ref name="Ketumati"/> যাক [[মালী]] আৰু [[মাল্যবান|মাল্যবানে]] বিবাহ কৰাইছিল৷ তেওঁৰ কন্যা [[কৈকেষী]] ঋষি [[বিশ্ৰবা]]ৰ সৈতে বিবাহ হয় যাৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ যথাক্ৰমে [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু এটি কন্যা [[শূৰ্পনখা]]ৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=sumali+ravana&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> === কেৱট === {{Main|কেৱট}} '''কেৱট''' ({{lang-en|Kewat}})<ref>https://www.patrika.com/festivals/kewat-jayanti-2019-in-hindi-4572142/</ref> হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এটি চৰিত্ৰ৷ বনবাসৰ সময়ত তেৱেঁ [[ৰাম]], [[সীতা]] আৰু [[লক্ষ্মণ]]ক নাৱত তুলি লৈ [[গংগা নদী]] পাৰ কৰাই দিছিল৷<ref>https://www.amarujala.com/uttarakhand/champawat/kevat-took-ram-sita-and-laxman-to-river-shore</ref><ref>https://www.jagran.com/uttar-pradesh/varanasi-city-14764902.html</ref> এই কাহিনীটো ৰামায়ণৰ অযোধ্যা কাণ্ডত বৰ্ণিত আছে৷<ref>https://www.telegraphindia.com/india/pm-narendra-modi-to-cherish-all-his-life-worship-by-washing-feet/cid/1685504</ref> === কৈকেয়ী === {{Main|কৈকেয়ী}} '''কৈকেয়ী''' ({{lang-en|Kaikeyi}}) হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ ৰজা [[দশৰথ]]ৰ তৃতীয়গৰাকী পত্নী আৰু অযোধ্যাৰ ৰাণী আছিল৷ দশৰথৰ তিনিগৰাকী পত্নীৰ ভিতৰত কৈকেয়ীৰ ভূমিকা সকলোতকৈ বেছি৷ তেওঁ কেকেয় ৰাজ্যৰ জীয়াৰী আৰু এগৰাকী শক্তিশালী যোদ্ধা আছিল, যিয়ে যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ পতি দশৰথক সহায় কৰিছিল৷ কৈকেয়ী [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]]ৰ মাক আছিল৷ প্ৰথমতে তেওঁ সৎ পুত্ৰ [[ৰাম]]ক মৰম আৰু মাতৃসুলভ জ্ঞান কৰিছিল যদিও পিছত [[মন্থৰা]]ৰ কথাত পতিয়ন গৈ ৰামক বনবাসলৈ পঠিয়াইছিল৷ === কৈকেষী=== {{Main|কৈকেষী}} '''কৈকেষী''' বা '''কৈকসী''' ({{Lang-en|Kaikeshi}} বা {{Lang|en|Kaikashi}}) আছিল ঋষি বিশ্ৰবাৰ পত্নী আৰু [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু [[শূৰ্পনখা]]ৰ মাতৃ। তেওঁ ৰাক্ষক ৰজা [[সুমালী]]ৰ কন্যা আছিল৷<ref>{{Cite web|date=2020-04-16|title=Know interesting things about Ravana|url=https://english.newstracklive.com/news/unknown-interesting-hidden-mythological-facts-ramayana-interesting-facts-about-ravan-sc93-nu612-ta612-ta294-1085188-1.html|access-date=2020-07-02|website=News Track|language=English}}</ref> ===কৌশল্যা=== {{Main|কৌশল্যা}} '''কৌশল্যা''' [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ কোশল ৰাজ্যৰ ৰাজকুমাৰী আছিল আৰু ৰজা দশৰথৰ পত্নী, ৰামৰ মাতৃ <ref name = "Hess2001">{{cite journal| author = Hess, L.| year = 2001| title = Rejecting Sita: Indian Responses to the Ideal Man's Cruel Treatment of His Ideal Wife| journal = Journal of the American Academy of Religion | volume = 67| issue = 1| pages = 1–32| url = http://jaar.oxfordjournals.org/cgi/content/citation/67/1/1| accessdate = 2008-04-12| doi = 10.1093/jaarel/67.1.1| pmid = 21994992}}</ref><ref name="Ganguly2003" /> আৰু অযোধ্যাৰ জ্যেষ্ঠ ৰাণী আছিল। তেওঁ [[শান্তা]] নামৰ এগৰাকী কন্যা সন্তানৰ মাতৃও আছিল। বাল্মীকি ৰামায়ণৰ বালকাণ্ডত শান্তাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Valmiki Ramayan">{{cite web|author=Rao, Desiraju Hanumanta|title=Bala Kanda in Prose, Sarga 11|url=https://sanskritdocuments.org/sites/valmikiramayan/baala/sarga11/bala_11_prose.htm|work=Valmiki Ramayana|publisher=Valmiki Ramayan.net|access-date=22 January 2019}}</ref> ==খ== ===খৰ=== {{Main|খৰ (ৰামায়ণ)}} '''খৰ''' ({{lang-sa|खर}}) ভাৰতীয় মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এজন মানুহ খোৱা ৰাক্ষস আছিল। তেওঁ [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু [[কৈকেষী]]ৰ ভগ্নী ৰাকৰ পুত্ৰ আছিল। ==গ== === গংগা দেৱী=== {{Main|গংগা দেৱী}} '''গঙ্গা''' বা '''গংগা''' ([[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: गंगा ''{{IAST|Gaṅgā}}'', [[থাই ভাষা|থাই]]: คงคา ''Khongkha'') '''[[গঙ্গা নদী|গঙ্গা নদীৰ]]''' মূৰ্তিস্বৰূপ এক [[হিন্দু]] দেৱী। হিন্দুধৰ্মত এই দেৱী বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰ অধিকাৰিণী। হিন্দুসকলে বিশ্বাস কৰে যে গঙ্গাত স্নান কৰিলে সমস্ত পাপ খণ্ডন হয় আৰু জীৱই মুক্তিলাভ কৰে। অনেকে আত্মীয়স্বজনৰ দেহাৱশেষ বহু দূৰদূৰণিৰ পৰা কঢ়িয়াই আনি গঙ্গাত বিসৰ্জন দিয়ে; তেওঁলোকে ধৰি লয় যে, ইয়াৰ ফলত মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাই [[স্বৰ্গ|স্বৰ্গলৈ]] গমন কৰে। গঙ্গাৰ তীৰবৰ্তী বহু স্থান হিন্দু বিশ্বাস অনুযায়ী পবিত্ৰ। ইয়াৰ মাজত আছে [[হৰিদ্বাৰ]], [[এলাহাবাদ]], [[বাৰাণসী]], [[নবদ্বীপ]], [[গঙ্গাসাগৰ]] প্ৰভৃতি। [[থাইলেণ্ড|থাইলেণ্ডৰ]] [[লয় ক্ৰাথং]] উৎসৱত পুণ্যাৰ্থীসকলে নদীত বন্তিযুক্ত সৰু সৰু নৌকা উটুৱাই [[গৌতম বুদ্ধ|বুদ্ধ]] আৰু গঙ্গা দেৱীক শ্ৰদ্ধা জনায়। ==জ== === জটায়ু === {{Main|জটায়ু}} '''জটায়ু''' ({{lang-sa|जटायु}}) হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত শগুণ বা ঈগলৰূপী এক অৰ্ধদেৱতা। তেওঁ [[অৰুণ]] আৰু শ্যেনীৰ কনিষ্ঠ সন্তান আৰু [[সম্পাতি]]ৰ ভ্ৰাতৃ। জটায়ু [[ৰাম]]ৰ পিতৃ [[দশৰথ]]ৰ পুৰণি বন্ধু।<ref>{{Cite book|last=Bhalla|first=Prem P.|url=https://books.google.com/books?id=DN4xDwAAQBAJ&pg=PA132&dq=Shyeni+Jatayu#q=Shyeni|title=ABC of Hinduism|date=2017-08-22|publisher=Educreation Publishing|language=en}}</ref> === জনক === {{Main|জনক}} '''জনক''' ({{Lang-sa|जनकः}}) প্ৰাচীন ভাৰতৰ [[মিথিলা]] অঞ্চলত অৱস্থিত [[বিদেহ]] ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল। তেওঁৰ শাসনকাল আনুমানিক ভাৱে খীষ্ট্ৰপূৰ্ব অষ্টম অথবা সপ্তম শতিকাত আছিল বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।{{sfn|Raychaudhuri|2006|pp=41–52}} বিদেহ ৰাজ্যৰ অধিপতিসকলক জনক নামেৰে জনা গৈছিল। অৰ্থাৎ জনক বিদেহ ৰাজ্যৰ অধীশ্বৰসকলৰ কৌলিক খিতাপ। জনক নামৰ এক বা একাধিক ৰজাৰ উল্লেখ [[ৰামায়ণ]], [[মহাভাৰত]], [[উপনিষদ]] আৰু [[পুৰাণ]]ত পোৱা যায়। === জাম্বৱন্ত === {{Main|জাম্বৱন্ত}} '''জাম্বৱন''' বা '''জাম্বৱন্ত''' হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ, সেই অনুসৰি তেওঁ ভালুকৰ ঐশ্বৰিক ৰজা, যাক ব্ৰহ্মা দেৱতাই [[লংকা]]ৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ হোৱা সংগ্ৰামত [[ৰাম]]ক সহায় কৰিবলৈ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=dict /> জাম্বৱন্ত ভাৰতীয় মহাকাব্য পৰম্পৰাত এবিধ এছিয়ান ক'লা ভালুক বা শ্লথ ভালুক, অৱশ্যে আন কিছু শাস্ত্ৰত তেওঁক বান্দৰ বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=dict>Patricia Turner, Charles Russell Coulter. ''Dictionary of ancient deities''. 2001, page 248</ref> ==ত== === তাড়কা === {{Main|তাড়কা}} '''তাড়কা''' ({{Lang-sa|ताड़का}}) বা '''তাতকা''' মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক ৰাক্ষসী চৰিত্ৰ। তেওঁৰ সন্তান [[মাৰিচ]] আৰু [[সুবাহু]]ৰ সৈতে তেওঁ অৰণ্যত যজ্ঞ কৰা ঋষিক হাৰাশাস্তি আৰু আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশেষত তেওঁলোকক মহৰ্ষি [[বিশ্বমিত্ৰ]]ৰ নিৰ্দেশত [[ৰাম]] আৰু [[লক্ষ্মণ|লক্ষ্মণে]] হত্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://mythfolklore.blogspot.com/2014/07/ramayana-vishwamitra-ramas-teacher.html|title=Mythology and Folklore UN-Textbook: Ramayana: Vishwamitra, Rama's Teacher|last=Gibbs|first=Laura|website=Mythology and Folklore UN-Textbook|access-date=2019-12-26}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rama and Lakshmana Slay the mighty tataka|url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/apr/28/rama-and-lakshmana-slay-the-mighty-tataka-1806617.html|access-date=2020-09-05|website=The New Indian Express|archivedate=2020-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805023717/https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/apr/28/rama-and-lakshmana-slay-the-mighty-tataka-1806617.html|deadurl=yes}}</ref> === তাৰা === {{Main|তাৰা (ৰামায়ণ)}} '''তাৰা''' ({{lang-sa|तारा}}) (আক্ষৰিক অৰ্থত ''তৰা''<ref>Lefeber p. 234</ref>) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত [[কিষ্কিন্ধা]]ৰ ৰাণী আৰু বানৰৰাজ [[বালি (ৰামায়ণ)|বালি]]ৰ সহধৰ্মিণী। বালিৰ মৃত্যুৰ পিছত তাৰা [[সুগ্ৰীৱ]]ৰ সৈতে বিবাহত বহে। === ত্ৰিজঁ‌টা=== {{Main|ত্ৰিজঁ‌টা}} '''ত্ৰিজঁটা''' ({{lang-sa|त्रिजटा}}) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এগৰাকী ৰক্ষী যাক [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ|ৰাৱণে]] অপহৰণ কৰা [[সীতা]]ক ৰক্ষা কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে।<ref name="Mani"/> ৰামায়ণৰ পৰৱৰ্তী অভিযোজনত ত্ৰিজঁটাক ৰাৱণৰ ভ্ৰাতৃ [[বিভীষণ]]ৰ কন্যা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। === ত্ৰিশিৰা === {{Main|ত্ৰিশিৰা }} '''ত্ৰিশিৰা''' ({{Lang-sa|: त्रिशिर,}} যাৰ তিনিটা মূৰ আছে।) এজন দৈত্য (ৰাক্ষস) আছিল, আৰু তেওঁৰ প্ৰসংগ [[ৰামায়ণ]]ত উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ [[ৰাৱণ]]ৰ ছয়জন পুত্ৰৰ ভিতৰত এজন আছিল। তেওঁৰ আন ভাতৃসকল আছিল [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘনাদ]] [[অতিকায়]], [[অক্ষয়কুমাৰ]], [[নৰান্তক-দেৱান্তক|নৰান্তক আৰু দেৱান্তক]]।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=Trishara&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> ==দ== === দশৰথ === {{Main|দশৰথ}} '''দশৰথ''' ({{lang-sa|दशरथ}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]] আৰু বিষ্ণু পুৰাণত বৰ্ণিত কোশল দেশৰ ৰজা আৰু [[ৰাম]]ৰ পিতৃ। তেওঁৰ ৰাজধানীৰ নাম [[অযোধ্যা (পৌৰাণিক নগৰ)|অযোধ্যা]]। তেওঁ আছিল ৰজা অজ আৰু ৰাণী ইন্দুমতীৰ পুত্ৰ। তেওঁৰ তিনিগৰাকী ভাৰ্যা আছিল। তেওঁলোক হৈছে [[কৌশল্যা]], [[কৈকেয়ী]] আৰু [[সুমিত্ৰা]]। তেওঁলোকৰ গৰ্ভত দশৰথৰ ঔৰষত [[ৰাম]], [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]], [[লক্ষ্মণ]] আৰু [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰ জন্ম হয়। ===দূষণ=== {{Main|দূষণ (ৰামায়ণ)}} '''দূষণ''' ({{lang-sa|दूषण}}) ভাৰতীয় মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এজন মানুহ খোৱা ৰাক্ষস আছিল। তেওঁ [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু [[কৈকেষী]]ৰ ভগ্নী ৰাকৰ পুত্ৰ আছিল। [[খৰ (ৰামায়ণ)|খৰ]] আৰু তেওঁ যমজ ভাতৃ আছিল।<ref>''A Classical Dictionary of Hindu Mythology & Religion'' by [[John Dowson]]</ref> ===দেৱবৰ্ণিনী=== {{Main|দেৱবৰ্ণিনী}} '''দেৱবৰ্ণিনী''' বা '''ইলৱিড়া''' বা '''ইড়াৱিদা''' ({{lang-en|Devavarnini}}) লংকাৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ মাহীমাক আছিল৷ ===দেৱৱতী=== {{Main|দেৱৱতী}} '''দেৱৱতী''' ({{lang-en|Devavati}}) গ্ৰামণী নামৰ এগৰাকী [[গন্ধৰ্ব]]ৰ জীয়ৰী আছিল৷<ref name="book"/> উল্লেখ আছে যে- তেওঁ দেখাত সাক্ষাৎ লক্ষ্মীদেৱীৰ দৰে আছিল৷<ref name="book">{{cite book | url=https://books.google.co.in/books?id=b7gOBW8oDFgC&lpg=PA200&vq=sumali%20ravana&pg=PA199#v=onepage&q&f=false | title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc | publisher=Atlantic Publishers & Dist | author=Mittal, J. P. | pages=198 | isbn=978-81-269-0615-4 |language=en}}</ref> তেওঁক ৰাক্ষস ৰজা সুকেশে বিবাহ কৰাইছিল৷<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁৰ পতি [[সুকেশ]] আছিল [[ৰাৱণ]]ৰ মাকৰ পিতামহ৷<ref name="দশানন"/> যাক ভগৱান [[শিৱ]] আৰু [[পাৰ্বতী]]য়ে লালন-পালন কৰিছিল৷<ref name="দশানন">{{cite book | title=[[দশানন ৰাৱণ (গ্ৰন্থ)|দশানন ৰাৱণ]] | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=চন্দ্ৰ, ড° দীপক শৰ্মা | year=২০১৩ | pages=৪ | isbn=978-81-86384-43-5}}</ref> [[দেৱৱতী]] আৰু [[সুকেশ]]ৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ [[সুমালী]], [[মাল্যবান]] আৰু [[মালী]]ৰ জন্ম হয়, যিয়ে [[গন্ধৰ্ব]] ৰাজকুমাৰী নৰ্মদাৰ তিনিগৰাকী কন্যা যথাক্ৰমে সুমালীয়ে [[কেতুমতী]]ক, মাল্যবানে সুন্দৰীক আৰু মালীয়ে বসুদাক বিবাহ কৰাইছিল৷<ref name="Ketumati"/> তেওঁৰ পুত্ৰ সুমালী আৰু [[কেতুমতী]]ৰ কন্যা [[কৈকেষী]]ৰ [[ঋষি বিশ্ৰবা]]ৰ সৈতে বিবাহ হয় যাৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ যথাক্ৰমে [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু এগৰাকী কন্যা [[শূৰ্পনখা]]ৰ জন্ম হয়৷<ref name="book"/><ref name="দশানন"/> === দেৱান্তক === {{Main|নৰান্তক-দেৱান্তক}} দেৱান্তক [[ৰাৱণ]]ৰ পুত্ৰ আছিল৷ তেওঁক হনুমানে বধ কৰিছিল৷ ==ধ== === ধন্যমালিনী=== {{Main|ধন্যমালিনী}} হিন্দু শাস্ত্ৰত '''ধন্যমালিনী''' ({{lang-en|Dhanyamalini}}) [[ৰাৱণ]]ৰ দ্বিতীয়গৰাকী পত্নী আছিল। তেওঁ এগৰাকী নম্ৰ আৰু যত্নশীল মহিলা আছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত পৰিচয় অজ্ঞাত যদিও কিছুমান কাহিনীয়ে তেওঁক [[মায়াসুৰ]]ৰ জীয়ৰী আৰু [[মন্দোদৰী]]ৰ ভগ্নী বুলি উল্লেখ কৰে।{{cn}} ধন্যমালিনী আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ পুত্ৰ চাৰিগৰাকী; [[নৰান্তক-দেৱান্তক]] আৰু [[ত্ৰিশিৰা]]। ==ন== === নল === {{Main|নল (ৰামায়ণ)}} '''নল''' ({{lang-sa|नल}}),[[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক বানৰ চৰিত্ৰ। সেই অনুসাৰে তেওঁ আছিল দেৱশিল্পী [[বিশ্বকৰ্মা]]ৰ পুত্ৰ, যাৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ শ্বেতপদ্ম বা বগা পদুম ফুল। বিশ্বকৰ্মাৰ পুত্ৰ হিচাপে তেওঁ আছিল বানৰৰূপী। তেওঁ ৰামায়ণৰ মুখ্য চৰিত্ৰ [[ৰাম|ৰামৰ]] [[লংকা]] গমনৰ সুবিধাৰ হেতু সমুদ্ৰৰ ওপৰত নিৰ্মিত [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] দক্ষিণ দিশে অৱস্থিত ৰামেশ্বৰমৰ পৰা লঙ্কাৰ ( বৰ্তমানৰ [[শ্ৰীলঙ্কা]] ৰাষ্ট্ৰ) মান্নাৰ অবধি বিস্তৃত বিশাল এক সেতু নিৰ্মাণৰ অন্যতম পৰিকল্পক আছিল।<ref>Swamy p. 43</ref><ref name="Mani">{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url = https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 0-8426-0822-2|author-link =Vettam Mani|page=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/519 519]}}</ref> এই সেতু খনক নল সেতু বুলিও জনা যায়।<ref name="Krishna2014">{{cite book|author=Nanditha Krishna|title=Sacred Animals of India|url=https://books.google.com/books?id=DF_af8_547EC&pg=PT246|date=1 May 2014|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-81-8475-182-6|page=246}}</ref> একাধিক সংস্কৰণভেদে এই ৰামসেতু নিৰ্মাণত ৰামৰ বানৰ সেনাৰ মাজত এক প্ৰযৌক্তিক বানৰ তথা নলৰ ভ্ৰাতা [[নীল (ৰামায়ণ)|নীলৰ]] নামো উল্লেখ পোৱা যায়। নলক বানৰ সকলৰ স্থাপত্যশিল্পী হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। ৰামায়ণৰ লংকাকাণ্ডত নল আৰু নীল উভয়কেই ৰামৰ পক্ষে লঙ্কাৰ ৰজা [[ৰাৱণ|ৰাৱণৰ]] বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে। === নৰান্তক === {{Main|নৰান্তক-দেৱান্তক}} '''নৰান্তক''' [[ৰাৱণ]]ৰ পুত্ৰ আছিল৷ তেওঁক অংগদে বধ কৰিছিল৷ === নীল === {{Main|নীল (ৰামায়ণ)}} '''নীল''' হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]] ৰ এক বান্দৰ চৰিত্ৰ। সেই অনুসাৰে '''নীল''' আছিল দেৱতা [[অগ্নি]]ৰ পুত্ৰ, যাৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ নীলা বৰণ। মহাকাব্য ৰামায়ণত স্পষ্ট উল্লেখ পোৱা যায় যে [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ, [[অযোধ্যা|অযোধ্যাৰ]] ৰজা [[দশৰথ|দশৰথৰ]] জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[ৰাম]] পিতৃবাক্য পালনাৰ্থে বনবাসলৈ যোৱাত বনতেই তেওঁৰ স্ত্ৰী [[সীতা]]ক [[লংকা]]ৰ ৰাক্ষস ৰজা [[ৰাৱণ|ৰাৱণে]] অপহৰণ কৰে। সীতাৰ অনুসন্ধানকালত বানৰৰাজ [[সুগ্ৰীৱ|সুগ্ৰীৱৰ]] সৈতে তেওঁৰ মিত্ৰতা হয় আৰু তেওঁ বানৰসকলৰ সহায়ত বানৰসেনা তৈয়াৰ কৰে। নীল আছিল এই বানৰদলৰ গোষ্ঠীপ্ৰধান।<ref name="Mani1">{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url = https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 0-8426-0822-2|author-link =Vettam Mani|page=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/538 538]}}</ref> তেওঁ অছিল [[কিষ্কিন্ধ্যা]]ৰ বানৰৰাজ সুগ্ৰীৱৰ বানৰসেনাৰ অধিনায়ক। ৰাম ৰাৱণৰ যুদ্ধত ৰামৰ পক্ষে বানৰসেনাৰ সেনাধ্যক্ষৰ দায়িত্ব লয় আৰু [[লংকা|লঙ্কা]]ৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ পক্ষে যুদ্ধত অংশ লোৱা একাধিক ৰাক্ষসক নিধন কৰে। ==প== === পৰশুৰাম === {{Main|পৰশুৰাম}} '''পৰশুৰাম''' ({{Lang-sa|परशुराम}}) হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ। তেওঁক '''ৰাম জমদগ্ন্য''', '''ৰাম ভাৰ্গৱ''' বা '''বীৰৰাম''' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="Leslie2014p66">{{cite book|author=Julia Leslie|title=Myth and Mythmaking: Continuous Evolution in Indian Tradition |url= https://books.google.com/books?id=Z7LKAgAAQBAJ&pg=PA63|year=2014|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-136-77888-9|pages=63–66 with footnotes}}</ref> তেওঁক [[কলি যুগ]]ৰ অন্তত বিষ্ণুৰ দশম অৱতাৰ অৰ্থাৎ [[কল্কি]]ৰ গুৰুৰূপে আৱিৰ্ভাৱ ঘটিব লগা [[চিৰঞ্জীৱি|চিৰঞ্জীৱিসকলৰ]] এজন বুলি ধৰা হয়। তেওঁৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত আগ্ৰাসী ভাব, ৰণনিপুণতা, বীৰত্ব, নিৰ্মলতা, জ্ঞান আৰু ধৈৰ্য অন্যতম। === প্ৰহস্ত=== {{Main|প্ৰহস্ত}} হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণ অনুসৰি '''প্ৰহস্ত''' ({{Lang-en|Prahasta}}, {{Lang-sa|प्रहस्त}}) আছিল লংকাৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ সেনাৰ মুখ্য কমাণ্ডাৰ তথা এগৰাকী শক্তিশালী [[ৰাক্ষস]] যোদ্ধা। তেওঁ সুমালী আৰু কেতুমতীৰ পুত্ৰ আছিল।<ref name="a">{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=Prahasta&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> পৰজনমত তেওঁ [[মহাভাৰত]]ৰ [[দুৰ্যোধন]]ৰ বিশ্বস্ত সহযোগী [[পুৰোচন]] নামেৰে জন্মলাভ কৰে, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত দুৰ্যোধন আৰু তেওঁৰ দুষ্ট পৰামৰ্শদাতা শকুনিৰ আদেশত লক্ষগ্ৰাহ সৃষ্টি কৰিছিল। {{Citation needed|date=July 2020}} === পুলস্ত্য === {{Main|পুলস্ত্য)}} পৌৰাণিক হিন্দু কাহিনী অনুসৰি '''পুলস্ত্য''' ({{lang-hi|पुलस्त्य}}; {{lang-en|Pulastya}}) আছিল [[ব্ৰহ্মা]]ৰ দশ মানস পুত্ৰ তথা দশ প্ৰজাপতিৰ এজন<ref>{{cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02011.htm|title=''The Mahabharata''|author=[[Kisari Mohan Ganguli]] (1883 - 1896)|publisher=Sacred texts}}</ref> আৰু তেওঁ আছিল এজন সপ্তৰ্ষিৰ (সাতজন মহা ঋষি) প্ৰথম মানৱতাৰ।<ref name=Tantra>[http://www.sacred-texts.com/tantra/maha/maha00.htm Inhabitants of the Worlds] Mahanirvana Tantra, translated by Arthur Avalon, ([[John Woodroffe|Sir John Woodroffe]]), 1913, Introduction and Preface. The Rishi are seers who know, and by their knowledge are the makers of shastra and "see" all mantras. The word comes from the root rish Rishati-prapnoti sarvvang mantrang jnanena pashyati sangsaraparangva, etc. The seven great Rishi or saptarshi of the first manvantara are '''Marichi, Atri, Angira, Pulaha, Kratu, Pulatsya, and Vashishtha'''. In other manvantara there are other ''saptarishi''. In the present manvantara the seven are '''Kashyapa''', ''Atri, Vashishtha, Vishvamitra, Gautama, Jamadagni, Bharadvaja''. To the Rishi the Vedas were revealed. Vyasa taught the Rigveda so revealed to Paila, the Yajurveda to Vaishampayana, the Samaveda to Jaimini, Atharvaveda to Samantu, and Itihasa and Purana to Suta. The three chief classes of rishi are the Brahmarshi, born of the mind of Brahma, the Devarshi of lower rank, and Rajarshi or Kings who became rishi through their knowledge and austerities, such as Janaka, Ritaparna, etc. Thc Shrutarshi are makers of Shastras, as Sushruta. The Kandarshi are of the Karmakanda, such as Jaimini.</ref> [[মহাভাৰত]]ৰ অনুসৰি, ৰাক্ষসকুল আৰু [[:en:Kinnara|কিন্নৰকুল]] উভয়ে আছিল মুনি পুলস্ত্যৰ সন্তান। ==ব== === বালি === {{Main|বালি (ৰামায়ণ)}} '''বালি''' ({{lang-sa|वाली}}), [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত [[কিষ্কিন্ধা]]ৰ ৰজা আছিল। তেওঁ সুগ্ৰীৱৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ আৰু অংগদৰ পিতৃ, বৃক্ষৰাজৰ জৈৱিক পুত্ৰ তাৰাৰ স্বামী আছিল। তেওঁক [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[ৰাম]]ৰ দ্বাৰা হত্যা কৰা হৈছিল। ত্ৰেতা যুগৰ সময়ত বালি অজেয় আছিল। বালিয়ে [[ৰাৱণ]]ৰ দৰে কেইজনমান মহান যোদ্ধাক পৰাজিত কৰিছিল। ===বাল্মীকি=== {{Main|বাল্মীকি}} '''বাল্মীকি''' [[সংস্কৃত]] ভাষাৰ এজন বৰেণ্য কবি, আৰু [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্যৰ ৰচয়িতা। [[ৰামায়ণ]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পাঁচৰ পৰা এক শতিকাৰ সময়চোৱাত লিখা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=All Indian life is here|url=http://www.theguardian.com/artanddesign/2008/aug/23/art.ramayana|accessdate=27 April 2015|publisher=''The Guardian''|date=23 August 2008|quote="Read 5th Paragraph"}}</ref><ref>{{cite web|title=Sri Aurobindo on the Indian Epic Ramayana|url=http://uwf.edu/lgoel/documents/asriaurobindoonindianepicramayana.pdf|website=uwf.edu|publisher=''University of West Florida''|accessdate=27 April 2015|page=2|format=PDF|quote=read end paragraph of page 2}}</ref> ৰামায়ণৰ পাততে বাল্মীকিৰ নাম উল্লেখ থকা পোৱা যায়।<ref name="Golgman1">{{cite book | author = Valmiki, Robert P. Goldman | title = {{IAST|The Ramayana of Valmiki}}: An Epic of Ancient India | volume = 1 | publisher = Princeton University Press | year = 1990 | pages = 14–15 | isbn = 0-691-01485-X}}</ref> তেওঁক '''আদিকবি''' বুলিও জনা যায়। === বিভীষণ === {{Main|বিভীষণ}} '''বিভীষণ''' হৈছে [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ।<ref>{{Cite web|url=https://www.viralsrilanka.com/ravana/|title=Ravana &#124; King Ravana - Viral Sri Lanka|access-date=24 January 2020|date=3 January 2020|archivedate=4 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180804102920/https://www.viralsrilanka.com/ravana/|deadurl=yes}}</ref> নিজে [[ৰাক্ষস]] হোৱা স্বত্বেও বিভীষণে ৰাৱণক পৰিত্যাগ কৰি [[ৰাম]]ৰ পক্ষ লৈছিল। ৰাৱণ বধৰ পিছত ৰামে বিভীষণক লংকাৰ ৰজা পাতে। ===বিৰাধ=== {{Main|বিৰাধ}} '''বিৰাধ''' ({{lang-sa|विराध}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ৰ অৰণ্য কাণ্ডৰ এক সৰু চৰিত্ৰ। তেওঁ [[দণ্ডকাৰণ্য]]ত বাস কৰা এক [[ৰাক্ষস]] যিয়ে এটা খণ্ডত সীতাক অপহৰণ কৰে।<ref>Aranyakanda, Sarga 2.</ref><ref name = Goldman>{{Cite book| last = Goldman| first = Robert P.| year = 1984| title = The Ramayana of Valmiki: an Epic of Ancient India | publisher = Princeton University Press | pages = 9 | isbn = 0-691-06561-6| url = https://books.google.com/books?id=DWX43jnbOngC}}</ref> === বিশ্ৰবা === {{Main|বিশ্ৰবা}} '''ঋষি বিশ্ৰবা''' ({{Lang-en|Vishrava}}) হ’ল ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ [[পুলস্ত্য|ঋষি পুলস্ত্য]] ([[সংস্কৃত]]&nbsp;: पुलस्त्य)ৰ পুত্ৰ আৰু অগস্ত্য মুনিৰ ভাই।<ref name=":1">{{cite web | url=http://www.mythfolklore.net/india/encyclopedia/visravas.htm | title=Encyclopedia for Epics of Ancient India | accessdate=১৫ মে ২০২০}}</ref>হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ ৰামায়ণত উল্লিখিত ঋষি বিশ্ৰবা আছিল মুনিসকলৰ মাজৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ঋষি। তেওঁ তপস্যাৰ বলত বিশেষ ক্ষমতাৰ অধিকাৰী হৈছিল। [[ভৰদ্বাজ মুনি]] ঋষি বিশ্ৰবাৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হৈ স্ত্ৰী স্বৰূপ নিজ কন্যা [[দেৱবৰ্ণিনী]]ক অৰ্পণ কৰিছিল। দেৱবৰ্ণিনীৰ ঔৰসত [[কুবেৰ]]ৰ জন্ম হয়।<ref name=":0"/> কুবেৰ আছিল স্বৰ্ণলংকাৰ (লংকা) প্ৰকৃত ৰজা তথা ধন ঐশ্বৰ্যৰ ৰজা।<ref name=":1" /><ref>{{cite web | url=https://www.geni.com/people/Sage-Vishrava-Pulastya/6000000008023564660 | title=Sage Vishrava Pulastya | accessdate=১৫ মে ২০২০}}</ref> ===বেদৱতী=== {{Main|বেদৱতী}} '''বেদৱতী''' ({{lang-sa|वेदवती}}) আছিল [[বৃহস্পতি]]ৰ পুত্ৰ [[কুশধ্বজ]]ৰ এগৰাকী জীয়ৰী। তেওঁক [[মিথিলা (বিদেহ ৰাজ্য)|মিথিলা]]ৰ ৰজা [[জনক]]ৰ গৃহত জন্মলাভ কৰা [[সীতা]]ৰ আত্মা আছিল বুলি কোৱা হয়। যি [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্যৰ নায়িকা তথা ৰামৰ পত্নী আছিল। ==ভ== === ভৰত === {{Main|ভৰত (ৰামায়ণ)}} '''ভৰত''' হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এক চৰিত্ৰ। তেওঁ [[ৰাম]]ৰ সতীয়া ভ্ৰাতৃ আৰু [[দশৰথ]] তথা [[কৈকেয়ী]]ৰ পুত্ৰ। ==ম== ===মকৰধ্বজ=== {{Main|মকৰধ্বজ}} '''মকৰধ্বজ''' হৈছে পৌৰাণিক হিন্দু কিংবদন্তিৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ হনুমান পুত্ৰ। হনুমানৰ ঘামৰ পৰা তেওঁৰ জন্ম হৈছে। ৰামায়ণৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক সংস্কৰণত তেওঁৰ উপস্থিতি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। <ref name=a/><ref name=b>[http://www.lordhanuman.info/index.php/lord-hanuman-and-makardhwaja-his-son/ Lord Hanuman and Makardhwaja, his son] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111203224758/http://www.lordhanuman.info/index.php/lord-hanuman-and-makardhwaja-his-son |date=3 December 2011 }}</ref> ===মণিভদ্ৰ=== {{Main|মণিভদ্ৰ}} '''মণিভদ্ৰ''' বা '''মণিগ্ৰীৱ''' হৈছে এজন অন্যতম প্ৰধান [[যক্ষ]]৷ তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতৰ জনপ্ৰিয় দেৱতা আছিল। তেওঁ ধন-সম্পত্তিৰ অধিষ্ঠাতা যক্ষৰাজ [[কুবেৰ|কুবেৰৰ]] পুত্ৰ আৰু [[নলকুবেৰ|নলকুবেৰৰ]] ভ্ৰাতৃ। [[নাৰদ|নাৰদৰ]] দ্বাৰা শাপগ্ৰস্ত হৈ তেওঁ নলকুবেৰৰ সৈতে যমজ অৰ্জুন গছৰ ৰূপ পাইছিল। পিছলৈ শিশু কৃষ্ণৰ স্পৰ্শত দুয়ো মুক্তিলাভ কৰে। === মন্থৰা === {{Main|মন্থৰা }} '''মন্থৰা''' ({{lang-en|Manthara}}) [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। তেওঁ অযোধ্যাৰ ৰজা দশৰথৰ দ্বিতীয় পত্নী ৰাণী কৈকেয়ীৰ দাসী আছিল। তেওঁ দেখাত কুঁজা আছিল। তেওঁ ৰাণী কৈকেয়ীক সন্মত কৰিছিল যে মহাৰাজৰ সিংহাসন তেওঁৰ পুত্ৰ ভৰত হে আচল উত্তৰাধিকাৰী আৰু তেওঁৰ সতীয়া পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ [[ৰাম]]ক ৰাজ্যৰ পৰা নিৰ্বাসিত কৰা উচিত।{{sfn|Mani|2015}} === মন্দোদৰী === {{Main|মন্দোদৰী}} '''মন্দোদৰী''' ({{lang-sa|मंदोदरी}} (আক্ষৰিক অৰ্থত সুকোমল উদৰৰ গৰাকী<ref>[https://books.google.com/books?id=1jRWziY9m4cC&pg=PA429 Rāmopākhyāna: the story of Rāma in the Mahābhārata p.429]</ref>) হৈছে [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ সহধৰ্মিণী। [[ৰামায়ণ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি মন্দোদৰী আছিল অতীৱ সুন্দৰী, নিৰ্মল আৰু ধাৰ্মিক প্ৰকৃতিৰ। [[হিন্দু ধৰ্ম]] অনুসৰি তেওঁ [[পঞ্চকন্যা]]ৰ অন্যতম। পঞ্চকন্যাৰ নাম ল'লে পাপ খণ্ডন হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। === মাণ্ডৱী === {{Main|মাণ্ডৱী}} '''মাণ্ডৱী''' হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ ৰজা কুশধ্বজ আৰু ৰাণী চন্দ্ৰভাগাৰ কন্যা তথা<ref>{{cite book |last1=Dawar |first1=Sonalini Chaudhry |title=Ramayana, the Sacred Epic of Gods and Demons |date=2006 |publisher=Om Books International |isbn=9788187107675 |url=https://books.google.com/books?id=NxFPAQAAMAAJ&q=Shrutakirti |language=en}}</ref> [[ৰাম]]ৰ ভায়েক [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]]ৰ পত্নী আছিল। মাণ্ডৱী আছিল সংকস্য (বৰ্তমানৰ সপ্তৰী জিলাৰ ৰাজবিৰাজ অঞ্চল)ৰ ৰাজকুমাৰী আৰু ৰজা কুশধ্বজৰ জীয়েক। তেওঁ [[লক্ষ্মী|মহালক্ষ্মী]]ৰ ফুলৰ অৱতাৰ আছিল। মাণ্ডৱীৰ [[শ্ৰুতকীৰ্তি]] নামৰ এগৰাকী সৰু ভগ্নী আছিল।<ref>{{cite book|last1=Prakāśa|first1=Veda|url=https://books.google.com/books?id=MXfXAAAAMAAJ&q=Shrutakirti+Mandavi|title=Vālmīkī Rāmāyaṇa|last2=Guptā|first2=Praśānta|date=1998|publisher=Ḍrīmalaiṇḍa Pablikeśansa|isbn=978-81-7301-254-9|language=en}}</ref> ===মায়া সীতা=== {{Main|মায়া সীতা}} '''মায়া সীতা''' ({{lang-sa|माया सीता}}) বা '''ছায়া সীতা''' ({{lang-sa|छाया सीता}}) (আক্ষৰিক অৰ্থত ''ভ্ৰমাত্মক সীতা'') হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ কিছুমান অভিযোজনত দেৱী [[সীতা]]ৰ ভ্ৰমাত্মক নকল। যাক প্ৰকৃত সীতাৰ পৰিৱৰ্তে লংকাৰ ৰাক্ষসৰাজ [[ৰাৱণ|ৰাৱণে]] অপহৰণ কৰে। === মায়াসুৰ === {{Main|মায়াসুৰ}} '''মায়াসুৰ''' বা '''ময়াসুৰ''' ({{lang|sa|मयासुर}}) [[হিন্দু]] শাস্ত্ৰত বৰ্ণিত [[অসুৰ]], দেৱতা আৰু ৰাক্ষস জাতিৰ এজন মহান প্ৰাচীন ৰজা আছিল। মায়া তেওঁৰ উজ্জ্বল স্থাপত্যৰ বাবে জনাজাত আছিল। [[মহাভাৰত]]ত বৰ্ণিত মায়াসভা বা ভ্ৰমৰ কক্ষ - তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। ===মালী=== {{Main|মালী}} '''মালী''' ({{lang-en|Mali}}) [[ৰাক্ষস]] ৰজা [[সুকেশ]] আৰু গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী [[দেৱৱতী]]ৰ সন্তান আছিল৷<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁৰ দুজন ভাই আছিল [[মাল্যবান]] আৰু [[সুমালী]]। মালী বসুদা বিবাহ কৰাইছিল। তেওঁৰ ৪গৰাকী পুত্ৰৰ নাম আছিল ক্ৰমে- অনল, অনিল, হৰ আৰু সম্পাতী; যি পিছলৈ [[বিভীষণ]]ৰ মন্ত্ৰী হৈছিল৷ === মাল্যবান === {{Main|মাল্যবান}} '''মাল্যবান''' {{Lang-en|Malyavan}} লংকাৰ সম্ৰাট [[ৰাৱণ]]ৰ মুখ্য ৰাজকীয় উপদেষ্টা আছিল। মাল্যবান লংকাৰ বৌদ্ধিক আৰু ৰাজকীয় বৃত্তৰ ভিতৰত এক সন্মানীয় ব্যক্তি আছিল। তেওঁ আছিল সুকেশৰ পুত্ৰ আৰু [[সুমালী]] আৰু [[মালী]]ৰ ভাই তথা ৰাৱণৰ ককা৷ ===মাৰীচ=== {{Main|মাৰীচ}} '''মাৰীচ''' ({{lang-en|Maricha}}, {{lang-sa|मारीच}}) হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণত উল্লিখিত এগৰাকী ৰাক্ষস, যাক ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[ৰাম|ৰামে]] হত্যা কৰিছিল। তেওঁক মহাকাব্যৰ [[ৰাৱণ]]ৰ সহযোগী হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। ৰামৰ পত্নী [[সীতা]]ক অপহৰণত কৰাত তেওঁৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। তেওঁৰ পুত্ৰ [[:en:Kalanemi|কলনেমি]]ক হনুমানে বধ কৰে। ==ৰ== === ৰাম === {{Main|ৰাম}} '''ৰাম''' বা '''ৰামা''' বা '''ৰামচন্দ্ৰ''' ({{Lang-sa|राम}}) হ'ল [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱতা [[বিষ্ণু|বিষ্ণুৰ]] [[দশাৱতাৰ|সপ্তম অৱতাৰ]]।<ref name=Ganguly2003>{{cite journal | author = Ganguly, S. | year = 2003 | title = The Crisis of Indian Secularism | journal = Journal of Democracy | volume = 14 | issue = 4 | pages = 11–25 | url = https://muse.jhu.edu/journals/journal_of_democracy/v014/14.4ganguly.html | accessdate = 2008-04-12 | doi = 10.1353/jod.2003.0076 }}</ref> হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থবোৰত তেওঁক [[অযোধ্যা|অযোধ্যাৰ]] ৰজা বুলি উল্লেখ আছে। সপ্তম অৱতাৰ ৰাম আৰু অষ্টম অৱতাৰ [[কৃষ্ণ]] হ'ল বিষ্ণুৰ অৱতাৰবোৰৰ ভিতৰত সকলোতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ। হিন্দু ধৰ্মত তেওঁ এজন জনপ্ৰিয় দেৱতা। [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]] দেশত তেওঁৰ পূজাৰ বহুল প্ৰচলন দেখা যায়। হিন্দু ধৰ্মৰ ৰাম উপাসনা-কেন্দ্ৰিক সম্প্ৰদায়বোৰত ৰামক বিষ্ণুৰ অৱতাৰ নামানি সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰ হিচাপে মান্য কৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা যায়। ৰামে সূৰ্যবংশত (ইক্ষ্বাকু বংশ বা পৰৱৰ্তীকালত উক্ত বংশৰ ৰজা [[ৰঘু|ৰঘুৰ]] নামানুসাৰে ৰঘুবংশ নামে পৰিচিত) জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। ৰামৰ এটি বিশেষ মূৰ্তিত তেওঁৰ ওচৰত তেওঁৰ ভাতৃ [[লক্ষ্মণ]], স্ত্ৰী [[সীতা]] আৰু ভক্ত [[হনুমান|হনুমানক]] দেখা যায়। এই মূৰ্তিকে বোলা হয় "ৰাম পৰিবাৰ"। হিন্দু মন্দিৰত এই "ৰাম পৰিবাৰ" মূৰ্তিৰ পূজাই বেছিকৈ হোৱা দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.hindutemplede.com/index.php?option=com_content&view=article&id=59 |access-date=2021-07-18 |archivedate=2013-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131011104307/http://hindutemplede.com/index.php?option=com_content&view=article&id=59 |deadurl=yes }}</ref><ref>http://translate.google.com/#hi/en/%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0</ref> === ৰাৱণ === {{Main|ৰাৱণ}} '''ৰাৱণ''' ({{Lang-en|Ravana}}) হৈছে [[তুলসীদাস]] ৰচিত [[ৰামচৰিত মানস]], মহাকবি [[বাল্মিকী]]ৰ [[ৰামায়ণ]], ৰামায়ণৰ সমস্ত সংস্কৰণ, [[বিষ্ণু পুৰাণ]], হিন্দু মহাকাব্যসমূহত বৰ্ণনা কৰা লংকা (বৰ্তমানৰ [[শ্ৰীলংকা]])-ৰ ৰজা। তেওঁৰ দহটা মূৰ থকাৰ কাৰণে তেওঁক দহ মুখীয়া ৰাৱণ বা '''দশানন''' (দশ=দহ, আনন=মুখ; দশানন বি. (সং.) “দশমুখ”) বুলিও জনা যায়।<ref name=":0">Amazing Facts About Ravana | url=https://m.jagranjosh.com/general-knowledge/10-amazing-facts-about-ravana-1469597380-1 | আহৰণ কৰা হৈছে: ১৫ মে ২০২০</ref><ref>দশাননৰ অৰ্থ | উৎস=হেমকোষ | প্ৰণেতা=হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা | পৃষ্ঠা=৫৪৭ আৰু ৫৪৮ | সংস্কৰণ=ত্ৰয়োদশ সংস্কৰণ ২০০৭| আহৰণ কৰা হৈছে=১৫ মে ২০২০</ref> ===ৰুমা=== {{Main|ৰুমা}} '''ৰুমা''' হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ বানৰ ৰাজ [[সুগ্ৰীৱ]]ৰ পত্নী আৰু [[কিষ্কিন্ধা]]ৰ ৰাণী আছিল। প্ৰথম বাৰৰ বাবে তেওঁ উপস্থিতি ৰামায়ণৰ চতুৰ্থ কাণ্ড [[কিষ্কিন্ধাকাণ্ড]]ত দেখা যায়। ৰুমা আৰু সুগ্ৰীৱ ইজনে সিজনৰ প্ৰেমত পৰিছিল আৰু ইজনে সিজনক বিয়া কৰাব বিচাৰিছিল। কিন্তু ৰুমাৰ দেউতাকে তেওঁলোকৰ বিবাহৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা নাছিল। সেয়েহে, সুগ্ৰীৱে [[হনুমান]]ৰ সহায়ত ৰুমাক হৰণ কৰে আৰু ইজনে সিজনক বিয়া কৰায়। দুজন ৰাজকীয় বানৰ ভাতৃৰ বিবাদৰ পিছত বালিয়ে ৰুমাক সুগ্ৰীৱৰ পৰা আঁতৰাই লৈ গৈছিল। ==ল== === লক্ষ্মণ === {{Main|লক্ষ্মণ}} '''লক্ষ্মণ''' ({{lang-sa|लक्ष्मण}}) (আক্ষৰিক অৰ্থত ''যাৰ ভাগ্যশালীৰ লক্ষণ আছে'') '''লখন''' হৈছে ৰামায়ণৰ মূল চৰিত্ৰ [[ৰাম]]ৰ ভ্ৰাতৃ। তেওঁক সৌমিত্ৰ, ৰামানুজ আৰু ভৰতানুজ নামেৰেও জনা যায়। তেওঁ শত্ৰুঘ্নৰ যঁ‌মজ ভ্ৰাতৃ। ===লঙ্কিনী=== {{Main|লঙ্কিনী}} '''লঙ্কিনী''' প্ৰাচীন [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এগৰাকী শক্তিশালী ৰাক্ষসী আছিল। তেওঁৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "লংকাৰ দেৱতা" কিয়নো তেওঁ চহৰখনৰ একমাত্ৰ মহিলা ব্যক্তিত্ব আছিল যি লংকাৰ দুৱাৰৰ অভিভাৱকত্ব লাভ কৰিছিল।<ref name="google">{{cite book|title=Ramayana |author=Kishore, B.R.|date=1995|publisher=Diamond Pocket Books|isbn=9789350837467|url=https://books.google.com/books?id=PaKLCgAAQBAJ|accessdate=2017-01-08}}</ref> === লৱ === {{Main|লৱ (ৰামায়ণ)}} '''লৱ''' ({{lang-sa|लव}}) <ref name="lcuk"/> আৰু তেওঁৰ যমজ ভাতৃ কুশ, [[ৰাম]] আৰু [[সীতা]]ৰ সন্তান আছিল। <ref name="Mani2009"/> তেওঁলোকৰ কাহিনী হিন্দু মহাকাব্য, [[ৰামায়ণ]] আৰু ইয়াৰ অন্যান্য সংস্কৰণত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কোৱা হয় যে তেওঁলোকৰ মাতৃৰ দৰে তেওঁ বগা-সোণালী বৰণৰ আছিল, আনহাতে কুশ তেওঁলোকৰ দেউতাকৰ দৰে ক'লা বৰণৰ আছিল। লৱই লৱপুৰী (আধুনিক লাহোৰ চহৰ), <ref>{{cite book | last = Bombay Historical Society | title = Annual bibliography of Indian history and Indology, Volume 4 | page = 257 | year = 1946 | url = https://books.google.com/books?id=FAS2AAAAIAAJ }}</ref> <ref>{{cite book | last = Baqir | first = Muhammad | title = Lahore, past and present | publisher = B.R. Pub. Corp | pages = 19–20 | year = 1985 | url = https://books.google.com/books?id=-pAcAAAAMAAJ&q=Lahore+Lava&dq=Lahore+Lava | access-date = 2009-05-29}}</ref>প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় আৰু তেওঁৰ নামেৰেই ঠাইখন নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|title= Guide to Lahore|author=Masudul Hasan|publisher=Ferozsons|year=1978}}</ref> ==শ== === শত্ৰুঘ্ন === {{Main|শত্ৰুঘ্ন}} '''শত্ৰুঘ্ন''' ({{lang-sa|शत्रुघ्न}}) হৈছে [[ৰাম]]ৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ আৰি [[দশৰথ]] তথা [[সুমিত্ৰা]]ৰ পুত্ৰ। তেওঁ [[লক্ষ্মণ]]ৰ যমজ ভ্ৰাতৃ। শত্ৰুঘ্নক '''ৰিপুদমন''' নামেৰেও জনা যায়। [[বাল্মীকি]] [[ৰামায়ণ]]ৰ মতে শত্ৰুঘ্ন বিষ্ণুৰ অৱতাৰ ৰামৰেই অংশ। [[মহাভাৰত]]ৰ বিষ্ণু সহস্ৰনামত শত্ৰুঘ্নৰ স্থান ৪১২। ===শবৰী=== {{Main|শবৰী}} '''শবৰী''' ({{lang-sa|शबरी}})) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এগৰাকী বৃদ্ধ তপস্বী। তেওঁক এগৰাকী উৎসাহী মহিলা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যিয়ে নিজ ভক্তিৰ বলত ৰামৰ দৰ্শন আৰু আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল। === শান্তা === {{Main|শান্তা}} '''শান্তা''' [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ ৰজা [[দশৰথ]] আৰু [[কৌশল্যা]]ৰ জীয়ৰী আছিল। পিছত তেওঁক অংগ প্ৰদেশৰ ৰজা [[ৰোমাপদ|ৰোমাপদে]] তুলি লৈছিল। === শিৱ === {{Main|শিৱ}} '''শিৱ''' ({{Lang-sa|शिव}}; আক্ষৰিক অৰ্থ "শুভ" বা "মঙ্গল") এজন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱতা। তিনি [[ত্ৰিমূৰ্তি|ত্ৰিমূৰ্তিৰ]] (হিন্দুসকলৰ মতে তিনিটা বিশেষ প্ৰাথমিক দৈৱসত্তা) অন্যতম। ত্ৰিমূৰ্তিৰ শিৱ হৈছে ধ্বংসৰ প্ৰতীক।<ref>Zimmer (1972) p. 124.</ref> হিন্দুধৰ্মৰ [[শৈৱধৰ্ম|শৈৱ]] শাখা সম্প্ৰদায়ৰ মতে, শিৱই হ’ল সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰ।<ref name="Flood 1996, p. 17">Flood (1996), p. 17.</ref> যিসকল হিন্দুধৰ্মাবলম্বীয়ে শিৱকেই প্ৰধান দেৱতা বুলি জ্ঞান কৰে তেখেতৰ পূজা কৰে, তেখেতসকল "শৈৱ" নামে পৰিচিত।<ref>Tattwananda, p. 45.</ref> [[বিষ্ণু]]-পূজক [[বৈষ্ণৱধৰ্ম|বৈষ্ণৱ]] বা [[মহাশক্তি|দেৱী]]-পূজক [[শাক্তধৰ্ম|শাক্তসকলৰ]] অনুসৰি শৈৱধৰ্মও হিন্দুধৰ্মৰ অন্যতম প্ৰধান শাখাসম্প্ৰদায়।<ref name="Flood 1996, p. 17"/> === শূৰ্পনখা === {{Main|শূৰ্পনখা}} '''শূৰ্পনখা''' ({{lang-sa|शूर्पणखा}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এক ৰাক্ষসী। তেওঁৰ আন এটা নাম মীনাক্ষী। তেওঁ লংকাধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী আৰু ঋষি [[বিশ্ৰবা]] তথা ৰাক্ষসী [[কৈকেষী]]ৰ জীয়ৰী। মূল [[বাল্মীকি]] ৰামায়ণত শূৰ্পনখাৰ ভূমিকা সৰু যদিও গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref name=johnson>{{cite book|last1=Johnson|first1=W.J.|title=A Dictionary of Hinduism|date=2009|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=9780191726705|edition=1st|doi=10.1093/acref/9780198610250.001.0001}}</ref> === শ্ৰুতকীৰ্তি === {{Main|শ্ৰুতকীৰ্তি}} '''শ্ৰুতকীৰ্তি''' হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ ৰজা কুশধ্বজ আৰু ৰাণী চন্দ্ৰভাগাৰ কন্যা তথা<ref>{{cite book |last1=Dawar |first1=Sonalini Chaudhry |title=Ramayana, the Sacred Epic of Gods and Demons |date=2006 |publisher=Om Books International |isbn=9788187107675 |url=https://books.google.com/books?id=NxFPAQAAMAAJ&q=Shrutakirti |language=en}}</ref> [[ৰাম]]ৰ সৰু ভায়েক [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰ পত্নী আছিল। শ্ৰুতকীৰ্তি আছিল সংকস্যৰ ৰাজকুমাৰী আৰু ৰজা কুশধ্বজৰ সৰু জীয়েক। তেওঁ [[লক্ষ্মী|মহালক্ষ্মী]]ৰ ফুলৰ অৱতাৰ আছিল। শ্ৰুতকীৰ্তিৰ মাণ্ডবী নামৰ এগৰাকী ডাঙৰ ভগ্নী আছিল।<ref>{{cite book|last1=Prakāśa|first1=Veda|url=https://books.google.com/books?id=MXfXAAAAMAAJ&q=Shrutakirti+Mandavi|title=Vālmīkī Rāmāyaṇa|last2=Guptā|first2=Praśānta|date=1998|publisher=Ḍrīmalaiṇḍa Pablikeśansa|isbn=978-81-7301-254-9|language=en}}</ref> ===শ্ৰৱণ কুমাৰ=== {{Main|শ্ৰৱণ কুমাৰ}} '''শ্ৰৱণ কুমাৰ''' হৈছে ৰামায়ণৰ এটি চৰিত্ৰ। তপস্বী দম্পতী শান্তণু আৰু মলয়াৰ পুত্ৰ। শ্ৰৱণৰ মাক দেউতাক উভয়ৰে দৃষ্টি শক্তি ক্ষীণ আছিল, পিছলৈ গৈ তেওঁলোক একেবাৰে অন্ধ হৈ পৰে। শ্ৰৱণ কুমাৰ পূৰ্বজন্মত ৰাজকোঁৱৰ আছিল। শাপৰ ফলত তেওঁ অন্ধমুনিৰ পুত্ৰ হৈ জন্ম লয়। ==স== === সম্পাতি === {{Main|সম্পাতি}} বৈদিক গ্ৰন্থসমূহত '''সম্পাতি''' ({{lang-en|सम्पाति}}) হৈছে [[অৰুণ]] আৰু শ্যেনীৰ জ্যেষ্ঠ সন্তান তথা [[জটায়ু]]ৰ ভ্ৰাতৃ।<ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&pg=PA357&dq=Shyeni+Sampati#q=Shyeni%20Sampati|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|date=2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-341421-6|language=en}}</ref> তেওঁৰ অৱয়ব এক [[শগুন]]ৰ দৰে। ব্ৰহ্ম পুৰাণৰ মতে, বব্ৰু নামেৰে সম্পাতিৰ এক পুত্ৰ আছে যি অতি বেগবান আৰু খাতিমান। শৈশৱ কালতে সম্পাতিয়ে নিজৰ ডেউকা দুখন হেৰুৱায়। === সীতা === {{Main|সীতা}} '''সীতা''' হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ কেন্দ্ৰীয় নাৰী চৰিত্ৰ আৰু মিথিলা ৰাজ্যৰ ৰজা জনকৰ পুত্ৰী। তেওঁৰ অন্য নাম বৈদেহী, জানকী, মৈথেলী, ভূমিজা। সীতাক হিন্দু ধৰ্মৰ ঐশ্বৰ্যৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ অৱতাৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হিন্দুসকলৰ প্ৰধান পূজ্য দেৱতা বিষ্ণুৰ ৰাম অৱতাৰৰ সময়ত লক্ষ্মী দেৱীয়ে সীতা ৰূপে অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু ৰামৰ পত্নী হয়। সীতাক আদৰ্শ হিন্দু নাৰীচৰিত্ৰৰ প্ৰতীক হিচাপে মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়। পতিব্ৰত ধৰ্ম পালন, আত্মবলিদান, অদম্য সাহস আৰু পৱিত্ৰতাৰ বাবে সীতা হিন্দু নাৰী সকলৰ আদৰ্শ চৰিত্ৰ। === সুকেশ === {{Main|সুকেশ}} '''সুকেশ''' ({{Lang-en|Sukesa}}) লংকাৰ ৰাক্ষক ৰজা আছিল৷ তেওঁ গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী [[মণিমায়া]]ক বিবাহ কৰাইছিল৷ তেওঁৰ তিনিটা সন্তান আছিল ক্ৰমে- [[সুমালী]], [[মাল্যবান]] আৰু [[মালী]]৷ === সুগ্ৰীৱ=== {{Main|সুগ্ৰীৱ}} '''সুগ্ৰীৱ''' ({{lang-sa|सुग्रीव}}, 'সুন্দৰ ডিঙি') [[হিন্দু]] মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এক বানৰ চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ [[বালি (ৰামায়ণ)|বালি]]ৰ সৰু ভায়েক আছিল। সুগ্ৰীৱে বালিক পৰাভূত কৰি [[কিষ্কিন্ধা]], বানৰ ৰাজ্যৰ শাসক হিচাপে সফল হৈছিল। <ref name="Ambedkar1979">{{cite book|author=Bhimrao Ramji Ambedkar|title=Dr. Babasaheb Ambedkar, Writings and Speeches: Riddles in Hinduism|url=https://books.google.co.in/books?id=rJX2d-c4oaYC&dq=sugriva+vali+kishkindha|year=1979|publisher=Education Department, Government of Maharashtra}}</ref> ৰুমা তেওঁৰ পত্নী আছিল। তেওঁ হিন্দু দেৱতা [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য্য]]ৰ পুত্ৰ আছিল। ভানৰৰ ৰজা হিচাপে সুগ্ৰীৱে ৰাক্ষস ৰজা ৰাৱণৰ হাতৰ পৰা [[ৰাম]] পত্নী [[সীতা]]ক মুক্ত কৰাৰ অন্বেষণত ৰামক সহায় কৰিছিল। === সুবাহু === {{Main|সুবাহু}} '''সুবাহু''' ({{Lang-sa|सुबाहु}} {{IAST|Subāhu}}, {{lang-ta|சுபாகு}} {{IAST|Cupāku}}) ৰামায়ণত বৰ্ণিত এটা ৰাক্ষস চৰিত্ৰ আছিল। তেওঁ আৰু তেওঁৰ মাক তাড়কাই জংঘলৰ মুনিসকলক, বিশেষকৈ [[বিশ্বামিত্ৰ]]ৰ যজ্ঞ স্থলীত, মাংস আৰু তেজ ছটিয়াই তেওঁলোকৰ যজ্ঞত ব্যাঘাত জন্মাই হাৰাশাস্তি কৰাত অপৰিসীম আনন্দ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|date=1 July 2018|access-date=22 January 2019|url=http://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/jul/01/rama-brings-ahalya-back-to-her-living-form-1835161.html|author=Gita Jnana Brahmacharini Sharanya Chaitanya|title=Rama Brings Ahalya Back to Her Living Form|work=[[The New Indian Express]]}}</ref> ===সুভন্নমচ্ছ=== {{Main|সুভন্নমচ্ছ}} '''সুভন্নমচ্ছ''' ({{lang-th|สุพรรณมัจฉา}}) বা '''সুৱৰ্ণমৎস্য''' ({{lang-sa|सुवर्णमत्स्य}}) হৈছে থাই ভাষাৰ লগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন [[ৰামায়ণ]] সংস্কৰণত উল্লিখিত টছাকনাথ বা [[ৰাৱণ]]ৰ জীয়ৰী। সুৱৰ্ণমৎস্যৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে সোণোৱালী মাছ।<ref name="Satyavrat2006">{{cite book | author=Satyavrat Sastri | title=Discovery of Sanskrit Treasures: Epics and Puranas | url=https://books.google.com/books?id=seljAAAAMAAJ | accessdate=2012-07-24 | year=2006 | publisher=Yash Publications | isbn=978-81-89537-04-3 | page = 77}}</ref> তেওঁ হৈছে [[জলকুঁৱৰী]]সকলৰ এক ৰাজকুমাৰী। যেতিয়া হনুমানে [[ৰাম]] আৰু বানৰ বাহিনীৰ সৈতে সমুদ্ৰক অতিক্ৰম কৰি [[লংকা]]লৈ যাবলৈ সেতু নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় তেতিয়া সুভন্নমচ্ছই এই পৰিকল্পনা বিফল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="Desai2005">{{cite book | author=S.N. Desai | title=Hinduism in Thai Life | url=https://books.google.com/books?id=VmsKr7lqTjwC&pg=PA135 | accessdate=2012-07-24 | year = 2005 | publisher=Popular Prakashan | isbn=978-81-7154-189-8 | page=135 }}</ref> === সুমালী=== {{Main|সুমালী}} '''সুমালী''' ({{Lang-en|Sumali}}) ৰাক্ষক ৰজা [[সুকেশ]] আৰু গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী দেৱৱতীৰ সন্তান আছিল।<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁৰ দুজন ভাই আছিল [[মাল্যবান]] আৰু [[মালী]]। সুমালী কেতুমতীক বিবাহ কৰাইছিল। তেওঁৰ ১০গৰাকী পুত্ৰ আছিল ক্ৰমে- ([[প্ৰহস্ত]], [[অকম্পন]], বিকট, কালিকামুখা, ধুমৰক্ষ, দণ্ড, সুপ্ৰস্ব, সংৰাদি, প্ৰঘাস (Praghasa) আৰু ভাস্কৰ্ণ) আৰু ৪গৰাকী কন্যা ক্ৰমে- ৰাকা (Raka), পুষ্পটকতা (Puspotkata), কৈকেষী আৰু কুম্ভনাশী। তেওঁৰ কন্যা [[কৈকেষী]] ঋষি [[বিশ্ৰবা]]ৰ সৈতে বিবাহ হয় যাৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ যথাক্ৰমে [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু এটি কন্যা [[শূৰ্পনখা]]ৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=sumali+ravana&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=sumali+ten&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> === সুমিত্ৰা === {{Main|সুমিত্ৰা}} '''সুমিত্ৰা''' ({{lang-sa|सुमित्रा}}) হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ অযোধ্যাৰ ৰজা [[দশৰথ]]ৰ দ্বিতীয় সহধৰ্মিনী আৰু ৰাণী। <ref>{{citation |url= http://www.charanamrit.com/gods/sumitra_2247 |title= Dasharatha's third Queen |publisher= Charanamrit.com |date= 2012-06-19 |access-date= 2021-07-18 |archivedate= 2017-08-21 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20170821170509/http://www.charanamrit.com/gods/sumitra_2247 }}</ref> ৰামায়ণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি তেওঁ যমজ সন্তান [[লক্ষ্মণ]] আৰু [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰ মাতৃ।<ref>{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url = https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 978-0-8426-0822-0|author-link = |pp=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/448 448]-9}}</ref> === সুলোচনা === {{Main|সুলোচনা (ৰামায়ণ)}} '''সুলোচনা''' ({{Lang-sa|सुलोचना}}; তেওঁ, যাৰ চকু ধুনীয়া) সৰ্পৰাজ [[শেষনাগ]]ৰ কন্যা আছিল আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘানাদ (ইন্দ্ৰজিৎ)]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল৷{{sfn|Das|2005}} বাল্মীকি ৰামায়ণত সুলোচনাৰ কোনো উল্লেখ পোৱা নাযায়, অৱশ্যে ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণসমূহত তেওঁৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Avadhesh K.|url=https://books.google.com/books?id=hzdoAAAAMAAJ&q=sulocan%C4%81+Indraj%C4%ABt|title=Rāmāyaṇa Through the Ages: Rāma, Gāthā in Different Versions|date=2007|publisher=D.K. Printworld|isbn=978-81-246-0416-8|language=en}}</ref> মেঘনাদ বধ কাব্য নামৰ [[বেলাড]]ত উল্লেখ কৰা প্ৰমিলাক ইন্দ্ৰজিৎৰ পত্নী বুলি কোৱা হয়। সেয়েহে, এইটো যুক্তিসঙ্গতভাৱে ধৰি ল'ব পাৰি যে সুলোচনাকে প্ৰমিলা বুলিও জনা গৈছিল। ===সৰমা=== {{Main|সৰমা (ৰামায়ণ)}} '''সৰমা''' ({{lang-sa|सरमा}}) হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ [[লংকা]]ৰ ৰাক্ষস ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ ভাতৃ [[বিভীষণ]]ৰ পত্নী। <ref name="Mani"/> তেওঁক ৰাক্ষসী<ref name="Venkatesananda358">Venkatesananda p. 358</ref> বা গন্ধৰ্ব বংশৰ বুলি কোৱা হয়। ৰামায়ণৰ সকলো সংস্কৰণতে তেওঁ ৰাৱণে অপহৰণ কৰা আৰু লংকাত বন্দী হৈ থকা ৰামৰ সহধৰ্মিনী সীতাৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক ৰাখিছিল বুলি উল্লেখ আছে। ৰাৱণৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত ৰামৰ পক্ষ লোৱা তেওঁৰ স্বামীৰ দৰে, সৰমাই সীতাৰ প্ৰতি সদয় আছিল আৰু ৰামক সীতা উদ্ধাৰত সহায় কৰে। সৰমা আৰু বিভীষণৰ [[ত্ৰিজঁটা]] নামৰ এজনী ছোৱালী আছিল। ==হ== === হনুমান=== {{Main|হনুমান}} '''হনুমান''' ({{lang-sa|हनुमान}}) [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] শাস্ত্ৰ গ্ৰন্থত বৰ্ণিত দেৱতা। তেওঁ পৱন দেৱৰ পুত্ৰ। হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ [[ৰামায়ণ|ৰামায়ণত]] হনুমানৰ বিস্তাৰিত বৰ্ণনা পোৱা যায়। এই ধৰ্মগ্ৰন্থত তেওঁক মহাবলশালী, পৰাক্ৰমী, পৰম চতুৰ দেৱতাৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক ভগৱান [[বিষ্ণু|শ্ৰীবিষ্ণুৰ]] সপ্তম অৱতাৰ [[ৰাম|শ্ৰীৰামৰ]] পৰম ভক্ত বুলি জনা যায়। শৈশৱ কালত তেওঁ ৰক্তিম বৰণীয়া [[সূৰ্য|সূৰ্যক]] ফল বুলি বিবেচনা কৰি ভক্ষণ কৰাৰ বাবে আকাশমাৰ্গত যাত্ৰা কৰিছিল। সূৰ্যদেৱ হনুমানৰ অভিসন্ধি উপলদ্ধি কৰি গদাৰে হনুমানক প্ৰহাৰ কৰি ভূতলশায়ী কৰিছিল। === হবিৰ্ভূ=== {{Main|হবিৰ্ভূ}} '''হবিৰ্ভূ''' বা '''মনিনী''' ({{Lang-hi|हविर्भू}}) আছিল [[কৰ্দম ঋষি]] আৰু [[দেৱহুতী]]ৰ চতুৰ্থী কন্যা আৰু [[পুলস্ত্য|ঋষি পুলস্ত্য]]ৰ পত্নী। তেওঁ [[ঋষি বিশ্ৰবা]] আৰু [[ঋষি অগস্ত্য]]ৰ মাতৃ আছিল।<ref>{{cite web | url=https://vaniquotes.org/wiki/Pulastya_begot_in_his_wife,_Havirbhu,_one_son_of_the_name_Agastya,_who_in_his_next_birth_became_Dahragni._Besides_him,_Pulastya_begot_another_very_great_and_saintly_son,_whose_name_was_Visrava | title=Srimad-Bhagavatam | accessdate=১৫ মে ২০২০}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.manuscrypts.com/myth/2011/08/25/kuber/ | title=Kuber | accessdate=১৫ মে ২০২০ | archivedate=2019-06-22 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190622144633/http://www.manuscrypts.com/myth/2011/08/25/kuber/ | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|3}} [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 4t4xvoxhc2kvv2we7ir13vt8vv82tyt 0 74721 616924 439465 2026-07-12T18:53:09Z ~2026-39442-52 50764 /* */ 'ৰোমাঞ্চ' 616924 wikitext text/x-wiki '''ৰমন্যাসবাদ''' ({{lang-en|Romanticism}}) বুলিলে এক শৈল্পিক, সাহিত্যিক, সাংগীতিক আৰু বৌদ্ধিক আন্দোলনক বুজা যায় যি অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[ইউৰোপ]]ত উদ্ভৱ হৈছিল। [[ইংৰাজী ভাষা]]ৰ 'ৰোমাঞ্চ' শব্দটো মূলতঃ [[ফৰাচী ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে। প্ৰাচীন ফৰাচী ভাষাত romans আৰু romanz এই দুটা ৰূপত ব্যৱহৃত শব্দটোৰ পৰা আহিছে। এই ফৰাচী শব্দটো মধ্যযুগীয় ইংৰাজী ভাষাত romauns আৰু romaunce ৰূপে প্ৰবেশ কৰে। তেতিয়া অৰ্থ আছিল – ‘something composed in French, tale in verse’। ৰোমাঞ্চৰ উৎপত্তি স্থান সম্পৰ্কে ইউৰোপীয় পণ্ডিতসকলৰ দ্বিমত আছে। কোনোৱে ইয়াক কেৱল European form বুলি উল্লেখ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কিছুসংখ্যকে ইয়াৰ উৎপত্তি স্থল Western Europe বুলি কৈছে।<ref>{{cite book|title=ৰমন্যাসবাদৰ পটভূমি|publisher=নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজ প্ৰকাশন, গুৱাহাটী |author= ড॰ বসন্ত কুমাৰ শৰ্মা|pages=৯}}</ref> ৰোমাঞ্চসমূহ বিষয়বস্তুতকৈ বিশেষ বৰ্ণনাশৈলীৰ উদ্ভাৱনৰ বাবে বেছি তাৎপৰ্যপূৰ্ণ বুলি চিহ্নিত কৰিব পাৰি। বীৰত্বপূৰ্ণ কাৰ্যকলাপ, দুঃসাহসিক আৰু বিপদ সংকুল অভিযান, ৰোমাণ্টিক প্ৰেম ইত্যাদিসমূহেই ৰোমাঞ্চৰ প্ৰধান বিষয়বস্তু আছিল বুলি জনা যায়। এই ‘ৰোমাঞ্চ’ শব্দটোও আহিল ‘ৰোমানা’ শব্দটোৰ পৰা। ৰোম দেশৰ ভাষাৰ পৰা অৰ্থাৎ লেটিনৰ পৰা অনূদিত কাহিনীক কোৱা হৈছিল ৰোমানা। ৰোমানৰ পৰা ৰোমাঞ্চ আৰু ৰোমাঞ্চৰ পৰা ৰোমাণ্টিক শব্দৰ উৎপত্তি হ’ল। সাহিত্য-সমালোচনাৰ ক্ষেত্ৰত ‘ৰোমাণ্টিক’ শব্দটো সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰিছিল জাৰ্মান দাৰ্শনিক সমালোচক শিগেলে। তেওঁ ‘ৰোমাণ্টিক’ পদটো ‘ক্লাছিক’ পদৰ বিপৰীতধৰ্মী বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু তাৰ পাছৰ পৰাই ইংলণ্ড আৰু ফ্ৰান্সত তেনে অৰ্থতে এই পদটো সণ্ঢালনিকৈ ব্যৱহাৰ হ’বলৈ ধৰে। ৰোমাঞ্চ বা ৰোমাণ্টিক শব্দটো [[অসমীয়া ভাষা]]লৈ সোমাই আহিছে উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালেহে। এই শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰিভাষা স্বৰূপে "নৱন্যাস" শব্দটো ব্যৱহৃত হৈ আহিছে। কবি সমালোচক [[মহেন্দ্ৰ বৰা]]ই ১৯৭৬ চনত "ৰোমাণ্টিক" শব্দটোৰ অসমীয়া ভাষাৰ পৰিভাষা স্বৰূপে "ৰমন্যাস" শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁৰ "ৰমন্যাসবাদ" গ্ৰন্থখনত ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite book|title=সাহিত্য-বাদবৈচিত্ৰ্য |publisher=কৌস্তুুভ প্ৰকাশন, ডিব্ৰুগড়|author=নগেন শইকীয়া|pages=১৭}}</ref> ==ৰমন্যাসবাদ সংজ্ঞা== ৰমন্যাসবাদ কেইটামান সংজ্ঞাই ৰমন্যাসবাদৰ বিশেষত্বসমূহক অধিক স্পষ্ট কৰি তুলিব। তেনেধৰণৰ কেইটামান সংজ্ঞা হ'ল: * ৱাল্টাৰ পেটাৰৰ মতে, “ৰমন্যাসবাদ হ'ল সৌন্দৰ্যৰ লগত অপৰিচিতৰ সংযোজন।”<ref>{{cite book|title=সাহিত্যতত্ত্ব|publisher=সৰস্বতী প্ৰকাশন, |author=ড॰হেমন্ত কুমাৰ শৰ্মা|pages=৬৭}}</ref> * সমালোচক এম্বাৰক্ৰম্বিয়ে Romanticism নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে, “ৰমন্যাসবাদ হ’ল বাহ্যিক অভিজ্ঞতাৰ পৰা আঁতৰি গৈ অৰ্ন্তলোকৰ ওপৰত মনোনিবেশ কৰা।” * বাটছ ডাণ্টনৰ মতে, “ৰমন্যাসবাদ হ’ল বিস্ময়ৰ পুৰ্নজাগৰণ (Renascence of wonder)।” * ফৰাচী ঔপন্যাসিক [[ভিক্টৰ হিউগ’]]ৰ মতে, “ৰমন্যাসবাদ হ’ল সাহিত্যত [[উদাৰতাবাদ]]।”<ref>{{cite book|title=সাহিত্য সমালোচনা তত্ত্ব|publisher=নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজ প্ৰকাশন সমিতি, গুৱাহাটী |author=ড॰অঞ্জন কুমাৰ ওজা|pages=৩৪}}</ref> * হাৰফোৰ্ডৰ মতে, “কল্পনা শক্তিৰ অসামান্য বিকাশ বা অসাধাৰণ বিকাশেই হ'ল ৰমন্যাসবাদ।” ==ৰমন্যাসবাদৰ বিশেষত্ব== ৰমন্যাসবাদৰ কিছুমান বিশেষত্ব আছে। সেইসমূহ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা যায় এনেদৰে: * ৰমন্যাসিক কবিতাৰ প্ৰথম বৈশিষ্ট্য হ’ল, বন্ধনমুক্তিৰ আদৰ্শ। অষ্টাদশ শতিকাৰ নৱ্যধ্ৰুপদী কবিসকলে কিছুমান ধৰা বন্ধা নীতি আগত ৰাখি কবিতা বচনা কৰিছিল। ৰোমাণ্টিক কবিসকলে কিন্তু এই নীতি-নিয়মৰ বন্ধনৰ পৰা নিজকে মুক্ত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল। প্ৰকৃততে ৰমন্যাসিক কাব্য আন্দোলনে গঢ় লৈ উঠিছিল নৱ্য ধ্ৰুপদীসকলৰ ৰীতিবদ্ধতাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহাচৰণ কৰাৰ ফলশ্ৰুতি স্বৰূপেই। সেইবাবেই ৰমন্যাসবাদক 'liberalism in literature' বা 'সাহিত্যত আত্মমুক্তিৰ জয়গান' বুলি কোৱা হয়। * ৰোমাণ্টিক কবিতাৰ দ্বিতীয় প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল প্ৰকৃতি-প্ৰীতি। ৰোমাণ্টিক কবিতাত ‘প্ৰকৃতি’ স্বয়ংসম্পূৰ্ণ স্বকীয় সত্তা ৰূপে প্ৰাণদায়িনী শক্তিৰ উৎস ৰূপে পৰিগণিত হয়। প্ৰকৃতি কেৱল ঘটনাৰ পৃষ্ঠভূমি হৈ নাথাকিল। প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান, যেনে ফুল, চৰাই, গছ-পাত আদি সকলোতে তেওঁলোকে আৰোপ কৰিলে। * প্ৰকৃতি-প্ৰীতিৰ লগতে চহা জীৱনৰ প্ৰতি আৰু গাঁৱলীয়া জীৱনৰ প্ৰতি গভীৰ আকৰ্ষণো ৰমন্যাসিক সাহিত্যৰ অন্যতম লক্ষণ। ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ নগৰীয়া চৌখিন জীৱনৰ চিত্ৰণৰ বিপৰীতে ৰোমাণ্টিক সাহিত্যত চিহ্নিত হৈছিল গাঁৱলীয়া সৰল জীৱনৰ চিত্ৰ— ভেড়াৰখীয়া, কুটীৰ বাসী, সাধাৰণ লোকৰ সহজ-সৰল জীৱনৰ চিত্ৰ। * ৰোমাণ্টিক সাহিত্যৰ আন এটি প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল মধ্যযুগ প্ৰীতিৰ মনোভাৱ। এইটো যুগৰ কবিসকলে সমসাময়িক সমাজখনৰ লগত নিজকে জীন নিয়াব পৰা নাছিল। জড়বাদী দৃষ্টিভংগী, সামাজিক অত্যাচাৰ-অনাচাৰ আদিয়ে তেওঁলোকৰ মনত এক তিক্ততাৰ ভাব সৃষ্টি কৰিছিল আৰু তাৰ পৰিত্ৰাণ বিচাৰি তেওঁলোকে শান্তিৰ উৎস সন্ধান কৰিছিল মধ্যযুগৰ মাজত। * কল্পনাপ্ৰৱণতা বা কল্পনাপ্ৰিয়তা আৰু ভাবাবেগৰ প্ৰাধান্য ৰমন্যাসবাদৰ এটা মুখ্য বৈশিষ্ট্য। নব্যধ্ৰুপদীসকলৰ যুক্তি, বিচাৰবুদ্ধি বা বিচাৰমত্তা আৰু বুদ্ধিনিষ্ঠতাৰ ঠাইত ৰমন্যাসবাদীসকলে অভিসিক্ত কৰিলে কল্পনা আৰু আৱেগ-অনুভূতিক। * ছন্দৰ ক্ষেত্ৰতো ৰমন্যাসিক কবিতা বিশেষত্বপূৰ্ণ। স্বাভাৱিকভাৱেই ৰোমাণ্টিক কবিতাৰ ছন্দ প্ৰয়োগৰ ৰীতি আছিল। চহা কবিৰ মৌখিক কবিতাৰ ছন্দকো গীতিময় কবিতাৰ বাহন কৰি লৈছিল। * ৰহস্যময়তা আৰু বিস্ময়বোধ প্ৰায়বোৰ ৰসন্যাসিক কবিতাৰে এক সাধাৰণ বিশেষত্ব। তাৰ গাতে আঁউজি গঢ় লোৱা আন এক বিশেষত্ব হ’ল– এই যুগৰ কবি-সাহিত্যিকসকলে বাস্তৱ জীৱনতকৈ এক অতিলৌকিক পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিহে বেছি ভাল পাইছিল। এই ক্ষেত্ৰত কবি ক’লৰিজৰ নাম বিশেষভাৱে উল্লেখনীয়। [[অসমীয়া সাহিত্য]]ৰ ক্ষেত্ৰতো [[চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা]]ৰ কবিতা আৰু [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]ৰ উপন্যাস উল্লেখ্যযোগ্য। * ৰমন্যাসিক কবিতাত একধৰণৰ বিপ্লৱী সত্তাও নিহিত হৈ থকা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ৰোমাণ্টিক কবিসকলে ব্যক্তিস্বাধীনতাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁলোকে শাসক-শোষক, দমনমূলক আইন-কানুন, সামাজিক শোষণ নিষ্পেষণ, অন্যায় আদিৰ বিৰুদ্ধে বিপ্লৱী মনোভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। * ভাষা প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰতো ৰোমাণ্টিক বা ৰমন্যাসিক কবিতাৰ বিশিষ্টতা লক্ষ্য কৰা যায়। ৰমন্যাসিক কবিসকলে কিন্তু তাৰ পৰিৱৰ্তে অনাড়ম্বৰ, অনাড়ষ্ট ধ্বনিশীল ভাষাকহে কবিতাৰ বাহন কৰি ল'লে।<ref>{{cite book|title=সাহিত্য সমালোচনা তত্ত্ব|publisher=নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজ প্ৰকাশন সমিতি, গুৱাহাটী|author=ড॰ অঞ্জন কুমাৰ ওজা|pages=৩৭}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} ==সহায়ক গ্ৰন্থপঞ্জী== * শৰ্মা, বসন্ত কুমাৰ; ৰমন্যাসবাদৰ পটভূমি, নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজ প্ৰকাশন, গুৱাহাটী * ওজা, অঞ্জন কুমাৰ; সাহিত্য সমালোচনাৰ তত্ত্ব, নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজ প্ৰকাশন সমিতি, গুৱাহাটী * শইকীয়া, নগেন; সাহিত্য-বাদবৈচিত্ৰ্য, কৌস্তুুভ প্ৰকাশ, মিলন নগৰ, ডিব্ৰুগড় [[শ্ৰেণী:কলা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ৰমন্যাসবাদ]] kpg07tmymsmi0vc1pjl47a1qlquza50 0 85999 616968 354332 2026-07-13T08:04:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616968 wikitext text/x-wiki '''কনকলতা আই''' ({{lang-en | Kanaklata Aai}}) শংকৰদেৱৰ নাতি-বোৱাৰী৷ ১৫১৬ খৃ:ত শংকৰদেৱে কছাৰীসকলৰ উপদ্ৰৱত [[বৰদোৱা]] ত্যাগ কৰিছিল৷ তেতিয়াৰে পৰা প্ৰায় সাত কুৰিৰো অধিক কাল এই ঠাই অটব্য অৰণ্যত পৰিণত হৈছিল৷ পিছত আহোম ৰজা জয়ধ্বজ সিংহৰ দিনত কনকলতা আইৰ প্ৰচেষ্টাত বৰদোৱা পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়৷<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2020/07/blog-post_684.html |access-date=2023-02-19 |archivedate=2023-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219153437/https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2020/07/blog-post_684.html |deadurl=yes }}</ref> কনকলতা আইৰ পিতৃৰ নাম আছিল কানু ভূঞা৷ তেওঁ কোচবেহাৰৰ ফুলবাৰী নামে ঠাইৰ৷ কনকলতা আয়ে শংকৰদেৱৰ নাতি চতুৰ্ভূজ ঠাকুৰক বিয়া কৰায়৷ বিয়াৰ পিছত স্বামীৰ সৈতে [[কামৰূপ]]ৰ ঘিলাঝাৰি সত্ৰ আৰু [[গোৱালপাৰা]]ৰ বিষ্ণুপুৰ সত্ৰত আছিল৷<ref name="আই">{{cite book | title=অসমীয়া জীৱনী অভিধান | publisher=বনলতা | author=বৰ্মন, শিৱনাথ | authorlink=কনকলতা আই | year=২০১৮ | pages=৩১ | isbn=978-81-7339-428-7}}</ref> শংকৰদেৱৰ মৃত্যুৰ পিছত [[কালিন্দ্ৰী আই]]ৰ মুখত বৰদোৱাৰ ভৌগলিক অৱস্থানৰ বিষয়ে জানিবুজি লৈ গুৰুজনাৰ নাতিবোৱাৰী কনকলতা আই জলপথেৰে জয়ধ্বজ ৰজাৰ দিনত বৰদোৱা পুনৰ উদ্ধাৰ কৰি নকৈ গঢ় দিছিল৷ তদুপৰি আই কনকলতাই বৰদোৱা উদ্ধাৰৰ বাবে আহি যিঠাইত প্ৰথমে নিশা কটাইছিল, তাতে শংকৰদেৱৰ নাতি দামোদৰ আতাৰ সৈতে লগ লাগি এখনি সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল৷ এই সত্ৰৰ নাম “আই ভেটী’’৷ <ref name="আই"/> কথিত আছে, জলপথেৰে আহি যি ঠাইত পোনতে উঠিছিল তাতে কৰ্দৈগছৰ তিনিটা ডালেৰে খুটি পুতি অন্ন ৰন্ধা হৈছিল৷ পিছত দুটা খুটি উভালি দিছিল যদিও এটা খুটি ৰৈ গৈছিল৷ পিছত সেই আধাপোৰা খুটিৰ পৰাই গজালি ওলাই এজোপা কৰ্দৈ গছ হৈছিল৷ তাৰ তলতে আয়ে “কুঁজি সত্ৰ’’ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল৷<ref>https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/majuli/batadrawa-ancient-tree/assam20190909192340643</ref> শংকৰদেৱে বৰদোৱা ত্যাগ কৰি উজনিৰ গাংমৌ আৰু ধুৱাহাটত আছিল৷ ধুৱাহাটতে মাধবদেৱক লগ পায়৷ ১৮ বছৰ তাত থকাৰ পিছত জলপথেৰে ভটিয়াই পাটবাউসীলৈ আহোঁতে মাধবদেৱক দূৰৰ পৰাই বৰদোৱা ঠাইখণ্ড দেখুৱাইছিল যদিও মাধবদেৱৰ ইচ্ছা স্বত্বেও তেওঁলোক তাত উঠা নাছিল৷ <ref name="কনক">{{cite book | title=গুৰুজনাৰ জন্মস্থান; বুৰঞ্জী আৰু বিতৰ্ক | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, হেম চন্দ্ৰ | authorlink=বৰদোৱা পুনৰুদ্ধাৰ | year=২০১৩ | pages=৫৮ | isbn=978-93-82931-14-0}}</ref>কনকলতাই বৰদোৱা পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যত ৰাজসাহায্য পাইছিল৷ বৰবৰুৱা টঙচু ফুকনৰ তদাৰকত সত্ৰখনে গা কৰি উঠিছিল৷ কনকলতা আইৰ লগত কন্যা সুভদ্ৰা আছিল৷ সুভদ্ৰাৰ পুত্ৰ অনন্তৰাম৷ কনকলতাৰ স্বামী চতুৰ্ভূজ ঠাকুৰৰ পুত্ৰ নথকাত ভাগিনীয়েক দামোদৰক পুত্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল৷ এই দামোদৰৰ পুত্ৰ ৰমাকান্ত আতা৷ দামোদৰ আতাই বালিসত্ৰ স্থাপন কৰি তেওঁৰ পুত্ৰ ৰমাকান্তক তাৰ অধিকাৰ পাতি ১৫৮৪ শকত মৃত্যুবৰণ কৰে৷ ইয়াৰ পিছত ৰমাকান্ত আতা আৰু আই কনকলতাৰ মাজত বৰদোৱা সত্ৰৰ স্বত্ব লৈ মতানৈক্য হয় আৰু মীমাংসাৰ বাবে জয়ধ্বজ সিংহক গোচৰ দিয়ে৷ জয়ধ্বজ সিংহই “পিতৃ সৰ্বস্ব ধৰ্মে পুত্ৰে অধিকাৰ’’ বুলি ৰমাকান্তৰ ফালে ৰায় দিয়ে৷ <ref name="কনক"/> ইয়াৰ পিছত আই কনকলতা সেৱকসকলক লগত লৈ লক্ষীমপুৰৰ নৰোৱাৰ ওচৰৰ চিনাতলীত সত্ৰ পাতেগৈ আৰু জী-নাতি অনন্তৰামক সত্ৰাধিকাৰ পাতে৷ ইয়াৰ সাতবছৰমান পিছত পুনৰ বৰদোৱালৈ আহিবলৈ মন কৰি ভটিয়াই আহোঁতে মোগলে অসম আক্ৰমণ কৰাত তেওঁ কলিয়াবৰতে বাহৰ পাতে৷ কিছুদিন পাছত তাতে আই কনকলতাৰ মৃত্যু হয়৷ <ref name="আই"/> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ নাৰী]] [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] 2wtn3e8z5wf18xtj4edzu4hez9fiesi 3 87178 616896 350580 2026-07-12T16:16:39Z 기나ㅏㄴ 33616 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Aphkyle]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Tsca274]]লৈ 기나ㅏㄴয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Aphkyle|Aphkyle]]" to "[[Special:CentralAuth/Tsca274|Tsca274]]" 350580 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 06:52, 25 March 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --> jpo7n6k0vzy1vm3hnfphu5rty87w8dp 0 100118 616977 606935 2026-07-13T09:13:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616977 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = কাউৰী (House crow) | image = House crow.jpg | image_caption = [[পাতিকাউৰী]] (''Corvus splendens'') | image2 = Corvus splendens.ogg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Corvus splendens'' |volume=2018 |page=e.T22705938A131944731 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22705938A131944731.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Corvus | species = splendens | authority = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817 | range_map = Corvus_splendens_map.jpg }} '''কাউৰী (''' {{Lang-en|Crow}} ''')''' কৰ্ভিডে [[পৰিয়াল (জীৱবিদ্যা)|পৰিয়ালৰ]] অন্তৰ্গত এটা প্ৰজাতি চৰাই। কাউৰী সকলো গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মহাদেশত ( [[দক্ষিণ আমেৰিকা|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ]] বাহিৰে) আৰু কেইবাটাও দ্বীপ অঞ্চলত বিস্তৃত। ''কৰ্ভাছ'' [[গণ (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতিৰ]] প্ৰায় ৪০টা ভিন্ন [[প্ৰজাতি (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতিৰ]] কাউৰী আছে। কৰ্ভিডে প্ৰজাতিৰ প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ কাউৰীৰে গঠিত। বেছিভাগ কাউৰীৰ ৰং ক’লা। কাউৰীৰ উৎপত্তি মধ্য [[এছিয়া|এছিয়াত]] হৈছিল। তাৰ পৰাই [[উত্তৰ আমেৰিকা]], [[আফ্ৰিকা]], [[ইউৰোপ]] আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া|অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ]] বিয়পি পৰে। কাউৰীক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ চতুৰ চৰাই বুলি গণ্য কৰা হয়। কেৱল সেয়াই নহয়, ইহঁতক [[প্ৰাণী|প্ৰাণী জগতৰ]] অন্যতম চতুৰ প্ৰাণী বুলি গণ্য কৰা হয়। <ref name="pbs">{{Cite web|url=http://video.pbs.org/video/1621910826/|title=A Murder of Crows|date=2010-10-24|work=Nature|publisher=PBS video|accessdate=6 February 2011|quote=''New research indicates that crows are among the brightest animals in the world.''|archivedate=2012-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121029100556/http://video.pbs.org/video/1621910826|deadurl=yes}}</ref> আধুনিক গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে কাউৰীয়ে কেৱল যন্ত্ৰপাতি ব্যৱহাৰ কৰাই নহয়, যন্ত্ৰ নিৰ্মাণতো পাকৈত। ==আচৰণ== '''সমূহীয়া বৈঠক''' প্ৰজনন নকৰা মাহত, বিশেষকৈ শীতকালতে ২০০ৰ পৰা হাজাৰ হাজাৰ কাউৰী সমূহীয়া বৈঠক মিলিত হয়৷ এই সমাৱেশবোৰ জাবৰ পেলোৱা ঠাই আৰু শ্বপিং চেণ্টাৰৰ দৰে বৃহৎ খাদ্যৰ উৎসৰ ওচৰত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে।<ref>Caccamise, D., Reed, L. and Stouffer, P. (1997). Roosting Behavior and Group Territoriality in American Crows. The Auk, 114(4), 628-637.</ref> '''খেল''' খেলি থকা কাউৰীৰ অগণন কাণ্ড লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে‍। বহুতো আচৰণবিদে বুদ্ধিমান প্ৰাণীৰ জীৱনত খেলা-ধূলাক এক অপৰিহাৰ্য গুণ হিচাপে লয়।<ref>Bekoff, Mark & Byers, John (1998). ''Animal Play: Evolutionary, Comparative and Ecological Perspectives''.</ref> '''মাত''' কাউৰী আৰু এই প্ৰজাতিৰ আন সদস্যসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ মাত বা কণ্ঠস্বৰ উলিয়ায়৷<ref>{{Cite journal|title = Selected Vocalizations of the Common Crow|journal = The Auk|volume = 88|issue = 3|pages = 613–634|jstor = 4083753|last1 = Chamberlain|first1 = Dwight R|last2 = Cornwell|first2 = George W|year = 1971}}</ref> কাউৰীয়েও আন প্ৰজাতিৰ মাতৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা দেখা গৈছে; অনুমানিকভাৱে, এই আচৰণ শিকিব পাৰে‍ কাৰণ ই আঞ্চলিকভাৱে ভিন্ন হয়।<ref>{{Cite web |title=Can Crows Talk Like Parrots, can Crows Mimic Human Voice – Science Facts |url=https://www.science-facts.com/can-crows-talk/ |access-date=2023-02-03 |language=en-US |archive-date=3 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203192911/https://www.science-facts.com/can-crows-talk/ |url-status=dead |archivedate=2023-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230203192911/https://www.science-facts.com/can-crows-talk/ |deadurl=yes }}</ref> কাউৰীৰ কণ্ঠস্বৰ জটিল আৰু ভালদৰে বুজিব পৰা হোৱা নাই। কাউৰীয়ে মতা বহু মাতৰ ভিতৰত কিছুমান হৈছে "কাউৱ", সাধাৰণতে চৰাইৰ মাজত আগলৈ পিছলৈ প্ৰতিধ্বনিত হয়, দীঘলীয়া কা আৰু তাৰ পিছত চুটি কা (সাধাৰণতে চৰাই এটাই এঠাইৰ পৰা উৰা মাৰিলে মতা মাত), এটা প্ৰতিধ্বনিৰ দৰে "এহ-আউ" শব্দ, আৰু অধিক। এই কণ্ঠস্বৰ প্ৰজাতি অনুসৰি ভিন্ন হয় আৰু প্ৰতিটো প্ৰজাতিৰ ভিতৰত আঞ্চলিকভাৱে ভিন্ন হয়। বহু প্ৰজাতিৰ ক্ষেত্ৰত চৌপাশৰ পৰিঘটনা (যেনে কাউৰীৰ আগমন বা প্ৰস্থান)ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত অসংখ্য কণ্ঠস্বৰৰ আৰ্হি আৰু সংখ্যা সলনি হোৱা দেখা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=birdy |date=2022-05-06 |title=Can crows talk like parrots? (Facts + Video) |url=https://birdsology.com/can-crows-talk/ |access-date=2023-05-13 |website=birdsology |language=en-US |archivedate=2023-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230513145539/https://birdsology.com/can-crows-talk/ |deadurl=yes }}</ref> ==খাদ্য== কাউৰী সৰ্বভোজী, আৰু ইহঁতৰ খাদ্য অতি বৈচিত্ৰ্যময়। ইহঁতে আন চৰাই, ফল-মূল, বাদাম, মলস্ক, কেঁচু, গুটি, বেং, কণী, বাহৰ পোৱালি, নিগনি, গেলা-পচা মাংস আদি প্ৰায় যিকোনো খাদ্য খায়। শস্যৰ পথাৰত পোক খাবৰ বাবে কাউৰীক ৰখীয়া হিচাপে থোৱা ব্যৱস্থাৰ উৎপত্তি কাউৰীয়ে কৰা অবিৰত ক্ষতিৰ ফলত সূচনা হৈছিল, যদিও কাউৰীয়ে তেওঁলোকৰ শস্যৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত পোক-পৰুৱা খাই কৃষকক সহায় কৰে।<ref>[http://www.crowbusters.com/facts.htm Crow Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141009013506/http://www.crowbusters.com/facts.htm |date=9 October 2014 }}. crowbusters.com</ref> ==প্ৰজনন== মাইকী কাউৰীয়ে‍ তিনি বছৰ আৰু মতা কাউৰীয়ে‍ পাঁচ বছৰ বয়সত যৌন পৰিপক্কতা লাভ কৰে। এবাৰত প্ৰায় তিনিৰ পৰা নটা কণী উমনি দিয়ে‍, আৰু উমনি কাল ২০ৰ পৰা ৪০ দিনৰ ভিতৰত হয়। কাউৰীয়ে সাধাৰণতে আজীৱন সংগম কৰিলেও অতিৰিক্ত যোৰৰ সংগম অস্বাভাৱিক নহয় <ref>https://dlnr.hawaii.gov/wildlife/files/2019/03/SWAP-2015-Alala-Final.pdf Forest Birds - Corvus hawaiiensis</ref><ref>https://unipub.uni-graz.at/obvugrhs/content/titleinfo/2679337/full.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240517133225/https://unipub.uni-graz.at/obvugrhs/content/titleinfo/2679337/full.pdf |date=2024-05-17 }} The quality of breeding-pair relationships in ravens and crows</ref> আৰু আগৰ বছৰৰ পোৱালিবোৰে প্ৰায়ে বাহ সজা যোৰক এটা বাহ ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে আৰু বাহৰ পোৱালিক খাদ্য খুৱাই।<ref>Allaboutbirds.org, (2014). American Crow. [online] Available at: http://www.allaboutbirds.org/guide/american_crow/lifehistory</ref> চহৰ অঞ্চলতে মানুহৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত সামগ্ৰীৰে কাউৰীয়ে বাহ সজাৰ ফলত বাহৰ জটিলতা বাঢি়ছে‍ আৰু দুৰ্বল পুষ্টিৰ বাবে বৃদ্ধি স্তব্ধ হোৱাৰ দৰে ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছে৷<ref>Andrea K Townsend and Christopher M Barker (2014). Plastic and the Nest Entanglement of Urban and Agricultural Crows. Heiss, R., Clark, A. and McGowan, K. (2009).</ref><ref>Growth and nutritional state of American crow nestlings vary between urban and rural habitats. ''Ecological Applications'', 19(4), 829-839.</ref> ==আয়ুস আৰু ৰোগ== কিছুমান কাউৰী ২০ বছৰ বয়সলৈকে জীয়াই থাকে আৰু বনাঞ্চলত আটাইতকৈ পুৰণি আমেৰিকান কাউৰীটোৰ বয়স আছিল প্ৰায় ৩০ বছৰ৷<ref>McGowan, K.J. [http://www.birds.cornell.edu/crows/crowfaq.htm#longevity "Frequently Asked Questions About Crows"], Cornell Lab of Ornithology</ref> আটাইতকৈ পুৰণি নথিভুক্ত বন্দী কাউৰীটোৰ মৃত্যু হয় ৫৯ বছৰ বয়সত।<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/07/AR2006070700860.html Crow Believed to Be Oldest in World Dies]. Associated Press via ''Washington Post'' (7 July 2006)</ref> শেহতীয়াকৈ উত্তৰ আমেৰিকাত যোগ দিয়া পশ্চিম নীল ভাইৰাছৰ প্ৰতি আমেৰিকাৰ কাউৰী অতিশয় সংৱেদনশীল।<ref>{{cite web |url=http://www.cidd.psu.edu/research/synopses/why-west-nile-virus-kills-so-many-crows |title=Why West Nile virus kills so many crows |department=Penn State Center for Infectious Disease Dynamics |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611234544/http://www.cidd.psu.edu/research/synopses/why-west-nile-virus-kills-so-many-crows |archive-date=2010-06-11 |access-date=2024-12-27 |archivedate=2010-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611234544/http://www.cidd.psu.edu/research/synopses/why-west-nile-virus-kills-so-many-crows |deadurl=yes }}</ref> সাধাৰণতে আমেৰিকান কাউৰীয়ে এই ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ এসপ্তাহৰ ভিতৰতে মৃত্যুমুখত পৰে আৰু অতি কম সংখ্যকেহে এই ৰোগৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি জীয়াই থাকে। ==চিত্ৰশালা== <gallery> Corbeau branche Kyo.jpg Flying Crow.jpg CrowWastebag.jpg Raven scavenging on a dead shark.jpg The-Twa-Corbies.jpg Corvus corax (FWS).jpg কাউৰী.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:কাউৰী]] 3g62hzhl5ehk4bk3xzkabyzt4hiz45d 0 104471 616950 419718 2026-07-13T07:05:23Z Pranamikaadhikary 27435 পৃষ্ঠাটো খালী কৰা হ'ল 616950 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 616951 616950 2026-07-13T07:10:59Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616951 wikitext text/x-wiki '''সোনম ৱাংচুক''' ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা [7][8][9] সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।[10] ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে লাভ কৰা গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।[11] pfhzk9nw29xpwmbmmj2gn9xczwrc628 616952 616951 2026-07-13T07:11:19Z Pranamikaadhikary 27435 616952 wikitext text/x-wiki '''সোনম ৱাংচুক''' ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা [7][8][9] সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।[10] ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে লাভ কৰা গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।[11] ==তথ্যসূত্ৰ== a7vh75xusa2li6el5ghhralydq4n391 616953 616952 2026-07-13T07:11:52Z Pranamikaadhikary 27435 616953 wikitext text/x-wiki '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা [7][8][9] সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।[10] ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে লাভ কৰা গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।[11] ==তথ্যসূত্ৰ== if3eazvixpoub842l8ytrsdw4t8esx7 616954 616953 2026-07-13T07:12:58Z Pranamikaadhikary 27435 616954 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = Sonam Wangchuk | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = Wangchuk in 2017 | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[Alchi]], [[Jammu and Kashmir (state)|Jammu and Kashmir]], India <br /> (now in [[Ladakh]], India) | other_names = | education = | alma_mater = [[National Institute of Technology, Srinagar|NIT Srinagar]] ([[Bachelor of Technology|B.Tech.]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = Engineer, educator | years_active = | era = | employer = | organization = [[Students' Educational and Cultural Movement of Ladakh]] | known_for = [[Ice Stupa]], [[SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[Operation New Hope]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[Gitanjali J Angmo]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = Sonam Wangyal <!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = Tsering Wangmo | family = | callsign = | awards = [[Global Award for Sustainable Architecture]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা [7][8][9] সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।[10] ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে লাভ কৰা গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।[11] ==তথ্যসূত্ৰ== b4t51421u9rzishcpicjtl4vcyp74rv 616955 616954 2026-07-13T07:17:04Z Pranamikaadhikary 27435 616955 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[Alchi]], [[Jammu and Kashmir (state)|Jammu and Kashmir]], India <br /> (now in [[Ladakh]], India) | other_names = | education = | alma_mater = [[National Institute of Technology, Srinagar|NIT Srinagar]] ([[Bachelor of Technology|B.Tech.]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[Students' Educational and Cultural Movement of Ladakh]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা [7][8][9] সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।[10] ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে লাভ কৰা গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।[11] ==তথ্যসূত্ৰ== sg9gtsmxgnwbuzxhkqo66cd8vzuptvv 616956 616955 2026-07-13T07:20:22Z Pranamikaadhikary 27435 616956 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা [7][8][9] সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।[10] ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে লাভ কৰা গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।[11] ==তথ্যসূত্ৰ== ksq2nngg2gxbl84cihm2ewxp97rdmk1 616957 616956 2026-07-13T07:22:23Z Pranamikaadhikary 27435 616957 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== foa4w6hbfcj8owrgcd3l2s4y4fatwpn 616958 616957 2026-07-13T07:24:09Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616958 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।[5][12] ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোণম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।[13][14] ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল, গতিকে তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হ’ব, যাৰ বাবে তেওঁৰ সঁহাৰিৰ অভাৱক তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। চিকিৎসা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ গোচৰ ৰুজু কৰে।[4] ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।[15] অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য নিজেই কৰিবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।[16] ==তথ্যসূত্ৰ== a8n4oge8qrj1vyhpn4xqms2ekbflcrq 616959 616958 2026-07-13T07:27:46Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616959 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।[5][12] ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।[13][14] ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।[4] ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।[15] অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।[16] ==তথ্যসূত্ৰ== rtuzea0commkmkfmtujqh3lrwrn0fgo 616960 616959 2026-07-13T07:29:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 616960 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 8ge2imfv5gb4pviysf90xt0ss5igu22 616961 616960 2026-07-13T07:37:33Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 616961 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পিছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।[12][6][17] ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰ পৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে[18][6]। ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।[19] ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথিপত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।[20] ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।[20] ২০০৭ চনৰ পৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।[21] ২০১৩ চনৰ শেষৰ ফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰ ফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।[22] ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথিপত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰ পৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্রাসংগিক হৈ পৰিছে।[23] লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।[24] ==তথ্যসূত্ৰ== tu9gh2sm6vltemrnz3apmdcn48i9iu7 616962 616961 2026-07-13T07:41:34Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616962 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== pjleb1aan463gadud749he6r9mkr0s0 616963 616962 2026-07-13T07:43:09Z Pranamikaadhikary 27435 + 8 categories using [[WP:HC|HotCat]] 616963 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] aa1f96a4waw9uyz859ojraowfjlocc1 616964 616963 2026-07-13T07:45:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* কেৰিয়াৰ */ 616964 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] 7vxradg17fxt0d7m9z7pmdp9cz7dlie 616965 616964 2026-07-13T07:45:47Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616965 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি ঠাণ্ডা শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত বিদ্যালয়খনে ৰেম কৰা মাটিৰে নিৰ্মিত কৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।[25][26][27] ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত SECMOL এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।[28] SECMOL ত অৱস্থিত ৰেম কৰা মাটিৰ ‘বিগ বিল্ডিং’। নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[25] এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।[5] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] bi7ood8ps4pqfgjsyf7jf6yxb72kjh6 616966 616965 2026-07-13T07:46:25Z Pranamikaadhikary 27435 /* উদ্ভাৱন */ 616966 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=Image of main building of SECMOL campus|thumb|440x440px|Main building of [[SECMOL|SECMOL campus]]]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি ঠাণ্ডা শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত বিদ্যালয়খনে ৰেম কৰা মাটিৰে নিৰ্মিত কৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।[25][26][27] ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত SECMOL এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।[28] SECMOL ত অৱস্থিত ৰেম কৰা মাটিৰ ‘বিগ বিল্ডিং’। নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[25] এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।[5] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] mrq3bgdiv31pjhejhcuupnkjcaq1xdo 616967 616966 2026-07-13T07:47:14Z Pranamikaadhikary 27435 /* উদ্ভাৱন */ 616967 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=Image of main building of SECMOL campus|thumb|440x440px|Main building of [[SECMOL|SECMOL campus]]]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি ঠাণ্ডা শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত বিদ্যালয়খনে ৰেম কৰা মাটিৰে নিৰ্মিত কৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।[25][26][27] ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।[28] SECMOL ত অৱস্থিত ৰেম কৰা মাটিৰ ‘বিগ বিল্ডিং’। নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[25] এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।[5] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] mazljgoa6m5q4o43pp13jnrubeboswy 616969 616967 2026-07-13T08:16:02Z Pranamikaadhikary 27435 /* উদ্ভাৱন */ 616969 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=Image of main building of SECMOL campus|thumb|440x440px|Main building of [[SECMOL|SECMOL campus]]]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত বিদ্যালয়খনে ৰেম কৰা মাটিৰে নিৰ্মিত কৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> SECMOL ত অৱস্থিত ৰেম কৰা মাটিৰ ‘বিগ বিল্ডিং’। নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] 5qryd4wyci9hecycl5gdf80orrl4yvf 616970 616969 2026-07-13T08:20:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* উদ্ভাৱন */ 616970 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|Main building of [[SECMOL|SECMOL campus]]]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] haxyv65u2dwzk7ta9bzm79ptr3buhsl 616971 616970 2026-07-13T08:21:08Z Pranamikaadhikary 27435 /* উদ্ভাৱন */ 616971 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[আইচ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] dqx4jsdwn9p9krvikzq5gtm0o9grk8h 616972 616971 2026-07-13T08:23:42Z Pranamikaadhikary 27435 616972 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] c3lyoquxnf2ekajl5u64upnz8gm1e1s 616973 616972 2026-07-13T08:57:51Z Pranamikaadhikary 27435 /* উদ্ভাৱন */ 616973 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)[29][30][31][32] প্ৰতিষ্ঠা কৰে [33][34]। HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে।[35][36][37] ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।[38][39][40] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] h3x8pjxo5wtshv29qbt9eq768gxtzih 616974 616973 2026-07-13T08:58:22Z Pranamikaadhikary 27435 /* হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL) */ 616974 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)[29][30][31][32] প্ৰতিষ্ঠা কৰে [33][34]। HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে।[35][36][37] ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।[38][39][40] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] dtfzdua5iy042ewwfw91urcidtbl1bg 616976 616974 2026-07-13T09:05:49Z Pranamikaadhikary 27435 /* হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL) */ 616976 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] tcgvfnbi7w222tu6ufgnvl97kgdwoyn 616980 616976 2026-07-13T10:20:21Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616980 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে আইচ ষ্টুপা নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী বৈবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ জটিল ৰোপণ মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ ষ্টুপাৰ দুমহলীয়া প্ৰট'টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।[41][12][42][43] ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনৰ ফলত সংকটৰ সন্মুখীন হৈছিল যিয়ে জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ কৰি দিছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠন হৈছিল, যিটো তলৰ জনসংখ্যাৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ খহনীয়াই নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পেলোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে ক্ষন্তেকীয়া বানপানীত বিস্ফোৰণ ঘটাই ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।[44][45][46] ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ ষ্টুপা কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।[47] তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।[48][49] ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ আইচ ষ্টুপা নিৰ্মাণ কৰা হয়।[50] ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো বৰফৰ ষ্টুপা নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, তেওঁলোকৰ চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি।[51][52][53] ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ বৰফৰ স্তুপা নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[54] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] cbyqhpr3kyl580b1zqz6opgsy7r2yif 616981 616980 2026-07-13T10:32:14Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৰফৰ স্তুপ */ 616981 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।[41][12][42][43] ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।[44][45][46] ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।[47] তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।[48][49] ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।[50] ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।[51][52][53] ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[54] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] 8wrl9kotlxrkhuqwa5n34liz8cfnmx6 616982 616981 2026-07-13T10:34:46Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৰফৰ স্তুপ */ 616982 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref> {{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] 7uti8od5vpbwdlbef41xqf8c4r365j3 616983 616982 2026-07-13T10:37:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৰফৰ স্তুপ */ 616983 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref> {{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa}}</ref> ===মোবাইল সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] dsehdxz17lnznxw7jgqyr1i7wy5bg36 616984 616983 2026-07-13T10:38:27Z Pranamikaadhikary 27435 /* মোবাইল সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট */ 616984 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref> {{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa}}</ref> ===ভ্ৰাম্যমাণ সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==ৰাজনীতি== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] ec4sot8blpfi004wwn65nnil0v42tj3 616985 616984 2026-07-13T10:39:27Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616985 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref> {{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa}}</ref> ===ভ্ৰাম্যমাণ সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==ৰাজনীতি== ২০১৩ চনত লাডাখৰ ছাত্ৰ সমাজৰ বাৰে বাৰে অনুৰোধত ৱাংচুকে বহনক্ষম শিক্ষা, পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনীতিৰ বাবে কাম কৰাৰ লক্ষ্যৰে নিউ লাডাখ আন্দোলন (এন এল এম) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে, যিটো এটা সামাজিক অভিযান আৰু লাডাখৰ সংস্কৰণ গ্ৰীণ পাৰ্টি।<ref>{{cite news|title=New Ladakh Movement releases manifesto|url=http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|publisher=[[State Times]]|date=24 February 2014|location=[[Jammu]]}}</ref><ref>{{cite news |date=30 August 2016 |title=New Ladakh Movement (NLM) announces to plunge in forthcoming LAHDC elections in Leh |url=http://www.scoopnews.in/det.aspx?q=50146 |publisher=[[Scoop News]]}}</ref> ইয়াৰ লগতে লাডাখৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ বাবে সকলো স্থানীয় ৰাজনৈতিক নেতাক এক বেনাৰত একত্ৰিত কৰাৰ লক্ষ্য আছিল। অৱশেষত সদস্যসকলে ইয়াক অৰাজনৈতিক সামাজিক আন্দোলনলৈ পৰিণত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news |last1=Pargal |first1=Sanjeev |date=24 December 2015 |title=BJP creates history, wins two-third majority in Leh Council elections |url=http://www.dailyexcelsior.com/bjp-creates-history-wins-two-third-majority-in-leh-council-elections/ |publisher=[[Daily Excelsior]]}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] h38esagn1duzz46yc99abds82oqysvg 616986 616985 2026-07-13T10:42:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৰাজনীতি */ 616986 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref> {{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa}}</ref> ===ভ্ৰাম্যমাণ সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==ৰাজনীতি== ২০১৩ চনত লাডাখৰ ছাত্ৰ সমাজৰ বাৰে বাৰে অনুৰোধত ৱাংচুকে বহনক্ষম শিক্ষা, পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনীতিৰ বাবে কাম কৰাৰ লক্ষ্যৰে নিউ লাডাখ আন্দোলন (এন এল এম) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে, যিটো এটা সামাজিক অভিযান আৰু লাডাখৰ সংস্কৰণ গ্ৰীণ পাৰ্টি।<ref>{{cite news|title=New Ladakh Movement releases manifesto|url=http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|publisher=[[State Times]]|date=24 February 2014|location=[[Jammu]]}}</ref><ref>{{cite news |date=30 August 2016 |title=New Ladakh Movement (NLM) announces to plunge in forthcoming LAHDC elections in Leh |url=http://www.scoopnews.in/det.aspx?q=50146 |publisher=[[Scoop News]]}}</ref> ইয়াৰ লগতে লাডাখৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ বাবে সকলো স্থানীয় ৰাজনৈতিক নেতাক এক বেনাৰত একত্ৰিত কৰাৰ লক্ষ্য আছিল। অৱশেষত সদস্যসকলে ইয়াক অৰাজনৈতিক সামাজিক আন্দোলনলৈ পৰিণত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news |last1=Pargal |first1=Sanjeev |date=24 December 2015 |title=BJP creates history, wins two-third majority in Leh Council elections |url=http://www.dailyexcelsior.com/bjp-creates-history-wins-two-third-majority-in-leh-council-elections/ |publisher=[[Daily Excelsior]]}}</ref> ===চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন=== ২০২০ চনৰ জুন মাহত গালৱানত ভাৰত-চীন সীমান্তৰ সংঘৰ্ষৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ৱাংচুকে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকৰ "মোনাৰ(ৱালেট) শক্তি" ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰু চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref name="Details"/><ref name=":26">{{Cite web|last=Ganai|first=Naseer|date=30 May 2020|title=Magsaysay Awardee Sonam Wangchuk Calls For 'Boycott Made in China'|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-software-in-a-week-hardware-in-a-year-magsaysay-awardee-sonam-wangchuk-calls-for-boycott-made-in-china/353838|access-date=6 June 2020|website=Outlook India}}</ref> এই আবেদনে সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক প্ৰচাৰ লাভ কৰে আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটিৰ পৰা সমৰ্থন লাভ কৰে।<ref name=":26" /><ref>{{Cite web|title='Boycott Chinese products': Milind Soman quits TikTok after 3 Idiots' inspiration Sonam Wangchuk's call|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/boycott-chinese-products-milind-soman-quits-tiktok-after-3-idiots-inspiration-sonam-wangchuk-s-call/story-j6wNRmVwmwJ82DUcWfd67J.html|access-date=31 May 2020|website=Hindustan Times|date=31 May 2020 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] 7je6v6f3fnlwoezmvkedc5b9fgr4uzt 616987 616986 2026-07-13T10:45:07Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616987 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref> {{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa}}</ref> ===ভ্ৰাম্যমাণ সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==ৰাজনীতি== ২০১৩ চনত লাডাখৰ ছাত্ৰ সমাজৰ বাৰে বাৰে অনুৰোধত ৱাংচুকে বহনক্ষম শিক্ষা, পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনীতিৰ বাবে কাম কৰাৰ লক্ষ্যৰে নিউ লাডাখ আন্দোলন (এন এল এম) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে, যিটো এটা সামাজিক অভিযান আৰু লাডাখৰ সংস্কৰণ গ্ৰীণ পাৰ্টি।<ref>{{cite news|title=New Ladakh Movement releases manifesto|url=http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|publisher=[[State Times]]|date=24 February 2014|location=[[Jammu]]}}</ref><ref>{{cite news |date=30 August 2016 |title=New Ladakh Movement (NLM) announces to plunge in forthcoming LAHDC elections in Leh |url=http://www.scoopnews.in/det.aspx?q=50146 |publisher=[[Scoop News]]}}</ref> ইয়াৰ লগতে লাডাখৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ বাবে সকলো স্থানীয় ৰাজনৈতিক নেতাক এক বেনাৰত একত্ৰিত কৰাৰ লক্ষ্য আছিল। অৱশেষত সদস্যসকলে ইয়াক অৰাজনৈতিক সামাজিক আন্দোলনলৈ পৰিণত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news |last1=Pargal |first1=Sanjeev |date=24 December 2015 |title=BJP creates history, wins two-third majority in Leh Council elections |url=http://www.dailyexcelsior.com/bjp-creates-history-wins-two-third-majority-in-leh-council-elections/ |publisher=[[Daily Excelsior]]}}</ref> ===চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন=== ২০২০ চনৰ জুন মাহত গালৱানত ভাৰত-চীন সীমান্তৰ সংঘৰ্ষৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ৱাংচুকে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকৰ "মোনাৰ(ৱালেট) শক্তি" ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰু চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref name="Details"/><ref name=":26">{{Cite web|last=Ganai|first=Naseer|date=30 May 2020|title=Magsaysay Awardee Sonam Wangchuk Calls For 'Boycott Made in China'|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-software-in-a-week-hardware-in-a-year-magsaysay-awardee-sonam-wangchuk-calls-for-boycott-made-in-china/353838|access-date=6 June 2020|website=Outlook India}}</ref> এই আবেদনে সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক প্ৰচাৰ লাভ কৰে আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটিৰপৰা সমৰ্থন লাভ কৰে।<ref name=":26" /><ref>{{Cite web|title='Boycott Chinese products': Milind Soman quits TikTok after 3 Idiots' inspiration Sonam Wangchuk's call|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/boycott-chinese-products-milind-soman-quits-tiktok-after-3-idiots-inspiration-sonam-wangchuk-s-call/story-j6wNRmVwmwJ82DUcWfd67J.html|access-date=31 May 2020|website=Hindustan Times|date=31 May 2020 }}</ref> ===লাডাখ স্বায়ত্তশাসনৰ প্ৰতিবাদ=== ২০২৩ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত লাডাখৰ ভংগুৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ওপৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিবলৈ আৰু ভাৰতীয় সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ইয়াৰ সুৰক্ষাৰ দাবী কৰিবলৈ ৱাংচুকে “খাৰডুংলা পাছ’’লৈ উপবাসে যাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক গৃহবন্দী কৰি খাৰডুংলালৈ যোৱাত বাধা দিয়াৰ লগতে তেওঁৰ চলাচলত বাধা আৰোপ কৰাৰ লগতে তেওঁৰ ওচৰলৈ মানুহ অহাত বাধা আৰোপ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। লাডাখ আৰক্ষীয়ে এই অভিযোগ নাকচ কৰি কয় যে তেওঁক তাপমাত্ৰা উপবাসৰ বাবে অনুপযুক্ত বুলি উল্লেখ কৰি খাৰডুংলা পাছত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই, -৪০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছতকৈ কম।[63] ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বাবে সাংবিধানিক সুৰক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক আৰু খনন লবীৰপৰা লাডাখক সুৰক্ষা দিয়াৰ দাবীৰ বাবে হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিবলৈ মৃত্যুৰ আগমন আৰম্ভ কৰে।[64] ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখক ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ৰাজ্য প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২১ দিনীয়া জলবায়ু দ্ৰুত অনশন আৰম্ভ কৰে।[65][66] ২০২৪ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ দাবীৰ বাবে লাডাখৰপৰা দিল্লীলৈ খোজকাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক দিল্লী আৰক্ষীয়ে সিংহু সীমান্তত আবদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু ২০২৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত মুকলি কৰি দিয়ে।[67] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] p1di26ufgn4kguc20g9dw8l7nljqyth 616988 616987 2026-07-13T10:46:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* লাডাখ স্বায়ত্তশাসনৰ প্ৰতিবাদ */ 616988 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[এছ.ই.চ.এম.ও.এল|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গিতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016}}</ref> ==উদ্ভাৱন== [[File:SECMOL.jpg|alt=SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি|thumb|440x440px|SECMOL কেম্পাছৰ মূল ভৱনৰ ছবি]] ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref> {{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa}}</ref> ===ভ্ৰাম্যমাণ সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==ৰাজনীতি== ২০১৩ চনত লাডাখৰ ছাত্ৰ সমাজৰ বাৰে বাৰে অনুৰোধত ৱাংচুকে বহনক্ষম শিক্ষা, পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনীতিৰ বাবে কাম কৰাৰ লক্ষ্যৰে নিউ লাডাখ আন্দোলন (এন এল এম) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে, যিটো এটা সামাজিক অভিযান আৰু লাডাখৰ সংস্কৰণ গ্ৰীণ পাৰ্টি।<ref>{{cite news|title=New Ladakh Movement releases manifesto|url=http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|publisher=[[State Times]]|date=24 February 2014|location=[[Jammu]]}}</ref><ref>{{cite news |date=30 August 2016 |title=New Ladakh Movement (NLM) announces to plunge in forthcoming LAHDC elections in Leh |url=http://www.scoopnews.in/det.aspx?q=50146 |publisher=[[Scoop News]]}}</ref> ইয়াৰ লগতে লাডাখৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ বাবে সকলো স্থানীয় ৰাজনৈতিক নেতাক এক বেনাৰত একত্ৰিত কৰাৰ লক্ষ্য আছিল। অৱশেষত সদস্যসকলে ইয়াক অৰাজনৈতিক সামাজিক আন্দোলনলৈ পৰিণত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news |last1=Pargal |first1=Sanjeev |date=24 December 2015 |title=BJP creates history, wins two-third majority in Leh Council elections |url=http://www.dailyexcelsior.com/bjp-creates-history-wins-two-third-majority-in-leh-council-elections/ |publisher=[[Daily Excelsior]]}}</ref> ===চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন=== ২০২০ চনৰ জুন মাহত গালৱানত ভাৰত-চীন সীমান্তৰ সংঘৰ্ষৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ৱাংচুকে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকৰ "মোনাৰ(ৱালেট) শক্তি" ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰু চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref name="Details"/><ref name=":26">{{Cite web|last=Ganai|first=Naseer|date=30 May 2020|title=Magsaysay Awardee Sonam Wangchuk Calls For 'Boycott Made in China'|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-software-in-a-week-hardware-in-a-year-magsaysay-awardee-sonam-wangchuk-calls-for-boycott-made-in-china/353838|access-date=6 June 2020|website=Outlook India}}</ref> এই আবেদনে সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক প্ৰচাৰ লাভ কৰে আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটিৰপৰা সমৰ্থন লাভ কৰে।<ref name=":26" /><ref>{{Cite web|title='Boycott Chinese products': Milind Soman quits TikTok after 3 Idiots' inspiration Sonam Wangchuk's call|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/boycott-chinese-products-milind-soman-quits-tiktok-after-3-idiots-inspiration-sonam-wangchuk-s-call/story-j6wNRmVwmwJ82DUcWfd67J.html|access-date=31 May 2020|website=Hindustan Times|date=31 May 2020 }}</ref> ===লাডাখ স্বায়ত্তশাসনৰ প্ৰতিবাদ=== ২০২৩ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত লাডাখৰ ভংগুৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ওপৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিবলৈ আৰু ভাৰতীয় সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ইয়াৰ সুৰক্ষাৰ দাবী কৰিবলৈ ৱাংচুকে “খাৰডুংলা পাছ’’লৈ উপবাসে যাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক গৃহবন্দী কৰি খাৰডুংলালৈ যোৱাত বাধা দিয়াৰ লগতে তেওঁৰ চলাচলত বাধা আৰোপ কৰাৰ লগতে তেওঁৰ ওচৰলৈ মানুহ অহাত বাধা আৰোপ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। লাডাখ আৰক্ষীয়ে এই অভিযোগ নাকচ কৰি কয় যে তেওঁক তাপমাত্ৰা উপবাসৰ বাবে অনুপযুক্ত বুলি উল্লেখ কৰি খাৰডুংলা পাছত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই, -৪০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছতকৈ কম।<ref>{{Cite news |date=29 January 2023 |title=Ladakhi innovator Sonam Wangchuk says he's under house arrest, police deny charge |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/ladakhi-innovator-sonam-wangchuk-says-hes-under-house-arrest-police-deny-charge/article66445976.ece |access-date=30 January 2023}}</ref> ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বাবে সাংবিধানিক সুৰক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক আৰু খনন লবীৰপৰা লাডাখক সুৰক্ষা দিয়াৰ দাবীৰ বাবে হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিবলৈ মৃত্যুৰ আগমন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news |last1=Sadhwani |first1=Karina |title=Explained: Ladakhi Climate Activist Sonam Wangchuk's 21-Day-Hunger Strike for 'Truth, Environment, & Democracy' |url=https://www.thequint.com/climate-change/sonam-wangchuk-hunger-strike-climate-fast-ladakh-protest |access-date=23 March 2024 |work=[[The Quint]] |date=22 March 2024}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখক ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ৰাজ্য প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২১ দিনীয়া জলবায়ু দ্ৰুত অনশন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sonam Wangchuk (Phunsukh Wangdu of 3 Idiots) is on 21 days hunger strike (Day 21) |url=https://www.brutimes.com/news/politics/sonam-wangchuk-phunsukh-wangdu-of-3-idiots-is-on-21-days-hunger-strike-day-21 |website=Bru Times News |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Climate fast: Why is Sonam Wangchuk protesting in Ladakh? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/climate-fast-why-is-sonam-wangchuk-protesting-in-ladakh/photostory/108749321.cms |website=The Times of India |language=en |date=24 March 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ দাবীৰ বাবে লাডাখৰপৰা দিল্লীলৈ খোজকাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক দিল্লী আৰক্ষীয়ে সিংহু সীমান্তত আবদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু ২০২৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত মুকলি কৰি দিয়ে।<ref name="z626">{{cite web | title=Delhi Police Detain Climate Activist Sonam Wangchuk, Supporters At Singhu Border | website=NDTV.com | date=2019-02-22 | url=https://www.ndtv.com/india-news/delhi-police-detain-climate-activist-sonam-wangchuk-supporters-at-singhu-border-6687586 | access-date=2024-10-02}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] kmto7folqswjij8962fzd547wbf0cm2 0 109713 616860 572197 2026-07-12T12:09:14Z Dakalil 50728 /* */ বিষয়বস্তু যোগ 616860 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ফৰাচী ভাষা | nativename = {{lang|fr|français}} | pronunciation = {{IPA|fr|fʁɑ̃sɛ|}} | states = [[ফ্ৰান্স]], [[বেলজিয়াম]], [[চুইজাৰলেণ্ড]], [[ম'নাক']], [[ফৰাচীভাষী আফ্ৰিকা]], [[কানাডা]], আৰু [[ফ্ৰঁক'ফ'নী]]ৰ অন্তৰ্গত অন্যান্য অঞ্চলসমূহ | speakers = [[প্ৰথম ভাষা]]: {{sigfig|74.170080|2}} নিযুত | date = ২০১২–২০২৪ | ref = e27 | speakers2 = [[দ্বিতীয় ভাষা]]: {{sigfig|237.744330|3}} নিযুত (২০১২–২০২২)<ref name=e27/> <br /> সৰ্বমুঠ: {{sigfig|311.914410 |3}} নিযুত<ref name=e27/> | speakers_label = ভাষীৰ সংখ্যা | familycolor = Indo-European | fam2 = [[ইতালীয় ভাষাসমূহ|ইতালীয়]] | fam3 = [[লাতিন-ফেলিস্কীয় ভাষাসমূহ|লাতিন-ফেলিস্কীয়]] | fam4 = [[লাতিনীয়]] | fam5 = [[ৰোমানীয় ভাষাসমূহ|ৰোমানীয়]] | fam6 = [[ইতালীয়-পশ্চিমীয়া ভাষাসমূহ|ইতালীয়-পশ্চিমীয়া]] | fam7 = [[পশ্চিমীয়া ৰোমানীয় ভাষাসমূহ|পশ্চিমীয়া ৰোমানীয়]] | fam8 = [[গালীয়-ৰোমানীয় ভাষাসমূহ|গালীয়]]-[[ইবেৰীয় ৰোমানীয় ভাষাসমূহ|ইবেৰীয়]]<ref name="glottoGI">{{Cite web |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/shif1234 |title=Glottolog 4.8 - Shifted Western Romance |date=2022-05-24 |access-date=2023-11-11 |website=[[Glottolog]] |last1=Hammarström |first1=Harald |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127113834/https://glottolog.org/resource/languoid/id/shif1234 |archive-date=2023-11-27 |url-status=live |publisher=[[Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology]] |last2=Forkel |first2=Robert |last3=Haspelmath |first3=Martin |last4=Bank |first4=Sebastian}}</ref> | fam9 = [[গালীয়-ৰোমানীয় ভাষাসমূহ|গালীয়-ৰোমানীয়]] | fam10 = গালীয়—ৰায়েতীয়?<ref name="glottoOil">{{Cite web |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/oila1234 |title=Glottolog 4.8 - Oil |date=2022-05-24 |access-date=2023-11-11 |website=[[Glottolog]] |last1=Hammarström |first1=Harald |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111104954/https://glottolog.org/resource/languoid/id/oila1234 |archive-date=2023-11-11 |url-status=live |publisher=[[Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology]] |last2=Forkel |first2=Robert |last3=Haspelmath |first3=Martin |last4=Bank |first4=Sebastian}}</ref> | fam11 = [[ফ্ৰংক-প্ৰৱঁচাল]]–[[লঁগ দ'ইল|অইল]] | fam12 = [[লঁগ দ'ইল|অইল]] | fam13 = [[লঁগ দ'ইল|ফ্ৰঁচিয়ঁ ক্ষেত্ৰ]] | ancestor = [[পুৰণি লাতিন]] | ancestor2 = [[প্ৰাকৃত লেটিন]] | ancestor3 = [[প্ৰত্ন-ৰোমানীয় ভাষা|প্ৰত্ন-ৰোমানীয়]] | ancestor4 = [[পুৰণি গালীয়-ৰোমানীয়]] | ancestor5 = [[পুৰণি ফৰাচী]] | ancestor6 = [[মধ্য ফৰাচী]] | script = [[লেটিন লিপি|লাতিন লিপি]] ([[ফৰাচী বৰ্ণমালা]])<br />[[ফৰাচী ব্ৰেইল]] | nation = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[যিবোৰ দেশত ফৰাচী এটা চৰকাৰী ভাষা তেনে দেশৰ তালিকা|২৬খন দেশ]]| |[[বেলজিয়াম]] |[[বেনিন]] |[[বুৰুণ্ডী]] |[[কেমেৰুন]] |[[কানাডা]] |[[চেণ্ট্ৰেল আফ্ৰিকান ৰিপাব্লিক]] |[[চাদ]] |[[কমৰছ]] |[[কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ|কংগো]] |[[কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ]] |[[জিবুটি]] |[[ইকুৱেটৰিয়েল গিনি]] |[[ফ্ৰান্স]] |[[গেবন]] |[[গিনি]] |[[হাইটি]] |[[আইভৰি ক’ষ্ট]] |[[লাক্সেমবাৰ্গ]] |[[মাদাগাস্কাৰ]] |[[মোনাকো]] |[[ৰুৱাণ্ডা]] |[[চেনেগাল]] |[[ছেচেলছ]] |[[চুইজাৰলেণ্ড]] |[[টগ’]] |[[ভানুৱাটু]] }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[যিবোৰ দেশত ফৰাচী এটা চৰকাৰী ভাষা তেনে দেশৰ তালিকা#নিৰ্ভৰশীল সত্তাসমূহ|১০টা উপ-ৰাষ্ট্ৰীয় অঞ্চল]]| |[[আওষ্টা উপত্যকা]] <small>([[ইটালী|ইতালী]])</small> |[[ফৰাচী পলিনেছিয়া]] |[[লুইজিয়ানা]] <small>([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]])</small> |[[মেইন (ৰাজ্য)|মেইন]] <small>(আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ)</small> |[[নিউ কেলিডোনিয়া]] |[[পুডুছেৰী|পুদুচেৰী]] <small>([[ভাৰত]])</small> |[[চেণ্ট বাৰ্থেলেমি]] |[[চেণ্ট মাৰ্টিন সামূহিকতা|চেণ্ট মাৰ্টিন]] |[[চেণ্ট পিয়েৰে আৰু মিকুৱেলন]] |[[ৱালিছ আৰু ফুটুনা]] }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[যিবোৰ দেশত ফৰাচী এটা চৰকাৰী ভাষা তেনে দেশৰ তালিকা#অনা-চৰকাৰী কিন্তু গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাষা|অনা-চৰকাৰী কিন্তু প্ৰশাসনিক/সাংস্কৃতিক]]| |[[আলজেৰিয়া]] |[[বুৰ্কিনা ফাচো]] |[[কম্বোডিয়া]] |[[লাওছ]] |[[লেবানন]] |[[মালি]] |[[মৰিতানিয়া]] |[[মৰিছাছ]] |[[মৰক্কো]] |[[নিউ হেম্পশায়াৰ]] <small>(আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ)</small> |[[নাইজাৰ]] |[[তিউনিছিয়া]] |[[ভিয়েটনাম]] }} <br />সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত: {{enum |[[অৰ্গানিজাসিয়ঁ এঁতেৰ্নাছিয়নাল দ্য লা ফ্ৰঁক'ফ'নী|অ'আইএফ]] |[[ৰাষ্ট্ৰসংঘ|ইউএন]] |[[আন্তৰ্জাতিক অলিম্পিক কমিটি|আইঅ'চি]] |[[ওজন আৰু জোখৰ সাধাৰণ সন্মিলন|চিজিপিএম]] |[[ৰেড ক্ৰছৰ আন্তৰ্জাতিক কমিটি|আইচিআৰচি]] |[[ইউৰোপীয় ইউনিয়ন|ইইউ]] |[[আফ্ৰিকান ইউনিয়ন|এইউ]] |[[নাটো]] |[[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা|ডাব্লিউটিঅ']] |[[ইউৰোপ পৰিষদ|চিঅ'ই]] }}| agency = {{ubli|[[আকাদেমী ফ্ৰঁচেজ]] (ফ্ৰান্স)|[[অফিচ কেবেকোৱা দ্য লা লঁগ ফ্ৰঁচেজ]] (কেবেক)|[[দিৰেক্সিয়ঁ দ্য লা লঁগ ফ্ৰঁচেজ]] (বেলজিয়াম)}} | iso1 = fr | iso2b = fre | iso2t = fra | iso3 = fra | lingua = 51-AAA-i | map = Map-Francophone World.svg | mapcaption = {{legend|#0231a1|সেইবোৰ দেশ আৰু অঞ্চল য’ত ফৰাচী ভাষা গৰিষ্ঠসংখ্যক লোকৰ মাতৃভাষা{{efn|বিন্দুসমূহ: মাতৃভাষা হিচাপে প্ৰচলিত চহৰসমূহ, যিবোৰ সাধাৰণতে সংখ্যালঘু।}}}} {{legend|#1886fe|সেইবোৰ দেশ আৰু অঞ্চল য’ত ফৰাচী এটা চৰকাৰী বা দে ফেক্টো চৰকাৰী ভাষা, কিন্তু সংখ্যাগৰিষ্ঠৰ মাতৃভাষা নহয়}} {{legend|#79bdff|সেইবোৰ দেশ, অঞ্চল আৰু ভূখণ্ড য’ত ফৰাচী এটা প্ৰশাসনিক বা সাংস্কৃতিক ভাষা কিন্তু কোনো চৰকাৰী মৰ্যাদা নাই}} | notice = IPA | sign = [[সাংকেতিক ফৰাচী]]<br />''({{lang|fr|français signé}})'' | glotto = stan1290 | glottorefname = French }} '''ফৰাচী ভাষা''' ({{langx|fr|français|label=none}} {{IPA|fr|fʁɑ̃sɛ|pron|audio=LL-Q150 (fra)-Fhala.K-français.wav}} বা {{langx|fr|langue française|label=none}} {{IPA|fr|lɑ̃ɡ fʁɑ̃sɛːz|pron|audio=LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-langue française.wav}}) হৈছে [[ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ অন্তৰ্গত এটা [[ৰোমানীয় ভাষাসমূহ|ৰোমানীয় ভাষা]]। অন্যান্য সকলো ৰোমান্স ভাষাৰ দৰেই ফৰাচী আৰু ইয়াৰ আটাইতকৈ নিকটৱৰ্তী সম্পৰ্কীয় ভাষাসমূহ— অৰ্থাৎ ঐতিহাসিকভাৱে উত্তৰ [[ফ্ৰান্স]] আৰু দক্ষিণ [[বেলজিয়াম]]ত প্ৰচলিত ''[[লঁগ দ'ইল]]''— [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ [[প্ৰাকৃত লাটিন]]ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। সময়ৰ লগে লগে ফৰাচী ভাষাই এই আঞ্চলিক সম্পৰ্কীয় ভাষাসমূহক বহুলাংশে প্ৰতিষ্ঠাপিত কৰে। এই ভাষাটো উত্তৰ [[ৰোমান গ'ল]]ৰ থলুৱা [[কেল্টীয় ভাষাসমূহ]] আৰু ৰোমান-পৰৱৰ্তী কালৰ [[ফ্ৰাংক জাতি|ফ্ৰাংক]] আক্ৰমণকাৰীসকলৰ [[জাৰ্মানীয় ভাষাসমূহ|জাৰ্মানীয়]] [[ফ্ৰাংকীয় ভাষা]]ৰ দ্বাৰাও [[স্তৰ (ভাষাবিজ্ঞান)|প্ৰভাৱিত]] হৈছিল। ১৬ শতিকাৰ পৰা ফ্ৰান্স আৰু বেলজিয়ামৰ উপনিৱেশবাদৰ ফলস্বৰূপে এই ভাষা [[আমেৰিকা]], [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]]ৰ নতুন ভূখণ্ডসমূহলৈ সম্প্ৰসাৰিত হয় আৰু বহুসংখ্যক [[ফৰাচী-ভিত্তিক ক্ৰিয়ল ভাষাসমূহ|ফৰাচী-ভিত্তিক ক্ৰিয়ল ভাষাৰ]] সৃষ্টি হয়, যাৰ ভিতৰত [[হাইতীয় ক্ৰিয়ল]] আটাইতকৈ প্ৰধান। ফৰাচী ভাষী ব্যক্তি বা ৰাষ্ট্ৰক [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আৰু ফৰাচী দুয়োটা ভাষাতে ''[[ফ্ৰঁক'ফ'নী|ফ্ৰঁক'ফ'ন]]'' বুলি অভিহিত কৰিব পাৰি। ==লিখন ব্যৱস্থা== ===বৰ্ণমালা=== ফৰাচী ভাষা [[লেটিন লিপি]]ৰ ২৬টা আখৰেৰে লিখা হয়, স্বৰবৰ্ণত চাৰিটা ডায়েক্ৰিটিক দেখা যায় (circumflex accent, acute accent, grave accent, diaeresis) আৰু cedilla "ç" ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দুটা লিগাচাৰ আছে, "œ" আৰু "æ", কিন্তু সমসাময়িক ফৰাচী ভাষাত ইয়াৰ ঠাইত "oe" আৰু "ae" ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কাৰণ ফৰাচী ভাষী দেশসমূহত ব্যৱহৃত AZERTY কিবৰ্ড বিন্যাসত লিগাচাৰসমূহ দেখা নাযায়। অৱশ্যে আনুষ্ঠানিক আৰু সাহিত্যিক গ্ৰন্থত এইটো অমান্য। ==ফৰাচী ভাষাৰ বিভিন্নতা== *আফ্ৰিকান ফৰাচী **উত্তৰ আফ্ৰিকান ফৰাচী *আওষ্টান ফৰাচী *বেলজিয়াম ফৰাচী *কম্বোডিয়ান ফৰাচী *কানাডাৰ ফৰাচী **একাডিয়ান ফৰাচী **নিউফাউণ্ডলেণ্ড ফৰাচী **নিউ ইংলেণ্ড ফৰাচী **অন্টাৰিঅ' ফৰাচী **ক্যুবেক ফৰাচী *ফ্ৰান্সৰ ফৰাচী **গিয়ানিজ ফৰাচী **মেৰিডিয়ান ফৰাচী *হাইটি ফৰাচী *ভাৰতীয় ফৰাচী *জাৰ্চি আইনী ফৰাচী *লাও ফৰাচী *লুইজিয়ানা ফৰাচী **কেজুন ফৰাচী *মিছৌৰী ফৰাচী *দক্ষিণ-পূব এছিয়ান ফৰাচী *চুইছ ফৰাচী *ভিয়েটনামী ফৰাচী *পশ্চিম ভাৰতীয় ফৰাচী ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] ji744m96q9uqowu50itsog7952t6a1h 0 115830 616890 612491 2026-07-12T14:19:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616890 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ৰেশ্মি মিৰ্জা | native_name = | native_name_lang = bn | image = | caption = | genre = লোক-সংগীত, ফিউজন, চলচ্চিত্ৰ সংগীত | occupation = গায়িকা | instrument = | years_active = ২০১২–বৰ্তমান | label = জি-ছিৰিজ | spouse = }} '''ৰেশ্মি মিৰ্জা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Resmi Mirza) এগৰাকী বাংলাদেশী লোক-গায়িকা তথা মিশ্ৰিত ধাৰাৰ কণ্ঠশিল্পী।<ref name="Manyinfo">{{cite news |title=Resmi delves deep into her music |url=https://www.thedailystar.net/entertainment/music/news/resmi-delves-deep-her-music-3792926 |access-date=22 February 2025 |work=The Daily Star |date=6 January 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=গান-গল্প:ৰেশমী মিৰ্জা |url=https://www.bbc.com/bengali/multimedia/2016/02/160205_gan_golpo_resmi_mirza |access-date=22 February 2025 |work=BBC News Bangla |date=6 February 2016 |language=bn}}</ref><ref>{{cite news |title=আমাৰ গান শুনে মানুষ কাঁদে এটা পৰম প্ৰাপ্তি |url=https://www.kalerkantho.com/print-edition/rangberang/2024/07/04/1402994 |access-date=22 February 2025 |work=www.kalerkantho.com |date=July 2024}}</ref> ২০১২ চনত চেনেল ৯ৰ ৰিয়েলিটি শ্ব' "পাৱাৰ ভইচ ২০১২"ত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ সংগীত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। এই অনুষ্ঠানটোৱে বাংলাদেশৰ সংগীত জগতত তেওঁক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে।<ref name="Manyinfo"/><ref>{{cite news |last1=প্ৰতিবেদক |first1=নিজস্ব |title='পাওয়াৰ ভয়েজ' খ্যাত ৰেশমি মিৰ্জা লাক্স ক্যাফে লাইভ পৰ্ব ২৩০ |url=https://www.prothomalo.com/video/%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AD%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%9C-%E0%A6%96%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%AE%E0%A6%BF-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE-%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B8-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A7%87 |access-date=22 February 2025 |work=Prothomalo |date=10 September 2019 |language=bn}}</ref> তাৰ পিছৰ পৰা তেওঁ কেইবাটাও এলবাম আৰু একক গীত যেনে তেওঁৰ প্ৰথম একক এলবাম "ৰেছমি অ' মাটি" মুকলি কৰে, য'ত ৯টা গীতৰ সংকলন আছে।<ref>{{cite news |last1=Pratidin |first1=Bangladesh |title=এক যুগ পৰ ৰেশমীৰ ‘মাটি’ |url=https://www.bd-pratidin.com/entertainment-news/2024/12/20/1063208 |access-date=22 February 2025 |work=bd-pratidin |date=20 December 2024 |language=bn |archivedate=22 December 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241222203311/https://www.bd-pratidin.com/entertainment-news/2024/12/20/1063208 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Resmi Mirza’s ‘Mati’ released after a decade |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/783814 |access-date=22 February 2025 |work=daily-sun |date=December 2024 |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও "প্ৰেমৰ লাড্ডু", "নিন্দুকৰ মুখে চাই", "খেলতেছি", "ইতৰপোনা", "ময়না", আৰু "আমি জাৰে বাছি ভালো", "চুইয়াচি চুইয়াচি", "শ্বপনো ভেংগে চুৰমাৰ" ইত্যাদি মুক্তি পাইছে।<ref>{{cite news |last1=ডেস্ক |first1=বিনোদন |title=‘প্ৰেমেৰ লাড্ডু’ নিয়ে এলেন দুই মিৰ্জা |url=https://www.dhakapost.com/entertainment/95967 |access-date=22 February 2025 |work=dhakapost |date=6 February 2022 |language=bn}}</ref><ref>{{cite news |title=দুই মিৰ্জাৰ গানচিত্ৰ ‘প্ৰেমেৰ লাড্ডু’ |url=https://www.kalerkantho.com/online/entertainment/2022/02/06/1117893 |access-date=22 February 2025 |work=kalerkantho}}</ref><ref>{{cite news |title=জুলফিকাৰ জাহেদীৰ কথা-সুৰে গাইলেন ৰেশমি |url=https://www.newsg24.com/entertainment-news/4256// |access-date=22 February 2025 |work=newsg24}}</ref><ref>{{cite news |title=A Chat With Reshmi |url=https://www.thedailystar.net/showbiz/chat-reshmi-1227361 |access-date=22 February 2025 |work=The Daily Star |date=21 May 2016 |language=en}}</ref> তেওঁ বাংলাদেশ টেলিভিছনৰো (বিটিভি) এগৰাকী তালিকাভুক্ত শিল্পী।<ref>{{cite news |title=গান আলাপনে শহীদ ও ৰেশমী |url=https://www.jugantor.com/index.php/tp-anando-nagar/454698 |access-date=22 February 2025 |work=Jugantor |language=bn}}</ref><ref>{{cite news |title=বিটিভিৰ ‘গান আলাপন’ |url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/music/ajpmy6c2mpvbj |access-date=22 February 2025 |work=ajkerpatrika |date=15 January 2022 |language=bn}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== নিচেই কম বয়সতে ৰেশ্মিৰ সংগীত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ মিৰ্জা গোলাম ৰছুল খুলনা শিল্পকলা একাডেমীৰ সংগীত শিক্ষক তথা তেওঁৰ প্ৰথম গুৰু আছিল। তেওঁৰ সংগীত প্ৰশিক্ষণ ঘৰতে আৰম্ভ হৈছিল৷ তেতিয়াই তেওঁ বাংলা [[লোক-সংগীত]] আৰু হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ সৈতে পৰিচিত হৈছিল। ২০০১ চনত "জাতীয় শিক্ষা সপ্তাহো" প্ৰতিযোগিতাত তেওঁৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান পৰিবেশন কৰিছিল, তাত তেওঁ দেশপ্ৰেম আৰু লোকগীত পৰিবেশন কৰিছিল। পিছলৈ ২০১২ চনত চেনেল ৯ৰ "পাৱাৰ ভইচ" ৰিয়েলিটি শ্ব’ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, ইয়ে তেওঁক স্বীকৃতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছিল। ==বঁটা== *ঢলিউড চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত বঁটা ২০২৩ *এন আৰ বি তাৰকা বঁটা ২০২৪ *আইকনিক (ICONIC) ষ্টাৰ ফেশ্বন এণ্ড বিজনেছ এৱাৰ্ড ২০২৪ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ কণ্ঠশিল্পী]] 75l79h3mpn8c8lcrhhsmls59m1g83zs 0 116459 616891 487586 2026-07-12T14:31:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616891 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | honorific_prefix = | name = ৰোমানা ৰোছিয়া | honorific_suffix = | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = <!-- only use if different than name --> | birth_date = ১১ মাৰ্চ, ১৯৮১ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | nationality = আৰ্জেণ্টাইন | education = | alma_mater = | known_for = শিল্পী | notable_works = | style = | movement = | spouse = | awards = <!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) --> | elected = | patrons = | memorials = | website = [http://www.rominaressiaph.com/2860619/work www.rominaressiaph.com] | module = }} '''ৰোমিনা ৰেছিয়া''' ({{lang-en| Romina Ressia}}), জন্ম: ১১ মাৰ্চ, ১৯৮১, বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ আজুলত। সমসাময়িক বস্তুৰ সৈতে সংযুক্ত শক্তিশালী ৰেনেছাঁ প্ৰভাৱৰ ছবিত প্ৰয়োগ কৰা এনাক্ৰ’নিজমৰ ব্যৱহাৰৰ পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে তেওঁ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। তেওঁৰ যিবোৰ বিষয় সম্পূৰ্ণ ধ্ৰুপদী নান্দনিকতাৰ দৃশ্যবোৰত সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে, মহান মাষ্টৰসকলৰ চিত্ৰকলাৰ প্ৰতি সন্মান জনাই এক বিৰতিৰ সৃষ্টি কৰিছে। তেওঁৰ আটাইতকৈ চিনাকি কামৰ ভিতৰত পপকৰ্ণ, চ্যুইংগাম, হেমবাৰ্গাৰ, চোডা, এটা স্পেগেটি, দন্ত চিকিৎসাৰ আনুষংগিক সামগ্ৰী আদি বস্তু। তেওঁৰ ৰচনাসমূহ দ্য হাফিংটন পোষ্ট, ইন্টাৰভিউ, ভেনিটি ফেয়াৰ, ভোগ ইটালিয়া আৰু দ্য ৱাইল্ড মেগাজিন আদিয়ে প্ৰকাশ কৰিছে।[1]<ref name="Hide">{{cite web|title=Romina Ressia. HIde & Seek|url=http://wsimag.com/art/14091-romina-ressia-hide-and-seek|publisher=|work=The Wall Street International}}</ref> ==জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৮১ চনৰ ১১ মাৰ্চত আৰ্জেণ্টিনাৰ বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ আজুলত জন্ম লাভ কৰিছিল ৰেছিয়াই। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁ অধ্যয়নৰ বাবে কেপিটেল ফেডাৰেললৈ গুচি যায় আৰু তাৰ পৰাই বুয়েনছ আয়াৰ্ছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বিজনেচ এডমিনিষ্ট্ৰেশ্যনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ তেওঁ একাউণ্টিং এৰি ফটোগ্ৰাফীত নিজকে মনপ্ৰাণ সঁপি দিয়ে, যিটো তেওঁ টিয়েট্ৰ' কলনত কলা পৰিচালনা আৰু দৃশ্যপটৰ লগতে অধ্যয়ন কৰিছিল। ফেশ্বন ফটোগ্ৰাফীত আৰম্ভ কৰিছিল যদিও সূক্ষ্ম কলালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল, ফটোগ্ৰাফীৰ বাহিৰলৈ গৈ মিক্সড মিডিয়ালৈ আগবাঢ়িছিল। দ্ৰুতগতিত শিল্পীজনে কলা জগতত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ২০১৭ চনত দ্য উইমেন’ছ ফ’ৰাম ফৰ দ্য ইকনমি এণ্ড ছ’চাইটিয়ে তেওঁক বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিত্ব হোৱাৰ পথত আগবাঢ়ি থকা সোতৰগৰাকী যুৱতীৰ ভিতৰত এগৰাকী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।<ref name="Womens Forum for the Economy and Society Rising Talents">{{cite web|title=Rising Talents Members|url=http://womensforum.info/Rising_Talents/#2017C|access-date=2025-03-04|archivedate=2020-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200428151105/http://womensforum.info/Rising_Talents/#2017C|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ কৰ্মৰাজি লণ্ডন,<ref name="Solo show at Hofa Gallery">{{cite web|title=The Age of the Decadence|url= https://thehouseoffineart.com/exhibitions/26/overview/}}</ref> এডিনবাৰ্গ,<ref name="Solo show at Arusha Gallery">{{cite web|title=Hide and seek|url=https://www.artinscotland.tv/2015/romina-ressia-hide-and-seek/|access-date=2025-03-04|archivedate=2023-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231030071312/https://www.artinscotland.tv/2015/romina-ressia-hide-and-seek/|deadurl=yes}}</ref> বুয়েনছ আয়াৰ্ছ, কৰ্ডোবা,<ref name="Solo show at Caraffa Museum">{{cite web|title=How would have been?|url= http://cultura.cba.gov.ar/evento/el-museo-emilio-caraffa-inaugura-nuevas-muestras/}}</ref> বাৰ্চিলোনা,<ref name="Solo show at Konvent">{{cite web|title=Venus|url= http://www.konvent.cat/es/romina-ressia/}}</ref> নৰৱে,<ref name="Solo show at Hä Gamle Prestegard">{{cite web|title=How would have been?|url=http://www.hagamleprestegard.no/Kalender/CalendarEvent.aspx?Id=317&lang=11&MId1=1557|access-date=2025-03-04|archivedate=2025-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614054206/https://www.hagamleprestegard.no/Kalender/CalendarEvent.aspx?Id=317&lang=11&MId1=1557|deadurl=yes}}</ref> পেৰিছ, জুৰিখ, মিলান, নিউয়ৰ্ক, লছ এঞ্জেলছ, ব্ৰাছেলছ আদি চহৰত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আৰ্জেণ্টিনাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] nx1gzclrudbt7upbuqgn4dm06q16yzh 0 117178 616940 498606 2026-07-12T23:08:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616940 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | occupation = {{hlist |লেখিকা|সাংবাদিকতা}} | subject = কল্পকাহিনী, অকল্পকাহিনী, নাটক, সম্পাদনা, সাংবাদিকতা | awards = ''বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা'' (২০২৩) | language = বাংলা | nationality = [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশী]] | birth_date = {{Birth date and age|1957|02|04|df=y}} | birth_place = নৰাইল, বাংলাদেশ | education = ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় | native_name = আফৰোজা পাৰভীন | native_name_lang = bn }} '''আফৰোজা পাৰভীন''' (ইংৰাজী : Afroza Parvin; জন্ম: ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৫৭) এগৰাকী বাংলাদেশী কল্পকাহিনী লেখিকা।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.daily-bangladesh.com/writers/%E0%A6%86%E0%A6%AB%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%9C%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AD%E0%A7%80%E0%A6%A8 |access-date=2025-03-08 |archivedate=2024-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213020345/https://www.daily-bangladesh.com/writers/%E0%A6%86%E0%A6%AB%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%9C%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AD%E0%A7%80%E0%A6%A8 |deadurl=yes }}</ref> মুক্তিযুদ্ধ ভিত্তিক গৱেষণাৰ বিশেষ অৱদানৰ বাবে তেওঁ ২০২৩ চনত বাংলা একাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |script-title=bn:এবাৰ বাংলা একাডেমি সাহিত্য পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন যাৰা |url=https://bangla.bdnews24.com/bangladesh/z5sqrrcaud |access-date=2024-02-12 |work=bdnews24 |language=bn}}</ref><ref>{{Cite news |script-title=bn:এবাৰ বাংলা একাডেমি সাহিত্য পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ১৬জন |url=https://www.ittefaq.com.bd/675229/%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%8F%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A1%E0%A7%87%E0%A6%AE%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A7%A7%E0%A7%AC-%E0%A6%9C%E0%A6%A8 |access-date=2024-02-12 |work=The Daily Ittefaq |language=bn}}</ref> লগতে তেওঁ ''ৰক্তবীজ''ৰ সম্পাদিকা।<ref>https://Roktobij.com</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== পাৰবিনে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ১৯৫৭ চনৰ [[৪ ফেব্ৰুৱাৰী]] তাৰিখে [[বাংলাদেশ]]ৰ নাৰাইল জিলাত। তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰী।<ref name= BBB>{{Cite news |date=2023-11-10 |script-title=bn:অনন্যা সাহিত্য পুৰস্কাৰ পেলেন আফৰোজা পাৰভীন |url=https://bangla.bdnews24.com/arts/nosdpdvz6v |access-date=2024-02-13 |website=bdnews24 |language=bn}}</ref> ==কিতাপ== * পতাকা হাতে ক্ষুদে যোদ্ধা<ref>{{Cite web |script-title=bn:পতাকা হাতে ক্ষুদে যোদ্ধা – আফৰোজা পাৰভীন |url=https://www.rokomari.com/book/79354/pataka-hate-khude-jodda |access-date=2024-02-13 |website=[[Rokomari.com]] |language=en}}</ref> * যুদ্ধ শেষেৰ কাব্য<ref>{{Cite web |script-title=bn:যুদ্ধ শেষেৰ কাব্য – আফৰোজা পাৰভীন |url=https://www.rokomari.com/book/15549/juddo-seser-kabbo |access-date=2024-02-13 |website=[[Rokomari.com]] |language=en}}</ref> ==পুৰস্কাৰ== {| class ="wikitable" |- ! বছৰ ! পুৰস্কাৰ ! বলাফল ! তথ্যসূত্ৰ |- |rowspan="2"|২০২৩ |বাংলা একাডেমি সাহিত্য পুৰস্কাৰ |{{won}} |<ref>{{Cite news |date=2024-01-24 |title=এবাৰ বাংলা একাডেমি সাহিত্য পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন যাঁৰা |url=http://www.bd-pratidin.com/national/2024/01/24/961307 |access-date=2024-02-12 |work=Bangladesh Pratidin |language=bn |archivedate=2024-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126110022/https://www.bd-pratidin.com/national/2024/01/24/961307 |deadurl=yes }}</ref> |- |অনন্যা সাহিত্য পুৰস্কাৰ |{{won}} |<ref>{{Cite news |date=2023-11-24 |script-title=bn:অনন্যা সাহিত্য পুৰস্কাৰ পেলেন কথাসাহিত্যিক আফৰোজা পাৰভীন |url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/nd4qzr9oro |access-date=2024-02-12 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> |- |২০২২ |বেগম ৰকেয়া পদক |{{won}} |<ref>{{cite news |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/pm-hands-over-begum-rokeya-padak-5-women-3191501 |title=PM hands over Begum Rokeya Padak to 5 women |work=The Daily Star |date=9 December 2022}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ লেখক]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] fw85rcmfl37gg3os8chd212brspjc3a 0 119546 616989 498113 2026-07-13T11:02:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616989 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = কুমুদবেন মণিশংকৰ যোশী | native_name = | native_name_lang = | honorific_suffix = | image = Kaderbad Ravindranath with Kumud Ben Joshi Governer of Andhra Pradesh.jpg | image_size = | image_upright = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | smallimage_alt = | alt = | caption = | order = | office = [[সংসদ সদস্য]]<br>[[ৰাজ্য সভা]] | status = | term_start = ১৫ অক্টোবৰ ১৯৭৩ | term_end = ২৫ নবেম্বৰ ১৯৮৫| successor = সাগৰ ৰায়কা | constituency = [[গুজৰাট]] | subterm = | suboffice = | alongside = <!--For two or more people serving in the same position from the same district. (e.g. United States senators.)--> | monarch = | president = | governor_general = | primeminister = | taoiseach = | chancellor = | governor = | co-leader = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | succeeding = <!--For President-elect or equivalent--> | parliamentarygroup = | majority = | predecessor = | prior_term = | order2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | office2 = ১৪ তাৰিখ [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যপালৰ তালিকা|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যপাল]] | term_start2 = ২৬ নবেম্বৰ ১৯৮৫ | term_end2 = ৭ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯০ | subterm2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | suboffice2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | alongside2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | monarch2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | president2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | governor_general2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | primeminister2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | chancellor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | taoiseach2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | governor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | co-leader2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | vicepresident2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | viceprimeminister2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | deputy2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | lieutenant2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | succeeding2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | predecessor2 = [[শংকৰ দয়াল শৰ্মা]] | successor2 = [[কৃষণ কান্ত]] | parliamentarygroup2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | constituency2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | majority2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | prior_term2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | office3 = [[তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰী (ভাৰত)|তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰৰ উপ-মন্ত্ৰী]]<br>[[ভাৰত চৰকাৰ]] | primeminister3 = [[ইন্দিৰা গান্ধী]] | term_start3 = অক্টোবৰ ১৯৮০ | term_end3 = জানুৱাৰী ১৯৮২ | successor3 = [[মল্লিকাৰ্জুন গৌদ]]<br>[[আৰিফ মহম্মদ খান]] | office4 = [[স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী (ভাৰত)|স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী]]<br>[[ভাৰত চৰকাৰ]] | primeminister4 = [[ইন্দিৰা গান্ধী]] | term_start4 = জানুৱবৰী ১৯৮২ | term_end4 = ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | birth_name = কুমুদবেন মণিশংকৰ যোশী | birth_date = ৩১ জানুৱাৰী ১৯৩৪ | birth_place = [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] | death_date = ১৪ মাৰ্চ ২০২২ (বয়ষ ৮৮) | death_place = চাংগা ধনোৰী, [[নৱসাৰি জিলা]], [[গুজৰাট]], ভাৰত | party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ ]] }} '''কুমুদবেন মণিশংকৰ যোশী''' ( {{ lang-en|: Kumudben Manishankar Joshi }} ৩১ জানুৱাৰী ১৯৩৪ – ১৪ মাৰ্চ ২০২২) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আৰু [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বত ভাৰত চৰকাৰৰ উপ-মন্ত্ৰী আছিল। ==জীৱনী== ১৯৮৫ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ ৭ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে তেওঁ ভাৰতৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপাল আছিল।<ref>{{cite web|title=Former Governors of Andhra Pradesh|url=http://governor.ap.nic.in/governor/exgovernors.html|publisher=National Informatics Centre|accessdate=21 December 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140403223057/http://governor.ap.nic.in/governor/exgovernors.html|archivedate=3 April 2014}}</ref> [[শৰ্দা মুখাৰ্জী]]ৰ পিছত তেওঁ ৰাজ্যখনৰ দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা ৰাজ্যপাল আছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰৰ উপ-মন্ত্ৰী (অক্টোবৰ ১৯৮০ – জানুৱাৰী ১৯৮২) আৰু স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণৰ উপ-মন্ত্ৰী (জানুৱাৰী ১৯৮২ – ডিচেম্বৰ ১৯৮৪) হয়।<ref>{{cite news|title=Worldwide Guide for women leadership|url=http://www.guide2womenleaders.com/Governors1920.htm|accessdate=21 December 2012|newspaper=Guide2womenleaders}}</ref> ১৯৭৩ চনৰ ১৫ অক্টোবৰৰ পৰা ১৯৭৬ চনৰ ২ এপ্ৰিললৈ, ১৯৭৬ চনৰ ৩ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৯৮২ চনৰ ২ এপ্ৰিললৈ আৰু ১৯৮২ চনৰ ৩ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৯৮৫ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰলৈ তিনিবাৰকৈ ৰাজ্যসভাৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা যোশীয়ে গুজৰাট পি.চি.চি. সাধাৰন সম্পাদক আছিল। দায়িত্ব লোৱাৰ পিছত অলপ সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ ৰাজ্যখনৰ ২৩খন জিলা আৰু প্ৰায়ে বাহিৰলৈ গৈ এক প্ৰকাৰৰ অভিলেখ গঢ়িছিল - হায়দৰাবাদৰ ৰাজভৱনত পূৰ্বৰ ১৩খন জিলাতকৈ অধিক সক্ৰিয় হোৱাৰ অভিলেখ হৈছিল। ১৯৮৫ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত তেওঁ ১০৮ বাৰ জিলাসমূহলৈ গৈছিল, আৰু ৰাজ্যৰ বাহিৰত ২২ বাৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল। [[এন টি ৰামা ৰাও]], তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু তেওঁৰ দলৰ লোকসকলে ইয়াক যোশীয়ে কংগ্ৰেছৰ বাবে অধিক শক্তিশালী ভিত্তি গঢ়ি তোলাৰ প্ৰয়াস বুলি ভাবে। ==বিতৰ্ক== যোশীয়ে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি হায়দৰাবাদৰ স্থানীয় বাতৰি কাকতক কেইবাটাও সাক্ষাৎকাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰে। তেওঁ অভিযোগবোৰক "আৱৰ্জনা" বুলি খাৰিজ কৰি কয়, "এনে সমালোচনাৰ উত্তৰ দিয়াটো মোৰ মৰ্যাদাৰ তলত।"<ref>{{Cite journal|last=Stefaniak|first=B.|last2=Moll|first2=J.|last3=Sliwiński|first3=M.|last4=Dziatkowiak|first4=A.|last5=Zaslonka|first5=J.|last6=Chyliński|first6=S.|last7=Leśniak|first7=K.|last8=Iwaszkiewicz|first8=A.|last9=Iljin|first9=W.|date=1977|title=[Development of technics employed in extracorporeal circulation in the years 1961-1976 in the light of 1,200 cases]|journal=Kardiologia Polska|volume=20|issue=3|pages=247–250|issn=0022-9032|pmid=328977}}</ref> ==মৃত্যু== ২০২২ চনৰ ১৪ মাৰ্চত গাণ্ডেৱীৰ ওচৰৰ চাংগা ধনোৰী গাঁৱত ৮৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news|title=Telangana Guv pays homage to Kumudben Joshi |url=https://www.uniindia.com/story/Telangana-Guv-pays-homage-to--Kumudben-Joshi |access-date=2022-03-16 |work=[[United News of India]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-03-15 |title=ગુજરાતમાંથી પ્રથમ મહિલા રાજ્યપાલ બનેલા કુમુદબેન જોષીનું અવસાન |language=gu |work=Gujarat Samachar |url=https://www.gujaratsamachar.com/news/madhya-gujarat/gujarats-first-woman-governor-kumud-joshi-dies |access-date=2022-03-16 |archivedate=2023-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230216085119/https://www.gujaratsamachar.com/news/madhya-gujarat/gujarats-first-woman-governor-kumud-joshi-dies |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ Reflist}} 87f6ztx8bmr3vvj8ad5khgyfgjp1uzm 0 122351 616898 518296 2026-07-12T16:31:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616898 wikitext text/x-wiki '''অনিমেষ চতুষ্ক''' ({{lang-en|Animesh quartet}}) হ'ল প্ৰখ্যাত বাঙালী সাহিত্যিক সমৰেশ মজুমদাৰৰ দ্বাৰা ৰচিত চাৰিখন উপন্যাসৰ একত্ৰ সংকলন।<ref name="Political Write">{{cite news |title=Political Write | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Political-Write/articleshow/46640234.cms |date=২১ মাৰ্চ ২০১৫ |date=৮ সেপ্টেম্বৰ ২০১৭ | সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]]}}</ref><ref>{{cite news |title=Simple yet searing | url=https://www.telegraphindia.com/1090117/jsp/entertainment/story_10400316.jsp |date=১৭ জানুয়াৰি ২০০৯ |date=৮ সেপ্টেম্বৰ ২০১৭ | সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টেলিগ্ৰাফ]]}}</ref><ref>{{cite news |title=যেগুলো আকাশে ভাসে সেগুলো তাৎক্ষণিক সাহিত্য |url=http://www.sahityacafe.com/?p=4657 |date=৮ সেপ্টেম্বৰ ২০১৭ |সংবাদপত্ৰ=[[সাহিত্য ক্যাফে]] |access-date=2025-06-03 |archivedate=2025-04-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250420102716/https://www.sahityacafe.com/?p=4657 |deadurl=yes }}</ref> চাৰিখন উপন্যাস হ'ল উত্তৰাধিকাৰ, কালবেলা, কালপুৰুষ এবং মৌষলকাল। গৌতম ঘোষে কালবেলা উপন্যাসখনক লৈ এখন বোলছবি নিৰ্মাণ কৰিছে।<ref name="আজ ‘কালবেলা’"/> ==কাহিনী== চি‍ৰিজৰ প্ৰধান চৰিত্ৰ অনিমেষ মিত্ৰ, তেওঁ ডুৱাৰ্চত ডাঙৰ-দীঘল হৈছে। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁৰ ককাক সৰিৎশেখৰ মিত্ৰই জলপাইগুড়ি চহৰত ঘৰ-দুৱাৰ তেওঁ তাতেই পঢ়া-শুনা কৰে। ১৯৬০ চনত পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ কলকাতালৈ আহিয়েই আৰক্ষীৰ গুলীত আহত হয়। পৰৱৰ্তীকালত এবছৰৰ পাছত স্কটিছ চাৰ্চ কলেজত ভৰ্তি হয়। ইয়াৰ পাছত কিছুদিন চি পি এমৰ লগত জডি়ত থকাৰ পাছত মতাদৰ্শগত মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নক্সাল আন্দোলনত যোগদান কৰে। ইয়াৰ মাজতে মাধৱীলতাৰ সৈতে তেওঁৰ পৰিচয় হয়। ইজন সিজনৰ প্ৰেমত পৰে। পাছত নক্সালবাদী আন্দোলনৰ বাবে অনিমেষক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। কাৰাগাৰত তেওঁৰ ওপৰত তীব্ৰ অত্যাচাৰ কৰা হৈছিল আৰু ফলস্বৰূপে তেওঁ খোজ কঢ়াৰ ক্ষমতা হেৰুৱাই পেলাইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চিপিএম ক্ষমতালৈ অহাত তেওঁলোকক মুকলি কৰি দিয়া হৈছিল। মাধৱীলতাই অনিমেষক বস্তিৰ ঘৰলৈ লৈ যায়। তাতেই মাধৱীলতা, অনিমেশ আৰু তেওঁলোকৰ সন্তান অৰ্ক বাস কৰিছিল। পৰবৰ্তী কাহিনীত অৰ্কই অন্যতম ভূমিকা পালন কৰিছে। তিনিখন উপন্যাসত লেখকে নিজৰ জীৱন দৰ্শনৰ আধাৰত সমসাময়িক ৰাজনৈতিক পৰিঘটনা উন্মোচন কৰিছে।<ref name="লেখাৰ চাপ আৰও বেড়ে গেছে">{{cite news |title=সুনীল দা মাৰা যাওয়াৰ পৰ লেখাৰ চাপ আৰও বেড়ে গেছে | url=http://www.jugantor.com/old/literature-magazine/2013/08/30/24522 |date=৩০ আগষ্ট ২০১৩ |date=৮ সেপ্টেম্বৰ ২০১৭ | সংবাদপত্ৰ=[[দৈনিক যুগান্তৰ]]}}</ref><ref name="অনিমেষ আবাৰও গ্ৰেফতাৰ হবে">{{cite news |title=অনিমেষ আবাৰও গ্ৰেফতাৰ হবে |url=http://www.bd-pratidin.com/various/2013/08/23/12248 |date=৮ সেপ্টেম্বৰ ২০১৭ |সংবাদপত্ৰ=[[বাংলাদেশ প্ৰতিদিন]] |access-date=2025-06-03 |archivedate=2025-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250825162050/https://www.bd-pratidin.com/various/2013/08/23/12248 |deadurl=yes }}</ref> ==মুখ্য চৰিত্ৰ== * অনিমেষ মিত্ৰ * মাধৱীলতা * অৰ্ক মিত্ৰ * সৰিৎশেখৰ মিত্ৰ * মহীতোষ মিত্ৰ * ছোটমা * পিসিমা ==সময়ক্ৰম== ১৯৭৯ চনৰ পৰা ১৯৮৯ চনৰ ভিতৰত প্ৰথম তিনিখন উপন্যাস - উত্তৰাধিকাৰ, কালবেলা আৰু কালপুৰুষ প্ৰকাশ পাইছিল। বিখ্যাত সাহিত্য আলোচনী ''দেশ'' পত্ৰিকাত ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰকাশিত কালবেলাৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমীৰ বঁটা লাভ কৰে। চিৰিজৰ শেষৰখন গ্ৰন্থ মৌষলকাল ২০১৩ চনত প্ৰকাশ পাইছিল। মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ তৃণমূল কংগ্ৰেছ দলে‍ দীৰ্ঘদিন ক্ষমতাত থকা চিপিএম দলক উৎখাত কৰাৰ পাছত তেওঁ এই গ্ৰন্থখন লিখিছিল।<ref name="অনিমেষ আবাৰও গ্ৰেফতাৰ হবে"/> অনিমেষ চতুষ্কক সমৰেশ মজুমদাৰৰ শ্ৰেষ্ঠ কৰ্ম আৰু সমকালীন বাংলা সাহিত্যৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান হিচাপে‍ ধৰা হয়।<ref name="লেখাৰ চাপ আৰও বেড়ে গেছে"/> ==চলচ্চিত্ৰ== প্ৰখ্যাত পৰিচালক গৌতম ঘোষে ২০০৯ চনত কালবেলা উপন্যাসখনৰ আধাৰত এখন বোলছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াত অনিমেষৰ চৰিত্ৰত পৰমব্ৰত চট্টোপাধ্যায় আৰু মাধৱীলতাৰ চৰিত্ৰত পাওলি দামে অভিনয় কৰিছিল।<ref name="আজ ‘কালবেলা’">{{cite news |title=আজ ‘কালবেলা’ | url=http://www.anandabazar.com/supplementary/anandaplus/আজ-ক-লব-ল-1.40957 |date=১৬ জুন ২০১৪ |date=৮ সেপ্টেম্বৰ ২০১৭ | সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]]}}</ref> ==চতুষ্ক== * ''উত্তৰাধিকাৰ'' * ''কালবেলা'' * ''কালপুৰুষ'' * ''মৌষলকাল'' ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:উপন্যাস]] [[শ্ৰেণী:বঙালী উপন্যাস]] fu523ujosa31k4d04omy824hre0oruh 0 122672 616947 607645 2026-07-13T06:31:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616947 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft occurrence | name = এয়াৰ ইণ্ডিয়া ফ্লাইট ১৭১ | image = The wreckage of the crashed Air India Flight 171.jpg | caption = ঘটনাস্থলীত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী | plane1_image = Air India 787-8 (VT-ANB).jpg | alt = | plane1_caption = দুঘটনাগ্ৰস্ত এয়াৰ ইণ্ডিয়া ফ্লাইট ১৭১ৰ ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰৰ প্ৰতিচ্ছবি | occurrence_type = দুৰ্ঘটনা | date = {{Start date|2025|6|12|df=y}} | summary = উৰণৰ কিছু সময়ৰ পিছতে এটা অট্টালিকাত খুন্দা মাৰে; তদন্তৰ অব্যাহত | site =হোষ্টেল ব্লক, বি.জে. মেডিকেল কলেজ, চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰত, [[আহমেদাবাদ]], ভাৰত | coordinates = {{Coord|23.055706|N|72.612551|E|type:landmark_scale:50000_region:IN-GJ|display=inline,title}} | aircraft_type = বয়িং ৭৮৭-৮ ড্ৰিমলাইনাৰ | aircraft_name = | operator = [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া]] | IATA = AI171 | ICAO = AIC171 | callsign = AIRINDIA 171 | tail_number = VT-ANB | origin = চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰত, [[আহমেদাবাদ]], ভাৰত | destination = লণ্ডন গেটৱিক বিমানবন্দৰ, [[লণ্ডন]], যুক্তৰাজ্য | occupants = ২৪২ | passengers =২৩০ | crew = ১২ | fatalities = ২৪১ | injuries = ১ | survivors = ১ | ground_fatalities = ২৮+ | ground_injuries = ৬০+ | total_fatalities = ২৬৯+ | total_injuries = ৬১+ }} {{OSM Location map | coord = {{Coord|23.066|N|72.624|E}} | zoom = 13 | float = right | width = 285 | height = 230 | caption = | title = | scalemark = 60 | shape1 = | mark1 = | mark-size1 = 14 | label1 = চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ | mark-coord1 = {{Coord|23.077222|N|72.634722|E}} | label-pos1 = left | label-size1 = 14 | label-color1 = green | mark-title1 = চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ | mark-image = | mark-description1 = | shape2 = | mark2 = | mark-size2 = 16 | label2 = দুৰ্ঘটনাৰ স্থান | mark-coord2 = {{Coord|23.055488|N|72.615643|E}} | label-pos2 = top | label-size2 = 14 | label-color2 = red | mark-title2 = Crash site | mark-image2 = | mark-description2 = }} '''এয়াৰ ইণ্ডিয়া ফ্লাইট ১৭১''' ({{lang-en|Air India Flight 171}}) [[ভাৰত]]ৰ [[আহমেদাবাদ]]ৰ চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ পৰা [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ [[লণ্ডন]] গেটৱিক বিমানবন্দৰলৈ নিৰ্ধাৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাত্ৰীবাহী বিমান আছিল। ২০২৫ চনৰ ১২ জুন তাৰিখে [[ভাৰতীয় মান সময়]] অনুসৰি ১৩:৩৮ বজাত বিমানখন চলোৱা বয়িং ৭৮৭-৮ ড্ৰিমলাইনাৰ বিমানখন উৰণৰ প্ৰায় ৩০ ছেকেণ্ডৰ পিছত আহমেদাবাদৰ মেঘনীনগৰ চুবুৰীৰ বি জে মেডিকেল কলেজৰ হোষ্টেল ব্লকত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। বিমানখনত ২৩০জন যাত্ৰী আৰু ১২জন কৰ্মীদল আছিল। ইয়াৰে মাত্ৰ এজন যাত্ৰীহে বাচিল। দুৰ্ঘটনাটোত বিমানখনত থকা ২৪১জন আৰু বিমানৰ বাহিৰৰ কমেও ২৮জন লোক নিহত হয়। ২০১১ চনত বয়িং ৭৮৭ বিমান প্ৰৱৰ্তনৰ পিছত এয়া প্ৰথম মাৰাত্মক দুৰ্ঘটনা আৰু বিমানৰ মেৰামতি অযোগ্য ক্ষতি। মালয়েছিয়া এয়াৰলাইন্স ফ্লাইট ১৭ বিমান দুৰ্ঘটনাৰ পিছত যাত্ৰীৰ মৃত্যুৰ সৈতে হোৱা এয়া প্ৰথম বিমান দুৰ্ঘটনা আৰু ১৯৮৫ চনত এয়াৰ ইণ্ডিয়া ফ্লাইট ১৮২ত বোমা বিস্ফোৰণৰ পিছত এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ প্ৰথমটো বৃহৎ বিমানৰ মেৰামতি অযোগ্য ক্ষতি।{{efn|Excluding hull losses at the subsidiary Air India Express, whose previous hull loss was Flight 1344 in 2020.}} ==পটভূমি== ===বিমান=== দুৰ্ঘটনাৰ লগত জড়িত বিমানখন এঘাৰ বছৰ পুৰণি বয়িং ৭৮৭-৮ ড্ৰিমলাইনাৰ বিমান আছিল। এই বিমানখন ভিটি-এএনবি হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ক্ৰমিক নম্বৰ ৩৬২৭৯ আছিল।<ref name=":1">{{cite news |title=Gujarat Air India Plane Crashed Into Ahmedabad Doctors' Hostel, 25 Doctors Injured |url=https://news.abplive.com/cities/gujarat-air-india-plane-crash-ahmedabad-hospital-doctors-injured-1779345 |access-date=12 June 2025 |work=ABP News |date=12 June 2025}}</ref><ref name="Bloomberg">{{Cite news |last1=Lee |first1=Danny |last2=Siddharth Vikram |first2=Philip |last3=Mishra |first3=Mihir |date=12 June 2025 |title=Over 200 Dead After London-Bound Boeing Jet Crashes in India Air India Boeing 787 Bound for London Crashes After Takeoff |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-12/air-india-boeing-787-from-ahmedabad-to-london-gatwick-crashes |url-access=subscription |access-date=12 June 2025 |work=Bloomberg News|quote="The aircraft involved in Thursday's accident carried the VT-ANB registration and was almost 12 years old. The plane was powered by two General Electric Co. GEnx engines."}}</ref> ২০০৫ চনত এয়াৰ ইণ্ডিয়াই এই বিমানখন অৰ্ডাৰ কৰিছিল<ref name="AWST">{{cite news |last1=Schofield |first1=Adrian |last2=Flottau |first2=Jens |title=Air India Boeing 787–8 Crashes After Takeoff |url=https://aviationweek.com/air-transport/safety-ops-regulation/air-india-boeing-787-8-crashes-after-takeoff |access-date=12 June 2025 |work=Aviation Week & Space Technology |date=12 June 2025 |issn=0005-2175 |oclc=990683903 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612134318/https://aviationweek.com/air-transport/safety-ops-regulation/air-india-boeing-787-8-crashes-after-takeoff |archive-date=12 June 2025 |url-status=live}}</ref> আৰু ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত বিমান সংস্থাটোক ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Hemmerdinger |first1=Jon |title=US investigators head to India to assist with 787-8 inquiry |url=https://www.flightglobal.com/safety/us-investigators-head-to-india-to-assist-with-787-8-inquiry/163337.article |access-date=12 June 2025 |work=Flight Global |date=12 June 2025}}</ref> বিমানখনত জেনেৰেল ইলেক্ট্ৰিক GEnx-1B67 ইঞ্জিন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="AWST" /> ২০১১ চনত বয়িং ৭৮৭ বিমান প্ৰৱৰ্তনৰ পিছত এইটোৱেই প্ৰথম মাৰাত্মক দুৰ্ঘটনা আৰু ১৯৮৫ চনত এয়াৰ ইণ্ডিয়া ফ্লাইট ১৮২ত বোমা বিস্ফোৰণৰ পিছত এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ প্ৰথমটো বৃহৎ ক্ষতি<ref>{{Cite web |title=B738, Calicut (Kozhikode) India, 2020 {{!}} SKYbrary Aviation Safety |url=https://skybrary.aero/accidents-and-incidents/b738-calicut-kozhikode-india-2020 |access-date=2025-06-12 |website=skybrary.aero |quote=AXH1344 ... Aircraft damage — Hull loss.}}</ref>}}<ref>{{cite news |last1=Kozul-Wright |first1=Alex |title='Catastrophic' Air India plane crash near Ahmedabad: What we know |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/12/catastrophic-air-india-plane-crash-near-ahmedabad-what-we-know |work=Al Jazeera |access-date=12 June 2025 |date=12 June 2025}}</ref> বয়িঙৰ তথ্য অনুসৰি এয়া ৭৮৭ ড্ৰিমলাইনাৰ বিমানৰ প্ৰথম বৃহৎ ক্ষতি।<ref>{{cite news |last=Nierenberg |first=Amelia |url=https://www.nytimes.com/2025/06/12/world/asia/india-plane-crash-what-to-know.html |url-access=limited |date=12 June 2025 |access-date=12 June 2025 |title=What We Know About a Passenger Plane Crash in Western India |work=The New York Times|issn=0362-4331 |eissn=1553-8095 |oclc=1645522}}</ref> ২০১৩ চনত এয়াৰ ইণ্ডিয়াই গেটৱিক বিমান বন্দৰৰ পৰা বিমান চলাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দুৰ্ঘটনাৰ সময়লৈকে ইয়ালৈ সপ্তাহত বাৰবাৰ যাত্ৰা কৰা হৈছিল। ইয়াৰে পাঁচবাৰ আহমেদাবাদলৈ যাত্ৰা কৰিছিল।<ref name="BBC News">{{Cite news |date=12 June 2025 |title=At least 200 killed after Air India plane to London crashes moments after take-off in Ahmedabad |url=https://www.bbc.com/news/live/c8d1r3m8z92t |access-date=12 June 2025 |work=BBC News}}</ref> আহমেদাবাদ বিমানবন্দৰ জনবহুল আৱাসিক অঞ্চলে আগুৰি আছে।<ref>{{Cite news |date=13 June 2025 |title=Black box found at site of India plane crash that killed 265 |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250613-rescue-teams-comb-site-of-air-india-crash-that-killed-at-least-265 |access-date=13 June 2025 |work=France 24}}</ref> ===যাত্ৰী আৰু কৰ্মীদল=== অসামৰিক বিমান পৰিবহণ সঞ্চালকালয় আৰু এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ মতে, বিমানখনত ২৪২জন লোক আছিল: ১১টা শিশু আৰু ২টা কেঁচুৱাকে ধৰি ২৩০ গৰাকী যাত্ৰীৰ লগতে ২জন পাইলট আৰু ১০জন বিমান পৰিচাৰিকা।<ref>{{cite news |title=Why did Ahmedabad-London Air India flight crash? Black box holds all answers – here's what it is |url=https://www.financialexpress.com/india-news/why-did-ahmedabad-london-air-india-flight-crash-black-box-holds-all-answers-heres-what-it-is/3877636/ |access-date=12 June 2025 |work=The Financial Express (India) |date=12 June 2025 |language=en}}</ref><ref name="APNews">{{cite web |last1=Solanki |first1=Ajit |last2=Roy |first2=Rajesh |date=12 June 2025 |title=London-bound Air India flight with more than 240 aboard crashes after takeoff from Ahmedabad, India |url=https://apnews.com/article/india-plane-crash-cad8dad5cd0e92795b03d357404af5f8 |access-date=12 June 2025 |website=AP News}}</ref> যাত্ৰী মেনিফেষ্টত ১৬৯জন ভাৰতীয়, ৫৩জন ব্ৰিটিছ, ৭জন পৰ্তুগীজ আৰু ১জন কানাডিয়ান নাগৰিক আছিল।<ref>{{cite news |date=12 June 2025 |title=Ahmedabad plane crash live updates: Chances of any survivors slim, say sources |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/ahmedabad-plane-crash-live-updates-air-india-flight-crashes-ahmedabad-airport-death-toll-news-101749717953751.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20250612101226/https://www.hindustantimes.com/india-news/ahmedabad-plane-crash-live-updates-air-india-flight-crashes-ahmedabad-airport-death-toll-news-101749717953751.html |archive-date=12 June 2025 |access-date=12 June 2025 |work=Hindustan Times}}</ref> যাত্ৰীসকলৰ ভিতৰত গুজৰাটৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী বিজয় ৰূপানীও আছিল।<ref>{{cite news |date=12 June 2025 |title=Over 200 Dead in Air India Crash, Official Says |url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/12/world/india-plane-crash-ahmedabad/268968e1-e8c8-5168-a4a9-78787ed911e3 |work=New York Times |access-date=12 June 2025 |quote=Among the passengers on the crashed flight was Vijay Rupani, a former chief minister of Gujarat who led the state from 2016 to 2021, according to a passenger list confirmed by officials from his party.}}</ref> কেপ্তেইন সুমিত সভাৰৱাল বিমানখনৰ কমাণ্ডাৰ আৰু ক্লাইভ কুণ্ডাৰ বিমানখনৰ প্ৰথম বিষয়া আছিল।<ref>{{cite news |date=12 June 2025 |title=Air India Ahmedabad-London flight crashes near airport in Meghani area |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/plane-crashes-in-ahmedabads-meghani-area/articleshow/121798487.cms |access-date=12 June 2025 |website=The Times of India}}</ref> ==দুৰ্ঘটনা== [[File:Air India 171 runway CCTV.webm|thumb|বিমানবন্দৰৰ চিচিটিভিত দুৰ্ঘটনাৰ দৃশ্য]] ফ্লাইট ১৭১ বিমানখনে আহমেদাবাদ বিমানবন্দৰৰ ২৩ নং ৰাণৱেৰ পৰা স্থানীয় সময় অনুসৰি ১৩:৩৮ বজাত ([[ভাৰতীয় মান সময়]]; ০৮:০৮ UTC) লণ্ডন গেটৱিকলৈ যোৱাৰ পথত উৰা মাৰে। METARৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি এই সময়ত বতৰ সুস্থিৰ আছিল আৰু দৃশ্যমানতা স্পষ্ট আছিল।<ref name="BBC News" /> বিমানখনৰ এডিএছ-বি ট্ৰেন্সপণ্ডাৰত সৰ্বোচ্চ উচ্চতা ৬২৫ ফুট (১৯১ মিটাৰ) বুলি জানিব পৰা গৈছে। ট্ৰেন্সপণ্ডাৰৰ ৰিচেপচন ০৮:০৮:৫০ UTC বজাত প্ৰায় ২৩০ ফুট (৭০ মিটাৰ)ত ৰাণৱে ০৫ৰ থ্ৰেছহ’ল্ড অতিক্ৰম কৰাৰ আগতে ইয়াৰ সংযোগ বিছিন্ন হয়। তাৰপিছত বিমানৰ কৰ্মীদলে আহমেদাবাদত বিমান পৰিবহণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে মে'ডে আহ্বান জনায়। এই দুৰ্ঘটনা বিমানখনৰ প্ৰাৰম্ভিক উৰণ পৰ্যায়ত সংঘটিত হয়। এই কাণ্ডৰ এটা ভিডিঅ'ত দেখা গৈছে যে বিমানখনে প্ৰথম অৱস্থাত উচ্চতা লাভ কৰাৰ পিছত ক্ৰমান্বয়ে নামি আহে আৰু ৰাণৱেৰ পৰা উৰণৰ ৩০ ছেকেণ্ডৰ অলপ বেছি সময়ৰ পিছতে জুই আৰু ধোঁৱাৰ সৈতে দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়।<ref name="CNN">{{cite news |last1=Tanno |first1=Sophie |last2=Iyer |first2=Aishwarya S. |last3=Mogul |first3=Rhea |last4=Radford |first4=Antoinette |url=https://edition.cnn.com/2025/06/12/asia/plane-crash-india-ahmedabad |title=More than 200 feared dead after plane crashes outside airport in Indian city of Ahmedabad |website=CNN |date=12 June 2025 |access-date=12 June 2025}}</ref> দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হোৱা মেঘনীনগৰ অঞ্চলৰ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে একাধিক বিস্ফোৰণ শুনা বুলি জনায়। তাৰ পিছত বিমানখনে এটা অট্টালিকাত খুন্দা মাৰি সৰি পৰাৰ সময়ত ওচৰৰ ঠাইৰ পৰা ধোঁৱাৰ ডাঠ ঢৌ দেখা গৈছিল।<ref name=":4">{{Cite web |title=Ahmedabad Plane Crash LIVE Updates: London-Bound Air India Flight Crashes Near Airport; Amit Shah Speaks To Gujarat CM |url=https://www.news18.com/india/ahmedabad-plane-crash-air-india-london-flight-carrying-133-passengers-airport-deaths-injuries-liveblog-ws-l-9381884.html |date=12 June 2025 |access-date=12 June 2025 |website=News18}}</ref> বিমানখন অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ চৌহদত অৱস্থিত বি জে মেডিকেল কলেজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ হোষ্টেলৰ ভৱনত খুন্দা মাৰে।<ref name="BBC News" /><ref>{{Cite web |last=Kshatriya |first=Dilip Singh |date=12 June 2025 |title=Intern doctors among dead as plane crashes into medical college hostel in Ahmedabad |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Jun/12/intern-doctors-among-dead-as-plane-crashes-into-medical-college-hostel-in-ahmedabad |access-date=12 June 2025 |website=The New Indian Express}}</ref> বিমানখনৰ আংশিকভাৱে অক্ষত ষ্টেবিলাইজাৰ আৰু টেইল কন বা নেজ অংশ দুৰ্ঘটনাৰ পিছত বহুমহলীয়া অট্টালিকাৰ ওপৰত লাগি ধৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/06/12/uk-bound-plane-crashes-take-off-air-india/ |title=London-bound plane with 53 Britons on board crashes in India |website=The Telegraph |location=London |url-access=subscription |date=12 June 2025 |access-date=12 June 2025}}</ref> দুৰ্ঘটনাৰ লগে লগে কেইবাটাও বিস্ফোৰণ সংঘটিত হয়।<ref name=":2">{{Cite web |title=Ahmedabad Plane Crash: ગણતરીની મિનિટોમાં જ દર્દનાક દુર્ઘટના સર્જાઈ, ઘટનાસ્થળે ઉપરા-છાપરી બ્લાસ્ટ થયા હતા |url=https://www.gujaratsamachar.com/news/gujarat/what-was-and-was-not-became-in-a-matter-of-minutes |access-date=13 June 2025 |website=Gujarat Samachar |language=gu |archivedate=13 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250613023356/https://www.gujaratsamachar.com/news/gujarat/what-was-and-was-not-became-in-a-matter-of-minutes |deadurl=yes }}</ref> ==উদ্ধাৰ আৰু সাহায্য অভিযান== দুৰ্ঘটনাৰ পিছত আহমেদাবাদৰ অগ্নিনিৰ্বাপক আৰু জৰুৰীকালীন সেৱা বিভাগে বিভিন্ন চহৰ সংমণ্ডলৰ পৰা ইউনিট নিয়োগ কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |date=12 June 2025 |title=Air India Plane carrying 133 Passengers crashes near Ahmedabad Airport |url=https://www.crosstownnews.in/post/143103/air-india-plane-carrying-133-passengers-crashes-near-ahmedabad-airport.html |access-date=12 June 2025 |website=crosstownnews.in}}</ref> দুৰ্ঘটনাৰ বিষয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষলৈ ১৩:৪৫ বজাত প্ৰথম ফোন আহিছিল। ইয়াৰ লগে লগে নৰোড়া জিআইডিচিৰ পৰা ততাতৈয়াকৈ দুটা অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ দল প্ৰেৰণ কৰি "ব্ৰিগেড কল" জাৰি কৰা হয়। ১৫ জনতকৈ অধিক লোকৰ অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ কৰ্মচাৰীৰ সৈতে মুঠ ৩৩৭জন অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোক, ৬০খন অগ্নিনিৰ্বাপক বাহন আৰু ২০খন পানীৰ ব'জাৰ নিয়োগ কৰা হৈছিল। অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ ২০খন এম্বুলেন্সকে ধৰি একাধিক এম্বুলেন্সক ততাতৈয়াকৈ এই স্থানলৈ লৈ যোৱা হয়।<ref name="ABP">{{Cite web |date=12 June 2025 |title=Air India Plane With 242 Onboard Crashes In Gujarat's Ahmedabad: Video |url=https://news.abplive.com/cities/gujarat-plane-crash-video-in-ahmedabad-air-india-death-toll-details-1779321 |access-date=12 June 2025 |website=ABP}}</ref><ref name=":2" /> উদ্ধাৰ অভিযানৰ সুবিধাৰ বাবে দুৰ্ঘটনাস্থলী আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে যোৱা সকলো পথ বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। বদোদৰাৰ পৰা ২০খন অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ গাড়ী প্ৰেৰণ কৰা হয়। [[গান্ধীনগৰ]] অগ্নিনিৰ্বাপক বিভাগ, অ'এনজিচি, গিফ্ট চিটি আৰু অসামৰিক প্ৰতিৰক্ষাৰ দলসমূহেও এই অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে। আহমেদাবাদ বিমানবন্দৰৰ নিৰাপত্তাৰ দায়িত্বত থকা কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বাহিনী (CISF) প্ৰথম সঁহাৰিদাতাসকলৰ ভিতৰত আছিল।<ref>{{Cite tweet |author=CISF |author-link=Central Industrial Security Force |user=CISFHQrs |number=1933107060717371856 |date=12 June 2025 |title=CISF Rescue Operations Underway at AI 171 Crash Site, Ahmedabad. |access-date=12 June 2025 |link=https://x.com/CISFHQrs/status/1933107060717371856}}</ref> ইয়াৰ লগতে সীমান্ত সুৰক্ষা বাহিনী (BSF)ৰ দুটা দল নিয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=12 June 2025 |title=Ahmedabad plane crash: 6 NDRF teams, 2 BSF units deployed for massive rescue operation near airport |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/ahmedabad-plane-crash-6-ndrf-teams-2-bsf-units-deployed-for-massive-rescue-operation-near-airport/articleshow/121803297.cms?from=mdr |access-date=13 June 2025 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ধ্বংসাৱশেষ নিষ্কাশন আৰু আহতসকলৰ চিকিৎসাত সহায় কৰিবলৈ [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ প্ৰায় ১৩০জন জোৱান নিয়োগ কৰা হয়। প্ৰচেষ্টাত সহায় কৰিবলৈ এখন সামৰিক চিকিৎসালয় ষ্টেণ্ডবাই ৰখা হৈছিল।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=12 June 2025 |title=Army assists Ahmedabad's civil administration after Air India plane crash; over 130 personnel deployed |url=https://risingkashmir.com/army-assists-ahmedabads-civil-administration-after-air-india-plane-crash-over-130-personnel-deployed/ |access-date=13 June 2025 |website=Rising Kashmir |language=en-US |archivedate=14 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614052202/https://risingkashmir.com/army-assists-ahmedabads-civil-administration-after-air-india-plane-crash-over-130-personnel-deployed/ |deadurl=yes }}</ref> কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনীয়ে (চি আৰ পি এফ) প্ৰায় ১৫০জন জোৱান নিয়োগ কৰাৰ বিপৰীতে ৯০জন লোকৰ তিনিটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী]] (এন ডি আৰ এফ) দলক উদ্ধাৰ অভিযানৰ বাবে সংগঠিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=12 June 2025 |title=CRPF deploys 150 personnel for rescue ops after Air India plane crash in Ahmedabad |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/crpf-deploys-150-personnel-for-rescue-ops-after-air-india-plane-crash-in-ahmedabad/articleshow/121805144.cms |access-date=13 June 2025 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> পশ্চিম ৰেলৱেই দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা দল, ৰেলৱে সুৰক্ষা বাহিনীৰ কৰ্মচাৰীৰ লগতে ছয়জন চিকিৎসক, ২০জন কৰ্মী আৰু সাতখন এম্বুলেন্সৰ চিকিৎসালয়ৰ দলৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Western Railway Runs Special Trains From Ahmedabad To Mumbai After Plane Crash |url=https://www.ndtv.com/india-news/western-railway-runs-special-trains-from-ahmedabad-to-mumbai-after-plane-crash-8653822 |access-date=13 June 2025 |website=NDTV |language=en}}</ref> দুৰ্ঘটনাৰ এঘণ্টাৰ ভিতৰতে জুই নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হয় যদিও আৰু পাঁচ ঘণ্টা ধৰি উদ্ধাৰ অভিযান অব্যাহত ৰখা হয়। আহমেদাবাদ পৌৰ নিগমৰ কেন্দ্ৰীয় কৰ্মশালাত ১৫৯খন বাহন, ১৫খন আৰ্থমুভাৰ, ৫খন এক্সকেভেটৰ, ২৫খন ট্ৰাক আৰু এটা ৰোলাৰ নিয়োজিত কৰি স্থানৰ পৰা ধ্বংসাৱশেষ পৰিষ্কাৰ কৰা হয়। এএমচিয়ে সাহায্য অভিযানৰ বাবে ১৩০জন অভিযন্তা, ইয়াৰ স্বাস্থ্য বিভাগৰ ১০০ জনতকৈ অধিক কৰ্মীকো মাতি আনি পৌৰসভাৰ চিকিৎসালয়সমূহ জৰুৰীকালীন সাজু হোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। দুৰ্ঘটনাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে বিমানবন্দৰৰ সকলো বিমান কাৰ্য্যকলাপ বন্ধ কৰি দিয়া হয়<ref>{{cite web |access-date=12 June 2025 |title=Operations Resume At Ahmedabad Airport After Pause Due To Plane Crash |url=https://www.ndtv.com/india-news/ahmedabad-airport-shut-for-operations-temporarily-after-air-india-crash-8649845 |date=12 June 2025 |website=NDTV}}</ref> আৰু তাৰ পিছত দিনটোৰ পিছৰ সময়ছোৱাত সীমিত ক্ষমতাৰে পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয়।<ref name="CNN" /> ==ভুক্তভোগীসকল== [[File:The Union Minister of Home Affairs and Cooperation, Shri Amit Shah meets the injured on-ground survivors of the Air India Flight 171 crash.jpg|thumb|right| কেন্দ্ৰীয় গৃহ মন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ|অমিত শ্বাহে]] চিকিৎসালয়ত একমাত্ৰ দুৰ্ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা ব্যক্তিক সাক্ষাৎ কৰে]] গুজৰাট আৰক্ষীৰ জ্যেষ্ঠ বিষয়া বিশাখা ডাব্ৰালৰ মতে, কমেও ২৬৯টা মৃতদেহ অসামৰিক চিকিৎসালয়লৈ অনা হৈছিল আৰু বিমানখনত থকা ২৪১জন লোক আৰু বিমানৰ বাহিৰত থকা কমেও ২৮জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{Cite web |date=13 June 2025 |title=Air India plane crash makes 2025 deadliest for air travel in years |url=https://www.scmp.com/news/asia/south-asia/article/3314213/air-india-plane-crash-makes-2025-deadliest-air-travel-years |access-date=13 June 2025 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref name="The Washington Post">{{Cite news |date=12 June 2025 |title=One survivor, 241 passengers dead on the London-bound plane |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/06/12/air-india-ai171-crash-ahmedabad-london/ |access-date=12 June 2025 |newspaper=The Washington Post}}</ref><ref name="Reuters">{{Cite web |title=Air India Dreamliner crashes into Ahmedabad college hostel, kills over 240 |url=https://www.reuters.com/world/india/plane-crashes-indias-ahmedabad-airport-tv-channels-report-2025-06-12/ |access-date=12 June 2025 |website=Reuters |last1=Khanna |first1=Sumit |last2=Patel |first2=Shivam |last3=Shah |first3=Aditi}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 June 2025 |title=What could have caused Air India plane to crash in 30 seconds? |url=https://www.bbc.com/news/articles/c626y121rxxo |access-date=12 June 2025 |website=BBC News}}</ref><ref name="BBC News" /> এজন ৪০ বছৰীয়া ব্ৰিটিছ নাগৰিক বিমান খনৰ পৰা পলায়ন কৰিব সক্ষম হয় আৰু তেওঁ এই দুৰ্ঘটনাত প্ৰাণ ৰক্ষা পোৱা বিমানৰ যাত্ৰীসকলৰ ভিতৰত একমাত্ৰ ব্যক্তি। তেওঁ বিমানখনৰ জৰুৰীকালীন প্ৰস্থানৰ কাষত থকা ১১এ আসনত বহিছিল।<ref>{{Cite web |date=12 June 2025 |title=British passenger in seat 11A survives India plane crash |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce3v6drp96zo |access-date=12 June 2025 |website=BBC News}}</ref> চিকিৎসা কৰা চিকিৎসকসকলে কয় যে তেওঁৰ অৱস্থা একাধিক আঘাতৰ সত্ত্বেও বৰ্তমান বিপদৰ আওঁতাৰ বাহিৰত।<ref>{{Cite web |date=12 June 2025 |title=British passenger in seat 11A survives India plane crash |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce3v6drp96zo |access-date=12 June 2025 |website=BBC News}}</ref> বিমানখনত থকা তেওঁৰ ভাতৃও বাচি নাথাকিল।<ref>{{Cite web |last1=Radford |first1=Antoinette |last2=Mitra |first2=Esha |last3=Sangal |first3=Aditi |last4=Rios |first4=Michael |date=12 June 2025 |title=A miracle in seat 11A: What we know about Air India crash survivor Vishwash Kumar Ramesh |url=https://www.cnn.com/2025/06/12/india/air-india-crash-survivor-vishwash-kumar-ramesh-intl-latam |access-date=12 June 2025 |website=CNN |language=en}}</ref> ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত ২০১৬ চনৰ পৰা ২০২১ চনলৈকে গুজৰাটৰ মুখ্যমন্ত্ৰী বিজয় ৰূপানীও আছিল।<ref>{{cite news |date=12 June 2025 |title=Over 200 Dead in Air India Crash, Official Says |url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/12/world/india-plane-crash-ahmedabad/268968e1-e8c8-5168-a4a9-78787ed911e3 |work=New York Times |access-date=12 June 2025 |quote=Among the passengers on the crashed flight was Vijay Rupani, a former chief minister of Gujarat who led the state from 2016 to 2021, according to a passenger list confirmed by officials from his party.}}</ref> বিমানখনে আঘাত কৰা হোষ্টেলত থকা কমেও ৫০জন চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা হয় আৰু ৪১জন লোক আহত হয়। ==তদন্ত== এই দুৰ্ঘটনাৰ তদন্ত ভাৰতৰ বিমান দুৰ্ঘটনা তদন্ত ব্যুৰো (AAIB)ৰ অধীনত চলি আছে।<ref>{{cite web |date=12 June 2025 |title=Air India plane crashes in Gujarat's Ahmedabad after take-off |url=https://tribune.com.pk/story/2550500/indian-airline-flight-crashes-in-gujrats-ahmedabad-after-take-off |access-date=12 June 2025 |website=The Express Tribune}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ বিমান দুৰ্ঘটনা তদন্ত শাখা<ref>{{cite web |date=12 June 2025 |title=What we know so far after Air India flight to London Gatwick crashes |url=https://news.sky.com/story/what-we-know-so-far-after-air-india-flight-to-london-gatwick-crashes-13382509 |access-date=12 June 2025 |website=Sky News}}</ref> আৰু আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ সুৰক্ষা ব'ৰ্ডে (NTSB) প্ৰত্যেকেই তদন্তত সহায় কৰিবলৈ এটা দল ভাৰতলৈ পঠিয়াইছিল।<ref name=":1" /><ref name="ABP" /> আমেৰিকাৰ ফেডাৰেল এভিয়েশ্বন প্ৰশাসনে (এফ এ এ) কয় যে তেওঁলোকে এন টি এছ বিক সহায় কৰিবলৈ "তৎক্ষণাত এটা দল আৰম্ভ কৰিবলৈ সাজু।" <ref name="FAA statement">{{cite web |title=FAA Statement on Air India Flight AI171 |url=https://www.faa.gov/newsroom/faa-statement-air-india-flight-ai171 |publisher=Federal Aviation Administration |access-date=13 June 2025 |date=12 June 2025}}</ref> ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰক্ষীয়ে (NSG) দুৰ্ঘটনাস্থলীৰ পৰা দুটা ব্লেক বক্সৰ ভিতৰত এটা উদ্ধাৰ কৰে। ই দুৰ্ঘটনাৰ সঠিক কাৰণ নিৰ্ণয় কৰাত সহায় কৰিব।<ref name=":4" /><ref>{{cite web |title=Air India crash latest: Minister says black box found at crash site as families await answers |url=https://www.bbc.com/news/live/c8d1r3m8z92t |access-date=13 June 2025 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ১৩ জুনত গুজৰাট সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী দলে (ATS) ধ্বংসাৱশেষৰ পৰা এটা ডিজিটেল ভিডিঅ' ৰেকৰ্ডাৰ (DVR) উদ্ধাৰ কৰে।<ref>{{cite news |title=Ahmedabad plane crash: Air India flight's DVR recovered by ATS, one black box still missing |url=https://www.onmanorama.com/news/india/2025/06/13/air-india-ahmedabad-crash-black-box-recovery.html |access-date=13 June 2025 |website=Onmanorama |date=13 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=What is a DVR? Key device recovered from Air India AI-171 crash may hold key evidence |url=https://www.financialexpress.com/india-news/what-is-a-dvr-key-device-recovered-from-air-india-ai-171-crash-may-hold-key-evidence/3879001/ |website=The Financial Express |date=13 June 2025 |access-date=13 June 2025 |language=en}}</ref> কেইঘণ্টামানৰ পাছত তদন্তকাৰীয়ে দ্বিতীয়টো ব্লেক বক্স— বিমানখনৰ ডিজিটেল ফ্লাইট-ডাটা ৰেকৰ্ডাৰ (ডিএফডিআৰ)ৰ সন্ধান পায়।<ref>{{cite web |title=Air India plane crash latest: Second black box recovered from Dreamliner wreckage as grieving families demand answers |url=https://www.independent.co.uk/asia/india/air-india-plane-crash-london-ahmedabad-boeing-survivor-live-updates-b2769288.html |website=The Independent |date=13 June 2025 |access-date=13 June 2025}}</ref> ভাৰতৰ বিমান কৰ্তৃপক্ষ অসামৰিক বিমান পৰিবহণ সঞ্চালকালয় (DCGA) আৰু এয়াৰ ইণ্ডিয়াইও এই দুৰ্ঘটনাৰ তদন্ত আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |last=Lavanya |first=R |title=PM Modi calls Ahmedabad Air India crash 'heart-breaking beyond words'; DGCA launches probe, 242 were onboard Boeing 787 |url=https://www.newsx.com/india/pm-modi-calls-ahmedabad-air-india-crash-heartbreaking-beyond-words-dgca-launches-probe-242-were-onboard-boeing-787/ |website=NewsX World |publisher=ABP News Group |access-date=12 June 2025 |date=12 June 2025 |archivedate=12 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250612203217/https://www.newsx.com/india/pm-modi-calls-ahmedabad-air-india-crash-heartbreaking-beyond-words-dgca-launches-probe-242-were-onboard-boeing-787/ |deadurl=yes }}</ref> ১৩ জুনত ডিজিচিএই ১৫ জুনৰ পৰা বিমান সংস্থাটোৰ সমগ্ৰ বয়িং ৭৮৭ বিমানৰ প্ৰস্থানৰ পূৰ্বে অতিৰিক্ত কাৰিকৰী পৰিদৰ্শনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Air India crash latest: PM Narendra Modi visits scene of Air India plane crash, as black box search continues |url=https://www.bbc.com/news/live/c8d1r3m8z92t |access-date=13 June 2025 |website=BBC News|language=en-GB}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ===ঘৰুৱা প্ৰতিক্ৰিয়া=== [[File:The Union Minister of Home Affairs and Cooperation, Shri Amit Shah visiting the crash site of Air India Flight 171.jpg|thumb|দুৰ্ঘটনাস্থলীত গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহ]] প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে এক্সত শোক প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite tweet |last=Modi |first=Narenda |author-link=Narenda Modi |user=narendramodi |number=1933110947553681853 |date=12 June 2025 |title=The tragedy in Ahmedabad has stunned and saddened us. It is heartbreaking beyond words. In this sad hour, my thoughts are with everyone affected by it. Have been in touch with Ministers and authorities who are working to assist those affected. |access-date=12 June 2025}}</ref><ref name="BBC News" /> ১৩ জুনত তেওঁ দুৰ্ঘটনাস্থলী পৰিদৰ্শন কৰে আৰু চিকিৎসালয়খনো পৰিদৰ্শন কৰে। তেওঁ বিমানখনৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকজন আৰু বিমানৰ বাহিৰত আহত হোৱা লোকসকলক লগ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ পৰিস্থিতিৰ বুজ লয়।<ref name="modi">{{cite news |date=13 June 2025 |title=Authorities investigate one of India's worst aviation disasters as Modi visits the site |url=https://apnews.com/article/air-india-plane-crash-ahmedabad-survivor-boeing-787-18a1e45cb65bd716d6529b8922cc94b7 |access-date=13 June 2025 |work=AP News}}</ref> এই কাণ্ডৰ পিছত গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে গুজৰাটৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভূপেন্দ্ৰ পেটেলৰ সৈতে কথা পাতিছিল।<ref name="Firstpost">{{Cite web |url=https://www.firstpost.com/india/ahmedabad-plane-crash-live-updates-over-200-people-onboard-flight-casualty-numbers-awaited-liveblog-13896455.html |title=Ahmedabad Air India Flight Crash Live Updates: Miracle rescue as police finds a survivor in seat 11A |date=12 June 2025 |access-date=12 June 2025 |website=Firstpost}}</ref> পেটেলে কয় যে বিষয়াসকলক "তাৎক্ষণিক উদ্ধাৰ আৰু সাহায্য অভিযান" চলাবলৈ আৰু "যুদ্ধৰ ভিত্তিত" ব্যৱস্থা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। বিৰোধী নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]]য়ে শোক প্ৰকাশ কৰি শীঘ্ৰে সাহায্য প্ৰদান কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়।<ref>{{cite news |date=12 June 2025 |title=Sonia Gandhi, Rahul Gandhi express their grief over plane crash in Ahmedabad |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/sonia-gandhi-rahul-gandhi-express-their-grief-over-plane-crash-in-ahmedabad20250612175123/ |access-date=12 June 2025 |work=ANI News }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিক্ৰিয়া=== এই ঘটনাত শোক প্ৰকাশ কৰা ৰাষ্ট্ৰ আৰু চৰকাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ প্ৰধানমন্ত্ৰী কিয়েৰ ষ্টাৰমাৰ,<ref>{{cite news |date=12 June 2025 |title=India plane crash: Starmer says scenes from incident 'absolutely devastating' |url=https://news.sky.com/video/india-plane-crash-starmer-says-scenes-from-incident-absolutely-devastating-13382807 |access-date=12 June 2025 |work=Sky News}}</ref> ৰজা তৃতীয় চাৰ্লছ আৰু ৰাণী কেমিলা,<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/live/c8d1r3m8z92t?post=asset%3A77686f16-08ac-4567-b824-82f4ffc8ebe1#post |title=King and Queen 'desperately shocked' by crash |date=12 June 2025 |website=BBC News |access-date=12 June 2025}}</ref> [[কানাডা]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নি,<ref>{{Cite news |last=Vaishnavi |first=Arya |date=12 June 2025 |title=Carney, fellow world leaders react to tragic Air India crash |url=https://www.cbc.ca/news/world/air-india-crash-world-leaders-react-1.7559932 |access-date=13 June 2025 |work=Canadian Broadcasting Corporation}}</ref> আৰু পৰ্তুগীজ প্ৰধানমন্ত্ৰী লুইছ মণ্টেনেগ্ৰো।<ref>{{Cite web |date=12 June 2025 |title=Portuguese PM offers condolences |url=https://www.theportugalnews.com/news/2025-06-12/portuguese-pm-offers-condolences/98535 |access-date=12 June 2025 |website=The Portugal News}}</ref> ব্ৰিটেইনৰ বৈদেশিক কাৰ্যালয়ে ভাৰত আৰু ব্ৰিটেইনত সংকটকালীন দলৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/live/c8d1r3m8z92t?post=asset%3Af6561427-61ed-46c0-a599-d7409aa0a6e1#post |title=Crisis teams set up in India and the UK, Lammy says |date=12 June 2025 |website=BBC News |access-date=12 June 2025}}</ref> লণ্ডনত অনুষ্ঠিত বিশ্ব টেষ্ট চেম্পিয়নশ্বিপৰ ফাইনেলৰ সময়ত [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ক্ৰিকেট খেলুৱৈসকলে দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত লোকসকলক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{cite news |title=Ahmedabad plane tragedy: Australia, South Africa players pay tribute, unite to honour victims in WTC final |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/ahmedabad-plane-tragedy-australia-south-africa-players-pay-tribute-unite-to-honour-victims-in-wtc-final/articleshow/121825789.cms |work=The Times of India |date=12 June 2025 |access-date=13 June 2025}}</ref> ===কোম্পানীসমূহৰ প্ৰতিক্ৰিয়া=== এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ অধ্যক্ষ নটৰাজন চন্দ্ৰশেখৰনে ফ্লাইট ১৭১ বিমানখন “মৰ্মান্তিক দুৰ্ঘটনা”ত পতিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰি ক্ষতিগ্ৰস্তসকলৰ প্ৰতি “গভীৰ শোক” প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ কয় যে বিমান সংস্থাটোৰ গুৰুত্ব হৈছে ভুক্তভোগী আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালক সহায় কৰা, জৰুৰীকালীন দলসমূহক সহায় কৰা আৰু পৰীক্ষিত আপডেট প্ৰদান কৰা। তথ্য বিচৰাসকলৰ বাবে এটা জৰুৰীকালীন কেন্দ্ৰ আৰু সহায়ক দল সক্ৰিয় কৰা হৈছে।<ref name="ABP" /> এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ চিইঅ’ কেম্পবেল উইলছনে কয় যে “এয়া আমাৰ সকলোৰে বাবে কঠিন সময়” আৰু অতিৰিক্ত সহায়ৰ বাবে বিশেষ দল সংগঠিত কৰা হ’ব। তেওঁ লগতে কয় যে দুৰ্ঘটনাটোৰ তদন্তৰ বাবে সময় লাগিব।<ref>{{YouTube|oFObIFPoFfA|'This is a difficult day for all of us': Air India CEO Campbell Wilson on Ahmedabad plane crash}}</ref> দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত বিমানখনৰ সৈতে মিল থকা ৭৮৭-৮ বিমান এয়াৰ ইণ্ডিয়া বিমানখনে দিল্লীৰ পৰা পেৰিছ–চিডিজিলৈ উৰা মাৰিছিল। বিমান সংস্থাটোক সংকটৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ ইয়াক দিল্লীলৈ ওভতাই অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Schlappig |first=Ben |date=12 June 2025 |title=Air India Jet With CEO Onboard Diverts To Delhi, Following Crash |url=https://onemileatatime.com/news/air-india-jet-ceo-diverts-following-crash/ |access-date=12 June 2025 |website=One Mile at a Time}}</ref> বয়িঙৰ চিইঅ' কেলি অৰ্টবাৰ্গে এইবাৰৰ পেৰিছ এয়াৰ শ্ব'ত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পৰিকল্পনা বাতিল কৰি নিহতসকলৰ প্ৰতি সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে।<ref name="Reuters" /><ref>{{Cite web |last=Johnsson |first=Julie |date=12 June 2025 |title=Boeing CEO no stranger to crisis as 787 tragedy poses new test |url=https://www.latimes.com/business/story/2025-06-12/boeing-ceo-no-stranger-to-crisis-as-787-tragedy-poses-new-test |access-date=13 June 2025 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> অৰ্টবাৰ্গে কয় যে তেওঁ দুৰ্ঘটনাস্থলীত তদন্তকাৰীসকলক সহায় কৰিবলৈ বিশেষজ্ঞৰ এটা দলো পঠিয়াব। দুৰ্ঘটনাৰ দিনা এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ মূল কোম্পানী টাটা গ্ৰুপে নিহত যাত্ৰীসকলৰ পৰিয়ালক প্ৰতিজন ব্যক্তিক ₹১ কোটি (১ লাখ ২০ হাজাৰ মাৰ্কিন ডলাৰ) ক্ষতিপূৰণ দিয়াৰ লগতে আহত যাত্ৰীসকলৰ চিকিৎসাৰ খৰচো বহন কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite magazine |date=12 June 2025 |title=Tata Group announces Rs 1 crore compensation for victims of Air India plane crash |url=https://www.businesstoday.in/latest/corporate/story/tata-group-announces-rs-1-crore-compensation-for-victims-of-air-india-plane-crash-480217-2025-06-12 |access-date=12 June 2025 |magazine=Business Today (India)}}</ref> বয়িঙে কয় যে তেওঁলোকে প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিবেদনসমূহৰ বিষয়ে অৱগত আৰু তথ্যৰ মূল্যায়ন কৰি আছে।<ref>{{Cite magazine |first=Koustav |last=Das |date=12 June 2025 |title=Boeing reacts after Air India plane crashes in Ahmedabad with 242 onboard |url=https://www.indiatoday.in/business/story/boeing-reacts-after-air-india-plane-crashes-in-ahmedabad-with-242-onboard-2739764-2025-06-12 |access-date=12 June 2025 |magazine=India Today}}</ref> এই বিপৰ্যয়ৰ পিছত কোম্পানীটোৰ ষ্টক ফ্যুচাৰৰ মূল্য প্ৰায় ৯% হ্ৰাস পায়। বিমানখনৰ ইঞ্জিন নিৰ্মাণ কৰা জি ই এৰ'স্পেছে কয় যে তেওঁলোকে ভাৰতলৈ এটা দল প্ৰেৰণ কৰি ককপিটৰ তথ্য বিশ্লেষণ কৰিব। বয়িঙে দুৰ্ঘটনাৰ তদন্তত সহায় কৰিবলৈ আহমেদাবাদলৈ বিশেষজ্ঞ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite news |last=Lavelle |first=Daniel |last2=Vernon |first2=Hayden |last3=Ratcliffe |first3=Rebecca |last4=Yerushalmy |first4=Jonathan |last5=Chao-Fong |first5=Léonie |last6=Ambrose |first6=Tom |last7=Sedghi |first7=Amy |last8=Magee |first8=Caolán |last9=Vernon |first9=Daniel Lavelle (now); Hayden |date=2025-06-13 |title=Air India ordered to carry out 'additional maintenance actions' on Boeing 787-8/9 fleet – latest updates |url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/jun/12/air-india-flight-ai171-plane-crash-ahmedabad-india-latest-updates |access-date=2025-06-13 |work=the Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:বিমান দুৰ্ঘটনা]] jdz61pchrorgahoznsuuvr85duywp2g 0 123856 616942 616507 2026-07-13T00:24:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616942 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=আশু দেৱ|image=Asu Dev as in December 1982.jpg|image_size=|imagesize=|birth_name=আশুতোষ দেৱ|death_date={{Death date and age|df=yes|1983|02|6|1917|12|13}}|birth_date={{Birth date|df=yes|1917|12|13}}|awards=<!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) -->|website={{Official URL}}}}'''আশু দেৱ''' ({{Lang-en|Asu Dev}}), জন্ম '''আশুতোষ দেৱ''' [[ধুবুৰী|ধুবুৰী, অসম]], [[ভাৰত]] (১৩ ডিচেম্বৰ ১৯১৭ – ৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৩)<ref>{{Cite news|url=https://www.oocities.org/bipuljyoti/art/asudev.html|dead-url=6 February 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 December 2016|url=https://artofasudev.org/new-publications/#jp-carousel-1537}}</ref><ref>{{Cite book|last=Digitized|first1=Books|url=https://books.google.com/books?id=1NA6AAAAMAAJ&q=Ashu+Dev+painter|title=The Assam Quarterly|publisher=Assam Academy for Cultural Relations|year=1967|place=University of Michigan|pages=71|language=English}}</ref><ref>{{Cite book|last=Information|first1=Assam 1963|url=https://books.google.com/books?id=tNuXHcHJFTUC&dq=Asu+Dev+painting&pg=RA17-PA37|title=Assam Information - 1963|year=1963|pages=29 & 37, 38|language=English}}</ref><ref>{{Cite book|last=Modern Assamese Life and Culture|url=https://books.google.com/books?id=V1B1_9TsQzQC&q=Asu+Dev|title=Modern Assamese Life and Culture: Special Silver Jubilee 1985|publisher=Assam Academy for Cultural Relations, 1985|date=10 August 2018|place=University of Illinois at Urbana-Champaign|pages=96|language=English}}</ref> অসমৰ এগৰাকী অগ্ৰণী শিল্পী আছিল। তেওঁ আছিল একাধাৰে চিত্ৰশিল্পী, ভাস্কৰ্য শিল্পী আৰু কলা শিক্ষাবিদ। জীৱনকালত তেওঁ বাংলাদেশৰ জেছৌৰ আৰু খুলনা, [[আহমেদাবাদ]], চুৰাট, [[কলিকতা|কলকাতাৰ]] কেইবাটাও কটন মিল, জনতা কলেজ [[তিতাবৰ মহকুমা|তিতাবৰ]] অসম আৰু অসম বস্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী<ref>{{Cite web|url=https://assamtextileinstitute.org/main/|title=Assam Textile Institute – Assam Textile Institute}}</ref> আৰু [[ডিমাপুৰ|ডিমাপুৰ নাগালেণ্ডৰ]] ৱেভাৰছ ট্ৰেইনিং চেণ্টাৰত বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। তেখেতে তেখেতৰ চিত্ৰকলাৰ বিশিষ্ট শৈলী, য'ত তেওঁ আধুনিক পিক্সেলৰ দৰে মিহি আৰু ক্ষুদ্ৰ বিন্দু ব্যৱহাৰ কৰি পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিছিল, যাক শিল্প সমালোচকসকলে প্ৰায়ে পইণ্টিলিজম বুলি অভিহিত কৰিছিল। আশু দেৱ আছিল এজন স্ব-শিক্ষিত শিল্পী<ref>{{Cite web|url=https://indianreview.in/nonfiction/an-introduction-to-the-contemporary-paintings-in-assam/|title=Indian Review|date=11 January 2011}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 March 2018|url=https://janambhumi.in/VFZScmVVNTZVVDA9/en/Assam%60s%20pioneering%20contemporary%20artist%20Asu%20Dev%60s%20centenary%20celebrations.html|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=15 December 2025|archivedate=3 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203111800/https://janambhumi.in/VFZScmVVNTZVVDA9/en/Assam%60s%20pioneering%20contemporary%20artist%20Asu%20Dev%60s%20centenary%20celebrations.html|deadurl=yes}}</ref> যিয়ে প্ৰকৃতি আৰু শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ ক্ষুদ্ৰ পৰ্যবেক্ষণৰপৰাই নিজৰ শিল্পকৰ্ম সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ১৫–১৬ শতিকাৰ অসমীয়া সাধু-পণ্ডিত, কবি, নাট্যকাৰ, শিল্পী আৰু সমাজ-ধৰ্ম সংস্কাৰক [[শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] সৈতে জন্মগতভাৱে পৰিচিত হৈছিল। ''চিত্ৰ ভাগৱতৰ'' পৰা ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰ আৰু অঞ্চলটোৰ পৰম্পৰাগত লোককলা আৰু সংস্কৃতি, তেওঁৰ চিত্ৰৰ প্ৰধান বিষয় হৈ পৰা। ১৯৩০ চনৰপৰা প্ৰায় পঞ্চাশবছৰীয়া কলাত্মক কেৰিয়াৰৰ সময়ছোৱাত তেওঁ প্ৰায় ১৮০টা শিল্পকৰ্ম সৃষ্টি কৰিছিল, বেছিভাগেই চিত্ৰকলা, কেনভাছত তেল, পানীৰ ৰঙৰ টেম্পাৰা, বস্ত্ৰৰ ডিজাইন আৰু মটিফ, চিত্ৰকল্প, স্কেচ, অংকন আৰু কেইটামান ভাস্কৰ্য্য। ১৯৫২ চনত অসমত, ৱান মেন শ্ব’ অনুষ্ঠিত কৰা প্ৰথম শিল্পীসকলৰ ভিতৰত আছু দেৱৰ অন্যতম। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap; ">&#x5B; ''[[ৱিকিপিডিয়া:উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন</span>]]'' &#x5D; </sup> ১৯৮৩ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটী অসম]] ভাৰতত, ৬৫ বছৰ বয়সত আছু দেৱৰ মৃত্যু হয়।<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap; ">&#x5B; ''[[ৱিকিপিডিয়া:উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন</span>]]'' &#x5D; </sup> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কদম্বিনী দেৱ আৰু উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ<ref>{{Cite web|url=https://artanddeal.com/?p=5943|title=Essay – Art & Deal Magazine|access-date=2025-12-15|archivedate=2025-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251012075502/https://artanddeal.com/?p=5943|deadurl=yes}}</ref>ৰ ঘৰত আশু দেৱৰ জন্ম হৈছিল ধুবুৰী অসমত। উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ, উপাযুক্ত গুৱাহাটীৰ কাৰ্যালয়ত ‘ৰাজহ শ্ৰেষ্ঠাদাৰ’ '''(শেমেশদাৰ)''' হিচাপে কাম কৰিছিল। উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ,<ref>{{Cite web|url=https://artofasudev.org/umesh-chandra-deb/|title=UMESH CHANDRA DEB|date=9 March 2012}}</ref> শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ গৱেষণা পণ্ডিতো আছিল আৰু ১৩২৭ চনত (বাংলা পঞ্জিকা) অৰ্থাৎ ১৯২০ চনত শংকৰদেৱৰ ওপৰত বাংলা প্ৰকাশন প্ৰকাশ কৰিছিল। পাঁচজন ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰে গঠিত পৰিয়ালৰ তৃতীয় পুত্ৰ আছিল আশু দেৱ। আছু দেৱে [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|গুৱাহাটীৰ কটন কলেজিয়েট এইচ এছ স্কুলত]] অধ্যয়ন কৰিছিল, আৰু পিছলৈ ভাৰত আৰু [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] বিভিন্ন মিলত বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ পেছা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিছুদিনৰ বাবে তেওঁ গুৱাহাটীৰ অসম বস্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানত যোগদান কৰে। আশু দেৱৰ পৰিয়াল ২০০৩ চনলৈকে নিউফিল্ড (পশ্চিম) গুৱাহাটী ৭৮১০০৮ অসম ইণ্ডিয়াৰ মোঃ শ্বাহ ৰোডত থকা পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰত বাস কৰিছিল। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap; ">&#x5B; ''[[ৱিকিপিডিয়া:উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন</span>]]'' &#x5D; </sup> == পেছাদাৰী জীৱন == * [[জীৱেশ্বৰ বৰুৱা|জিবেশ্বৰ বৰুৱাই]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা ভাৰতৰ গুৱাহাটী, অসমৰ পানবজাৰত গৌহাটী কলা বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক হিচাপে সংযুক্ত যি পিছলৈ [[চৰকাৰী চাৰু আৰু কাৰু কলা মহাবিদ্যালয়|চৰকাৰী কলা আৰু শিল্প মহাবিদ্যালয়লৈ]] উন্নীত হয়, গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়, গুৱাহাটী, অসম ভাৰতৰ অন্তৰ্গত। * ১৯৭৬ চনৰপৰা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰধান কলা সংগঠন গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ সৈতে গুৱাহাটী ৭৮১০০৩ অসম ইণ্ডিয়াৰ চান্দমাৰীত প্ৰতিষ্থাপক সদস্য হিচাপে জড়িত।<ref>{{Cite web|url=https://www.gauhatiartistsguild.org/|title=Gauhati Artists' Guild – A Premier Art Organisation since 1976|work=www.gauhatiartistsguild.org}}</ref> == মঞ্চৰ অভিনয় == স্থানীয় নাট্য দলৰ সৈতে মঞ্চ নাটকতো অভিনয় কৰিছিল আশু দেৱে। তেখেতৰ বিখ্যাত নাটকসমূহ আছিল ''<nowiki/>'তাশ্বেৰ দেশ', 'মাষ্টাৰমশাই''' ইত্যাদি। গুৱাহাটী, তিতাবৰ, [[তেজপুৰ]] আৰু [[শ্বিলং|শিলচৰত]] মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল। == প্ৰদৰ্শনী == === একক প্ৰদৰ্শনী: ০৯ === # '''১৯৫২ চনৰ এপ্ৰিল :''' গুৱাহাটী, সৰ্বেশ্বৰ চক্ৰৱৰ্তীৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীৰ কামৰূপ একাডেমী প্ৰেক্ষাগৃহত ন্যায়াধীশ হোলীৰাম ডেকাৰ উদ্বোধনী আৰু ড° বি বৰুৱাৰ সভাপতিত্বত।<ref>{{Cite web|url=https://artofasudev.org/chronicle/|title=CHRONICLE|date=7 March 2012}}</ref> # '''১৯৫৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ :''' শ্বিলঙত পত্নী শ্ৰীমতী বেলা দেৱৰ সৈতে যৌথভাৱে শ্বিলং ৰটাৰী ক্লাবৰ উদ্যোগত আৰু স্থানীয় হিন্দুস্তান ষ্টেণ্ডাৰ্ড চৌহদত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী বিমলা প্ৰসাদ চলিহাই উদ্বোধন কৰে। # '''১৯৬৫ চনৰ ডিচেম্বৰ :''' ভাৰত-ছোভিয়েট কালচাৰেল ছ’চাইটি, অসমৰ উদ্যোগত আৰু ৰাজ্যিক কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰালত অসম আৰু নাগালেণ্ডৰ ৰাজ্যপাল বিষ্ণু সহায়ৰ উদ্বোধনী দ্য ষ্টেট চেণ্ট্ৰেল লাইব্ৰেৰী, শ্বিলঙত।<ref>{{Cite web|date=2022-02-10|title=asudev exhibition catalogue 1965|url=https://artofasudev.org/chronicle/asudev-exhibition-catalogue-1965/|accessdate=2024-11-07|work=ART OF ASUDEV|language=en}}</ref> # '''১৯৬৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত''' গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ সহযোগত আয়োজন কৰা, আৰু অসমৰ গুৱাহাটী ভাগৱতী প্ৰসাদ বৰুৱা ভৱনৰ ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰীত কমল নাৰায়ণ চৌধুৰীয়ে উদ্বোধন কৰা। # '''১৯৬৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী :''' ISCUS – ইণ্ডো-ছোভিয়েট কালচাৰেল ছ’চাইটি, অসমৰ উদ্যোগত [[শিৱসাগৰ]] # '''১৯৬৯ চনৰ এপ্ৰিল :''' অইল ইণ্ডিয়াৰ অধ্যক্ষই [[দুলীয়াজান]] উদ্বোধন কৰে। দুলীয়াজানৰ ক্লাব হাউচত শ্ৰী দেৱকান্ত বৰুৱা। # '''১৯৭৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত''' গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ সহযোগত, আৰু অসমৰ গুৱাহাটী ভাগৱতী প্ৰসাদ বৰুৱা ভৱনৰ ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰীত কমল নাৰায়ণ চৌধুৰীয়ে উদ্বোধন কৰে। # '''১৯৭৯ চনৰ মে’ মাহত''' হাউচ অৱ ছোভিয়েট কালচাৰৰ উদ্যোগত অল ইণ্ডিয়া ফাইন আৰ্টছ এণ্ড ক্ৰাফ্টছ ছ’চাইটিৰ সহযোগত নতুন দিল্লী। # '''১৯৮২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত''' কলকাতাৰ গৰ্কি সাডানে কলিকতাত থকা ইউ এছ এছ আৰ কনছুলেট জেনেৰেলৰ DRUZHBA & Cultural Department ৰ সহযোগত গৰ্কি চাদানত আয়োজন কৰে। চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু শিল্পী পূৰ্ণেন্দু পাত্ৰীয়ে উদ্বোধন কৰা আৰু শিল্পী দেৱব্ৰত মুখাৰ্জীৰ সভাপতিত্বত প্ৰদৰ্শনী। === দলীয় প্ৰদৰ্শনী: ১৩ === # '''১৯৫২ চনৰ ডিচেম্বৰ''' : কলকাতাৰ চৌৰিঘীস্থিত ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয়ত সূক্ষ্ম কলা একাডেমীৰ ১৭সংখ্যক বাৰ্ষিক সৰ্বভাৰতীয় প্ৰদৰ্শনী # '''১৯৫৫ চনৰ ডিচেম্বৰ :''' [[একাডেমী অফ ফাইন আৰ্টচ|একাডেমী অৱ ফাইন আৰ্টছ, কলকাতা]] # '''১৯৬৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত''' গুৱাহাটীৰ জিলা পুথিভঁৰালত ভাৰতীয় প্ৰগতিশীল লেখক সন্থাৰ উদ্যোগত। # '''১৯৭১ চনৰ মাৰ্চ :''' গুৱাহাটীৰ কটন কলেজ ইউনিয়ন হলত অসম একাডেমী ফৰ কালচাৰেল ৰিলেচনৰ উদ্যোগত। # '''১৯৭৩ চনৰ জুন মাহত গুৱাহাটীত বিশ্ব যুৱ মহোৎসৱ (অসম ৰাজ্যিক যুৱ মহোৎসৱ)। ''' # '''১৯৭৫ চনৰ এপ্ৰিল :''' অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীস্থিত ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰী। # '''১৯৭৫ চনৰ মে’ মাহত''' গুৱাহাটীৰ অসম সূক্ষ্ম কলা আৰু শিল্পকলা সমিতিৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীৰ ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰী। # '''১৯৭৬ চনৰ জানুৱাৰী চন:''' গুৱাহাটীৰ অসম সূক্ষ্ম কলা আৰু শিল্প সমিতিৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীস্থিত ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰী। # '''১৯৭৬ চনৰ আগষ্ট মাহত''' অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ উদ্যোগত ৰবীন্দ্ৰ ভৱন, গুৱাহাটী। # '''১৯৭৮ চনৰ জুলাই :''' গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীৰ ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰী। গৌহাটি # '''১৯৭৯ চনৰ এপ্ৰিল :''' গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীৰ ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰী। গৌহাটি # '''১৯৮০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত''' অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীস্থিত ৰাজ্যিক আৰ্ট গেলেৰী। # '''১৯৮২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ :''' তৃতীয় ৰাজ্যিক সন্মিলন উপলক্ষ্যে অসম প্ৰগতিশীল লেখক, আৰু শিল্পী, সন্থাৰ উদ্যোগত গুৱাহাটীৰ ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰী আৰু উদ্বোধন কৰে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু শিল্পী পূৰ্ণেন্দু পত্ৰীয়ে। === পুৰ্বদৃষ্টিসম্পন্ন প্ৰদৰ্শনী (১৯৮৩ চনৰ পিছৰ) === '''১৯৮৩ আৰু ১৯৮৯ চন :''' অসম ভাৰত চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়, আৰু গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ড গুৱাহাটীৰ উদ্যোগত আছু দেৱৰ পৰিয়ালৰ সহযোগত ৰাজ্যিক আৰ্ট গেলেৰী গুৱাহাটী। '''২০০৭:''' অসম ভাৰতৰ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]] গুৱাহাটীত আছু দেৱৰ পৰিয়ালৰ সহযোগত অনুষ্ঠিত। '''২০১৭:''' অসম ভাৰতৰ গুৱাহাটীৰ গেলেৰী ১ & ২ গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডত শতবাৰ্ষিক ৰেট্ৰ’স্পেকটিভ অনুষ্ঠিত হয়। <ref>{{Cite web|url=https://artofasudev.org/asudev-centenary-retrospective-2017/|title=ASUDEV CENTENARY RETROSPECTIVE 2017|date=23 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Gauhati Artists'|first1=Guild|date=13 December 2017|title=Asu dev-multicolour- Multicolour Catalogue published by Gauhati Artists' Guild Guwahati for Asu Dev Centenary Retrospective 2017|url=https://artofasudev.files.wordpress.com/2017/12/asudev-multicolour-brochure.pdf|journal=Gauhati Artists' Guild Exhibition Catalogue for Circulation|publisher=Gauhati Artists' Guild Guwahati|volume=Asu Dev Centenary Retrospective 2017|pages=32 including the front and back covers}}</ref> অসুদেৱ আৰ্ট ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ উদ্যোগত। == চিত্ৰকলাৰ সংগ্ৰহ == === সংগঠনসমূহে সংগ্ৰহ কৰা আশু দেৱৰ চিত্ৰকলা === * আশুদেৱ আৰ্ট ফাউণ্ডেচন (আশু দেৱৰ পৰিয়ালৰ এটা অলাভজনক ট্ৰাষ্ট) গুৱাহাটী অসম ইণ্ডিয়া * AAFTAA, গুৱাহাটী অসম ভাৰত * অসম তেল সংমণ্ডল, অসম, ভাৰত (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ১২) * [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]], গুৱাহাটী, অসম ভাৰত (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ০২) * বিৰলা ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ, কলকাতা, ভাৰত (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ০১) * ভাৰতৰ নতুন দিল্লীত চেকোস্লোভাকিয়া, বুলগেৰিয়া, যুগোস্লাভিয়া, ৰোমানিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ কনছুলেট * অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয় ষ্টেট আৰ্ট গেলেৰী, গুৱাহাটী অসম ভাৰতৰ বাবে। (চিত্ৰ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে: ০৩) * গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ড, গুৱাহাটী, অসম ভাৰত (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ০১) * মেঘালয় চৰকাৰ (সংগ্ৰহ কৰা চিত্ৰসমূহ:?) * [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] পুথিভঁৰাল, গুৱাহাটী, অসম ভাৰত (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ০১) * [[সন্দিকৈ ছোৱালী মহাবিদ্যালয়|হেণ্ডিক গাৰ্লছ কলেজ]], গুৱাহাটী, অসম ভাৰত (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ০১) * হাউচ অৱ ছোভিয়েট কালচাৰ, নতুন দিল্লী, ভাৰত (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ০৬) * অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড, দুলীয়াজান, শিৱসাগৰ অসম ইণ্ডিয়া (চিত্ৰ সংগ্ৰহ: ১০) === ব্যক্তিগত সংগ্ৰাহকে সংগ্ৰহ কৰা আশু দেৱৰ চিত্ৰ === ভাৰতৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰাহক: বেংগালুৰু, দুলীয়াজান, শিৱসাগৰ, গুৱাহাটী, কলকাতা, মুম্বাই, ডিমাপুৰ, নতুন দিল্লী, শিলচৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম (ত্ৰিবেন্দ্ৰম) ভাৰতৰ বাহিৰত ব্যক্তিগত সংগ্ৰাহক: ছোভিয়েট ইউনিয়ন, ব্ৰিটেইন আৰু আমেৰিকা == পৰিয়াল == আশু দেৱে ১৯৫১ চনৰ ৫ জুনত তেতিয়াৰ অসমৰ শ্বিলংত বেলা দেৱ '''(বেলা পালিত)ৰ''' সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। বেলা দেৱ, [[বিশ্ব-ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়|''পাঠ ভৱন'', কলাভৱন আৰু ''সংগীত ভৱন,'' বিশ্বভাৰতী শান্তিনিকেতন]] পশ্চিম বংগ ভাৰতত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি গুৱাহাটী অসম ইণ্ডিয়াৰ অসম বস্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানত বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ হিচাপে যোগদান কৰি ১৯৯১ চনত একেটা পদতে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। আশু দেৱৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ অনুতোষ দেৱ<ref>{{Cite web|url=https://anutoshdeb.org/|title=My images through ages...!|date=2 January 2015|work=My images through ages...!}}</ref><ref>{{Cite news|date=10 June 2018|pages=4 Sunday reading|url=https://artofasudev.org/new-publications/#jp-carousel-1551}}</ref> গুজৰাট ভাৰতৰ বড়োদা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মহাৰাজ সয়াজীৰাও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰপৰা প্ৰয়োগ কলা বিভাগত স্নাতক আৰু ভাৰত চৰকাৰৰ শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় সংগঠনৰ স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় সংগঠনত কলা শিক্ষাবিদ হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি বৰ্তমান বৰ্ষত বাস কৰি আছে গুৱাহাটী। আশু দেৱৰ বোৱাৰী তুলিৰেখা দেৱ <ref>{{Cite web|url=https://tulirekha.org/|title=Tulirekha's Art World...|date=6 May 2012|work=Tulirekha's Art World...}}</ref> পশ্চিম বংগৰ কলা ভৱন বিশ্বভাৰতী শান্তিনিকেতনৰপৰা সূক্ষ্ম কলা (চিত্ৰকলা) বিষয়ত স্নাতক আৰু বৰ্তমান গুৱাহাটী অসম ইণ্ডিয়াৰ ৰয়েল গ্ল'বেল স্কুলৰ সৈতে কাম কৰি থকা এগৰাকী কলা শিক্ষাবিদ। আশু দেৱৰ নাতিনীয়েক অনুৰেখা দেৱ, গুজৰাট ভাৰতৰ বৰোদা মহাৰাজ সয়াজীৰাও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰপৰা চিত্ৰ শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ গৌতম বুধ নগৰৰ শিৱনাদাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা দৃশ্য কলাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। == সম্বৰ্ধনা জ্ঞাপন == '''১৯৮২:''' ২৫সংখ্যক ৰঙালী বিহু উদ্‌যাপন, গুৱাহাটী বিহু সন্মিলনী, লতাশিল, গুৱাহাটী অসম ভাৰত<ref>{{Cite news|url=https://www.oocities.org/bipuljyoti/art/asudev.html|dead-url=6 February 2022}}</ref> == মৃত্যু == কিছু অস্বস্তি অনুভৱ কৰি বুকুৰ বিষৰ অভিযোগত আছু দেৱক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হয়, আৰু ১৯৮৩ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীৰ নিশা ৯ বজাত গুৱাহাটী অসমৰ ভৰলুমুখৰ গৌহাটী নাৰ্চিং হোমত ভৰ্তি কৰোৱা হয়। ১৯৮৩ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পুৱা ৬:৩৫ বজাত হঠাৎ হৃদযন্ত্ৰ বন্ধ হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ ম্যাদ উকলি যায় ভূতনাথ শ্মশান, গুৱাহাটী। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত পৰিয়ালৰ সদস্য, সহযোগী শিল্পী, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, শুভাকাংক্ষীসকল উপস্থিত থাকে। মৃত্যুৰ সময়ত আশু দেৱৰ বয়স আছিল ৬৫ বছৰ। == আশু দেৱ কলা বৃত্তি == ২০১৬ চনৰ শতবাৰ্ষিকী বৰ্ষৰপৰা শিল্পীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে আশু দেৱ আৰ্ট বৃত্তি<ref>{{Cite news|date=20 August 2017|title=Artist couple pledges ₹50k fine arts scholarship|url=https://artofasudev.org/invitation/#jp-carousel-678|access-date=15 December 2025|archivedate=14 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214195255/https://artofasudev.org/invitation/#jp-carousel-678|deadurl=yes}}</ref> আৰম্ভ কৰিছে '''। ''' বাৰ্ষিক বৃত্তিৰ জৰিয়তে অসমৰ এজন ছাত্ৰ, স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ত সূক্ষ্ম কলা বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী, ভাৰতৰ যিকোনো UGC & চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ফাইন আৰ্ট কলেজ/বিশ্ববিদ্যালয়ত নিয়মীয়া ছাত্ৰ হিচাপে নামভৰ্তি কৰা, আৰু অসম ৰাজ্যৰ বাহিৰৰ এজন ছাত্ৰক প্ৰদান কৰা হ’ব। 'আশু দেৱ আৰ্ট বৃত্তিত আশু দেৱ আৰ্ট ফাউণ্ডেশ্যনৰ ট্ৰাষ্টীসকলে মনোনীত কৰা গঠিত জুৰীৰদ্বাৰা নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে কেৱল এজন আবেদনকাৰীক মেমেণ্টো, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু এককালীন আৰ্থিক অনুদান ₹ ৫০,০০০ টকাৰ অনুদান বহন কৰে। === বঁটা বিজয়ী === '''<nowiki/>'<nowiki/>''২০২৫: [[:en:Asu_Dev#/media/File:PRANTIKA_SAHA_RECEIVING_THE_ASUDEV_ARTT_SCHOLARSHIP_2025.jpg|প্ৰান্তিকা সাহা]]'<nowiki/>''''' '''২০২৪: [[commons:File:2024ː_ASUDEV_ART_SCHOLARSHIP_AWARDEE.jpg|জ্যোতিস্মৃতি বৰদলৈ]]''' '''২০১৮: ''[https://artofasudev.org/asudev-art-foundation/2018-asudev-art-scholarship-jury/2018-awardee/#jp-carousel-1222 দেবাংগনা পল]'''''<ref>{{Cite web|date=13 December 2018|title=SECOND AAS AWARDEE 2018|url=https://artofasudev.org/asudev-art-foundation/2018-asudev-art-scholarship-jury/2018-awardee/|work=artofasudev.org}}</ref> '''২০১৭: ''[https://artofasudev.org/asudev-art-foundation/2017-asudev-art-scholarship-jury/2017-asudev-art-scholarshipawardee/#jp-carousel-746 সীমান্ত ভাগৱতী]''''' [[চিত্ৰ:2024ː_ASUDEV_ART_SCHOLARSHIP_AWARDEE.jpg|left|thumb|153x153px|১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪ তাৰিখে গুৱাহাটী অসম ভাৰতৰ ASUDEV ART FOUNDATION ত ASUDEV ART SCHOLARSHIP 2024 লাভ কৰি থকা জ্যোতিস্মৃতি বৰদলৈয়ে। ]] == আশু দেৱ শতবাৰ্ষিকী ৰেট্ৰ’স্পেকটিভ ২০১৭ == গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ সহযোগত আশু দেৱ আৰ্ট ফাউণ্ডেশ্যনৰ সহযোগত ১৩ ডিচেম্বৰৰপৰা ২৭ ডিচেম্বৰ ২০১৭লৈ গুৱাহাটী অসম ইণ্ডিয়াৰ গৌহাটী আৰ্টিষ্ট গিল্ডৰ গেলেৰী ১ & ২ ত আশু দেৱ শতবাৰ্ষিক ৰেট্ৰ'স্পেকটিভ ২০১৭ <ref>{{Cite news|last=Entertainment Culture|first=Press Trust of India|date=16 March 2018|title=Assam's pioneering contemporary artist Asu Dev's centenary celebrations|page=Web publication|work=The Business Standard|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/assam-s-pioneering-contemporary-artist-asu-dev-s-centenary-celebrations-118031600469_1.html|access-date=5 February 2022}}</ref> এম এফ এ গ্ৰাফিক্সত অধ্যয়ন কৰি থকা কলা ভৱন শান্তিনিকেতনৰ চূড়ান্ত বৰ্ষৰ ছাত্ৰ সীমান্ত ভাগৱতীকো প্ৰথম আশুদেৱ কলা বৃত্তি প্ৰদান কৰা হয়। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap; ">&#x5B; ''[[ৱিকিপিডিয়া:উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন</span>]]'' &#x5D; </sup> == চিত্ৰ বীথিকা == আশু দেৱৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য ৰচনা<ref>{{Cite web|url=https://www.asianage.com/life/art/250717/founding-works-of-modern-assamese-art-on-display.html|title=Founding works of modern Assamese art on display|first=Durba|last=Ghosh|date=25 July 2017|work=The Asian Age}}</ref> হ'ল- ''দ্য ৱেক'' c.1948, ''দ্য কেজ'' c.1958, ''হৰিজন'' c.1966, ''হিউমেনিটি আপৰুটড'' c.1968, ''চিম্ফনী'' c.1973, ''লাইফ মুভছ অন'' c.1973, ''নাইট এৱেক'' c.1978, ''দ্য কণ্টেণ্ডাৰ্ছ'' c.1978, ''দ্য হাণ্ট'' c.1978, ''বাৰ্থ অৱ এ নিউ ৰিদম'' c.1981, ''শ্বেড' অৱ লাইফ'' c.1981, আৰু আৰম্ভণিৰ জল ৰঙৰ টেম্পাৰা, পিক্সেল ইফেক্ট আছে আনহাতে অন্যান্য কেনভাছত বল্ড ষ্ট্ৰ'ক আৰু ডাব আছিল যেনে ''দ্য বাৰ্থ অৱ এ নিউ লাইফ'' c.1962, ''ভাৰ্জিনিটি'' c.1964, ''অন দ্য ৱে টু ৱৰ্ক'' c.1964, ''দ্য চাইলেণ্ট ফ্লাটাৰ'' c.1965, ''মাই কম্ৰেড'' c.1966, ''এ লেজি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সন্ধিয়া প্ৰায়'' ১৯৬৬ চনত আশু দেৱ আৰ্ট ফাউণ্ডেচনত নথিভুক্ত আৰু ফটো তোলা কেনভাছৰ ওপৰত তৈল চিত্ৰ<ref>{{Cite web|url=https://indianreview.in/nonfiction/remembering-my-father-asudev/|title=Indian Review : Painter and Artist : Remembering My Father....Asudev by Anutosh Dev|date=19 June 2011}}</ref> কেইখনমান শিল্পকৰ্মৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web|url=https://artofasudev.org/aaftaa/|title=AAFTAA|date=27 December 2019}}</ref> আছুডেভৰ শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শনৰ বাবে পৰিয়ালটোৱে ব্যক্তিগতভাৱে এখন স্থায়ী গেলেৰী স্থাপন কৰিছে আৰু নিযুক্তিৰ সময়ত ৰাজহুৱাভাৱে চোৱাৰ বাবে মুকলি। ভাৰতৰ বৰঠাকুৰ মিল ৰোড উলুবাৰী গুৱাহাটী ৭৮১০০৭ অসমৰ ৪৫ নং ঘৰ কল্পনা এনক্লেভত অৱস্থিত এই গেলেৰীখন। == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://artofasudev.org/ Official Website of Asu Dev] * [https://artanddeal.com/?p=5943 Essay – Art & Deal Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251012075502/https://artanddeal.com/?p=5943 |date=2025-10-12 }} * [https://indianreview.in/nonfiction/an-introduction-to-the-contemporary-paintings-in-assam/ Indian Review] * [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/assam-s-pioneering-contemporary-artist-asu-dev-s-centenary-celebrations-118031600469_1.html] * [https://www.asianage.com/life/art/250717/founding-works-of-modern-assamese-art-on-display.html Founding works of modern Assamese art on display] * [https://artanddeal.com/?p=5943 Essay – Art & Deal Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251012075502/https://artanddeal.com/?p=5943 |date=2025-10-12 }} * [https://indianreview.in/nonfiction/remembering-my-father-asudev/ Indian Review : Painter and Artist : Remembering My Father....Asudev by Anutosh Dev] * [https://tulirekha.org/taa/ TAA] * https://janambhumi.in/VFZScmVVNTZVVDA9/en/Assam%60s%20pioneering%20contemporary%20artist%20Asu%20Dev%60s%20centenary%20celebrations.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220203111800/https://janambhumi.in/VFZScmVVNTZVVDA9/en/Assam%60s%20pioneering%20contemporary%20artist%20Asu%20Dev%60s%20centenary%20celebrations.html |date=2022-02-03 }} * [https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/exhibition-showcasing-pioneer-artists-of-assam-1002802-2017-07-23#:~:text=Among%20the%20other,and%20Tapan%20Bordoloi. https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/exhibition-showcasing-pioneer-artists-of-assam-1002802-2017-07-23#:~:text=Among%20the%20other,and%20Tapan%20Bordoloi.] * [http://www.ptinews.com/news/8913410_Exhibition-showcasing-pioneer-artists-of-Assam.html#:~:text=Among%20the%20other,and%20Tapan%20Bordoloi. http://www.ptinews.com/news/8913410_Exhibition-showcasing-pioneer-artists-of-Assam.html#:~:text=Among%20the%20other,and%20Tapan%20Bordoloi.] {{DEFAULTSORT:আশু দেৱ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ চিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী]] 2re5o91q6zfze0piw0qegp1xdr0ns0p 0 130265 616943 616333 2026-07-13T00:43:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616943 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | image = Arsafm Qudrat E Khoda.jpg | caption = ২০২৫ চনত ড. কুদৰত এ খোদা | native_name = | name = আৰছাম কুদৰত এ খোদা | honorific prefix = [[ইমাম]] | birth_date = {{Birth date|1985|06|16|df=y}} | children = ৪ | native_name_lang = | birth_place = ১৫৪ আৰামবাগ, মতিঝীল, [[ঢাকা]]। | office1 = [[দেৱানবাগ শ্বৰীফ|দেৱানবাগ শ্বৰীফৰ]] পৰিচালক, সমন্বয়ক আৰু সমস্যা সমাধানকাৰী | title = | nationality = {{ubl|{{BAN}}}} | spouse = নাদিয়া এ খোদা | website = {{URL|qudratekhoda.net}} | religion = [[ইছলাম]] | denomination = [[চুফীবাদ]] | philosophy = [[চুফীবাদ]] | predecessor = [[চৈয়দ মাহবুব এ খোদা]] | module = {{Infobox Arabic name|embed=yes | ism = Arsafm Qudrat-e-Khudā<br />ارسافم قدرةِ خدا | nasab = Sayyid Maḥbūb-e-Khudā<br />سيد محبوبِ خدا | laqab = Imām al-Aʿẓam<br />إمام الأعظم }} | parents = [[চৈয়দ মাহবুব এ খোদা]] এবং চৈয়দা হামিদা বেগম | founder = কদৰ ফাউণ্ডেচন | othername = কদৰ ({{lang|ar|قدر}}) | home_town = ব্ৰহ্মনবাৰীয়া | citizenship = [[বাংলাদেশী]] | awards = * বাংলাদেশৰ পিপলছ ইউনিভাৰ্চিটিৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ নেতৃত্বৰ বঁটা * আমেৰিকান ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইউনিভাৰ্চিটি-বাংলাদেশৰ পৰা কমিউনিটি লিডাৰশ্বিপ বঁটা | education = ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বত পি এইচ ডি ইছলামিক অধ্যয়নত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী }} '''আৰছাম কুদৰত এ খোদা''' (জন্ম: ১৬ জুন ১৯৮৫) এজন ইছলামি পণ্ডিত, চুফী, লেখক আৰু ধৰ্মীয় নেতা। তেওঁ দেৱানবাগ শৰীফৰ পৰিচালক<ref>{{Cite web|url=https://dewanbagsharif.org/|accessdate=2025-12-10|title=Dewanbag Sharif - Sufi Emperor Hazrat Dewanbaghi (RA)|language=en-US|date=2024-10-15}}</ref>, যিটো এটা চুফী সংগঠন, য’ত তেওঁ মুহাম্মদী ইছলামৰ নীতিসমূহ শিক্ষা দিয়ে<ref>{{Cite news|date=2025-01-03|language=en|title=Muhammadi Islam: Your Path to Authentic Peace & Spiritual Revival - Muhammadi Islam|url=https://muhammadiislam.org/|accessdate=2025-12-10|archivedate=2025-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251222234342/https://muhammadiislam.org/|deadurl=yes}}</ref>, মুৰাকাবা আৰু ইছলামী ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰাৰ জৰিয়তে আধ্যাত্মিক জাগৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite journal|last=Qudrat E Khoda|first=Arsafm|title=Philosophy of Spiritual Meditation|url=https://www.researchgate.net/publication/380974770_Philosophy_of_Spiritual_Meditation|journal=Academic Journal on Arts & Humanities Education (AJAHE)|publisher=ResearchGate|accessdate=2025-11-30}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ কদৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু অধ্যক্ষ।<ref>{{Cite web|title=About – Qadr Foundation|url=https://qadr.foundation/about-us/|accessdate=2025-12-10|language=en-US}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই প্ৰতিষ্ঠানটো এটা দাতব্য আৰু ধৰ্মীয় সংস্থা, যিয়ে সমাজকল্যাণমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে।<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.dhakapost.com/probash/392940|title=মালয়েশিয়ায় পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবী (সা.) পালিত|last=সৌৰভ|first=এস এ|date=2025-09-07|publisher=ঢাকা পোস্ট|accessdate=2025-12-08}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.banglaedition.com/migration/2025/09/07/248476|title=মালয়েশিয়ায় ঈদে মিলাদুন্নবী (সা.) পালিত|date=2025-09-07|publisher=বাংলা এডিশন|accessdate=2025-12-08}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|last=Hasan|first=Mehedi|date=2025-05-21|language=en-US|url=https://janorob.com/islam/sufism/1077/|title=দেওয়ানবাগীৰ উত্তৰসূৰি কুদৰত এ খোদা: জন্ম, শিক্ষা, কৰ্মজীবন, সামাজিক সেবা ও আন্তৰ্জাতিক সুফি কাৰ্যক্ৰম|accessdate=2025-12-10|publisher=জনৰব|archivedate=2025-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251228133436/https://janorob.com/islam/sufism/1077/|deadurl=yes}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.jaijaidin.news/details/10248/santir-barta-chriye-dhakay-bisw-aseke-rasul-smmeln-onushthit|title=শান্তিৰ বাৰ্তা ছড়িয়ে ঢাকায় বিশ্ব আশেকে ৰাসুল সম্মেলন অনুষ্ঠিত|date=2025-12-12|publisher=যায়যায়দিন|accessdate=2025-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251212151259/https://www.jaijaidin.news/details/10248/santir-barta-chriye-dhakay-bisw-aseke-rasul-smmeln-onushthit|archivedate=2025-12-12}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু পৰিয়াল == কুদৰত-এ-খোদাৰ জন্ম ১৯৮৫ চনৰ ১৬ জুনত ঢাকাৰ মতিঝিলৰ ১৫৪ নম্বৰ আৰামবাগত এটা ঐতিহ্যবাহী ধৰ্মীয় পৰিয়ালত হয়। ১৪০৫ হিজৰিৰ পবিত্ৰ ৰমজান মাহৰ শবে কদৰত তেওঁৰ জন্ম হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ ডাকনাম “কদৰ” ৰখা হয়। তেওঁ দেৱানবাগ শৰীফৰ প্ৰতিষ্ঠাতা সৈয়দ মাহবুব-এ-খোদা আৰু চৈয়দা হামিদা বেগমৰ পুত্ৰ।<ref name=":0" /> তেওঁৰ নানাজন আছিল প্ৰখ্যাত চুফী পীৰ সৈয়দ আবুল ফজল চুলতান আহমেদ, যিজন “চন্দ্ৰপুৰী” নামেৰেও পৰিচিত। কুদৰত-এ-খোদা দৰবাৰৰ ধৰ্মীয় পৰিবেশত ডাঙৰ-দীঘল হয়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ ওচৰৰ পৰাই তাসাউফ আৰু মুহাম্মদী ইছলাম সম্পৰ্কে দৃঢ় জ্ঞান লাভ কৰাৰ সুযোগ পায় আৰু কিশোৰ অৱস্থাতেই দৰবাৰৰ বিভিন্ন কাৰ্যত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হয়।<ref name=":0" /> == শিক্ষা == মাধ্যমিক আৰু উচ্চমাধ্যমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ দ্য পিপলছ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাংলাদেশৰ পৰা ইছলামিক ষ্টাডিজত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তাৰ পাছত তেওঁ আয়াৰলেণ্ডৰ পৰা ধৰ্মতত্ত্বত পিএইচডি ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।<ref name=":0" /> == কেৰিয়াৰ == শিক্ষাজীৱন সম্পন্ন কৰাৰ পিছত কুদৰত-এ-খোদাই দ্য পিপলছ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাংলাদেশৰ ইছলামিক ষ্টাডিজ বিভাগত প্ৰভাষক হিচাপে তেওঁৰ শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ফাৰ ইষ্ট ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটিৰ ইছলামিক ষ্টাডিজ বিভাগত সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=About - Imam Dr. Qudrat E Khoda|url=https://qudratekhoda.net/about/|accessdate=2025-12-10|language=en-US|date=2022-09-06}}</ref> == ধৰ্মীয় নেতৃত্ব == ২০১৩ চনত সৈয়দ মাহবুব-এ-খোদাই কুদৰত-এ-খোদাক দেওয়ানবাগ শৰীফৰ সমস্যা সমাধানকাৰী আৰু সমন্বয়কাৰী হিচাপে নিযুক্ত কৰে। ২৮ ডিচেম্বৰ ২০২০ তাৰিখে তেওঁৰ মৃত্যুৰ<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/bengali/news-55463768|title=দেওয়ানবাগী পীৰ হিসাবে পৰিচিত সৈয়দ মাহবুবেৰ উত্থান যেভাবে|date=2020-12-28|publisher=BBC Bangla|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/city/news/syed-mahbub-e-khuda-dewanbagi-passes-away-2018453|title=Syed Mahbub-e-Khuda Dewanbagi passes away|date=2020-12-28|publisher=দ্য ডেইলি স্টাৰ|language=en}}</ref> আগতে জাৰি কৰা এটা আনুষ্ঠানিক ওছিয়তৰ জৰিয়তে মাহবুব-এ-খোদাই কুদৰত-এ-খোদাক তেওঁৰ আধ্যাত্মিক আৰু প্ৰাতিষ্ঠানিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিৰ্বাচন কৰে।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=The Holy Osyoth (Will) - Dewanbag Sharif|url=https://dewanbagsharif.org/the-holy-osyoth-will/|accessdate=2025-12-10|date=2022-04-18|language=en-US}}</ref> এই মনোনয়নৰ পাছত কুদৰত-এ-খোদাই ২০২১ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে দেওয়ানবাগ শৰীফৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। বৰ্তমান তেওঁ এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নেতৃত্ব দি আছে আৰু তেওঁৰ পিতৃয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আধ্যাত্মিক বংশধাৰাৰ অনুসাৰে মুহাম্মদী ইছলামৰ অনুসাৰীক পথপ্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == কাৰ্যকলাপ == === আদালত সম্পৰ্কীয় কাম-কাজ === কুদৰত-এ-খোদাই সাপ্তাহিক খুতবা প্ৰদান কৰে, যিবোৰ বাংলাদেশ আৰু বিদেশৰ বিভিন্ন দেওয়ানবাগ শৰীফ কেন্দ্ৰত সজীৱভাৱে সম্প্ৰচাৰ কৰা হয়। তেওঁৰ খুতবাবোৰত সুফিবাদ আৰু ইছলামি শিক্ষাৰ পৰা আহৰণ কৰা বিষয়সমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আত্মশুদ্ধি, নৈতিক চৰিত্ৰ, আল্লাহৰ প্ৰতি ভক্তি, মানৱতাৰ প্ৰতি ভালপোৱা আৰু সমাজত ব্যক্তিৰ নৈতিক দায়িত্ব অন্তৰ্ভুক্ত। আধ্যাত্মিক নিৰ্দেশনাৰ উপৰিও তেওঁৰ বক্তৃতাসমূহত সমসাময়িক সামাজিক বিষয়সমূহো আলোচনা কৰা হয়, য’ত ঐক্য, কৰুণা আৰু শান্তিপূৰ্ণ সহাবস্থানৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Imam Dr. Qudrat E Khoda’s Teachings {{!}} Tasawwuf & Ethics|url=https://qudratekhoda.net/teachings/|accessdate=2025-12-10|date=2025-07-20|language=en-US}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কুদৰত-এ-খোদাই দেওয়ানবাগ দৰবাৰত বিস্তৃত ধৰ্মীয় আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন আৰু তত্ত্বাৱধানত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থাকে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ ভিতৰত বিশ্ব আশেকে ৰাসূল সম্মেলন<ref name=":1" /><ref>{{Cite news|url=https://www.jugantor.com/country-news/777680|title=ত্ৰিশালে আশেকে ৰাসুল (সা.) সম্মেলন|date=2024-02-23|publisher=দৈনিক যুগান্তৰ|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.deshrupantor.com/492444/%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC-%E0%A6%86%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%B2-%E0%A6%B8%E0%A6%BE.-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%A8|title=ত্ৰিশালে বিশ্ব আশেকে ৰাসুল (সা.) সম্মেলন|date=2024-02-27|publisher=দৈনিক দেশ ৰূপান্তৰ|accessdate=2025-12-10}}</ref>, ঈদ-এ-মিলাদুন্নবী<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite news|url=https://mzamin.com/news.php?news=178969|title=ঈদে মিলাদুন্নবী উপলক্ষ্যে বৰ্ণাঢ্য শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত|date=2025-09-07|publisher=মানবজমিন}}</ref>, আশুৰা, শবে কদৰ আৰু শবে বৰাত, লগতে বিভিন্ন চেমিনাৰ, প্ৰশিক্ষণ অধিৱেশন (তা’লিম) আৰু মুহাম্মদী ইছলামৰ শিক্ষাৰ ওপৰত উৎসৰ্গিত আলোচনা ফ’ৰাম অন্তৰ্ভুক্ত। এই কাৰ্যসূচীসমূহে আধ্যাত্মিক সচেতনতা বৃদ্ধি, নৈতিক বিকাশ আৰু বিভিন্ন অঞ্চলৰ অনুসাৰীৰ মাজত ঐক্য গঢ়ি তোলে।<ref>{{Cite news|url=https://www.channelionline.com/the-holy-eid-miladunnabi-is-the-best-eid-of-all-creation-professor-dr-qudrat-is-god/|title=পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবি সৃষ্টিকূলেৰ শ্ৰেষ্ঠ ঈদ: প্ৰফেসৰ ড. কুদৰত এ খোদা|date=2025-08-31|publisher=চ্যানেল আই|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dailysokalersomoy.com/news/133654|title=পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবি (সা.) উপলক্ষ্যে আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত|date=2025-08-28|publisher=দৈনিক সকালেৰ সময়|accessdate=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mzamin.com/news.php?news=177468|title=পবিত্ৰ ঈদে মিলাদুন্নবি উপলক্ষ্যে আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত|date=2025-08-27|publisher=মানবজমিন|accessdate=2025-12-10}}</ref> === সামাজিক আৰু মানৱীয় কাম-কাজ === ১৯৯৩ চনত, মাত্ৰ ৮ বছৰ বয়সত তেওঁ সমাজসেৱামূলক সংগঠন “ইনসানিয়াত ক্লাব” প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সংগঠনৰ জৰিয়তে তেওঁ বিভিন্ন সামাজিক আৰু দাতব্য কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। লগতে তেওঁ দেওয়ানবাগ শৰীফৰ জৰিয়তো সামাজিক আৰু দাতব্য কাৰ্যকলাপসমূহ তত্ত্বাৱধান কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত খাদ্য বিতৰণ, দুৰ্যোগকালীন ত্ৰাণ বিতৰণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":0" /> ২০২০ চনত তেওঁ এটা অলাভজনক সংস্থা '''কদৰ ফাউণ্ডেশ্যন''' প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সংস্থাই ইছলামি নীতিমালাৰ আধাৰত মানৱিক সহায়তা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পথশিশুসকলৰ বাবে আহাৰ বিতৰণ, শীতকালীন ত্ৰাণ বিতৰণ আৰু বানপীড়িত সম্প্ৰদায়সমূহৰ বাবে দুৰ্যোগ মোকাবিলা, শিক্ষা আৰু বিনামূলীয়া চিকিৎসা সেৱা প্ৰদান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|title=Community Welfare: Nourishing Hope, Our Food Programs – Qadr Foundation|url=https://qadr.foundation/service/community-welfare/|accessdate=2025-12-10|language=en-US}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Our Works – Qadr Foundation|url=https://qadr.foundation/our-works/|accessdate=2025-12-10}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === কাৰ্য্য পৰিকল্পনা আৰু পদক্ষেপ === সুফিসকলৰ মাজত ঐক্যৰ অভাৱৰ বাবে বিভিন্ন সময়ত সুফি সম্প্ৰদায় আৰু সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্যাতন, আক্ৰমণ আৰু ধ্বংসযজ্ঞৰ ঘটনা ঘটিছে।<ref>{{Cite news|url=https://dbcnews.tv/articles/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A6%A0%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AB%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%AA-%E0%A6%A6%E0%A6%AB%E0%A6%BE-%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF|title=মাজাৰ দৰবাৰ ৰক্ষাৰ্থে পিৰ মাশায়েখদেৰ সংগঠন বিশ্ব সুফী সংস্থাৰ ৪ দফা দাবি|date=2025-01-23|accessdate=2025-12-10|publisher=ডিবিসি নিউজ}}</ref> কুদৰত-এ-খোদা এটা সংগঠনৰ জৰিয়তে সুফিবাদী গোষ্ঠীসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত জড়িত। ২০২৪ চনত তেওঁ বিশ্বব্যাপী সুফিসকলৰ মাজত সমন্বয় সাধন আৰু সুফি সম্প্ৰদায়সমূহক নিপীড়ন আৰু বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ '''বিশ্ব সুফি সংস্থা''' প্ৰতিষ্ঠাৰ উদ্যোগত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই সংস্থাৰ জৰিয়তে তেওঁ বিশ্বব্যাপী সুফিসকলৰ মুখামুখি হোৱা প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলাৰ বাবে মিলিত কাৰ্যসূচী, সচেতনতা অভিযান আৰু বৈশ্বিক সমৰ্থনত ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.newagebd.net/post/politics/256169/global-sufi-organisation-presents-4-point-demand|title=Global Sufi Organisation presents 4-point demand|date=2025-01-24|publisher=নিউ এজ|accessdate=2025-12-10|language=en}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বৰ্তমান তেওঁ সংস্থাটোৰ উচ্চ নিৰ্বাহী বৰ্ডৰ সদস্য হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web|title=Leadership of Imam Dr. Qudrat E Khoda|url=https://qudratekhoda.net/leadership/|accessdate=2025-12-10|date=2025-07-20}}</ref> == প্ৰকাশন == আৰছাম কুদৰত এ খোদাই [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] উভয় ভাষাতে বিভিন্ন ধৰ্মীয়, আধ্যাত্মিক আৰু শৈক্ষিক [[কিতাপ|গ্ৰন্থ]] আৰু গৱেষণা পত্ৰ লিখিছে ৷ তেওঁৰ লেখাসমূহ মূলতঃ ধৰ্মীয়, [[চুফীবাদ|চুফী]], আধ্যাত্মিক শুদ্ধিকৰণ, নৈতিকতা আৰু মানৱ কল্যাণ বিষয়ৰ ওপৰত। === কিতাপ === * ''মোৰ্শেদেৰ দৰবাৰে মুৰিদেৰ কৰণীয়'': এই প্ৰকাশনে শিষ্যসকলৰ বাবে নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে, মূল আধ্যাত্মিক অনুশীলন আৰু শিষ্টাচাৰৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে, আৰু ''চুফী'' পৰম্পৰাত শিষ্য-সমনীয়া সম্পৰ্কৰ ওপৰত পোহৰ পেলায়।<ref name=":4">{{Cite web|title=Publications {{!}} Imam Dr. Qudrat E Khoda — Books & Writings|url=https://qudratekhoda.net/publications/|accessdate=2025-12-10|date=2025-07-20|language=en-US}}</ref> * ''মোহাম্মদী ইসলাম তালিম'' (২০২৩)<ref name=":4" /> * ''হজৰত মাহবুব-এ-খোদা দেওয়ানবাগী'' (২০২৫): [[দেৱানবাগ শ্বৰীফ|দেৱানবাগ শ্বৰীফৰ]] প্ৰতিষ্ঠাপকৰ জীৱনী ৷<ref name=":4" /> * ''মোহাম্মদী ইসলাম তালিম (পুস্তিকা)'' (২০২৫): ''মোহাম্মদী ইছলামৰ তালিমৰ'' সংক্ষিপ্ত সংস্কৰণ।<ref name=":4" /> === গৱেষণা পত্ৰ === * ''তাসাউফ: আল্লাহৰ আদিম জ্ঞানৰ বিজ্ঞান'' (২০১৯; ইংৰাজী): [[চুফীবাদ|চুফীবাদক]] ঐশ্বৰিক উপলব্ধি, আত্মশুদ্ধি, আৰু আধ্যাত্মিক আৰোহণৰ বৈজ্ঞানিক পথ হিচাপে অন্বেষণ কৰে।<ref name=":4" /><ref>{{Cite journal|last=Qudrat E Khoda|first=Arsafm|title=TASAUF: THE SCIENCE OF PRIMITIVE KNOWLEDGE OF ALLAH.|url=http://www.journalijar.com/article/27702/tasauf:-the-science-of-primitive-knowledge-of-allah/|journal=International Journal of Advanced Research (IJAR)|volume=4|date=5 April 2019|pages=702:705|issn=2320-5407|archivedate=3 December 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251203155538/https://www.journalijar.com/article/27702/tasauf:-the-science-of-primitive-knowledge-of-allah/|accessdate=2025-12-10|doi=10.21474/IJAR01/8874}}</ref><ref>{{Cite journal|title=TASAUF: THE SCIENCE OF PRIMITIVE KNOWLEDGE OF ALLAH.|url=https://www.academia.edu/39083462/TASAUF_THE_SCIENCE_OF_PRIMITIVE_KNOWLEDGE_OF_ALLAH|journal=International Journal of Advanced Research (IJAR)|date=2019|publisher=academia.edu|page=4|accessdate=2025-12-10}}</ref> * ''মোৰাকাবা: সকল উপাসনাৰ মূল'' (২০১৯; ইংৰাজী): ধ্যান ইবাদত, আত্মশুদ্ধি, আৰু ''মুহাম্মাদী পোহৰৰ'' উপলব্ধিৰ বাবে ভেটি হিচাপে কাম কৰে।<ref name=":4" /><ref>{{Cite journal|last=Qudrat E Khoda|first=Arsafm|title=Meditation: The Root of All Worship|url=https://www.jetir.org/view?paper=JETIR1904I06|journal=JETIR Research Journal|volume=6|publisher=IJ Publication|pages=36:39|issn=2349-5162|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251203154435/https://www.jetir.org/view?paper=JETIR1904I06|archivedate=3 December 2025|accessdate=2025-12-10|date=April 2019}}</ref> == বিতৰ্ক == তেওঁৰ পিতা আৰু মুৰ্শিদ চৈয়দ মাহবুব এ খোদাৰ মৃত্যুৰ পাছত, দেৱানবাগ শৰীফ সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰ সন্দৰ্ভত অভ্যন্তৰীণ মতবিৰোধ দেখা দিয়ে। মাহবুব-এ-খোদাই এটা আনুষ্ঠানিক ওছিয়তৰ জৰিয়তে কুদৰত-এ-খোদাক তেওঁৰ আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে মনোনীত কৰে; লগতে তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু অনুসাৰী সকলে কুদৰত-এ-খোদাৰ নেতৃত্বত চলাৰ আদেশ দিছিল। যদিও আৰম্ভণিতে কুদৰত-এ-খোদাৰ ভায়-বোনসকলে এই সিদ্ধান্ত মেনে লৈছিল, সময়ৰ সৈতে তেওঁলোকে তেওঁৰ নেতৃত্ব মেনে চলা বন্ধ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত, তেওঁলোকে পৃথক হয় আৰু একে প্ৰতিষ্ঠানৰ নামত ভিন্ন দৰবাৰৰ পৰা কাৰ্যসূচী পৰিচালনা আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0" /> == ফটো == <gallery> চিত্ৰ:View_of_World_Asheke_Rasul_(SM.)_Conference.jpg|alt=World Ashek-e-Rasul (PBUH) Conference 2024| বিশ্ব আশেকে ৰাছুল (ছা.) সন্মিলন ২০২৪ </gallery> == লগতে চাওক == * [[চৈয়দ মাহবুব এ খোদা|চৈয়দ মাহবুব ঈশ্বৰ]] * [[দেৱানবাগ শ্বৰীফ]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * [https://qudratekhoda.net/ কুদৰত এ খোদা] * [https://qadr.foundation/ কদৰ ফাউণ্ডেচন] [[শ্ৰেণী:ইছলামী ধৰ্মীয় গুৰু]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] rfeahlj0n7jhjxgc9qzcgazafghsld3 0 130965 616946 603779 2026-07-13T06:14:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616946 wikitext text/x-wiki [[File:Release the Epstein Files (54865107452).jpg|thumb|এপষ্টেইন ফাইলসমূহ মুকলি কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা বিক্ষোভকাৰী]] [[File:U.S. Virgin Islands, Department of Justice, Sexual Offender Registry Photograph 4.png|thumb|২০১৩ চনত [[জেফ্ৰি এপষ্টেইন]]]] '''এপষ্টেইন ফাইল'''বোৰ ৬০ লাখ পৃষ্ঠাৰ ওপৰৰ নথি-পত্ৰ, যিবোৰত আমেৰিকাৰ ফাইনেন্সাৰ আৰু শিশু যৌন অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত হোৱা অপৰাধী জেফ্ৰি এপষ্টেইন আৰু তেওঁৰ ৰাজনীতিবিদ আৰু চেলিব্ৰিটিসকলক সামৰি লোৱা ৰাজহুৱা ব্যক্তিৰ সামাজিক মহলৰ অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপৰ বিৱৰণ দিয়া ছবি আৰু ভিডিঅ' আছে।<ref name="BBC-2024-who-named"/> ২০২৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে এপষ্টেইনৰ ফাইলসমূহ মুকলি কৰাৰ ধাৰণাটো উত্থাপন কৰিছিল,<ref>{{Cite web |date=July 16, 2025 |title=What Trump has said about Epstein over the years, including on 2024 campaign trail |url=https://abc7news.com/post/what-trump-has-said-epstein-years-including-2024-campaign-trail/17153215/ |archive-url= |archive-date= |access-date=September 12, 2025 |website=[[ABC7 San Francisco]] |language=en}}</ref> যদিও পিছলৈ তেওঁ কৈছিল যে এই ফাইলসমূহ ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ সদস্যসকলৰ সৃষ্টি।<ref>{{Cite news |date=July 16, 2025 |title=Trump lashes out at 'PAST supporters' over 'Epstein Hoax' |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/16/trump-lashes-out-at-past-supporters-over-epstein |access-date=September 12, 2025 |work=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত আমেৰিকাৰ হাউচ অৱ ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভে ৪২৭–১ ভোটত এপষ্টেইন ফাইলৰ স্বচ্ছতা আইন গৃহীত কৰে,<ref name="NBC-2025-11-18">{{Cite news |date=November 18, 2025 |title=Live updates: House passes bill to release Epstein files; Trump defends Saudi crown prince |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-house-vote-epstein-files-bin-salman-gaza-venezuela-live-updates-rcna244150 |access-date=November 18, 2025 |work=[[NBC News]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> আৰু আমেৰিকাৰ চিনেটে সৰ্বসন্মতিক্ৰমে অনুমোদন জনায়;<ref name="Carney & Fuchs">{{Cite news |last1=Carney |first1=Jordaine |last2=Fuchs |first2=Hailey |last3=Lee Hill |first3=Meredith |date=November 18, 2025 |title=Senate approves Epstein files bill, sending it to Trump's desk |url=https://www.politico.com/news/2025/11/18/house-approves-epstein-files-bill-in-near-unanimous-vote-00656764 |work=[[Politico]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> পাছদিনা ট্ৰাম্পে এই বিধেয়কখনত স্বাক্ষৰ কৰে।<ref name="Rimmer 2025">{{Cite news |last=Rimmer |first=Morgan |date=November 19, 2025 |title=Senate officially sends Epstein files bill to Trump's desk |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/trump-presidency-epstein-files-release-11-19-25?post-id=cmi643e2w00003b6n4j8hyiz9 |access-date=November 19, 2025 |work=[[CNN]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> আমেৰিকাৰ ন্যায় বিভাগে আইনখনৰ সময়সীমা ১৯ ডিচেম্বৰ, ২০২৫ৰ ভিতৰত তুলনামূলকভাৱে কম পৰিমাণৰ এপষ্টেইনৰ ফাইল মুকলি কৰি দিছিল, যাৰ ফলত দ্বিপাক্ষিক সমালোচনাৰ সৃষ্টি হৈছিল। ২০২৬ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত ২০০০টা ভিডিঅ' আৰু ১৮০,০০০টা ছবিকে ধৰি অতিৰিক্ত ৩০ লাখ পৃষ্ঠা মুকলি কৰা হয়।<ref name=justicedepartmentjan302026release>{{Cite web |title=Office of Public Affairs {{!}} Department of Justice Publishes 3.5 Million Responsive Pages in Compliance with the Epstein Files Transparency Act |url=https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-publishes-35-million-responsive-pages-compliance-epstein-files |website=U.S. Department of Justice |date=January 30, 2026 |access-date=January 30, 2026 |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> যদিও ন্যায় বিভাগে স্বীকাৰ কৰিছিল যে, মুঠ ৬০ লাখ পৃষ্ঠা এপষ্টেইন ফাইল স্বচ্ছতা আইনৰ অধীনত মুকলি কৰিবলগীয়া ফাইল হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব পাৰে,<ref name="epsteinfiles6millions">{{cite news |url=https://www.politico.com/news/2026/01/30/epstein-drop-live-00757275 |title=DOJ announces full release of Epstein files |first=Hailey |last=Fuchs |work=[[Politico]] |date=January 30, 2026 |access-date=January 30, 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> ইয়াৰ মতে ৩০ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাটো চূড়ান্ত হ’ব আৰু ই নিজৰ আইনী বাধ্যবাধকতা পূৰণ কৰিছে।<ref name=reportedlegalobligationcompliance>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/us/trumps-justice-department-releases-new-cache-jeffrey-epstein-files-2026-01-30/ |title=Trump's Justice Department releases final cache of Jeffrey Epstein files |first=Andrew |last=Goudsward |work=[[Reuters]] |date=January 30, 2026 |access-date=January 30, 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{cite news |title=Notable names in newly released Epstein file dump |url=https://www.thehindu.com/news/international/trump-elon-musk-bill-gates-new-epstein-file-dump/article70572956.ece |work=[[The Hindu]] |access-date=January 31, 2026 |language=en-IN |date=January 31, 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> প্ৰকাশ পোৱা ফাইলসমূহত কেইবাজনো ৰাজহুৱা ব্যক্তিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত ৰাজকুমাৰী মেট-মেৰিট, এণ্ড্ৰু মাউণ্টবেটেন-উইণ্ডচৰ, চাৰা ফাৰ্গুচন, পিটাৰ মেণ্ডেলছন, ষ্টিভ টিচ্চ, জে-জেড, [[ইলন মাস্ক্]] ড’নাল্ড ট্ৰাম্প, বিল ক্লিণ্টন, মিৰ’স্লাভ লাজচাক, লেৰী ছামাৰ্ছ, পিটাৰ আটিয়া, [[বিল গেট্‌ছ]], জৰ্জ জে মিচেল, চুলতান আহমেদ বিন চুলায়েম, [[ন'ম চম্‌স্কি]], দীপক চোপ্ৰা, জয় ইটো, কেভিন স্পেচি, পিটাৰ থিল আৰু মাইকেল উলফৰ ওপৰত অধিক নিৰীক্ষণ কৰা হৈছিল।<ref name="NYT-20260202">{{cite news |title=British and Norwegian Royal Families Under Pressure Over Epstein Files |url=https://www.nytimes.com/2026/02/02/world/europe/epstein-norway-britain-princess-fergie-emails.html |access-date=February 2, 2026 |work=[[The New York Times]] |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 4, 2026 |title=Former Foreign Minister of Slovakia Expressed Regret Over His Statements About Moldova in Correspondence With Jeffrey Epstein |url=http://www.infotag.md/politics-en/329577/ |access-date=February 4, 2026 |website=Infotag.md |archive-url= |archive-date=}}</ref> ==পটভূমি== [[File:Epstein Files Phase 1, Part C – Contact Book Redacted.pdf|thumb| ২০২৫ চনত এপষ্টেইন ফাইলছ ফেজ ১ মুক্তিৰ সময়ত ৰাজহুৱা কৰা এখন যোগাযোগ পুথি[[commons:Category:Epstein Files Phase 1|Epstein Files Phase{{nbsp}}1]] ইয়াৰ অধিকাংশ বিষয়বস্তু সম্পাদনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=July 17, 2025 |title=The Epstein Files: How the saga unfolded within Trump's administration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/epstein-files-trump-bondi-loomer-b2789668.html |access-date=July 18, 2025 |work=[[The Independent]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite news |date=July 17, 2025 |title=What to know about the dismissal of the Epstein files by Trump's Justice Department |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/what-to-know-about-the-dismissal-of-the-epstein-files-by-trumps-justice-department |access-date=July 18, 2025 |work=[[PBS News]] |language=en-us |archive-url= |archive-date=}}</ref>]] ২০০৬ চনত জেফ্ৰি এপষ্টেইনক অভিযুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite web |date=July 1, 2008 |title=Indictment: Billionaire Solicited 3 Times |url=https://www.palmbeachpost.com/article/20080701/NEWS/190918539 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614061819/https://www.palmbeachpost.com/article/20080701/NEWS/190918539 |archive-date=June 14, 2021 |access-date=April 9, 2021 |archivedate=June 14, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210614061819/https://www.palmbeachpost.com/article/20080701/NEWS/190918539 |deadurl=yes }}</ref> আৰু ২০০৮ চনত তেওঁ আবেদন চুক্তি গ্ৰহণ কৰে।<ref name="VoxDersh">{{cite web |last1=North |first1=Anna |date=July 31, 2019 |title=Alan Dershowitz helped sex offender Jeffrey Epstein get a plea deal. Now he's tweeting about age of consent laws. |url=https://www.vox.com/identities/2019/7/30/20746983/alan-dershowitz-jeffrey-epstein-sarah-ransome-giuffre |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821205948/https://www.vox.com/identities/2019/7/30/20746983/alan-dershowitz-jeffrey-epstein-sarah-ransome-giuffre |archive-date=August 21, 2019 |access-date=August 21, 2019 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> ২০১৯ চনত পুনৰ অভিযোগনামা দাখিল কৰা হয় আৰু কাৰাগাৰত মৃত্যু হয়।<ref name="jpost">{{cite web |date=July 7, 2019 |title=Billionaire sex offender Jeffrey Epstein charged with sex trafficking |url=https://www.jpost.com/International/Billionaire-sex-offender-Jeffrey-Epstein-charged-with-sex-trafficking-594864 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190710185235/https://www.jpost.com/International/Billionaire-sex-offender-Jeffrey-Epstein-charged-with-sex-trafficking-594864 |archive-date=July 10, 2019 |access-date=July 17, 2019 |work=[[The Jerusalem Post]]}}</ref> এপষ্টেইনে ৰাজহুৱা ব্যক্তিৰ এক সামাজিক মহল গঢ়ি তুলিছিল, য'ত ৰাজনীতিবিদ আৰু চেলিব্ৰিটিসকলো আছিল।<ref name="BBC-2024-who-named">{{Cite news |date=January 2, 2024 |title=Jeffrey Epstein list: Who is named in court filings? |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67861498 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713195321/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67861498 |archive-date=July 13, 2025 |access-date=July 15, 2025 |work=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> ইয়ে ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ববোৰক ইন্ধন যোগাইছিল যে, এপষ্টেইনে তেওঁৰ ক্লায়েণ্টসকলৰ এখন তালিকা ৰাখিছিল, যিসকল ক্লায়েণ্টলৈ তেওঁ সৰু সৰু ছোৱালীৰ সৰবৰাহ কৰিছিল, তেওঁলোকক ব্লেকমেইল কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দ্বাৰা তেওঁক হত্যা কৰা হৈছিল; এই তত্ত্বসমূহ ২০১৯ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড'নাল্ড ট্ৰাম্পৰ আহ্বানত ব্যাপকভাৱে প্ৰচাৰিত হয়<ref>{{cite news |last1=Vasquez |first1=Meagan |last2=Liptak |first2=Kevin |url=https://edition.cnn.com/2020/07/23/politics/donald-trump-ghislaine-maxwell-jeffrey-epstein-history |title=Trump claims not to be following Maxwell case despite long ties to Epstein |work=[[CNN]] |date=July 23, 2020 |access-date=July 21, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> আৰু পুনৰ ২০২৫ চনত।<ref name="GuardJul25">{{cite news |last=Glenza |first=Jessica |date=July 8, 2025 |title=Rightwing influencers indignant over FBI claim that Jeffrey Epstein's client list doesn't exist |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/jul/08/rightwing-jeffrey-epstein-client-list |access-date=July 11, 2025 |work=[[The Guardian]] |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name="IndJul25">{{cite news |last=Kilander |first=Gustav |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/dershowitz-epstein-client-list-trump-b2786911.html |title=Former Trump lawyer claims he knows Epstein client list names: 'But I'm bound by confidentiality' |date=July 7, 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=July 11, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> এপষ্টেইন ফাইল শব্দটোৱে ''এপষ্টেইন আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলৰ বিৰুদ্ধে অপৰাধমূলক গোচৰত প্ৰমাণ হিচাপে সংগ্ৰহ কৰা নথিপত্ৰসমূহক বুজায়'', যিবোৰ এফ বি আইৰ চেণ্টিনেল গোচৰ ব্যৱস্থাপনা ব্যৱস্থাত ৩০০ গিগাবাইটতকৈ অধিক তথ্য আৰু অন্যান্য মাধ্যম হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last1=Scannell |first1=Kara |last2=Perez |first2=Evan |last3=Grayer |first3=Annie |last4=Barrett |first4=Ted |last5=Ferris |first5=Sarah |date=September 2, 2025 |title=The Epstein files have become a growing public relations crisis for Trump. Here's how we got here |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/epstein-files-release-09-02-25#cmf31r0l7001s3b6n7bjfl73d |access-date=September 2, 2025 |work=[[CNN]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত আছে তেওঁৰ যোগাযোগ নম্বৰ পুস্তিকা, তেওঁৰ বিমানৰ বিমানৰ লগ’, আৰু আদালতৰ নথি-পত্ৰ; কিছুমান ৰাজহুৱাভাৱে সম্পাদিত ৰূপত মুকলি কৰা হৈছে।<ref name="ABC Musk Epstein">{{Cite news |date=June 6, 2025 |title=Elon Musk says Donald Trump is in the Epstein files — here's the background |url=https://www.abc.net.au/news/2025-06-06/what-are-the-epstein-files-trump-musk-fight/105384646 |access-date=July 14, 2025 |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |first=Elissa |last=Steedman |language=en-AU |archive-date=July 9, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709213532/https://www.abc.net.au/news/2025-06-06/what-are-the-epstein-files-trump-musk-fight/105384646 |url-status=live}}</ref><ref name="Independent Epstein">{{Cite news |date=February 28, 2025 |title=Epstein files: Names in disgraced financier's contact book released by Pam Bondi |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/epstein-files-pam-bondi-names-list-b2706666.html |access-date=July 14, 2025 |work=[[The Independent]] |first=Ariana |last=Baio |language=en |archive-date=June 17, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617183100/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/epstein-files-pam-bondi-names-list-b2706666.html |url-status=live}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, আদালতৰ নথিপত্ৰ আৰু বিমানৰ লগ’ত বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিক এপষ্টেইনৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰা, বা তেওঁৰ সংস্পৰ্শত থকা বুলি সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |date=January 3, 2024 |title=Jeffrey Epstein: Prince Andrew and Bill Clinton named in court files |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67865190 |access-date=July 14, 2025 |work=[[BBC News]] |language=en-gb |archive-date=July 8, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708061512/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67865190 |url-status=live}}</ref> ===এপষ্টেইনৰ তালিকাখন=== এপষ্টেইন তালিকাখন এই সংস্থাটোৰ ভিতৰত থকা এটা কথিত নথি, য’ত উল্লেখ কৰা আছে এপষ্টেইনে কণমানি ছোৱালীৰ সৰবৰাহ কৰা হাই-প্ৰফাইল ক্লায়েণ্টৰ নাম। এপষ্টেইনে ৰাজনীতিবিদ আৰু চেলিব্ৰিটিসকলক সামৰি ৰাজহুৱা ব্যক্তিৰে এটা সামাজিক মহল বা বৃত্ত গঢ়ি তুলিছিল, যিয়ে এই দাবীক ইন্ধন যোগাইছিল যে এই সহযোগীসকলক ব্লেকমেইল কৰিবলৈ তেওঁ এনে এখন তালিকা বজাই ৰখাৰ কথা কৈছে—আৰু ২০১৯ চনত তেওঁৰ মৃত্যু আত্মহত্যা নহয় (আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰিপ’ৰ্ট কৰা অনুসৰি) বৰঞ্চ তেওঁৰ ক্লায়েণ্টসকলৰ সুৰক্ষা দিয়াৰ বাবেহে কৰা হত্যা। ক্লায়েণ্ট তালিকাৰ অস্তিত্বক কেন্দ্ৰ কৰি দাবীসমূহ প্ৰথমে এপষ্টেইনৰ মৃত্যুৰ পাছতেই উত্থাপন হৈছিল, পিছলৈ ২০২৫ চনত এতিয়া ডিলিট কৰা টুইটৰ পিছত উচ্চ প্ৰাধান্য লাভ কৰা হোয়াইট হাউছৰ প্ৰাক্তন জ্যেষ্ঠ উপদেষ্টা আৰু চৰকাৰী দক্ষতা বিভাগ সহযোগী ইলন মাস্কে অভিযোগ কৰে যে, আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড'নাল্ড ট্ৰাম্পৰ নাম "এপষ্টেইন ফাইলত" আছিল। ট্ৰাম্প প্ৰশাসনৰ আমেৰিকাৰ ন্যায় বিভাগে (DOJ) ২০২৫ চনৰ ৭ জুলাইত এখন স্মাৰকপত্ৰ প্ৰকাশ কৰে,<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.justice.gov/opa/media/1407001/dl |title=FBI Memo, July 2025 |url-status=live |publisher=[[United States Department of Justice]] |date=July 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> য'ত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে এই তালিকাৰ অস্তিত্ব নাই আৰু "এপষ্টেইনে তেওঁৰ কাৰ্যৰ অংশ হিচাপে বিশিষ্ট ব্যক্তিক ব্লেকমেইল কৰা বুলি কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ পোৱা নগ'ল।" আমি এনে প্ৰমাণ উন্মোচন কৰা নাছিলোঁ যিয়ে অভিযোগবিহীন তৃতীয়পক্ষৰ বিৰুদ্ধে তদন্তৰ আগজাননী দিব পাৰে। ’ এই স্মাৰকপত্ৰখনত ৰাজনৈতিক বৰ্ণালীৰ ৰাজনৈতিক মন্তব্যকাৰীসকলৰ মাজত সন্দেহৰ সৃষ্টি কৰিছিল, যেনে এলেক্স জোনছ<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=July 8, 2025 |title=Alex Jones Breaks Down in Tears After DOJ, FBI Release Epstein Memo Finding No Evidence of a 'Client List': It 'Tears My Guts Out' |url=https://variety.com/2025/digital/news/alex-jones-breaks-down-tears-doj-fbi-epstein-memo-client-list-1236449323/ |access-date=July 28, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref> আৰু জন অলিভাৰ।<ref>{{Cite web |last=Oganesyan |first=Natalie |date=July 28, 2025 |title=John Oliver Zeroes In On Laundry List Of Trump's Connections To Jeffrey Epstein: "Nothing To See!" |url=https://deadline.com/2025/07/john-oliver-last-week-tonight-donald-trump-jeffrey-epstein-1236471894/ |access-date=July 28, 2025 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref> এপষ্টেইনচ্ ব্লেক বুক বা "এপষ্টেইনৰ সৰু ক’লা কিতাপ" বুলিলে ২০০৫ চনত তেওঁৰ এজন প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে এপষ্টেইনৰ ঘৰৰপৰা লোৱা আৰু পিছলৈ বিক্ৰী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা নাম, ফোন নম্বৰ, ইমেইল আৰু ঘৰৰ ঠিকনা সম্বলিত ৯৭ পৃষ্ঠাৰ কিতাপক বুজায়। ২০১৫ চনত গ’কাৰে এটা সম্পাদিত সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰে, আৰু ২০১৯ চনত [[8chan]]ত এটা সম্পাদনা নকৰা সংস্কৰণ মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite magazine |last=Nally |first=Leland |url=https://www.motherjones.com/politics/2020/10/i-called-everyone-in-jeffrey-epsteins-little-black-book/ |title=I Called Everyone in Jeffrey Epstein's Little Black Book |magazine=[[Mother Jones (magazine)|Mother Jones]] |date=October 9, 2020 |access-date=July 22, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://nymag.com/intelligencer/article/jeffrey-epstein-high-society-contacts.html |title=Who Was Jeffrey Epstein Calling? |magazine=[[New York (magazine)|New York]] |date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107053630/https://nymag.com/intelligencer/article/jeffrey-epstein-high-society-contacts.html |archive-date=January 7, 2024 |url-status=dead |access-date=July 22, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jeffrey Epstein's Little Black Book REDACTED |url=https://embed.documentcloud.org/documents/1508273-jeffrey-epsteins-little-black-book-redacted/ |access-date=July 26, 2025 |website=DocumentCloud |archive-url= |archive-date= |archivedate=February 3, 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260203034957/https://embed.documentcloud.org/documents/1508273-jeffrey-epsteins-little-black-book-redacted/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Jeffrey Epstein's Other Little Black Book REDACTED |url=https://www.documentcloud.org/documents/20973204-jeffrey-epsteins-other-little-black-book-redacted/ |access-date=July 26, 2025 |website=DocumentCloud |language=en |archive-url= |archive-date= }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> যোগাযোগৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ, যাক কেতিয়াবা "এপষ্টেইনৰ আনখন সৰু ক’লা কিতাপ" বুলিও কোৱা হয়, ২০২১ চনত বিজনেছ ইনচাইডাৰে প্ৰকাশ কৰে আৰু ইয়াৰ তাৰিখ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ।<ref name="MTCW 21">{{cite news |last1=Morris |first1=Meghan |last2=Trotter |first2=J.K. |last3=Cook |first3=John |last4=Wang |first4=Angela |title=We found Jeffrey Epstein's other little black book from 1997. Search all 349 names in our exclusive database. |url=https://www.businessinsider.com/jeffrey-epstein-other-little-black-book-2021-6 |access-date=August 5, 2025 |work=[[Business Insider]] |date=June 23, 2021 |archive-url= |archive-date=}}</ref> তদন্তকাৰী সাংবাদিক জুলি কে ব্ৰাউনৰ মতে, এপষ্টেইনৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিকা ঘিছলেন মেক্সৱেলে এই ডাইৰেক্টৰীখন সংকলন কৰিছিল, য’ত চেলিব্ৰিটিৰ লগতে এপষ্টেইনৰ মালিক, কেশ সজ্জাকাৰী, নাপিত আৰু ইলেক্ট্ৰিচিয়ান আদিও আছিল। ব্ৰাউনে কয় যে "তথাকথিত তালিকাখন সঁচাকৈয়ে এটা ৰঙা হেৰিং" আৰু "প্ৰতিবাৰেই এপষ্টেইন বা মেক্সৱেলে কোনোবা গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিক লগ পালে, তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ যোগাযোগৰ তথ্য লাভ কৰে, আৰু তেওঁলোকে ইয়াক এই ফাইলত ৰাখে... গতিকে এইটো যথেষ্ট স্পষ্ট যে, এইবোৰ ক'লা কিতাপ নহয় এই অৰ্থত যে এইসকল সকলো তেওঁৰ ক্লায়েণ্ট। ই কেৱল এটা ফোন ডাইৰেক্টৰী।"<ref>{{cite magazine |last1=LaFrance |first1=Adrienne |title=The Razor-Thin Line Between Conspiracy Theory and Actual Conspiracy |url=https://www.theatlantic.com/podcasts/archive/2025/07/the-line-between-conspiracy-theory-and-actual-conspiracy/683569/ |magazine=[[The Atlantic]] |access-date=August 24, 2025 |date=July 17, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{cite news |last=Leingang |first=Rachel |title=What are the Jeffrey Epstein files and will they be released? |work=[[The Guardian]] |date=July 24, 2025 |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/jul/24/what-are-jeffrey-epstein-documents-trump |access-date=August 22, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহৰ ডি অ’ জেৰ স্মাৰকপত্ৰত উল্লেখ কৰা হৈছে যে, এপষ্টেইন ফাইলসমূহৰ ভিতৰত কোনো ক্লায়েণ্ট তালিকা নাই আৰু তদন্তকাৰীয়ে এপষ্টেইনে সহযোগীসকলক ব্লেকমেইল কৰিবলৈ এনে সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ পোৱা নাই। মেমোখনত এপষ্টেইনৰ মৃত্যু আত্মহত্যা বুলিও দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছিল।<ref name=":0" /> ===এপষ্টেইনৰ সৈতে ট্ৰাম্পৰ সম্পৰ্ক=== [[File:President Trump Participates in a Bilateral Meeting with the Amir of the State of Qatar.webm|right|start=03:57|thumb|ট্ৰাম্পে, ২০১৯ চনত, এপষ্টেইনৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে কয়।]] ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০০০ চনৰ মাজভাগলৈকে ট্ৰাম্প আৰু এপষ্টেইনৰ যোগাযোগ আছিল। ২০০২ চনত নিউয়ৰ্ক আলোচনীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ট্ৰাম্পে এপষ্টেইনক এজন "ভয়ংকৰ ল'ৰা" বুলি অভিহিত কৰে যিয়ে "মোৰ দৰেই ধুনীয়া মহিলাক ভাল পায়, আৰু তেওঁলোকৰ বহুতকেই কমবয়সীয়া বুলি ক’ব পাৰি।"<ref name="18July2025AlJazeera">{{Cite news |last= |first= |date=July 18, 2025 |title=How well did Trump and Epstein really know each other? A timeline |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/18/how-well-did-trump-and-epstein-really-know-each-other-a-timeline |access-date=July 24, 2025 |work=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> ২০০০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক শীতল হৈ পৰে, সাধাৰণতে উল্লেখ কৰা কাৰণসমূহৰ ভিতৰত কৰ্মচাৰীৰ ওপৰত বিবাদ আৰু ২০০৪ চনত ফ্ল’ৰিডাৰ পাম বিচত হোৱা ৰিয়েল এষ্টেট চুক্তি, য’ত ট্ৰাম্পে এপষ্টেইনক সাগৰৰ পাৰৰ এখন অট্টালিকাত আউটবিড কৰিছিল। ২০০৩ চনত ট্ৰাম্পে এপষ্টেইনক তেওঁৰ ৫০ বছৰীয়া জন্মদিনত দিয়া জন্মদিনৰ শুভেচ্ছাৰ [[এপষ্টেইনৰ জন্মদিনৰ বাউণ্ড এলবাম]] ([[:en:Jeffrey Epstein's birthday book]])ত এখন চিঠি আগবঢ়াইছিল; ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি চিঠিখনত ইংগিতদায়ক বিষয়বস্তু আছিল, যিটো ট্ৰাম্পে লিখাৰ কথা অস্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite web |last1=Safdar |first1=Khadeeja |last2=Palazzolo |first2=Joe |title=Jeffrey Epstein's Friends Sent Him Bawdy Letters for a 50th Birthday Album. One Was From Donald Trump. |url=https://www.wsj.com/politics/trump-jeffrey-epstein-birthday-letter-we-have-certain-things-in-common-f918d796 |access-date=July 18, 2025 |work=[[The Wall Street Journal]] |date=July 17, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{cite web |last=Sentner |first=Irie |date=July 17, 2025 |title=Trump will sue the WSJ, directs Bondi to unseal Epstein material |url=https://www.politico.com/news/2025/07/17/trump-epstein-lawsuit-wall-street-journal-letter-00461871 |access-date=July 18, 2025|work=[[Politico]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ট্ৰাম্পে মাৰ-এ-লাগোত এপষ্টেইনৰ সদস্যপদ বাতিল কৰে।<ref name="Brown-2018">{{Cite news |last=Brown |first=Julie K. |author-link=Julie K. Brown |date=November 28, 2018 |title=For years, Jeffrey Epstein abused teen girls, police say. A timeline of his case |url=https://www.miamiherald.com/news/local/article221404845.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815165036/https://www.miamiherald.com/news/local/article221404845.html |archive-date=August 15, 2019 |access-date=August 2, 2019 |work=[[Miami Herald]]}}</ref> ==২০২৩–২০২৪ মেক্সৱেল কেছ আনচিলিং== এপষ্টেইনৰ মৃত্যুৰ চাৰি বছৰৰ পাছত ২০২৩ চনত নিউয়ৰ্কৰ ন্যায়াধীশ লৰেটা প্ৰেস্কাই ২০১৫ চনত গিছলেন মেক্সৱেলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা মানহানিৰ গোচৰৰ নথি-পত্ৰসমূহ ছীল খুলিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref name="BBC News-US judge">{{cite news |date=December 20, 2023 |title=US judge orders names of more than 170 Jeffrey Epstein associates to be released |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67769039 |work=[[BBC News]] |archive-date=January 4, 2024 |access-date=July 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104121939/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67769039 |url-status=live}}</ref> এই নথি-পত্ৰসমূহত যিসকলৰ নাম সন্নিৱিষ্ট আছিল, তেওঁলোকৰ হাতত ২০২৪ চনৰ ১ জানুৱাৰী, তেওঁলোকৰ নাম আঁতৰোৱাৰ আবেদন কৰিবলৈ ২০২০ পৰ্যন্ত সময় আছিল, তাৰ পিছত নথি-পত্ৰসমূহ ছীল খুলি দিয়া হ'ব।<ref name="Helmore-2024">{{cite news |last1=Helmore |first1=Edward |date=January 1, 2024 |title=Nearly 200 names linked to Jeffrey Epstein expected to be made public |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/jan/01/jeffrey-epstein-ghislaine-maxwell-associates-list |work=The Guardian |archive-date=January 17, 2024 |access-date=July 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117103310/https://www.theguardian.com/us-news/2024/jan/01/jeffrey-epstein-ghislaine-maxwell-associates-list |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ছীল মুকলি কৰা আদালতৰ নথি-পত্ৰত ইতিমধ্যে জনসাধাৰণৰ অজানা তথ্য কম আছিল।<ref name="Ewe-Burga-2024">{{cite magazine |last1=Ewe |first1=Koh |last2=Burga |first2=Solcyré |date=January 4, 2024 |title=The Biggest Names from Jeffrey Epstein's Unsealed Court Documents |url=https://time.com/6552063/jeffrey-epsteins-unsealed-court-documents/ |access-date=July 21, 2025 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |archive-date=January 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126181904/https://time.com/6552063/jeffrey-epsteins-unsealed-court-documents/ |url-status=dead |archivedate=January 26, 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126181904/https://time.com/6552063/jeffrey-epsteins-unsealed-court-documents/ |deadurl=yes }}</ref> মুকলি কৰা আদালতৰ নথি-পত্ৰত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছে: এণ্ড্ৰু মাউণ্টবেটেন-উইণ্ডচৰ (পূৰ্বৰ প্ৰিন্স এণ্ড্ৰু, ইয়ৰ্কৰ ড্যুক), আমেৰিকাৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি বিল ক্লিণ্টন আৰু ড’নাল্ড ট্ৰাম্প, নিউ মেক্সিকোৰ প্ৰাক্তন গৱৰ্ণৰ বিল ৰিচাৰ্ডছন, অধিবক্তা এলান ডেৰশ্ব’ভিটজ, গায়ক মাইকেল জেকচন, আৰু পদাৰ্থবিজ্ঞানী [[ষ্টিফেন হকিং]]। বেছিভাগৰে উল্লেখ পাছ কৰা হৈছিল আৰু কোনো ধৰণৰ অন্যায়ৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হোৱা নাছিল।<ref name="BBC-2024-who-named"/><ref name="shamin">{{cite news |last=Shamim |first=Sarah |title=Jeffrey Epstein list: Whose names are on the newly unsealed documents? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/1/4/jeffrey-epstein-list-whose-names-are-on-the-newly-unsealed-documents |access-date=July 20, 2025 |work=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]] |language=en |date=January 4, 2024 |archive-url= |archive-date=}}</ref> এপষ্টেইনৰ এজন ভুক্তভোগীৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগত অভিযুক্ত মডেল স্কাউট জিন-লুক ব্ৰুনেল<ref name="shamin" /> ২০২২ চনত ফ্ৰান্সৰ পেৰিছত নাবালক ধৰ্ষণ আৰু যৌন সৰবৰাহৰ তদন্ত চলি থকাৰ সময়তে আত্মহত্যাৰদ্বাৰা মৃত্যুবৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=February 19, 2022 |title=Jean-Luc Brunel: Epstein associate found dead in Paris prison cell |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-60443518 |access-date=July 20, 2025 |work=[[BBC News]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> ==ট্ৰাম্প প্ৰশাসনৰ স্থিতি== ২০২৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত ড’নাল্ড ট্ৰাম্প আৰু তেওঁৰ মিত্ৰসকলে ফেডাৰেল চৰকাৰৰ হাতত থকা জেফ্ৰি এপষ্টেইনৰ সৈতে জড়িত ফাইলসমূহ মুকলি কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। ট্ৰাম্পে সাক্ষাৎকাৰত কৈছিল যে তেওঁ "সম্ভৱতঃ" অতিৰিক্ত এপষ্টেইনৰ ৰেকৰ্ডসমূহ ৰাজহুৱা কৰিব,<ref name="trail"/> আনহাতে জে ডি ভ্যান্স আৰু ড'নাল্ড ট্ৰাম্প জুনিয়ৰকে ধৰি মিত্ৰসকলে বাইডেন প্ৰশাসনক এপষ্টেইনৰ ক্লায়েণ্টৰ তালিকা লুকুৱাই ৰখাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref name="USAToday-promised-transparency">{{Cite news |last=Bagchi |first=Aysha |title=Trump's team promised transparency on Epstein. Here's what they delivered. |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2025/07/11/trump-administration-jeffrey-epstein-client-list-timeline/84504096007/ |access-date=July 14, 2025 |work=[[USA TODAY]] |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref> কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এটৰ্নী জেনেৰেল পেম বণ্ডীয়ে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পৰ নিৰ্দেশত এপষ্টেইন সম্পৰ্কীয় সামগ্ৰীসমূহ পৰ্যালোচনা কৰি আছে<ref name="BBCJul25"/> আৰু এফ বি আইয়ে প্ৰায় এক লাখ ৰেকৰ্ডৰ বিস্তৃত পৰ্যালোচনাৰ কাম হাতত লয়।<ref name="CNBC18July2025"/> ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত ন্যায় বিভাগে এখন স্মাৰকপত্ৰ প্ৰকাশ কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে এপষ্টেইনৰ ফাইলসমূহত কোনো "ক্লায়েণ্ট তালিকা" নাই, এপষ্টেইনে বিশিষ্ট ব্যক্তিক ব্লেকমেইল কৰা বুলি কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণে সমৰ্থন কৰা নাই আৰু তেওঁৰ মৃত্যু আত্মহত্যা আছিল।<ref name="BBCJul25"/><ref name="AP07212025">{{cite news |last1=Tucker |first1=Eric |last2=Richer |first2=Alanna Durkin |date=July 8, 2025 |title=Epstein 'client list' doesn't exist, Justice Department says, walking back theory Bondi had promoted |url=https://apnews.com/article/jeffrey-epstein-justice-department-pam-bondi-03fbcd024f631440f7ed62b3c6927db3 |access-date=July 21, 2025 |work=[[Associated Press]] |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name=":0" /> এই ঘোষণাই ট্ৰাম্প সমৰ্থক আৰু ডেম'ক্ৰেটিক দলৰ সাংসদসকলৰ পৰা একেদৰেই সমালোচনাৰ সম্মুখীন হয়।<ref name="BBCJul25"/><ref name="AP_trolling">{{Cite news |last=J. Cooper |first=Johnathan |date=July 15, 2025 |title=Democrats are trolling Trump and the GOP over the Jeffrey Epstein case |url=https://apnews.com/article/jeffrey-epstein-democrats-trump-2790e079520fbd2d60cf3df28e1ca22b |access-date=July 16, 2025 |work=[[Associated Press]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> তাৰ পিছত দ্য ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেল আৰু নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ প্ৰতিবেদনত প্ৰকাশ পাইছে যে বণ্ডীয়ে মে' মাহত ট্ৰাম্পক জনাইছিল যে তেওঁৰ নাম ফাইলসমূহত "অসমৰ্থিত শুনা কথা"ৰ পৰ্যায়ত আছে আৰু বিষয়াসকলে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰকাশ কৰাৰ বিৰুদ্ধে পৰামৰ্শ দিছিল।<ref name="wsj/727a8038">{{Cite news |last1=Gurman |first1=Sadie |last2=Linskey |first2=Annie |last3=Dawsey |first3=Josh |last4=Leary |first4=Alex |title=Exclusive {{!}} Justice Department Told Trump in May That His Name Is Among Many in the Epstein Files |url=https://www.wsj.com/politics/justice-department-told-trump-name-in-epstein-files-727a8038 |access-date=August 2, 2025 |work=[[The Wall Street Journal]] |date=July 23, 2025 |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{cite news |title=Trump Administration Live Updates: Attorney General Alerted Trump His Name Appeared in Epstein Files |url=https://www.nytimes.com/live/2025/07/23/us/trump-news |access-date=July 24, 2025 |work=The New York Times |date=July 23, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> ট্ৰাম্পে এই ফাইলসমূহক ৰাজনৈতিক বিৰোধীয়ে সৃষ্টি কৰা ভুৱা নথিপত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল<ref name="deadline"/> আৰু ইয়াৰ কভাৰেজৰ বাবে ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলৰ বিৰুদ্ধে মানহানিৰ গোচৰ তৰে।<ref name="Guardian0718">{{Cite web |title=Trump sues Wall Street Journal and Rupert Murdoch over Epstein report |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/jul/18/trump-libel-lawsuit-wsj-dow-jones-rupert-murdoch |accessdate=July 18, 2025 |work=[[The Guardian]] |first=David |last=Smith |date=July 19, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত ট্ৰাম্পে এপষ্টেইন ফাইলছ স্বচ্ছতা আইনত স্বাক্ষৰ কৰে, যিটো আইন কংগ্ৰেছে গৃহীত কৰি এপষ্টেইনৰ সৈতে জড়িত ডি অ' জেৰ ৰেকৰ্ডসমূহ মুকলি কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref name="Lebowitz">{{cite news |last=Lebowitz |first=Megan |date=November 19, 2025 |title=Trump signs bill to release the DOJ's Epstein files |url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-signs-bill-release-justice-department-jeffrey-epstein-files-rcna244793 |access-date=November 19, 2025 |work=[[NBC News]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> সাংবাদিক উপস্থিত নোহোৱাকৈয়ে এই স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Jaramillo 2025">{{Cite news |last=Jaramillo |first=Alejandra |date=November 19, 2025 |title=White House calls a lid, offering no update on Epstein bill |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/trump-presidency-epstein-files-release-11-19-25?post-id=cmi6jkuic00003b6n179fnvb4 |access-date=November 19, 2025 |work=[[CNN]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> ===প্ৰচাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতি (২০২৪)=== বাইডেন প্ৰশাসনৰ সময়ত [[কাশ পেটেল]]কে ধৰি ট্ৰাম্পৰ মিত্ৰসকলে এফ বি আইয়ে এপষ্টেইনৰ “ক্লায়েণ্ট তালিকা” ৰখাৰ দাবী প্ৰচাৰ কৰিছিল আৰু ইয়াক মুকলি কৰাৰ আহ্বান জনাইছিল। ২০২৪ চনৰ জুন মাহত ড’নাল্ড ট্ৰাম্প জুনিয়ৰে টাৰ্নিং পইণ্ট একচন অধিৱেশনত প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল যে তেওঁলোকে পেড’ফিলসকলক সুৰক্ষা দিবলৈ এই তালিকাখন গোপন কৰি ৰাখিছে; অক্টোবৰ মাহত জে ডি ভ্যান্সে কৈছিল "আমি এপষ্টেইন তালিকা প্ৰকাশ কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে"।<ref name="USAToday-promised-transparency" /> ২০১৫ চনৰ কনজাৰ্ভেটিভ পলিটিকেল একচন কনফাৰেন্সত এপষ্টেইন আৰু বিল ক্লিণ্টনৰ মাজত সম্পৰ্ক উত্থাপন কৰাৰ পিছতো ট্ৰাম্পে<ref>{{cite AV media |people=[[Sean Hannity]], Donald Trump |date=January 6, 2018 |title=Remarks: Donald Trump Addresses CPAC Conference With Hannity in Oxon Hill, MD - February 27, 2015 |medium=Internet video |url=https://www.youtube.com/watch?v=2tjuQZx-koc |access-date=July 26, 2025 |time=21:09 min. |publisher=Roll Call Factbase videos |quote=[Total running time, 24:10 min.]}}</ref> এই সময়ছোৱাত এপষ্টেইনৰ ফাইলসমূহৰ কথা খুব কমেইহে উল্লেখ কৰিছিল; তথাপিও তেওঁ নিজৰ মিত্ৰসকলৰ দাবী খণ্ডন কৰা নাছিল।<ref>{{Cite magazine |last=Popli |first=Nik |date=July 17, 2025 |title=Trump Kept Epstein Issue at Arm's Length. His Allies Did Not |url=https://time.com/7302995/donald-trump-jeffrey-epstein-jd-vance/ |access-date=July 28, 2025 |magazine=TIME |language=en |archive-date=July 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718165836/https://time.com/7302995/donald-trump-jeffrey-epstein-jd-vance/ |url-status=dead |archivedate=July 18, 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250718165836/https://time.com/7302995/donald-trump-jeffrey-epstein-jd-vance/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত দুবাৰকৈ ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে এপষ্টেইনৰ ফাইলসমূহ মুকলি কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। ২০২৪ চনৰ জুন মাহত ফক্স নিউজৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ট্ৰাম্পে তেওঁলোকক গোপনীয়তামুক্ত কৰিব নেকি বুলি সোধাত ট্ৰাম্পে উত্তৰ দিছিল, “হয়, হয়, মই কৰিম।” এই ক্লিপটো ট্ৰাম্পৰ এটা অফিচিয়েল প্ৰচাৰ একাউণ্টে টুইটাৰত শ্বেয়াৰ কৰিছে। পিছত প্ৰচাৰিত সম্পাদনা নকৰা উত্তৰত দেখা গৈছে যে ট্ৰাম্পে নিশ্চিত নাছিল যে, তেওঁ কৰিব কাৰণ "আপুনি মানুহৰ জীৱনত প্ৰভাৱ পেলাব নিবিচাৰে যদিহে ইয়াত ভুৱা বস্তু আছে, কাৰণ সেই গোটেই পৃথিৱীখনৰ সৈতে ই বহুত ভুৱা বস্তু"।<ref>{{Cite news |title=House Democrats demand answers from Fox News on edits to Trump's Epstein comments |last=Baragona |first=Justin |date=July 18, 2025 |url=https://www.the-independent.com/news/world/americas/us-politics/fox-news-trump-epstein-interview-democrats-b2791247.html |access-date=February 1, 2026 |work=[[The Independent]] |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name="trail">{{Cite web |last=Hutzler |first=Alexandra |date=July 17, 2025 |title=What Trump has said about Jeffrey Epstein over the years, including on 2024 campaign trail |url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-jeffrey-epstein-years-including-2024-campaign-trail/story?id=123778541 |access-date=July 28, 2025 |work=[[ABC News (United States)|ABC News]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত লেক্স ফ্ৰিডমেনৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ট্ৰাম্পে কয় যে তেওঁৰ অতিৰিক্ত এপষ্টেইন ফাইল মুকলি কৰাত "কোনো সমস্যা নহ'ব" আৰু "সম্ভৱতঃ" ক্লায়েণ্টৰ তালিকাখন ৰাজহুৱা কৰিব।<ref>{{Cite news |title=Trump promises to release Epstein 'client list' if he wins the election |url=https://www.telegraph.co.uk/us/politics/2024/09/03/donald-trump-jeffrey-epstein-release-list-us-election/ |date=September 3, 2024 |access-date=July 15, 2025 |work=[[The Daily Telegraph]] |first=Susie |last=Coen |language=en-US |archive-date=July 9, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709134828/https://www.telegraph.co.uk/us/politics/2024/09/03/donald-trump-jeffrey-epstein-release-list-us-election/ |url-status=live}}</ref><ref name="trail"/> ===প্ৰাৰম্ভিক মুক্তি আৰু এফ বি আইৰ পৰ্যালোচনা (ফেব্ৰুৱাৰী–মে' ২০২৫)=== ২০২৫ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত ফক্স নিউজৰ সাংবাদিক জন ৰবাৰ্টছে ন্যায় বিভাগে "জেফ্ৰি এপষ্টেইনৰ ক্লায়েণ্টৰ তালিকা" প্ৰকাশ কৰিব নেকি বুলি আমেৰিকাৰ এটৰ্নী জেনেৰেল পেম বণ্ডীক সুধিছিল, আৰু বণ্ডীয়ে উত্তৰ দিছিল: "এয়া মোৰ ডেস্কত এতিয়াই বহি আছে পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ। সেয়া ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পৰ নিৰ্দেশনা। মই সেইটো পৰ্যালোচনা কৰি আছোঁ।"<ref name="BBCJul25">{{cite news |last=Debusmann |first=Bernd Jr |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm2m879neljo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709001233/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm2m879neljo |title=US justice department finds no Epstein 'client list' |date=July 7, 2025 |work=[[BBC News]] |access-date=July 11, 2025 |archive-date=July 9, 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |work=[[CNN]] |last1=Blake |first1=Aaron |title=Pam Bondi's botched handling of the Epstein files |url=https://edition.cnn.com/2025/07/07/politics/bondi-epstein-files-client-list-suicide-memo |access-date=July 16, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250709060233/https://edition.cnn.com/2025/07/07/politics/bondi-epstein-files-client-list-suicide-memo |archive-date=July 9, 2025 |date=July 7, 2025}}</ref> ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ এনে নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে য'ত কোনো উল্লেখযোগ্য নতুন তথ্য নাছিল।<ref name="CNBC18July2025">{{Cite news |last=Mangan |first=Dan |date=July 18, 2025 |title=FBI agents were told to 'flag' any Epstein records that mentioned Trump, Sen. Durbin says |url=https://www.cnbc.com/2025/07/18/trump-epstein-fbi-durbin.html |access-date=July 19, 2025 |work=[[CNBC]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> হতাশ জনসাধাৰণৰ আন্দোলনৰ সম্মুখীন হৈ বণ্ডীয়ে এফ বি আইৰ সঞ্চালক কাছ পেটেলক তেওঁৰপৰা প্ৰথমে অনুৰোধ কৰা বিস্তৃত সামগ্ৰী প্ৰদান কৰিবলৈ দাবী জনায়।<ref name="Bloomberg1Aug2025">{{Cite news |last=Leopold |first=Jason |date=August 1, 2025 |title=The FBI Redacted Trump's Name in the Epstein Files |url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2025-08-01/epstein-files-trump-s-name-was-redacted-by-the-fbi?accessToken=eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJzb3VyY2UiOiJTdWJzY3JpYmVyR2lmdGVkQXJ0aWNsZSIsImlhdCI6MTc1NDA1OTE1MiwiZXhwIjoxNzU0NjYzOTUyLCJhcnRpY2xlSWQiOiJUMEJLSjNHUTdMOEUwMCIsImJjb25uZWN0SWQiOiIyQjE3NzFFOTlEODc0QzRDOTY1Njg1RTZBQkJGM0QwRCJ9.3ALPrarxmje8f879sHyUxeFbyg60ntxdgX4Ar8jOZLQ&utm_source=buzzfeed&utm_medium=iframely |access-date=August 1, 2025 |work=Bloomberg |archive-url= |archive-date=}}</ref> এফ বি আইৰ ৰেকৰ্ড/তথ্য প্ৰচাৰ বিভাগৰ ছেকচন চিফ মাইকেল ছেইডেলে বণ্ডীৰ এই নিৰ্দেশত আপত্তি কৰিছিল আৰু পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref name="Bloomberg1Aug2025" /> চিনেটৰ ডিক ডাৰবিনে জনোৱা মতে, মাৰ্চৰ শেষৰফালে এফ বি আয়ে দুসপ্তাহ ধৰি এপষ্টেইনৰ ৰেকৰ্ডত কাম কৰিছিল। পিছত তেওঁ লিখিছে:{{Cquote|[বণ্ডীয়ে] এফ বি আইক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০০ জন কৰ্মীক ২৪ ঘণ্টীয়া শ্বিফটত ৰাখি প্ৰায় ১ লাখ এপষ্টেইন সম্পৰ্কীয় ৰেকৰ্ড পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ, যাতে অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পৰা যায় যিবোৰ তাৰ পিছত ইচ্ছাকৃতভাৱে কম সময়সীমাত মুকলি কৰিব পৰা যায়। এই প্ৰচেষ্টা ... এফ বি আই নিউয়ৰ্ক ফিল্ড অফিচৰ শতাধিক কৰ্মীয়ে আড়ম্বৰপূৰ্ণভাৱে পৰিপূৰক কৰিছিল, যাৰ বহুতৰে শিশু ভুক্তভোগী আৰু শিশু সাক্ষীৰ সম্পৰ্কে বিধিগতভাৱে সুৰক্ষিত তথ্য চিনাক্ত কৰিবলৈ বা এফ অ' আই এৰ অনুৰোধ সঠিকভাৱে চম্ভালিব পৰা বিশেষজ্ঞতাৰ অভাৱ আছিল। মোৰ কাৰ্যালয়ক কোৱা হৈছিল যে এই কৰ্মীসকলক ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পৰ নাম উল্লেখ কৰা যিকোনো ৰেকৰ্ডত "চিহ্নিত" কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name="CNBC18July2025" /><ref>{{Cite web |last=Richard |first=Durbin |date=July 18, 2025 |title=Richard J. Durbin to Kash Patel |url=https://www.judiciary.senate.gov/imo/media/doc/2025-07-18%20RJD%20Letter%20to%20FBI%20Director%20Patel%20re%20Epstein.pdf |access-date=July 19, 2025 |website=judiciary.senate.gov |archive-url= |archive-date=}}</ref>}} নথি-পত্ৰত এফ বি আয়ে ট্ৰাম্পৰ নামকে ধৰি কেইবা ডজন হাই-প্ৰফাইল নাম উদ্ধাৰ কৰে। এফ অ' আই এ আইনত ৰেহাইৰ উদ্ধৃতি দি এফ অ’ আই এৰ বিষয়াৰ এটা ইউনিটে ট্ৰাম্পৰ নাম সম্পাদনা কৰে কাৰণ, যদিও তেওঁ তেতিয়া এজন কৰ্মৰত ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল, ২০০৬ চনত এপষ্টেইনৰ ওপৰত ফেডাৰেল তদন্ত আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত তেওঁ ব্যক্তিগত নাগৰিক আছিল।<ref name="Bloomberg1Aug2025" /> অধিবক্তা তথা আইন অধ্যাপক এলান ডেৰশ্ব’ভিচে ২০২৫ চনৰ ১৯ মাৰ্চত শ্বেন স্পাইচাৰৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁ এনে তালিকাত থকা ব্যক্তিৰ নাম আৰু এপষ্টেইনৰ সৈতে জড়িত প্ৰকাশ নোহোৱা ফাইলসমূহ জানে আৰু লগতে কয় যে “মই জানো যে তেওঁলোকক কিয় দমন কৰা হৈছে।” মই জানো কোনে তেওঁলোকক দমন কৰিছে" আৰু তেওঁ "[...] এজন ন্যায়াধীশ আৰু গোচৰৰপৰা গোপনীয়তাৰদ্বাৰা বান্ধ খাই আছিল, আৰু মই যি জানো তাক প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰোঁ।"<ref>{{Cite news |last=Fields |first=Ashleigh |date=July 10, 2025 |title=Dershowitz says he knows Epstein client list names: 'But I'm bound by confidentiality' |url=https://thehill.com/homenews/administration/5395597-dershowitz-says-he-knows-epstein-client-list-names-but-im-bound-by-confidentiality/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711010724/https://thehill.com/homenews/administration/5395597-dershowitz-says-he-knows-epstein-client-list-names-but-im-bound-by-confidentiality/ |archive-date=July 11, 2025 |access-date=July 11, 2025 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]}}</ref><ref name="IndJul25" /> ২০০৬ চনত এপষ্টেইনৰ বাবে অবিচাৰ চুক্তিৰ আলোচনা কৰা আইনী দলৰ অংশ আছিল ডেৰশ্ব'ৱিট্জ।<ref name="IndJul25" /> মে’ মাহত বণ্ডীয়ে ট্ৰাম্পক জনাইছিল যে, তেওঁৰ নাম এপষ্টেইনৰ ফাইলত আছে। লগতে কয় যে ফাইলসমূহত ট্ৰাম্প আৰু অন্যান্যৰ বিষয়ে “অসমৰ্থিত শুনা কথা”, শিশু পৰ্ণগ্ৰাফী আৰু এপষ্টেইনৰ ভুক্তভোগীৰ চিনাক্তকৰণ তথ্য আছিল। সেই হিচাপে বিষয়াসকলে পৰামৰ্শ দিয়ে যে, ফাইলসমূহ প্ৰকাশ কৰিব নালাগে। হোৱাইট হাউছৰ যোগাযোগ সঞ্চালক ষ্টিভেন চেউঙে ট্ৰাম্পক ফাইলসমূহ প্ৰকাশ নকৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়াৰ খবৰ অস্বীকাৰ কৰে আৰু বণ্ডীয়ে কয় যে "আমাৰ নিয়মীয়া আলোচনাৰ অংশ হিচাপে আমি ৰাষ্ট্ৰপতিক এই তথ্যসমূহৰ বিষয়ে অৱগত কৰিলোঁ।"<ref name="wsj/727a8038" /><ref>{{cite news |title=Trump Administration Live Updates: Attorney General Alerted Trump His Name Appeared in Epstein Files |url=https://www.nytimes.com/live/2025/07/23/us/trump-news |access-date=July 24, 2025 |work=[[The New York Times]] |date=July 23, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে, বণ্ডীয়ে চিপিএচিৰ হাজিৰ বাতিল কৰে মানৱ সৰবৰাহৰ বিৰুদ্ধে আন্তৰ্জাতিক সন্মিলন, টৰ্ণ কৰ্ণিয়াৰ উদ্ধৃতি।<ref>{{Cite news |title=Trump's under-fire AG Pam Bondi skips human trafficking summit over medical issue |last=Sommerlad |first=Joe |date=July 24, 2025 |url=https://www.the-independent.com/news/world/americas/us-politics/pam-bondi-epstein-trump-cpac-b2795080.html |access-date=February 1, 2026 |work=[[The Independent]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> পলিটিকোৰ মতে, "মে' মাহত হোৱা ৰিপ’ৰ্ট কৰা ব্ৰিফিঙৰ পিছত ট্ৰাম্পে তথ্য প্ৰকাশৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা প্ৰকাশ সংকুচিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা যেন লাগে।"<ref>{{cite news |last1=Khardori |first1=Ankush |title=The Epstein Files Timeline Raises Real Questions for Trump |url=https://www.politico.com/news/magazine/2025/07/25/trump-epstein-files-timeline-column-00475334 |work=[[Politico]] |access-date=July 26, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250725152505/https://www.politico.com/news/magazine/2025/07/25/trump-epstein-files-timeline-column-00475334 |archive-date=July 25, 2025 |date=July 25, 2025}}</ref> ১৮ মে'ত পেটেল আৰু এফ বি আইৰ উপ-সঞ্চালক ডেন বংগিনোৱে ফক্স নিউজক জনায় যে, এপষ্টেইনৰ মৃত্যু হৈছে আত্মহত্যাৰদ্বাৰা।<ref>{{Cite news |last=Blake |first=Aaron |date=July 24, 2025 |title=Analysis: Timeline suggests Trump team changed its tune on Epstein files after Trump was told he was in them |url=https://www.cnn.com/2025/07/24/politics/trump-epstein-files-pivot-timeline |access-date=July 25, 2025 |work=[[CNN]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref> ৬ জুনত জো ৰোগান এক্সপিৰিয়েন্সে কাশ পেটেলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল, যিয়ে এপষ্টেইন বিষয়টোৰ বিষয়ে কয়, “আমি সকলো তথ্য পৰ্যালোচনা কৰিছো, আৰু আমেৰিকাৰ জনসাধাৰণে আমি যিমান পাৰোঁ সিমান লাভ কৰিবলৈ ওলাইছে।” তেওঁ নিজকে হত্যা কৰিলে। ... আপুনি সঁচাকৈয়ে ভাবিছেনে যে মই সেই [ভিডিঅ' প্ৰমাণ] আপোনাক নিদিলোঁহেঁতেন, যদিহে ইয়াৰ অস্তিত্ব আছিল?"<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?feature=shared&t=2386&v=C81bFx8CSA8 |title=Joe Rogan Experience #2334 - Kash Patel |date=June 6, 2025 |last=PowerfulJRE |time=39:46 |access-date=July 26, 2025 |via=YouTube}}</ref> ===ডি অ’ জেৰ স্মাৰকপত্ৰ আৰু প্ৰশাসনৰ সঁহাৰি (জুলাই–নৱেম্বৰ ২০২৫)=== [[File:President Trump and Pam Bondi on Jeffrey Epstein, July 8th 2025.webm|thumb|start=00:08|ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্প আৰু এটৰ্নী জেনেৰেল পেম বণ্ডীয়ে জেফ্ৰি এপষ্টেইনৰ ওপৰত, ৮ জুলাই, ২০২৫]] ২০২৫ চনৰ ৬ জুলাইত এক্সিয়াছে ৰিপ'ৰ্ট কৰিছিল যে ন্যায় বিভাগ আৰু এফ বি আইয়ে দুই পৃষ্ঠাৰ স্মাৰকপত্ৰত এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে এপষ্টেইনে "ক্লায়েণ্ট তালিকা" ৰখাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই, বিশিষ্ট ব্যক্তিক ব্লেকমেইল কৰিছিল বা হত্যা কৰা হৈছিল; মেমোখনে চিকিৎসা পৰীক্ষকে এপষ্টেইনৰ আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা মৃত্যু হোৱাৰ তথ্যও দৃঢ় কৰিছিল।<ref name="BBCJul25"/><ref>{{cite news |url=https://www.axios.com/2025/07/07/jeffrey-epstein-suicide-client-list-trump-administration |title=Exclusive: DOJ, FBI conclude Epstein had no 'client list,' died by suicide |last=Isenstadt |first=Alex |work=[[Axios (website)|Axios]] |language=en-US |url-status=live |date=July 6, 2025 |access-date=July 26, 2025 |archive-date=July 9, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250709053745/https://www.axios.com/2025/07/07/jeffrey-epstein-suicide-client-list-trump-administration |quote=President Trump's Justice Department and FBI have concluded they have no evidence that convicted sex offender and disgraced financier Jeffrey Epstein blackmailed powerful figures, kept a 'client list' or was murdered, according to a memo detailing the findings obtained by Axios.}}</ref> ডি অ' জেই ৭ জুলাইত ৰাজহুৱাভাৱে এই স্মাৰকপত্ৰখন প্ৰকাশ কৰি কয় যে ই "অভিযুক্ত তৃতীয় পক্ষৰ বিৰুদ্ধে তদন্তৰ পূৰ্বানুমান কৰিব পৰা প্ৰমাণ উন্মোচন কৰা নাই" আৰু এপষ্টেইন সম্পৰ্কীয় অধিক নথিপত্ৰ প্ৰকাশ নকৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.politico.com/news/magazine/2025/07/25/trump-epstein-files-timeline-column-00475334 |title=The Epstein Files Timeline Raises Real Questions for Trump |last=Khardori |first=Ankush |work=[[Politico]] |language=en-US |url-status=live |date=July 25, 2025 |access-date=July 26, 2025 |archive-date=July 25, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250725152505/https://www.politico.com/news/magazine/2025/07/25/trump-epstein-files-timeline-column-00475334}}</ref><ref name="AP07212025" /><ref>{{cite news |last=Lucas |first=Ryan |date=July 7, 2025 |title=DOJ says no evidence Jeffrey Epstein had a 'client list' or blackmailed associates |url=https://www.npr.org/2025/07/07/g-s1-76367/doj-jeffrey-epstein-memo |access-date=July 22, 2025 |work=[[NPR]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বণ্ডীয়ে এপষ্টেইনৰ সামগ্ৰী “তেওঁৰ ডেস্কত” বুলি কোৱাৰ সময়ত কি বুজাব বিচাৰিছিল বুলি সোধাত হোৱাইট হাউছৰ প্ৰেছ সচিব কেৰ’লিন লিভিটে কয় যে বণ্ডীয়ে কোনো নিৰ্দিষ্ট ক্লায়েণ্টৰ তালিকাতকৈ এপষ্টেইনৰ অপৰাধৰ সৈতে জড়িত “সকলো কাগজ-পত্ৰৰ সম্পূৰ্ণতা”ক উল্লেখ কৰি আহিছে; পিছদিনা কেবিনেট বৈঠকত বণ্ডীয়েও একেধৰণৰ স্পষ্টীকৰণ আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite news |title=Trump shrugs off questions over Epstein memo, calling them 'a desecration' |last=Judd |first=Donald |date=July 8, 2025 |url=https://www.cnn.com/2025/07/08/politics/epstein-memo-trump-bondi-maga |access-date=February 1, 2026 |work=[[CNN]] |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.wral.com/story/trump-comes-to-bondis-defense-amid-uproar-from-his-base-over-jeffrey-epstein-files-flop/22079317/ |title=Trump comes to Bondi's defense amid uproar from his base over Jeffrey Epstein files flop |date=July 8, 2025 |website=WRAL.com |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abels |first=Grace |date=July 8, 2025 |title=What the Trump admin has said about Epstein files release |url=https://www.politifact.com/article/2025/jul/08/timeline-trump-admin-epstein-files-release/ |access-date=July 14, 2025 |website=[[Politifact]] |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref> প্ৰশাসনৰ এই স্থিতিয়ে সমগ্ৰ ৰাজনৈতিক স্পেকট্ৰামৰ পৰা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। ডেম'ক্ৰেটিক দলৰ প্ৰতিনিধিসকলে এই তথ্যসমূহক প্ৰত্যাহ্বান জনায়<ref name="AP_trolling"/>, আনহাতে সোঁপন্থী কৰ্মী আৰু প্ৰভাৱশালীসকলে—হজেটউইন, এলেক্স জোনছ, ৰগান অ'হেণ্ডলি আৰু লিজ হুইলাৰকে ধৰি—সন্দেহ প্ৰকাশ কৰে।<ref name="GuardJul25"/><ref name="BBCJul25"/> বণ্ডীয়ে মাগা আন্দোলনৰ বহুতৰে বিশেষ সমালোচনাৰ সম্মুখীন হৈছিল।<ref name="CNNJuddHolmes">{{Cite news |last1=Judd |first1=Donald |last2=Holmes |first2=Kristen |date=July 13, 2025 |title=Trump defends Bondi amid MAGA fallout over her handling of Epstein investigation |url=https://edition.cnn.com/2025/07/12/politics/bondi-epstein-investigation-trump |access-date=July 18, 2025 |work=[[CNN]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref name="PoliticoMontellaro">{{Cite news |last=Montellaro |first=Zach |date=July 12, 2025 |title='I don't like what's happening': Trump tries to quell MAGA blowup over Epstein |url=https://www.politico.com/news/2025/07/12/trump-epstein-investigation-pam-bondi-00449926 |access-date=July 14, 2025 |work=[[Politico]] |language=en |archive-date=July 14, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250714160945/https://www.politico.com/news/2025/07/12/trump-epstein-investigation-pam-bondi-00449926 |url-status=live}}</ref><ref name="DWSexton">{{Cite news |last=Sexton |first=Karl |date=July 13, 2025 |title=Trump urges MAGA supporters to forget about Epstein files |url=https://www.dw.com/en/trump-urges-maga-supporters-to-forget-about-epstein-files/a-73256296 |access-date=July 14, 2025 |work=[[Deutsche Welle]] |language=en |archive-date=July 13, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713010243/https://www.dw.com/en/trump-urges-maga-supporters-to-forget-about-epstein-files/a-73256296 |url-status=live}}</ref> পডকাষ্টাৰ জো ৰ'গানে প্ৰশাসনৰ উলটি যোৱাটোক "বালিৰ ৰেখা" বুলি অভিহিত কৰে, বিশেষকৈ প্ৰতিশ্ৰুত স্বচ্ছতাৰ ভিত্তিত ট্ৰাম্পক সমৰ্থন কৰা সমৰ্থকসকলৰ বাবে।<ref>{{cite web |last1=Griffing |first1=Alex |date=July 28, 2025 |title=Joe Rogan Calls The Epstein Case a 'Line in the Sand' And Rips the Trump Admin For 'Gaslighting' Its Supporters |url=https://www.mediaite.com/media/news/joe-rogan-calls-the-epstein-case-a-line-in-the-sand-and-rips-the-trump-admin-for-gaslighting-its-supporters/ |access-date=July 29, 2025 |website=[[Mediaite]] |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stelter |first1=Brian |date=July 28, 2025 |title=Joe Rogan isn't letting go of Epstein — that's a problem for Trump |url=https://www.cnn.com/2025/07/28/media/joe-rogan-trump-epstein-scandal-kash-patel |access-date=July 29, 2025 |work=[[CNN]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> ৯ জুলাইত হোৱাইট হাউছৰ এখন বৈঠকত বণ্ডী, ডেন বংগিনো, কাছ পেটেল আৰু মুখ্য কৰ্মচাৰী চুজি ৱাইলছকে ধৰি স্মাৰকপত্ৰখনক লৈ বংগিনো আৰু পেটেলৰ মাজত মুখামুখি হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে; পৰৱৰ্তী সময়ত বংগিনোৱে পদত্যাগ কৰাৰ কথা চিন্তা কৰে।<ref>{{Cite news |last1=Holmes |first1=Kristen |last2=Collins |first2=Kaitlan |last3=Rabinowitz |first3=Hannah |last4=Perez |first4=Evan |date=July 11, 2025 |title=Deputy FBI Director Bongino has told people he is considering resigning amid Epstein files fallout, sources say |url=https://www.cnn.com/2025/07/11/politics/bongino-consider-resigning-epstein-files |access-date=July 11, 2025 |work=[[CNN]] |language=en |archive-date=July 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711183839/https://www.cnn.com/2025/07/11/politics/bongino-consider-resigning-epstein-files |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Collins |first1=Kaitlan |last2=Holmes |first2=Kristen |last3=Perez |first3=Evan |last4=Reid |first4=Paula |date=July 14, 2025 |title=Bongino still in limbo as Trump fumes and JD Vance seeks to play mediator, sources say |url=https://www.cnn.com/2025/07/14/politics/dan-bongino-epstein |access-date=July 14, 2025 |work=[[CNN]] |language=en |archive-date=July 14, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250714205235/https://www.cnn.com/2025/07/14/politics/dan-bongino-epstein |url-status=live}}</ref> ১৮ আগষ্টত বণ্ডী আৰু পেটেলে ঘোষণা কৰে যে মিছৌৰীৰ এটৰ্নী জেনেৰেল এণ্ড্ৰু বেইলীয়ে বংগিনোৰ সৈতে এফ বি আইৰ উপ-সঞ্চালকৰ ভূমিকা ভাগ কৰিব আৰু ১৫ ছেপ্টেম্বৰত বেইলীয়ে শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Bondi, Patel bring in Missouri AG to serve as FBI co-deputy director with Dan Bongino |last=Lybrand |first=Holmes |date=August 18, 2025 |url=https://www.cnn.com/2025/08/18/politics/fbi-andrew-bailey-bongino |access-date=February 1, 2026 |work=[[CNN]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> কিছুমান পৰিসংখ্যাই প্ৰশাসনৰ এই বিৱৰণীক সমৰ্থন কৰিছিল যে অধিক প্ৰকাশৰ অপ্ৰয়োজনীয়, ইয়াৰ ভিতৰত এপষ্টেইনৰ প্ৰাক্তন অধিবক্তা ডেভিদ শ্ব'নেও আছিল, যিয়ে ২০০৮ চনত গোচৰৰ চুক্তিত আলোচনাত সহায় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Fields |first=Ashleigh |date=July 16, 2025 |title=Epstein lawyer: Bondi, Trump not withholding client list |url=https://thehill.com/homenews/administration/5403379-david-schoen-jeffrey-epstein-client-list-trump-administration/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717055218/https://thehill.com/homenews/administration/5403379-david-schoen-jeffrey-epstein-client-list-trump-administration/ |archive-date=July 17, 2025 |access-date=July 26, 2025 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |language=en-US |url-status=live}}</ref> {{Cquote|তেওঁলোকৰ নতুন SCAM বুলি আমি চিৰদিনেই ক’ম, এইবোৰ 'বাজে কথা'; হুক, লাইন, আৰু ছিংকাৰত জেফ্ৰি এপষ্টেইনৰ প্ৰৱঞ্চনা আৰু মোৰ পাষ্ট সমৰ্থকসকলে কিনিছে। [...] এই দুৰ্বলসকলে আগবাঢ়ি যাওক আৰু ডেম’ক্ৰেটসকলৰ কাম কৰক, আমাৰ অবিশ্বাস্য আৰু অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ কথা কোৱাৰ কথাও নাভাবিব, কাৰণ মই আৰু তেওঁলোকৰ সমৰ্থন নিবিচাৰোঁ!-১৬ জুলাই ২০২৫, সামাজিক মাধ্যমত ডোনাল্ড ট্ৰাম্প<ref name="deadline"/>}} জুলাই মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ট্ৰাম্পে এপষ্টেইন ফাইলসমূহক বাইডেন প্ৰশাসন, [[বাৰাক ওবামা]] আৰু [[হিলাৰী ক্লিণ্টন]]কে ধৰি ৰাজনৈতিক বিৰোধীসকলে সৃষ্টি কৰা ভুৱা নথিপত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।[84][52] ১৬ জুলাইত ন্যায় বিভাগে এপষ্টেইনৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ চলোৱা ফেডাৰেল প্ৰচিকিউটৰ মৌৰেন ক’মিক চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰে; ২০১৭ চনত ট্ৰাম্পে এফ বি আইৰ সঞ্চালক হিচাপে চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা জেমছ কমিৰ কন্যা।[85] ১৭ জুলাইত, যিদিনা দ্য ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলে প্ৰকাশ কৰিছিল যে ট্ৰাম্পে ২২ বছৰৰ আগতে এপষ্টেইনৰ ৫০ বছৰীয়া জন্মদিন উদযাপন কৰা এখন কিতাপত অন্তৰ্ভুক্ত এখন পত্ৰ লিখিছিল, ট্ৰাম্পে ট্ৰুথ ছ'চিয়েলত ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁ বণ্ডীক "যিকোনো আৰু সকলো প্ৰাসংগিক গ্ৰেণ্ড জুৰীৰ সাক্ষ্য" মুকলি কৰিবলৈ আদালতৰ অনুমোদন বিচাৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, চলি থকা মনোযোগক "কেলেংকাৰী, ডেম'ক্ৰেটসকলে ধাৰণ কৰা" বুলি অভিহিত কৰিছিল।[86] বণ্ডীয়ে উত্তৰ দিছিল যে তেওঁ "কাইলৈ আদালতলৈ যাবলৈ সাজু।"[87] আইনী পৰ্যবেক্ষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে প্ৰতিলিপিসমূহত বিশেষ নতুন তথ্য থাকিব বুলি আশা কৰা হোৱা নাছিল।[88] পিছদিনা ট্ৰাম্পে জাৰ্নেলৰ বিৰুদ্ধে—য'ত দুজন সাংবাদিক, মালিক ৰূপাৰ্ট মাৰ্ডক আৰু মূল কোম্পানী ডাউ জ'নছ আৰু নিউজ কৰ্প আছিল—মানহানি আৰু মানহানিৰ বাবে মামলা কৰে।[53] ২১ জুলাইত হোৱাইট হাউছে ট্ৰাম্পৰ স্কটলেণ্ড ভ্ৰমণৰ বাবে প্ৰেছ পুলৰ ''জাৰ্নেল''ৰ এজন সাংবাদিকক আঁতৰাই থয়।[89] গ্ৰেণ্ড জুৰীৰ সামগ্ৰীসমূহৰ ছীল খুলিবলৈ ন্যায় বিভাগৰ অনুৰোধ ফেডাৰেল ন্যায়াধীশসকলে নাকচ কৰে। ২৩ জুলাইত ন্যায়াধীশ ৰবিন ৰ'জেনবাৰ্গে ৰায় দিয়ে যে, তেওঁ আইনী কাৰ্যবিধিৰ বাহিৰত কেৱল "বিস্তৃত জনস্বাৰ্থ"ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ফ্ল'ৰিডাৰ গ্ৰেণ্ড জুৰীৰ নথিপত্ৰৰ বাবে অনুৰোধ মঞ্জুৰ কৰিব নোৱাৰে আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে নতুন গোচৰ মুকলি কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।[90] গিছলেন মেক্সৱেলৰ অধিবক্তাই এই প্ৰকাশৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, মেক্সৱেলৰ বাকী থকা "আইনী বিকল্প" আৰু "যথাযথ প্ৰক্ৰিয়াৰ অধিকাৰ"ৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ইয়াক "গ্ৰেণ্ড জুৰীৰ গোপনীয়তাত এক বিস্তৃত অনুপ্ৰৱেশ" বুলি অভিহিত কৰিছিল।[91] ৮ আগষ্টত ডি অ' জেই মেক্সৱেল আৰু এপষ্টেইন দুয়োটা গোচৰতে গ্ৰেণ্ড জুৰীৰ প্ৰদৰ্শনী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ নিজৰ অনুৰোধ সম্প্ৰসাৰণ কৰে।[92] ন্যায়াধীশ পল এংগেলমেয়াৰে ১১ আগষ্টত মেক্সৱেলৰ অনুৰোধ নাকচ কৰি ৰায় দি কয় যে প্ৰশাসনৰ "সমগ্ৰ ভিত্তি—যে মেক্সৱেলৰ গ্ৰেণ্ড জুৰীৰ সামগ্ৰীয়ে এপষ্টেইন আৰু মেক্সৱেলৰ অপৰাধৰ বিষয়ে অৰ্থপূৰ্ণ নতুন তথ্য পোহৰলৈ আনিব, বা ইয়াৰ ওপৰত চৰকাৰে কৰা তদন্ত—প্ৰদৰ্শিতভাৱে মিছা"; তেওঁ চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা ব্যাখ্যাসমূহক "অসৎ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।[93][94] পিছলৈ ন্যায়াধীশ ৰিচাৰ্ড বাৰ্মানে এপষ্টেইনৰ গোচৰৰ সামগ্ৰীৰ বাবে একেধৰণৰ অনুৰোধ নাকচ কৰে।[95] ডেপুটি এটৰ্নী জেনেৰেল টড ব্লাঞ্চে ২৪ আৰু ২৫ জুলাইত টালাহাছিত থকা আমেৰিকাৰ এটৰ্নীৰ কাৰ্যালয়ত ঘিছলেন মেক্সৱেলৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে।[96][97] ন্যায় বিভাগে ২২ আগষ্টত সাক্ষাৎকাৰৰ প্ৰতিলিপি আৰু অডিঅ' ৰেকৰ্ডিং প্ৰকাশ কৰে।[98][99] ২০ বছৰৰ শাস্তি পোৱা মেক্সৱেলক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত এফচিআই টালাহাছিত কাৰাবন্দী কৰি ৰখা হৈছিল।[100] সাক্ষাৎকাৰত তেওঁক সীমিত প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা দিয়া হৈছিল, অৰ্থাৎ তেওঁৰ সাক্ষাৎকাৰ লোৱাসকলৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।[101] ব্লাঞ্চ হৈছে ট্ৰাম্পৰ ব্যক্তিগত অধিবক্তা আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক নিযুক্তিপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি। ইয়াৰ আগৰ বছৰত ব্লাঞ্চে মেক্সৱেলৰ অধিবক্তা ডেভিদ অস্কাৰ মাৰ্কাছক "বন্ধু" বুলি উল্লেখ কৰিছিল।[102] মেক্সৱেলে ব্লাঞ্চক কয় যে, "মই নিশ্চিতভাৱে কোনো এটাতে ৰাষ্ট্ৰপতিজনক কেতিয়াও প্ৰত্যক্ষ কৰা নাছিলোঁ — উদাহৰণস্বৰূপে তেওঁৰ [এপষ্টেইনৰ] ঘৰত তেওঁক কেতিয়াও দেখাৰ কথা মোৰ মনত নাই। আচলতে মই কেতিয়াও ৰাষ্ট্ৰপতিজনক কোনো ধৰণৰ মালিচৰ পৰিৱেশত দেখা নাছিলোঁ।" কোনো ধৰণে কোনো অনুপযুক্ত পৰিৱেশত ৰাষ্ট্ৰপতিক মই কেতিয়াও প্ৰত্যক্ষ কৰা নাছিলোঁ। ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী কেতিয়াও কাৰো লগত বেয়াকৈ নাছিল।"[103] চিএনএনে লক্ষ্য কৰিছিল যে মেক্সৱেলে সাক্ষাৎকাৰটোত নিজৰ অপৰাধ আৰু এপষ্টেইনৰ অপৰাধৰ বিষয়ে মিছা কথা কৈছিল, আৰু তেওঁ ট্ৰাম্পক "এতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অসাধাৰণ কৃতিত্বক প্ৰশংসা কৰোঁ" আৰু "মই তেওঁক ভাল পাওঁ, আৰু মই তেওঁক সদায় ভাল পাই আহিছোঁ" আদি বক্তব্যৰে চাতুৰী কৰাৰ চেষ্টা কৰা যেন লাগে।[104] দুদিনীয়া সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত মেক্সৱেলৰ বিশ্বাসযোগ্যতাৰ সন্দৰ্ভত ব্লাঞ্চে ১৭ ছেপ্টেম্বৰত চিএনএনক কয় যে তেওঁৰ বাবে ইয়াৰ মূল্যায়ন কৰাটো “অসম্ভৱ” হ’ব, কিয়নো “এজন সাক্ষী বিশ্বাসযোগ্য নে নহয় সেইটো নিৰ্ণয় কৰিবলৈ সপ্তাহ আৰু সপ্তাহ আৰু সপ্তাহ সময় লাগে”। তেওঁ লগতে কয়, "আমেৰিকাৰ জনসাধাৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে যে তেওঁলোকে তেওঁৰ উত্তৰসমূহ বিশ্বাসযোগ্য বুলি বিশ্বাস কৰে নেকি"।[105] জৰ্জ কনৱেই মন্তব্য কৰে যে "টড ব্লাঞ্চে গিছলেন মেক্সৱেলৰ ওপৰত প্ৰশ্ন কৰাটো হয় (ক) সম্পূৰ্ণ অযোগ্য আছিল; নহয় (খ) ইচ্ছাকৃতভাৱে ট্ৰাম্পক দোষী সাব্যস্ত কৰা তথ্য উলিয়াব নোৱাৰাৰ বাবে ৰচনা কৰা হৈছিল।" ব্লাঞ্চে উত্তৰ দিছিল: "যেতিয়া মই মেক্সৱেলৰ সাক্ষাৎকাৰ লৈছিলোঁ, তেতিয়া আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাৰ হাতত এপষ্টেইনৰ ইষ্টেটত বছৰ বছৰ ধৰি লুকুৱাই ৰখা সামগ্ৰী নাছিল।"[106] ২৫ জুলাইত যেতিয়া চিএনএনৰ এজন সাংবাদিকে ট্ৰাম্পক মেক্সৱেলক ক্ষমা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে নেকি বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ প্ৰতিশ্ৰুতিহীনভাৱে উত্তৰ দিছিল: "মোক এই কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছে, কিন্তু ইয়াৰ বিষয়ে মই ভবা নাই।"[107] ১ আগষ্টত ব্যুৰো অৱ প্ৰিজনছে নিশ্চিত কৰে যে সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত মেক্সৱেলক টেক্সাছৰ ব্ৰাইয়ানৰ ফেডাৰেল প্ৰিজন কেম্পলৈ বদলি কৰা হয়[108][109],[110] যিটো নূন্যতম নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ সুবিধা আৰু ছাত্ৰাবাসৰ দৰে আৱাসগৃহ সাধাৰণতে অন্যান্য ফেডাৰেল কাৰাগাৰতকৈ কম অপ্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হয়।[111][112] নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ বিশেষ বিশেষাধিকাৰ লাভ কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে আৰু শাস্তি হ্ৰাসৰ বাবে আবেদন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল; হুইচেল ব্ল’ৱাৰক কাৰাগাৰৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হৈছিল।[113][114] এপষ্টেইন আৰু মেক্সৱেলৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা এনি ফাৰ্মাৰে চিএনএনৰ কেটলান কলিন্সক কয় যে, "আনকি ডিঅ'জে তেওঁৰ [মেক্সৱেলৰ] সৈতে সাক্ষাৎ কৰিব বুলি জনাটোও অত্যন্ত বিৰক্তিকৰ আছিল। ২৩ আগষ্টত জিউফ্ৰেৰ পৰিয়ালে মেক্সৱেল-ব্লাঞ্চৰ সাক্ষাৎকাৰৰ প্ৰতিলিপিৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই চিবিএছক জনাইছিল যে মেক্সৱেলৰ বক্তব্য তেওঁৰ “শিশু যৌন সৰবৰাহৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ” সৈতে “প্ৰত্যক্ষ বিপৰীত” আৰু ব্লাঞ্চে “আদালত প্ৰমাণিত মিছা কথাৰ বিষয়ে [তেওঁক] কেতিয়াও প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা নাছিল”। পৰিয়ালটোৱে কয় যে ন্যায় বিভাগে ইয়াৰ দ্বাৰা যোগাযোগ কৰিছিল "যে শিশু যৌন সৰবৰাহৰ গ্ৰহণযোগ্য আৰু ইয়াক পুৰস্কৃত কৰা হ'ব।"[116] ২০২৫ চনৰ ৪ ছেপ্টেম্বৰত উগ্ৰ সোঁপন্থী গোট প্ৰজেক্ট ভেৰিটাছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰাজনৈতিক কৰ্মী জেমছ অ’কিফে ডি অ’ জেৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিশেষ অভিযানৰ উপ-মুখ্য জোচেফ শ্বনিটৰ সৈতে এটা গোপন ৰেকৰ্ডিং পোষ্ট কৰে। ৰেকৰ্ডিঙত শ্বনিটে এপষ্টেইনৰ ফাইলসমূহৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ কৰি কয় যে "হাজাৰ হাজাৰ পৃষ্ঠাৰ ফাইল আছে" আৰু "তেওঁলোকে সেই ফাইলসমূহৰ প্ৰতিজন ৰিপাব্লিকান বা ৰক্ষণশীল ব্যক্তিক সম্পাদনা কৰিব, সেই ফাইলসমূহত সকলো উদাৰবাদী, ডেম'ক্ৰেটিক লোকক এৰি দিব"। শ্বনিটে কয় যে মেক্সৱেলক নূন্যতম নিৰাপত্তাৰক্ষী কাৰাগাৰলৈ বদলি কৰাটো "[ফেডাৰেল ব্যুৰো অৱ প্ৰিজনছ] নীতিৰ বিৰুদ্ধে কাৰণ তেওঁ এগৰাকী দোষী সাব্যস্ত হোৱা যৌন অপৰাধী" আৰু "তেওঁলোকে তেওঁক মুখ বন্ধ কৰি ৰাখিবলৈ কিবা এটা আগবঢ়াইছে"। তেওঁ বণ্ডিক "এজন হয় ব্যক্তি" বুলিও অভিহিত কৰে আৰু তেওঁ "ট্ৰাম্পে যি বিচাৰে তাকে বিচাৰে"।[117][118] ৰেকৰ্ডিঙৰ উত্তৰত শ্বনিটে কয় যে তেওঁৰ কোনো ধাৰণা নাছিল যে তেওঁক ৰেকৰ্ডিং কৰা হৈছে, আৰু তেওঁ কয় যে তেওঁ হিঞ্জত আণ্ডাৰকাভাৰ অ’কিফৰ ৰিপ’ৰ্টাৰক লগ পাইছিল। তেওঁ কয় যে তেওঁৰ মন্তব্যসমূহ তেওঁ "সংবাদ মাধ্যমত শিকি অহা"ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে আৰু ডি অ' জেৰ পৰা নহয়।[117] ইয়াৰ উত্তৰত ডি অ' জেই শ্বনিটৰ বক্তব্য মিছা বুলি দাবী কৰি কয় যে "এপষ্টেইনৰ সামগ্ৰীৰ বিভাগৰ আভ্যন্তৰীণ পৰ্যালোচনাত জোচেফ শ্বনিটৰ কোনো ভূমিকা নাছিল" আৰু শ্বনিটে তেওঁৰ উৰ্ধতন বিষয়াসকললৈ প্ৰেৰণ কৰা ইমেইলৰ আইফোনৰ স্ক্ৰীণশ্বট পোষ্ট কৰিছিল য'ত ৰেকৰ্ডিংসমূহ ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত দুটা তাৰিখৰ ভিতৰত ঘটা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।[118] ২০২৫ চনৰ ১৪ নৱেম্বৰৰ শেষৰ ফালে ট্ৰাম্পে এই ফাইলসমূহ বাইডেন প্ৰশাসন, বাৰাক ওবামা আৰু হিলাৰী ক্লিণ্টনকে ধৰি ৰাজনৈতিক বিৰোধীসকলে সৃষ্টি কৰা ভুৱা নথি বুলি উল্লেখ কৰি এই বিষয়টোক "ডেম'ক্ৰেট প্ৰৱঞ্চনা" বুলি দাবী কৰি থাকিল।[119] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অপৰাধ]] 0ibjzpq09g9757lkhnz0ywgag9n5tkl 0 131100 616937 583739 2026-07-12T22:52:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616937 wikitext text/x-wiki {{Infobox YouTube personality | name = আন্না চুদা | image = E-girls @ VMAJ 2018, Anna Suda.jpg | image_size = ২২৫px | alt = | caption = ২০১৮ চনত চুদা | native_name = 須田 アンナ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1997|10|12|mf=y}} | birth_place = চুমিদা, টোকিঅ’, [[জাপান]] | death_date = | other_names = চুদান্না | occupation = {{hlist|নৃত্যশিল্পী|অভিনেত্ৰী|ফেশ্বন ডিজাইনাৰ}} | years_active = ২০১১–বৰ্তমান | known_for = | notable_works = | spouse = {{Marriage|অজ্ঞাত|2023}} | children = ১ | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist|জে-পপ|নৃত্য সংগীত}} | label = {{hlist|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক জাপান (২০১৩)|ৰিদম জ’ন (২০১৪–বৰ্তমান)}} | past_member_of = {{hlist|হেপিনেছ|ই-গাৰ্লছ|চুদামা-য়ূজু-য়ূল্লী}} | child = yes | youtube_handle = @annababylife | youtube_display_name = ANNABABY LIFE | youtube_years_active = ২০২২–বৰ্তমান | youtube_genre = ভ্লগ | youtube_subscribers = ৪৮.৫ হাজাৰ | youtube_views = ৮ নিযুত | stats_update = ১৭ নৱেম্বৰ ২০২৫ }} }} '''আন্না চুদা''' ([[ইংৰাজী]]: Anna Suda, জন্ম: ১২ অক্টোবৰ ১৯৯৭, ''চুদা আন্না'' বা '''''চুদান্না''''' নামেৰেও জনা যায়) এগৰাকী [[জাপানী]] নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু ফেশ্বন ডিজাইনাৰ।<ref name="20150502-630/">{{Cite web |url=http://news.ameba.jp/20150502-630/ |title=芸能界で活躍するフィリピン人ハーフタレント |website=News Ameba |publisher= |date=২ মে' ২০১৫ |access-date=৬ আগষ্ট ২০১৬ |language=ja |archive-date=১৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917182418/http://news.ameba.jp/20150502-630/ |url-status=dead |archivedate=2016-09-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917182418/http://news.ameba.jp/20150502-630/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ আগতে জে-পপ গ্ৰুপ গাৰ্লছ, হেপিনেছ আৰু চুদামা-য়ূজু-য়ূল্লীৰ সদস্য আছিল।<ref name="universal">{{Cite web |url=http://www.universal-music.co.jp/happiness/biography/ |title=Happiness Biography |website=Universal Music Japan |publisher= |date= |access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৩ |language=ja}}</ref><ref name="oricon">{{Cite web |url=http://www.oricon.co.jp/news/movie/2025064/full/ |title=E-girls須田アンナ、昼ドラ200作目の主演に大抜てき「全力の笑顔を見せる」 |website=Oricon Style |publisher= |date= |access-date=১২ নৱেম্বৰ ২০১৩ |language=ja}}</ref> অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ ২০১৩ চনত ট'কাই টিভি আৰু ফুজি টিভিৰ ধাৰাবাহিক ''আছু নো হিকাৰি ও চুকামে: ২০১৩ ছামাৰ''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="oricon"/> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == আন্না চুদাৰ জন্ম ১২ অক্টোবৰ ১৯৯৭ তাৰিখে [[জাপান]]ৰ টোকিঅ’ত হয়। তেওঁৰ মাতৃ এগৰাকী ফিলিপিনা আৰু পিতৃ জাপানী। তেওঁৰ এজন ডাঙৰ ভাতৃ আৰু দুগৰাকী সৰু ভগ্নী আছে।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |url=https://mdpr.jp/news/detail/2063963 |title=E-girls須田アンナ、母親が「超絶美人」と話題 "最強すぎ"親子3代ショット披露 - モデルプレス |trans-title=E-girls-ৰ আন্না চুদাই "অত্যন্ত সুন্দৰ" মাতৃৰ সৈতে তিনিটা প্ৰজন্মৰ পৰিয়ালিক ফটো প্ৰকাশ কৰে |website=Modelpress |publisher= |date=২১ জানুৱাৰী ২০২০ |access-date=১০ এপ্ৰিল ২০২৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110020845/https://mdpr.jp/news/detail/2063963 |archive-date=১০ জানুৱাৰী ২০২৫ |language=ja}}</ref> তেওঁ ৯ বছৰ বয়সতে নৃত্য অনুশীলন আৰম্ভ কৰে আৰু জুনিয়ৰ হাইস্কুলৰ প্ৰথম বছৰত টোকিঅ’স্থিত EXPG নৃত্য বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। শৈশৱকালত তেওঁৰ সংগীতীয় প্ৰভাৱ মূলত পশ্চিমীয়া সংগীত, জে-পপ আৰু কে-পপৰ পৰা আহিছিল।<ref name=":3">{{Cite web |url=https://realsound.jp/2017/03/post-11547.html |title=スダンナユズユリー × DJ DARUMA × A&R櫻井克彦『OH BOY』ヒップホップ座談会 |website=Real Sound｜リアল সাউণ্ড |publisher= |date=মাৰ্চ ২০১৭ |access-date=২৭ মাৰ্চ ২০২০ |language=ja}}</ref> তেওঁ [[জাপানী ভাষা|জাপানী]] ভাষাৰ লগতে তাগালগ ভাষাও ক’ব পাৰে। == কেৰিয়াৰ == ২০১১ চনত তেওঁ ''VOCAL BATTLE AUDITION 3''-ৰ নৃত্য বিভাগত অংশগ্ৰহণ কৰে। প্ৰশিক্ষণ শিবিৰৰ পৰীক্ষাত বাদ পৰিলেও, EXPG-ৰ পৰা EGD (EXPG GIRLS DANCERS)-ৰ সদস্য হ’বলৈ সক্ষম হয়। ৮ মাৰ্চ ২০১২ তাৰিখে ঘোষণা কৰা হয় যে EGD-ৰ সদস্য কিজু ৰেইনাৰ সৈতে তেওঁ নতুন সদস্য হিচাপে ই-গাৰ্লছত যোগদান কৰিব।<ref>{{Cite web |url=https://egfc.jp/news-detail/129/ |title=Suda Anna new member of E-girls |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901005620/https://egfc.jp/news-detail/129/ |archive-date=১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |access-date= |url-status=dead |archivedate=2019-09-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190901005620/https://egfc.jp/news-detail/129/ |deadurl=yes }}</ref> জানুৱাৰী ২০১৩ চনত তেওঁ ধাৰাবাহিক নাটক ''Shinryo-chu -in the Room-''-ৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে। সেই বছৰেই ''আছিতো নো হিকাৰি ও চুকামে: ২০১৩ ছামাৰ'' শীৰ্ষক টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত চুদান্নাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.oricon.co.jp/news/2027029/full/ |title=E-girls・須田アンナ、ドラマでは「声高め」 |website=ORICON NEWS |date=৫ নৱেম্বৰ ২০১৪ |access-date=২৭ মাৰ্চ ২০২০}}</ref> ২৭ মে ২০১৩ তাৰিখে তেওঁ নতুন সদস্য আৰু পাৰফৰ্মাৰ হিচাপে হেপিনেছত যোগদান কৰিব বুলি ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.universal-music.co.jp/happiness/news/2013-05-20130527topics/ |title=Happiness 2nd Season START！ 「川本璃」、「須田アンナ 」 新メンバー2名加入決定!! - UNIVERSAL MUSIC JAPAN |date=২৭ মে ২০১৩ |website=Happiness |language=ja |access-date=১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref> ২০১৭ চনত চুদান্না ''নাইলন জাপান''ৰ ডিচেম্বৰ সংখ্যাৰ বেটুপাতত দেখা যায়, যি মডেল হিচাপে তেওঁৰ কেৰিয়াৰত প্ৰথম একক আলোচনী বেটুপাত আছিল।<ref name=":1">{{Cite web |url=https://mdpr.jp/news/detail/1721885 |title=E-girls須田アンナ、レッドヘアで個性際立つ ボディメイク行い「NYLON JAPAN」初ソロカバー - モデルプレス |website=モデルプレス |date=১২ অক্টোবৰ ২০১৭ |language=ja |access-date=২৮ মাৰ্চ ২০২০}}</ref> ৯ নৱেম্বৰ ২০১৬ তাৰিখে তেওঁ ই-গাৰ্লছৰ উপ-একক চুদামা-য়ূজু-য়ূল্লীৰ সদস্য আৰু ৰেপাৰ হিচাপে ঘোষণা হয়, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গোটৰ ভিতৰত কণ্ঠ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.oricon.co.jp/news/2082154/full/ |title=E-girls発スダンナユズユリー、来春CDデビュー「カッコいいヒップホップ魅せたい」 |website=ORICON NEWS |access-date=১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref> ২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে চুদান্নাই জাপানী ফেশ্বন ব্ৰেণ্ড ''EVRIS''-ৰ সৈতে পোছাক সংগ্ৰহৰ সহযোগিতাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite Instagram |date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮ |postid=Bn-7TPNndSt |user=annastagram.official |title=. -SUDA ANNA×EVRIS- "SPECIAL COLLABORATION" 10/26 RELEASE . |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |archive-url=https://instagrammernews.com/detail/1880544079172294639 |archive-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮}}</ref> ''-SUDA ANNA×EVRIS- "SPECIAL COLLABORATION"'' শীৰ্ষক এই সংগ্ৰহটো ২৬ অক্টোবৰ মুক্তি পায় আৰু ইয়াত তেওঁৰ নিজস্ব ডিজাইন কৰা কেইবাটাও পোছাক অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite Instagram |user=annastagram.official |postid=BoG5Sj8BJ1b |date=২৬ অক্টোবৰ ২০১৮ |title=. -SUDA ANNA×EVRIS- "SPECIAL COLLABORATION" 10/26 RELEASE |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://evris.jp/news/1965/ |title="EVRIS 5th ANNIVERSARY MEETS:SUDA ANNA"公開START |website=EVRIS |language=ja |access-date=৬ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> নৱেম্বৰ ২০১৮ চনত তেওঁ LDH Martial Arts-ৰ "ENERGY PROJECT"-ৰ এম্বেছেডৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়, যাৰ জৰিয়তে LDH-ৰ নিজস্ব ফিটনেছ সামগ্ৰী প্ৰচাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.oricon.co.jp/article/623992/ |title=GENERATIONS数原、E-girls須田アンナに"格闘家転向"を提案 |website=ORICON NEWS |access-date=১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mdpr.jp/news/detail/1807540 |title=E-girls須田アンナへ「格闘家になった方がいい」 |website=モデルプレス |date=২৯ নৱেম্বৰ ২০১৮ |language=ja |access-date=৬ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> সেই মাহতেই তেওঁ GYAO! ৱেব-নাটক ''হেপিগ'ৰা! (হেপি-গ'-লাকি!)''-ত সহ-অভিনেত্ৰী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিব বুলি ঘোষণা হয়। ইয়াত তেওঁৰ সৈতে এলান শ্বিৰাহামা আৰু মেণ্ডি ছেকিগুচি (উভয়েই জেনাৰেচন ফ্ৰম এক্সাইল ট্ৰাইবৰ সদস্য) অভিনয় কৰে।<ref name=":2">{{Cite web |url=https://natalie.mu/music/news/308568 |title=白濱亜嵐がお嬢様を救うドタバタ逃亡劇ドラマ |website=音楽ナタリー |language=ja |access-date=১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |archivedate=2025-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250412000003/https://natalie.mu/music/news/308568 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://natalie.mu/eiga/news/308768 |title=白濱亜嵐がドタバタ逃亡劇「ハピゴラ！」に主演 |website=映画ナタリー |language=ja |access-date=১ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ তাৰিখে তেওঁ ''SUDA ANNA×EVRIS Vol.2- "SPECIAL COLLABORATION"'' শীৰ্ষক দ্বিতীয় সহযোগিতাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite Instagram |postid=B2gGM9SFuq1 |user=evris_official |date=১৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |title=-SUDA ANNA×EVRIS Vol.2- 【SPECIAL COLLABORATION】 |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref> এই সহযোগিতাটো ব্ৰেণ্ডটোৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিকী উপলক্ষে আগবঢ়োৱা হৈছিল আৰু ইয়াত চুদান্নাই নিজে ডিজাইন কৰা কেইবাটাও সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সংগ্ৰহটো ১০ অক্টোবৰ মুক্তি পায়।<ref>{{Cite Instagram |postid=B2i3BxylFAH |user=annastagram.official |date=১৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |title=-SUDA ANNA×EVRIS Vol.2- 【SPECIAL COLLABORATION】 |access-date=৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://evris.jp/news/2665/ |title="CRUSH ON YOU" MEETS: ANNA SUDA 公開START |website=EVRIS |language=ja |access-date=৬ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == চুদান্না তেওঁৰ উজ্জ্বল আৰু চকুত পৰা চুলিৰ ৰঙৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web |url=https://mdpr.jp/interview/detail/1666143 |title=＜E-girls新ユニット「スダンナユズユリー」デビューインタビューVol.1＞須田アンナに迫るQ＆A - モデルプレス |website=モデルプレス |date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ |language=ja |access-date=৬ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> অনলাইন আলোচনী ''FNMNL''-ক দিয়া এটা সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয় যে, কিশোৰী অৱস্থাত ই-গাৰ্লছৰ সৈতে ডেবিউ কৰি বিনোদন জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত, তেওঁ নিজকে নাৰীত্বসম্পৰ্কীয় নিৰ্দিষ্ট মানদণ্ডৰ সৈতে খাপ খুৱাবলৈ মানসিক চাপ অনুভৱ কৰিছিল আৰু এগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ দৰে "সদায় পৰিপাটি দেখাব লাগিব" বুলি ভবা হৈছিল। কিন্তু এইটো তেওঁৰ বাবে অস্বস্তিকৰ আছিল, কিয়নো তেওঁ সদায় নিজস্বতা আৰু স্বতন্ত্ৰতাক অগ্ৰাধিকাৰ দি আহিছিল। নিজৰ ভিতৰৰ সংকোচ ভাঙিবলৈ তেওঁ ষ্ট্ৰীটৱেৰ পৰিধান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু চুলি উজ্জ্বল ৰঙেৰে ৰং কৰে। সেই সময়ত তেওঁৰ চৌপাশৰ লোকসকলে এই ধৰণৰ শৈলী সহজে গ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু কৈছিল যে এই ধৰণৰ চুলিৰ ৰং উচিত নহয় বা তেওঁ "এগৰাকী ছোৱালীৰ দৰে বেছি সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে"। এই বাধাসত্ত্বেও চুদান্নাই নিজৰ পথ এৰি নিদিলে। এই কাৰণতেই তেওঁ যুৱতীসকলক নিজস্ব আত্মপ্ৰকাশৰ পথ বাছি ল’বলৈ উৎসাহিত কৰিব বিচাৰে আৰু তাত সংকোচ নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{Cite web |url=https://fnmnl.tv/2020/03/28/94041 |title=【特集】FUTURA LABORATORIES × NIGOLD by CO:LABS Vol.5｜須田アンナが語る自己表現としてのファッションとNIGO |website=FNMNL |date=২৮ মাৰ্চ ২০২০ |access-date=৩১ মাৰ্চ ২০২০}}</ref> === বিবাহ === ২২ মাৰ্চ ২০২৩ তাৰিখে চুদান্নাই দুবছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি পৰিচয়ৰ পাছত এগৰাকী অ-প্ৰসিদ্ধ পুৰুষৰ সৈতে বিবাহ পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.oricon.co.jp/news/2272385/full/ |title=元E-girlsの須田アンナが結婚を発表「沢山の愛を与えてくれる彼にとても支えられています」 |website=ORICON NEWS |date=২১ মাৰ্চ ২০২৩ |access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323001246/https://www.oricon.co.jp/news/2272385/full/ |archive-date=২৩ মাৰ্চ ২০২৩}}</ref> তেওঁ প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁলোক এটা পাৰ্টীত পৰিচিত হৈছিল আৰু সোনকালেই বন্ধুত্বৰ সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠে, যি পাছলৈ প্ৰেমমূলক সম্পৰ্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.daily.co.jp/gossip/2021/05/22/0014349772.shtml |title=元Ｅ－ｇｉｒｌｓ須田アンナ同せいＴＶで告白しノロケ全開 |website=デイリースポーツ online |date=২৮ অক্টোবৰ ২০২৪ |language=ja |access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০২৪}}</ref> দম্পতীয়ে ৫ মে' ২০২৪ তাৰিখে বিবাহ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰে।<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=thlwaSs2QE8 |title=【wedding vlog】ついに結婚式当日！間違いなく今まで一番幸せな日でした |medium=YouTube |publisher=ANNABABY LIFE |date=২৬ মে ২০২৪ |access-date=২৮ অক্টোবৰ ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815093131/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=thlwaSs2QE8 |archive-date=১৫ আগষ্ট ২০২৪}}{{cbignore}}</ref> অক্টোবৰ ২০২৪ চনত চুদাই তেওঁৰ আনুষ্ঠানিক সামাজিক মাধ্যম একাউণ্টৰ জৰিয়তে দম্পতীৰ প্ৰথম সন্তানৰ গৰ্ভাৱস্থাৰ কথা ঘোষণা কৰে। পাছলৈ তেওঁ ২৯ মাৰ্চ ২০২৫ তাৰিখে এজন পুত্ৰ সন্তানৰ জন্ম দিয়ে।<ref>{{Cite web |url=https://news.tv-asahi.co.jp/news_geinou/articles/900021594.html |title=元「E-girls」須田アンナ、第1子男児出産「愛情たっぷり注いでいこうと思います」 |website=テレ朝news |language=ja |access-date=৮ এপ্ৰিল ২০২৫ |archivedate=2025-04-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250410011141/https://news.tv-asahi.co.jp/news_geinou/articles/900021594.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mdpr.jp/news/detail/4532809 |title=須田アンナ、第1子出産を報告「最高の瞬間でした」 - モデルプレス |website=Modelpress |date=৬ জানুৱাৰী ২০২৫ |language=ja |access-date=৮ এপ্ৰিল ২০২৫}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * [http://www.universal-music.co.jp/happiness/biography/ আন্না চুদাৰ প্ৰোফাইল] – ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক জাপান [[শ্ৰেণী:নৃত্যশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:জাপানী অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ইউটিউবাৰ]] c442uw1rvom5ltvxyaqv14ryutcx9km 0 131334 616876 584827 2026-07-12T13:07:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616876 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ৰিজিয়া ৰহমান | native_name = ৰিজিয়া ৰহমান | native_name_lang = bn | birth_date = {{birth date|1939|12|28|df=y}} | birth_place = ভৱানীপুৰ, [[কলকাতা]], [[বেংগল প্ৰেছিডেন্সি]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{death date and age|2019|08|16|1939|12|28|df=y}} | death_place = [[ঢাকা]], বাংলাদেশ | nationality = বাংলাদেশী | occupation = ঔপন্যাসিক }} '''ৰিজিয়া ৰহমান''' (২৮ ডিচেম্বৰ ১৯৩৯ – ১৬ আগষ্ট ২০১৯)<ref>{{Cite news |url=http://unb.com.bd/category/Bangladesh/novelist-rizia-rahman-passes-away/26096|title=Novelist Rizia Rahman passes away|work=UNB|language=en-GB|access-date=2019-08-16}}</ref> আছিল এগৰাকী বাংলাদেশী ঔপন্যাসিক।<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/through-the-eyes/through-the-eyes-rizia-rahman-1578286|title=Through The Eyes of Rizia Rahman|date=2018-05-19|work=The Daily Star|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> তেওঁ অসংখ্য উপন্যাস আৰু চুটি গল্প ৰচনা কৰে। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্ম সকলো ধৰণৰ বিষয়-বস্তু সামৰি লৈছিল। তেওঁ বিশেষকৈ ''বং থেকে বাংলা'' নামৰ উপন্যাসখনৰ বাবে অধিক পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=http://en.bdnovels.org/rizia-rahmans-rokter-okshor-2/ |title=Rizia Rahman's Rokter Okshor |website=Bangladeshi Novels|date=23 January 2015 }}</ref> তেওঁ বাংলা অকাডেমী সাহিত্য পুৰস্কাৰ (১৯৭৮) লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://banglaacademy.org.bd/?page_id=1315|script-title=bn:পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্তদেৰ তালিকা|language=bn|trans-title=Winners list|accessdate=23 August 2017|publisher=Bangla Academy}}</ref> ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ নিজৰ দীঘলীয়া সাহিত্য জীৱনত ৫০ খনৰো অধিক উপন্যাস আৰু গল্প সংকলন প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://authors.com.bd/2018/About|script-title=bn:ৰিজিয়া ৰহমান (Rizia Rahman) - Portfolio of Bengali Author Rizia Rahman on authors.com.bd|website=authors.com.bd|access-date=2019-03-07}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ৰিজিয়া ৰহমান ২৮ ডিচেম্বৰ ১৯৩৯ চনত ভৱানীপুৰ, [[কলকাতা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name=":0" /> ১৯৪৭ চনৰ ভাৰত বিভাজনৰ পাছত তেওঁৰ পৰিয়াল পূব [[বংগ]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]])লৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name=":0" /> তেওঁ ৮ বছৰ বয়সতে গল্প লিখা আৰম্ভ কৰে আৰু ১২ বছৰ বয়সত প্ৰথম প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/through-the-eyes/through-the-eyes-rizia-rahman-1578286|title=Through the Eyes of Rizia Rahman|date=2018-05-19|work=The Daily Star|language=en|access-date=2019-03-07}}</ref> তেওঁৰ গল্প আৰু কবিতা ''সত্যযুগ'' আৰু ''সংবাদ'' আদি সংবাদপত্ৰত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://bengallights.com/blood.php|title=Library of Bangladesh Presents|website=bengallights.com|access-date=2019-03-07}}</ref> তেওঁ [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অধ্যয়ন কৰি অৰ্থনীতিত সমাজবিজ্ঞান স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":1" /> == সাহিত্যিক জীৱন == ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়নৰ সময়ছোৱাতেই তেওঁ প্ৰথম গল্প সংকলন ''অগ্নি শক্কৰা'' প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1" /> ১৯৭৮ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ উপন্যাস ''বঙৰপৰা বাংলা'' সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে, য’ত বাংলাদেশৰ জাতীয়তা আৰু ভাষাৰ বিকাশ আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> তেওঁৰ চতুৰ্থ উপন্যাস ''ৰক্তেৰ অক্ষৰ'' ''বিচিত্ৰা''ত প্ৰকাশিত "ঢাকাৰ যৌনকৰ্মীসকল" শীৰ্ষক এখন প্ৰবন্ধৰপৰা প্ৰেৰণা লৈ লিখা হৈছিল।<ref name=":2">{{Cite book|title=Letters of Blood|last=Rahman|first=Rizia|publisher=Seagull Books|year=2018|isbn=9780857424990|location=Kolkata|pages=xi}}</ref> গৱেষণাৰ বাবে তেওঁ নিজে পতিতালয়লৈ যাব নোৱাৰি, এজন পুৰুষ সাংবাদিকৰ সাপ্তাহিক প্ৰতিৱেদনসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2" /> প্ৰকাশৰ পাছত উপন্যাসখন বাংলাদেশত ব্যাপক আলোড়ন সৃষ্টি কৰে। ২০১৬ চনত ''লেটাৰ্ছ অৱ ব্লাড'' নামৰে ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰকাশ পায়।<ref name=":1"/> এই বিষয়ে তেওঁ কৈছিল, “মই গ্ৰন্থখনৰ বাবে বহুত প্ৰশংসা লাভ কৰিছিলোঁ, কিন্তু সমান পৰিমাণৰ সমালোচনাও সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল।”<ref name=":2" /> == ৰচনা == ; উপন্যাসসমূহ * ''উত্তৰ-পুৰুষ'' (১৯৭৭) * ''ৰক্তেৰ অক্ষৰ'' (১৯৭৮) * ''বং থেকে বাংলা'' (১৯৭৮) * ''অলিখিত উপাখ্যান'' (১৯৮০) * ''সূৰ্য সবুজ ৰক্ত'' (১৯৮০) * ''শিলায় শিলায় আগুন'' (১৯৮০) * ''অৰণ্যেৰ কাছে'' (১৯৮০) * ''ধবল জ্যোৎস্না'' (১৯৮০) * ''ঘৰ-ভাঙা-ঘৰ'' (১৯৮৪) * ''একাল চিৰকাল'' (১৯৮৪) * ''প্ৰেম আমাৰ প্ৰেম'' (১৯৮৫) * ''ঝড়েৰ মুখোমুখি'' (১৯৮৬) * ''একটি ফুলেৰ জন্য'' (১৯৮৬) * ''শুধু তোমাদেৰ জন্য'' (১৯৮৮) * ''হে মানৱ মানবী'' (১৯৮৯) * ''হাৰুন ফেৰেনি'' (১৯৯৪) * ''নদী নিৰবধি'' (২০১১) === ইংৰাজীলৈ অনূদিত উপন্যাস === * ''লেটাৰ্ছ অৱ ব্লাড'' (২০১৬) == বঁটা আৰু সন্মান == * বাংলা অকাডেমী সাহিত্য পুৰস্কাৰ (১৯৭৮) * যশোৰ সাহিত্য পৰিষদ পুৰস্কাৰ (১৯৮৪) * বাংলাদেশ লেখক সংঘ সাহিত্য পদক (১৯৮৫) * কামাৰ মুস্তাৰি সাহিত্য পদক (১৯৯০)<ref>{{cite web |url=http://en.bdnovels.org/rizia-rahman/ |title=Rizia Rahman |website=Bangladeshi Novels|date=24 September 2014 }}</ref> * আনন্য সাহিত্য পুৰস্কাৰ (১৯৯৫) * হুমায়ূন কাদিৰ স্মৃতি পুৰস্কাৰ * জসীমউদ্দীন স্বৰ্ণ পদক * শওগাত স্বৰ্ণ পদক * [[একুশে পদক]] (২০১৯)<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2019/02/20/pm-hasina-to-confer-ekushey-padak-in-afternoon|title=PM: Protect and practice country's rich culture, language|date=2019-02-20|work=Dhaka Tribune|access-date=2019-03-07}}</ref> == মৃত্যু == ৰিজিয়া ৰহমান ১৬ আগষ্ট ২০১৯ চনত মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.bd-pratidin.com/country/2019/08/16/448637|script-title=bn:একুশে পদকপ্ৰাপ্ত কথাসাহিত্যিক ৰিজিয়া ৰহমান আৰ নেই|date=16 August 2019|accessdate=16 August 2019|work=Bangladesh Pratidin|language=bn|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=16 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190816080514/https://www.bd-pratidin.com/country/2019/08/16/448637|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=https://m.prothomalo.com/bangladesh/article/1609491/একুশে-পদকপ্ৰাপ্ত-কথাসাহিত্যিক-ৰিজিয়া-ৰহমানেৰ|script-title=bn:একুশে পদকপ্ৰাপ্ত কথাসাহিত্যিক ৰিজিয়া ৰহমানেৰ ইন্তেকাল|date=16 August 2019|accessdate=16 August 2019|work=Prothom Alo|language=bn}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.jugantor.com/national/210165/%E0%A6%94%E0%A6%AA%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87|script-title=bn:ঔপন্যাসিক ৰিজিয়া ৰহমান আৰ নেই|date=16 August 2019|accessdate=16 August 2019 |work=Jugantor |language=bn}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ লেখক]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] 14hd2ieq04mjzvhetyir3pa6drk5ldi 0 132414 616939 600639 2026-07-12T23:05:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616939 wikitext text/x-wiki [[File:Chika Lann.jpg|thumb|থ্ৰেডেড কেশ বিন্যাসত [[ছিকা লান]]]]'''আফ্ৰিকান চুলিৰ থ্ৰেডিং'''<ref>{{Cite book |last=Mensah |first=Charlotte |url=https://books.google.com/books?id=a67ODwAAQBAJ&dq=African+hair+threading&pg=PT8 |title=Good Hair: The Essential Guide to Afro, Textured and Curly Hair |date=2020-10-29 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-241-98817-6 |language=en}}</ref> (হেয়াৰ থ্ৰেডিং/ থ্ৰেডিং বুলিও কোৱা হয়) হৈছে আফ্ৰিকান সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে শিপাই থকা এটা পৰম্পৰাগত কেশ বিন্যাসৰ কৌশল। বহুমুখিতা , সৌন্দৰ্য আৰু সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্যৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিপালন কৰা হয়। এই যুগ যুগ ধৰি চলি অহা পদ্ধতিত প্ৰাকৃতিক চুলিবোৰ সূতাৰে জটিলভাৱে মেৰিয়াই বা ব্ৰেইড কৰা হয়, যিবোৰ প্ৰায়ে উল, কপাহ বা নাইলনৰ সূতাৰে নিৰ্মিত আৰু আকৰ্ষণীয় আৰু বিশৃংখল আৰ্হিৰ সৃষ্টি কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last=Akorli |first=Rudith |date=2014 |title=Reveal |url=https://www.academia.edu/12265517 |via=[[Academia.edu]] |journal=Rochester Institute of Technology |doi= |issn=}}</ref> চুলিৰ থ্ৰেডিং হৈছে এক নিখুঁত কলা, যিটো প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি চলি আহিছে, যিয়ে বিভিন্ন আফ্ৰিকান সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত আফ্ৰিকান কেশ বিন্যাসৰ শিল্পকলাৰ সমৃদ্ধি প্ৰদৰ্শন কৰে। ==ব্যুৎপত্তি আৰু নাম== আফ্ৰিকান চুলিৰ থ্ৰেডিঙৰ সমগ্ৰ আফ্ৰিকাত পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ দেশ নাইজেৰিয়াত একাধিক নাম আছে; উদাহৰণস্বৰূপে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে আফ্ৰিকান চুলিৰ থ্ৰেডিঙক নিজৰ থলুৱা নামেৰে জানে। ইগবো ভাষাৰ থলুৱা নামটো হৈছে ''ইচি অ'উ'' বা ''অউ ইছি''।<ref>{{Cite web |last=Dazed |date=2020-05-12 |title=Is a traditional African hairstyle really a 'coronavirus trend'? |url=https://www.dazeddigital.com/beauty/article/49196/1/coronavirus-hair-trend-africa-isi-owu-kenya-hairstyle-african-threading-braids |access-date=2023-12-30 |website=Dazed |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Translate 'òwu isī or 'owu isi' for Igbo and English meanings and definitions |url=https://nkowaokwu.com/search?word=o%CC%80wu%20isi%CC%84 |access-date=2024-11-18 |website=nkowaokwu.com |language=en}}</ref> ইয়োৰুবা ভাষাত ইয়াক ''ইৰুণ কিকো'' বা ''ইৰুণ ওউ'' বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite web |last=Nnadi |first=Chioma |date=2017-10-27 |title=This Brooklyn-Based Designer Is Making Waves With a Centuries-Old African Hairstyle |url=https://www.vogue.com/article/hair-threading-irun-kiko-busayo-olupona |access-date=2024-11-10 |website=Vogue |language=en-US}}</ref> ঘানাত গা ভাষাত ইয়াক ''আকৱেলে ৱাবি,''<ref>{{Cite web |title=Naa Oyoo Quartey |url=https://ganyobi1.rssing.com/chan-61079042/all_p1.html |access-date=2023-12-30 |website=ganyobi1.rssing.com |archivedate=2023-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230181816/https://ganyobi1.rssing.com/chan-61079042/all_p1.html |deadurl=yes }}</ref> পূব আফ্ৰিকাত ইয়াক শ্বাহিলি ভাষাত ''নাইৱেলে''<ref>{{Cite web |last=HQ |first=CIAFE |date=2022-12-09 |title=Understanding African Hair Threading - Explainer |url=https://www.ciafe.org/post/ciafe-explainer-african-hair-threading |access-date=2023-12-30 |website=CIAFE |language=en |archivedate=2023-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230180719/https://www.ciafe.org/post/ciafe-explainer-african-hair-threading |deadurl=yes }}</ref> বুলি জনা যায়। ==উৎপত্তি== চুলিৰ থ্ৰেডিং বহু উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকান সমাজৰ ভিতৰত এক প্ৰচলিত আৰু লালন-পালন কৰা পৰম্পৰাগত চুলিৰ ধৰণ হৈয়েই আছে, বিশেষকৈ পশ্চিম আৰু মধ্য আফ্ৰিকাৰ সংস্কৃতিত প্ৰচলিত। আফ্ৰিকান চুলিত থ্ৰেডিং প্ৰয়োগৰ এই যুগ যুগ ধৰি চলি অহা প্ৰথাৰ শিপা বিভিন্ন আফ্ৰিকান সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যত আছে, ইয়াৰ উৎপত্তি শতিকাজুৰি আগৰ। ইয়াৰ চিৰস্থায়ী উপস্থিতি ১৫ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই হ'ব পাৰে, ই এটা সময়ৰ সন্মানীয় পদ্ধতি হিচাপে কাম কৰে যিয়ে দৈৰ্ঘ্য ধৰি ৰখাত সহায় কৰে আৰু প্ৰাকৃতিক চুলিৰ স্বাস্থ্যক লালন-পালন কৰে।<ref>{{Cite web |last=Livara |date=2023-02-07 |title=Black History Month: The Rich History of Our African Hair - Livara Natural Organics |url=https://mylivara.com/black-history-month-the-rich-history-of-our-african-hair/ |access-date=2023-12-30 |language=en-US}}</ref> ==প্ৰক্ৰিয়া== এই প্ৰক্ৰিয়াটো আৰম্ভ হয় চুলিখিনি ভাগ ভাগ কৰি, তাৰ পিছত প্ৰতিটো অংশ সূতাৰে মেৰিয়াই চুলিখিনি ঠাইত টানকৈ সুৰক্ষিত কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web |title=AFRICAN THREADING: Heatless Natural Hair Blow-out |url=https://www.organicbeautyusa.com/blogs/a-curly-girls-fantasy/african-threading-heatless-natural-hair-blow-out |access-date=2023-12-30 |website=Organic Beauty Essence |language=en}}</ref> এই কৌশলে কেৱল সুৰক্ষামূলক শৈলী হিচাপে কাম কৰাই নহয়, চুলি নষ্ট হৈ যোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে আৰু সুস্থ বৃদ্ধিৰ প্ৰসাৰ ঘটায়, ইয়াৰদ্বাৰা সৃষ্টিশীলতা আৰু প্ৰকাশভংগীৰ সুবিধাও পোৱা যায়, সাংস্কৃতিক প্ৰতীক, ব্যক্তিগত পৰিচয় বা উদ্‌যাপনৰ অনুষ্ঠান প্ৰতিফলিত কৰা বৈচিত্ৰ্যময় আৰ্হি আৰু ডিজাইনৰ সৈতে। আফ্ৰিকান চুলিৰ থ্ৰেডিঙে সম্প্ৰদায় আৰু পৰম্পৰাৰ এক শক্তিশালী অনুভূতি গঢ়ি তোলে, জটিল থ্ৰেডিং প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত মহিলাসকলে প্ৰায়ে ভাগ-বতৰা কৰা অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত এক বন্ধন গঢ়ি তোলে, যিয়ে এটা প্ৰজন্মৰপৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰেৰণ কৰে। তদুপৰি, ইয়াৰ নান্দনিক আকৰ্ষণৰ বাহিৰেও, চুলিৰ থ্ৰেডিঙে সাংস্কৃতিক চিহ্নিতকাৰী হিচাপে কাম কৰে, ঐতিহ্য, গৌৰৱ আৰু আফ্ৰিকান পৰিচয়ৰ উদ্‌যাপনক মূৰ্ত কৰি তোলে। ==ভিন্নতা আৰু শৈলী== [[File:A Ghanaian woman with a hair style called 'Adonko Hair style' or 'Watchman's Wife'.jpg|thumb|'আডনকো হেয়াৰ ষ্টাইল' বা 'ৱাচমেনৰ পত্নী' নামেৰে জনাজাত আফ্ৰিকান চুলিৰ থ্ৰেডিং শৈলীত এগৰাকী [[ঘানীয়া]] মহিলা।]] আফ্ৰিকান চুলিৰ থ্ৰেডিঙৰ প্ৰকাৰ আৰু আৰ্হিৰ লগতে চুলিৰ অংশৰ আকৃতি, আকাৰ আৰু দিশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বহুতো ভিন্নতা আৰু শৈলী আছে।<ref>{{Cite web |last=MENSAH |first=CHARLOTTE |date=February 2019 |title=Celebrating The Art Form Of African Hair Threading |url=https://www.refinery29.com/en-gb/2018/02/190254/african-hair-threading-shoot-charlotte-mensah |access-date=2024-01-24 |website=www.refinery29.com |language=en-GB}}</ref> কিছুমান সাধাৰণ শৈলী হ'ল- '''কৰ্কস্ক্ৰু''': এই শৈলীত চুলিৰ চাৰিওফালে সূতা সৰ্পিল গতিৰে মেৰিয়াই দীঘল, বসন্তৰ দৰে অংশ সৃষ্টি কৰা হয় যিবোৰ কৰ্কস্ক্ৰুৰ দৰে হয়।<ref>{{Cite web |date=2023-10-13 |title=Best Type Of Thread To Use For African Hair Threading In 2024 {{!}} This Is BEAUTY MART |url=https://thisisbeautymart.com/best-type-of-thread-to-use-for-african-hair-threading/ |access-date=2024-01-24 |language=en-US}}</ref> '''সমতল টুইষ্ট'''<ref>{{Cite web |date=2020-01-09 |title=African Threading for Hair Growth, Benefits and Uses |url=https://naturalandproud.com/african-threading-hair-growth/ |access-date=2024-01-24 |website=Black Natural and Proud Sistas |language=en-US}}</ref> বিভিন্ন ৰঙৰ সূতাৰ ব্যৱহাৰ কনট্ৰাষ্ট সৃষ্টি কৰিবলৈ বা চুলিৰ সূতাৰ আৰ্হি উজ্জ্বল কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |last=Dugger |first=Medina |title=Chroma: An Ode to J.D. 'Okhai Ojeikere - Photographs and text by Medina Dugger |url=https://www.lensculture.com/articles/medina-dugger-chroma-an-ode-to-j-d-okhai-ojeikere |access-date=2024-01-24 |website=LensCulture |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:কেশবিন্যাস]] 0pu3washtzgnlmotob5zdyh1pqiyh98 0 134537 616941 597724 2026-07-12T23:57:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616941 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আয়েশা ধাৰকাৰ | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1978|3|16|df=y}} | birth_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]] | spouse = {{Marriage|ৰবাৰ্ট টেলৰ|2010}} | children = ১<ref>{{Cite web |url=https://www.easterneye.biz |title=Actress Ayesha Dharker on motherhood and career regrets |date=21 October 2019}}</ref> | education = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ১৯৮৯–বৰ্তমান | notable_works = | module = }} '''আয়েশা ধাৰকাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Ayesha Dharker; জন্ম: ১৬ মাৰ্চ ১৯৭৮) এগৰাকী [[ব্ৰিটিছ]] অভিনেত্ৰী। তেওঁ ''ষ্টাৰ ৱাৰ্ছ: এপিচ’ড ২ – এটাক অফ দ্য ক্ল’নছ''ত নাবোৰ ৰাণী জামিলিয়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয় আৰু তেওঁৰ মঞ্চ পৰিৱেশনৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=Ayesha Dharker |url=https://blackgold.org/ |access-date=11 October 2022 |website=Black Gold Cooperative Library System |language=en |archivedate=12 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221012143544/https://blackgold.org/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ অন্যান্য চলচ্চিত্ৰ চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[তামিল]] ছবি ''দ্য টেৰৰিষ্ট'' (১৯৯৭) অন্যতম। ইয়াত তেওঁ আত্মঘাতী বোমাৰু হোৱাৰ কথা চিন্তা কৰিবলৈ মগজু ধোলাই কৰা এগৰাকী যুৱতীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখনৰ বাবে তেওঁ কায়ৰো আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ দ্বাৰা শ্ৰেষ্ঠ শৈল্পিক অৱদানৰ বঁটা লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হয়। তেওঁ ''আউটচ’ৰ্চড'' আৰু ''দ্য মিষ্ট্ৰেছ অফ স্পাইচেচ'', টেলিভিছন ধাৰাবাহিক যেনে ''এৰেবিয়ান নাইটছ'', আৰু ৱেষ্ট এণ্ড তথা ব্ৰডৱে মিউজিকেল ''বোম্বাই ড্ৰিমছ''তো অভিনয় কৰিছে। == কৰ্মজীৱন == ধাৰকাৰে ১৯৮৯ চনৰ ফ্ৰাঁচোৱা ভিলিয়াৰ্ছৰ ছবি ''মানিকা, উনে ভি প্লাছ টাৰ্ড''ৰ জৰিয়তে ছবিজগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ বহুতো আমেৰিকান, ফৰাচী আৰু ভাৰতীয় ছবিত অভিনয় কৰে। ব্ৰিটেইনৰ টেলিভিছনত তেওঁ বহুতো চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে, বিশেষকৈ ''কাটিং ইট'' আৰু ''লাইফ ইজ নট অল হা হা হি হি'', য’ত তেওঁ মীৰা চ্যালৰ সৈতে একেলগে অভিনয় কৰিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী ছবি ''দ্য টেৰৰিষ্ট''ত (১৯৯৯) তেওঁ মলী নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল, যিটো চৰিত্ৰৰ বাবে তেওঁ ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ মনোনয়ন আৰু কায়ৰো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ দ্বাৰা শ্ৰেষ্ঠ শৈল্পিক অৱদানৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ধাৰকাৰৰ আটাইতকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে স্বীকৃত চৰিত্ৰটো আছিল ২০০২ চনত, যেতিয়া তেওঁ ''ষ্টাৰ ৱাৰ্ছ: এপিচ’ড II – এটাক অফ দ্য ক্লোনছ''ত নাবোৰ ৰাণী জামিলিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। একে বছৰতে তেওঁ সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত ছবি ''অনিতা এণ্ড মি''ত অভিনয় কৰে। ধাৰকাৰে লণ্ডনৰ ৱেষ্ট এণ্ড আৰু ব্ৰডৱে (২০০৪) উভয়তে এণ্ড্ৰু লয়ড ৱেবাৰৰ মিউজিকেল ''বোম্বাই ড্ৰিমছ''ত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৫ চনত তেওঁ ''দ্য মিষ্ট্ৰেছ অফ স্পাইচেচ''তো অভিনয় কৰে। বিবিচিৰ দীৰ্ঘদিনীয়া কল্পবিজ্ঞান টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''ডক্টৰ হু''ৰ "প্লেনেট অফ দ্য উড" খণ্ডত তেওঁ চোলানা মাৰ্কুৰিঅ' হিচাপে অভিনয় কৰিছে। ২০০৬ চনত তেওঁ ''আউটচ’ৰ্চড'' ছবিত আশাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০০৮ চনত তেওঁ আইটিভিৰ ধাৰাবাহিক ''কৰনেচন ষ্ট্ৰীট''ত তাৰা মণ্ডলৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>[http://www.itv.com Indian actress cast] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080824112543/http://www.itv.com |date=24 August 2008 }} ITV</ref> ২০১০ চনত বিবিচিৰ কমেডী-ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''দ্য ইণ্ডিয়ান ডক্টৰ''ত সঞ্জীৱ ভাস্কৰৰ বিপৰীতে তেওঁ চিকিৎসকৰ পত্নী কামিনী শৰ্মাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত ধাৰকাৰে বিবিচিৰ ধাৰাবাহিক ''হলবী চিটি''ত নীনা কাৰ্ণিকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ২০২০ চনত তেওঁ একাডেমী বঁটাৰ বাবে মনোনীত হোৱা ছবি ''দ্য ফাদাৰ''ত ডাঃ চাৰাই হিচাপে অভিনয় কৰে। ২০২২ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীত ধাৰকাৰে ''ভেৰা''ৰ "এজ দ্য ক্ৰ’ ফ্লাইজ" খণ্ডত অনিকা নাইডুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। '''অডিঅ'বুক''' ধাৰকাৰ মনিকা আলীৰ ''ব্ৰিক লেন'' (২০০৩) নামৰ গ্ৰন্থখনৰ অডিঅ'বুক সংস্কৰণৰ কথক আছিল। == পৰিয়াল == ধাৰকাৰৰ জন্ম ১৯৭৮ চনৰ ১৬ মাৰ্চত ভাৰতৰ [[মুম্বাই]]ত হৈছিল।<ref name="TELKOL">{{Cite news |url=https://www.telegraphindia.com/culture/the-rise-and-rise-of-ayesha-dharker/cid/1321851 |title=The rise and rise of Ayesha Dharker |last=Roy |first=Amit |date=15 May 2016 |work=The Telegraph (Kolkota) |access-date=19 July 2019}}</ref> তেওঁ কবি, শিল্পী তথা তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা ইমতিয়াজ ধাৰকাৰ আৰু স্তম্ভলেখক তথা ভাৰতীয় পুৰুষৰ আলোচনী ''ডেব’নেয়াৰ''ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক অনিল ধাৰকাৰৰ কন্যা।<ref>[http://www.sawnet.org/whoswho/?Dharker+Ayesha SAWNET: Who's Who: Ayesha Dharker] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160625124009/http://www.sawnet.org/whoswho/?Dharker+Ayesha |date=25 June 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2 June 2022 |title=Who Is Ayesha Dharker Husband Robert Taylor? Inside 12 Years Of Married Life Of Actress |url=https://www.thelocalreport.in/who-is-ayesha-dharker-husband-robert-taylor-inside-12-years-of-married-life-of-actress/ |access-date=19 February 2023 |website=Thelocalreport.in |language=en-US}}</ref> তেওঁৰ দেউতাক [[ভাৰত]]ৰ আৰু [[লাহোৰ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা মাকো [[যুক্তৰাজ্য]]ত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref name=TELKOL /><ref>{{Cite news |title=The rise and rise of Ayesha Dharker |url=https://www.telegraphindia.com/culture/the-rise-and-rise-of-ayesha-dharker/cid/1321851 |access-date=19 February 2023 |website=The Telegraph (India)}}</ref> ২০১০ চনৰ মে' মাহত তেওঁ [[লণ্ডন]]ৰ চেইণ্ট জাইলছ ক্ৰিপলগেটত ৰবাৰ্ট টেলৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.weddingsutra.com/blog/ayesha-dharkers-london-wedding-2/ |title=Ayesha Dharker's London Wedding |date=30 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603080541/http://weddingsutra.com/blog/index.php/2010/05/30/ayesha-dharkers-london-wedding-2/ |archive-date=3 June 2010}}</ref><ref>{{Cite news |title=Indo-Brit wedding for Ayesha |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/indo-brit-wedding-for-ayesha/articleshow/5961371.cms |access-date=19 February 2023 |issn=0971-8257}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! ছবি ! চৰিত্ৰ ! টোকা |- | ১৯৮৯ | ''মানিকা, উনে ভি প্লাছ টাৰ্ড'' | মানিকা কাল্লাটিল | |- | ১৯৯২ | ''চিটী অফ জয়'' | অমৃতা এইচ পাল | |- | ১৯৯৭ | ''সাজ'' | কুহু বৃন্দাবন | |- |rowspan=2| ১৯৯৯ | ''স্প্লিট ৱাইড অপেন'' | লীলা | |- | ''দ্য টেৰৰিষ্ট'' | মলী | কায়ৰো আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ শৈল্পিক অৱদানৰ বঁটা |- | ২০০০ | ''দ্য মিষ্টিক মাছ্যিউৰ'' | লীলা | |- | ২০০২ | ''ষ্টাৰ ৱাৰ্ছ: এপিচ’ড II – এটাক অফ দ্য ক্ল’নছ'' | ৰাণী জামিলিয়া | |- | ২০০২ | ''অনিতা এণ্ড মি'' | দলজিৎ কুমাৰ | |- |rowspan=2| ২০০৫ | ''দ্য মিষ্ট্ৰেছ অফ স্পাইচেচ'' | হামিদা | |- | ''কালাৰ মি কুব্ৰিক: এ ট্ৰু...ইছ ষ্ট’ৰী'' | ড° ষ্টাকলী | |- | ২০০৬ | ''আউটচ’ৰ্চড'' | আশা ভাটৱদেকাৰ | |- | ২০০৭ | ''লয়ন্স অফ পঞ্জাব প্ৰেজেন্টছ'' | ওপমা মেনন | |- | ২০১০ | ''ৰেড এলাৰ্ট: দ্য ৱাৰ উইদিন'' | ৰাধাক্কা | |- | ২০২০ | ''দ্য ফাদাৰ'' | ড° চাৰাই | |} === টেলিভিছন === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! শীৰ্ষক ! চৰিত্ৰ ! টোকা |- | ১৯৯১ | ''মিষ্টেৰী ডেলা জিউংলা নেৰা, আই'' | সৰু ছোৱালী | |- | ১৯৯৫ | ''এ মাউথফুল অফ স্কাই'' | | |- | ২০০০ | ''এৰেবিয়ান নাইটছ'' | ক’ৰেল লিপ্ছ | |- | ২০০১ | ''ডক্টৰ্ছ'' | মীনা চৌহান | |- | ২০০২ | ''কাটিং ইট'' | সুন্নী খাদিৰ | |- |rowspan=2| ২০০৩ | ''লাইফ ইজ নট অল হা হা হি হি'' | চিলা | |- | ''ডক্টৰ্ছ'' | মিনা পেটেল | |- | ২০০৫ | ''ৱেকিং দ্য ডেড'' | মেৰী শ্বাৰমেন | "চাবটেৰেনিয়ানছ" পঞ্চম ছিজন: খণ্ড ৫ আৰু ৬ |- | ২০০৮ | ''ডক্টৰ হু'' | চোলানা মাৰ্কুৰিঅ’ | খণ্ড: "প্লেনেট অফ দ্য উড" |- | ২০০৮–০৯ | ''কৰনেচন ষ্ট্ৰীট'' | তাৰা মণ্ডল | |- | ২০১০-২০১৩ | ''দ্য ইণ্ডিয়ান ডক্টৰ'' | কামিনী শৰ্মা | |- | ২০১৫ | ''ৱাটাৰলু ৰোড'' | যাচমিন খান | |- | ২০১৭ | ''হলবী চিটি'' | নীনা কাৰ্ণিক | নিয়মীয়া চৰিত্ৰ |- | ২০২১ | ''ফাইণ্ডিং এলিচ'' | তনবী লাল | |} === থিয়েটাৰ === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! শীৰ্ষক ! চৰিত্ৰ ! টোকা |- | ১৯৯৩ | ''ফাইনল চলিউচনছ'' | দক্ষা<ref>{{Cite thesis |last=Sohini |first=Pillai |title=Challenging Religious Communalism With Theatre: Mahesh Dattani's Final Solutions |date=2012 |publisher=Wellesley College |url=https://repository.wellesley.edu/thesiscollection/52 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718225138/https://repository.wellesley.edu/thesiscollection/52/ |archive-date=2019-07-18}}</ref> | এনচিপিএ |- | ২০০১ | ''দ্য ৰামায়ণা'' | সীতা | বাৰ্মিংহাম ৰিপ / ৰয়েল নেচনেল থিয়েটাৰ |- | ২০০২ | ''বোম্বাই ড্ৰিমছ'' | ৰাণী | এপ’ল’ |- | ২০০৬ | ''ডক্টৰ ফাউষ্টাচ'' | মেফিষ্টোফিলছ | ব্ৰিষ্টল অল্ড ভিক |- | ২০১০ | ''এৰেবিয়ান নাইটছ'' | চাহাৰাজাদে | ৰয়েল শ্বেইক্সপীয়েৰ কোম্পানী |- | ২০১০ | ''ডিস্কানেক্ট'' | বিদ্যা | ৰয়েল ক’ৰ্ট থিয়েটাৰ |- | ২০১৩ | ''দ্য জিনছ অফ ঈদগাহ'' | ড° ৱানি<ref>{{Cite web |title=The Djinns of Eidgah |url=https://royalcourttheatre.com/whats-on/the-djinns-of-eidgah-2/ |access-date=2025-05-12 |website=Royal Court |language=en-US |archivedate=2024-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240328094530/https://royalcourttheatre.com/whats-on/the-djinns-of-eidgah-2/ |deadurl=yes }}</ref> | ৰয়েল ক’ৰ্ট থিয়েটাৰ |- | ২০১৫ | ''অথেল’'' | এমিলিয়া | ৰয়েল শ্বেইক্সপীয়েৰ কোম্পানী |- | ২০১৫ | ''অনিতা এণ্ড মি'' | দলজিৎ | বাৰ্মিংহাম ৰিপ / থিয়েটাৰ ৰয়েল ষ্ট্ৰেটফৰ্ড ইষ্ট |- | ২০১৬ | ''এ মিডচামাৰ নাইটছ ড্ৰীম'' | টিটানিয়া | ৰয়েল শ্বেইক্সপীয়েৰ কোম্পানী |- | ২০১৬ | ''দ্য আইলেণ্ড নেচন'' | | আৰ্কোলা |- | ২০১৭ | ''হিজাবী মনোলগছ'' | | বুশ্ব থিয়েটাৰ |- | ২০১৮ | ''পেৰিক্লিছ'' | চিমনাইডা | অলিভিয়াৰ থিয়েটাৰ |- | ২০১৯ | ''ৰিচাৰ্ড II'' | অমাৰলে | চ্যাম ৱানামেকাৰ প্লেহাউচ |- | ২০২২ | ''দ্য বুক অফ ডাষ্ট, লা বেল চভেজ'' | মাৰিচা কুল্টাৰ | বুশ্ব থিয়েটাৰ |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|id=0223499|name=Ayesha Dharker}} *[https://soundcloud.com/american-theatre-wing/episode8 Ayesha Dharker and Manu Narayan]&nbsp;– ''Downstage Center'' interview at [[American Theatre Wing]].org [[শ্ৰেণী:বৃটিছ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] i1we4htlh8alada1fg7rlu1yraxv0ol 0 136743 616902 616818 2026-07-12T16:59:50Z দিব্য দত্ত 9244 616902 wikitext text/x-wiki {{COI|date=July 2026}} {{Infobox writer|name=প্ৰফুল্ল বৰা |image=Prafulla_Borah.jpg |image_size= |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= ৩০ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৪২ চন |birth_place= দ পৰ্বতীয়া, [[তেজপুৰ]] |death_date= ২০ নৱেম্বৰ, ২০০৬ |death_place= দ পৰ্বতীয়া, তেজপুৰ ( নিজা বাসভৱন ) |resting_place= |occupation= নাট্যকাৰ, চিত্ৰনাট্যকাৰ, সাহিত্য আলোচনী 'প্ৰাসংগিক' ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= কলা শাখাৰ স্নাতক |alma_mater= |period= |genre=অসমীয়া সাহিত্য |notableworks= নাটক - সীমান্তৰ জুই, সাঁকো, উপপথ, সময়, বান, সূৰ্যস্নান<br /> অনাতাঁৰ নাট - বৰুৱাৰ সংসাৰ, সন্ধ্যাতৰা, সপোন সন্ধ্যা, উৰ্মিমালা, মন আমাৰ মন<br /> ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ নাটক - তেজীমলা, দেৱযানী, নৰ্তকী, অলংকাৰ, অংগীকাৰ , আশীৰ্বাদ, পাহাৰৰ জুই, স্নেহবন্ধন, মন্থন আদি। |spouse=প্ৰণতি বৰা |awards= |website=}} প্ৰফুল্ল বৰা ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Prafulla Borah ) অসমৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত নাট্যকাৰ, কবি, গীতিকাৰ, গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা। ''সীমান্তৰ জুই,'' ''সাঁকো, [[উপপথ]], [[বৰুৱাৰ সংসাৰ]], সময়, বান, সূৰ্যস্নান, তেজীমলা , দেৱযানী, আশীৰ্বাদ, অলংকাৰ, পাহাৰৰ জুই'' প্ৰফুল্ল বৰাৰ বহু চৰ্চিত নাটক।<ref>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য | ড° সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা </ref><ref>আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ পৰিচয় | সম্পাদনা: ড° লীলা গগৈ </ref> [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ]]ত মৌলিক অসমীয়া নাটকৰ বাটকটীয়া আছিল প্ৰফুল্ল বৰা। ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ অগ্ৰণী নাট্যদল [[অসম ষ্টাৰ থিয়েটাৰ]]ৰ মঞ্চত অভিনীত প্ৰফুল্ল বৰাৰ ''দেৱযানী'' নাটখন ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ বাবে ৰচিত প্ৰথম মৌলিক অসমীয়া পাণ্ডুলিপি।<ref>ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ মৌলিক নাট আৰু নাট্যকাৰ প্ৰফুল্ল বৰা | দশৰথ দাস | প্ৰান্তিক | ১৬- ৩১ ডিচেম্বৰ, ২০১৪</ref> প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ বহু সমাদৃত নাটক হৈছে ''তেজীমলা, দেৱযানী, অলংকাৰ, অনুৰাগ, অপৰাধ, আশীৰ্বাদ, মৰমতৃষ্ণা, পাহাৰৰ জুই, জীৱনতৃষ্ণা, সূৰ্যসন্ধান, আকাশী গংগা, প্ৰিয়তমা, মন্থন, মাটিৰ মৰম, অনুপমা মোৰ, স্নেহবন্ধন'' আদি।<ref>ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ শিল্পীৰ পৃথিৱীত এভূমুকি | অতুল মজুমদাৰ </ref><ref>ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ | সম্পাদনা: ড° পংকজ গোস্বামী </ref> কাঞ্চন বৰুৱাৰ বহু পঠিত উপন্যাস ''অসীমত যাৰ হেৰাল সীমা'' প্ৰথম বাৰৰ বাবে প্ৰফুল্ল বৰাই দিয়া নাট্যৰূপ [[কহিনুৰ থিয়েটাৰ]] তথা ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ ইতিহাসৰ উল্লেখযোগ্য কৃতি।<ref>এই যাত্ৰা জয়যাত্ৰা | অতুল মজুমদাৰ </ref>''লুইতক ভেটিব কোনে, সিহঁত নমৰে, সাপ আৰু ভেকুলী,'' কথা আৰু কাহিনী,গলি আৰু ৰাজপথ আদি প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত অসংখ্য একাংক নাটকে ৰাজ্যিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত শ্ৰেষ্ঠ নাটকৰ সন্মান লাভ কৰাৰ লগতে প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত ''সাঁ‌কো'' নামৰ পূৰ্ণাংগ নাটখনে শ্ৰেষ্ঠ নাটকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি আৰু ''উপপথ'' নামৰ পূৰ্ণাংগ নাটকে আন্তঃৰাষ্টীয় সন্মান লাভ কৰে।''<ref>ডেৰশ বছৰৰ নিৰ্বাচিত অসমীয়া নাট্য সংকলন | তৃতীয় খণ্ড | অসম নাট্য সন্মিলন </ref><ref>নাট্য আৰু চেতনা | ড° জগদীশ পাটগিৰী | প্ৰকাশক: চতুৰংগম গুৱাহাটী </ref> বৰুৱাৰ সংসাৰ, সন্ধ্যাতৰা, সপোন সন্ধ্যা, মন আমাৰ মন, উৰ্মিমালা ,হৃদয়ৰ চিঞৰ ''প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত জনপ্ৰিয় অনাতাঁৰ ধাৰাবাহিক।''প্ৰাসংগিক'' নামৰ বহুল প্ৰচলিত অসমীয়া সাহিত্য আলোচনীখনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল প্ৰফুল্ল বৰা। কেইবাখনো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাহিনী, গীত আৰু চিত্ৰনাট্য ৰচনা কৰা প্ৰফুল্ল বৰাই নিজা কাহিনী, চিত্ৰনাট্য, প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনাৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ ''বংশধৰ।'' উল্লেখযোগ্য যে প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ দুখন উল্লেখযোগ্য গণ সমাদৃত নাটক বৰুৱাৰ সংসাৰ নিপ বৰুৱাৰ পৰিচালনাত আৰু উপপথ হেমন্ত দত্তৰ পৰিচালনাত সাৰ্থক চলচ্চিত্ৰৰ ৰূপ পাই ক্ৰমে ১৯৭০ আৰু ১৯৮০ চনত। ১৯৭১ চনত মুক্তি লাভ কৰা ইন্দুকল্প হাজৰিকাৰ 'মানৱ আৰু দানৱ' চলচ্চিত্ৰখনিৰ সংলাপ ৰচনা কৰিছিল প্ৰফুল্ল বৰাই। প্ৰফুল্ল বৰাৰ মৃত্যু হয় ২০০৬ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত। প্ৰয়াত শিল্পীগৰাকীৰ প্ৰতি সন্মান জনাই [[তেজপুৰ]] চহৰত অৱদান সাংস্কৃতিক গোষ্ঠীয়ে বাণ থিয়েটাৰ আৰু অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ সহযোগত প্ৰতি বছৰে 'নাট্যসম্ৰাট,শোণিত গৌৰৱ প্ৰফুল্ল বৰা দিৱস' অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে।<ref>{{cite web|url=https://assam.news18.com/news/assam/at-tezpur-celebrated-the-dramatist-prafulla-bora-memorial-day-dd-local18-500620.html|title=প্ৰফুল্ল বৰা নাট সমাৰোহ|website=assam.news18.com|access-date=2026-05-21}}</ref>ওপজা গাঁও দ-পৰ্ব্বতীয়াত প্ৰফুল্ল বৰাৰ উদ্যোগত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা 'মাধৱ মন্দিৰ মহুমুখী প্ৰকল্পই 'নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰা বঁ‌টা' প্ৰদান কৰি অহাৰ লগতে সদৌ অসম ভিত্তিত 'নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰা সোঁ‌ৱৰণী একাংক নাট প্ৰতিযোগিতা 'অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। দ-পৰ্ব্বতীয়াতে প্ৰফুল্ল বৰাৰ স্মৃতিত অসম নাট্য সন্মিলনৰ এটি শাখা গঠন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.asomiyapratidin.in/assam/assam-natya-sammelan-forms-da-parbatia-prafulla-bora-branch|title= নাট্য সন্মিলন,প্ৰফুল্ল বৰা শাখা|website=asomiyapratidin.in|access-date=20026-03-02}}</ref> তদুপৰি অসম সাহিত্য সভাই ২০ নৱেম্বৰ 'নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰা স্মৃতি দিৱস' বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰে পালন কৰি আহিছে।''<ref>{{cite web|url=https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/darrang/smiriti-day-celebrate-by-sahitya-sabha/assam20201120220232421|title=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰফুল্ল বৰা স্মৃতি দিৱস পালন|website=etvbharat|access-date=2026-05-21}}</ref>'' == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৪২ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিম প্ৰান্তত অৱস্থিত দ পৰ্বতীয়া গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰা প্ৰফুল্ল বৰাৰ পিতৃ ৰবিৰাম বৰা আৰু মাতৃ হিৰণময়ী বৰা। == কৰ্ম জীৱন == প্ৰাসংগিক আলোচনীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল প্ৰফুল্ল বৰা। ১৯৮০ চনত প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত ''উপপথ'' নাটকৰ কাহিনীৰ আধাৰত হেমন্ত দত্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মাণ হৈছিল অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ ''উপপথ।'' <ref>{{cite web|url=https://www.niyomiyabarta.com/assam/renowned-playwright-and-lyricist-hemanta-dutta-passes-away-grief-all-around/|title=প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত উপপথ নাটৰ কাহিনীৰ আধাৰত চলচ্চিত্ৰ|website=niyamiyabarta|access-date=2026-05-21}}</ref> == দাম্পত্য জীৱন == ১৯৭৪ চনৰ ১০ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও নিৱাসী শশীকান্ত বৰাৰ সৰু জীয়ৰী প্ৰণতি বৰাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। == অন্যান্য সামাজিক কৰ্ম == ওপজা গাঁও দ পৰ্বতীয়াত অৱস্থিত মাধৱ মন্দিৰ বহুমুখী প্ৰকল্পৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == • অসমৰ আগশাৰীৰ ভ্ৰাম্যমাণ নাট্যদল কহিনুৰ থিয়েটাৰে প্ৰফুল্ল বৰাক আনুষ্ঠানিকভাৱে '''দৰদী নাট্যকাৰ'' 'উপাধি প্ৰদান কৰিছিল। • ১৯৯৬ চনত অসম চৰকাৰৰ সাহিত্যিক পেঞ্চন লাভ। • পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা শাখা সাহিত্য সভাৰ উদ্যোগত অসম সাহিত্য সভাৰ তদানীন্তন সভাপতি নগেন শইকীয়াৰ দ্বাৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে '''শোণিত গৌৰৱ'' 'উপাধি প্ৰদান। •অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা ১৭ জানুৱাৰী, ২০০১ চনত শিল্পী বঁটা প্ৰদান। •২০০৩ চনত অসম নাট্য সন্মিলনৰ নলবাৰী অধিবেশনত সুধাকন্ঠ ড°ভূপেন হাজৰিকাৰ দ্বাৰা বিশেষ সম্বৰ্ধনা। •গুৱাহাটীৰ জ্যোতিৰূপাৰ বঁটা আৰু বিশেষ সম্বৰ্ধনা। • নাট্যক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা অৱদানৰ বাবে মুনলাইট মিডিয়া বঁটা ৯৮। • অৱদান সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী,তেজপুৰৰ দ্বাৰা 'নাট্যসম্ৰাট' উপাধি প্ৰদান।সাহিত্য সভাৰ দ্বাৰা স্বীকৃত। •পুৰণি গুদাম,নগাঁ‌ৱৰ জাতীয় নাট্য সংগ্ৰহালয়ৰ দ্বাৰা 'নাট্যজ্যোতি' উপাধি প্ৰদান। •দৈনিক অগ্ৰদূত কাকতগোষ্ঠীয়ে ২৮ জুন, ২০০৭ চনত তেজপুৰ চহৰত মৰণোত্তৰভাৱে প্ৰফুল্ল বৰালৈ আগবঢ়ায় বঁটা আৰু সম্বৰ্ধনা। == তথ্য সংগ্ৰহ == {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] de0advcb9t0jyqfjlh2ncni0hdls5zn 616914 616902 2026-07-12T17:30:59Z দিব্য দত্ত 9244 616914 wikitext text/x-wiki {{COI|date=জুলাই ২০২৬}} {{Infobox writer|name=প্ৰফুল্ল বৰা |image=Prafulla_Borah.jpg |image_size= |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= ৩০ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৪২ চন |birth_place= দ পৰ্বতীয়া, [[তেজপুৰ]] |death_date= ২০ নৱেম্বৰ, ২০০৬ |death_place= দ পৰ্বতীয়া, তেজপুৰ ( নিজা বাসভৱন ) |resting_place= |occupation= নাট্যকাৰ, চিত্ৰনাট্যকাৰ, সাহিত্য আলোচনী 'প্ৰাসংগিক' ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= কলা শাখাৰ স্নাতক |alma_mater= |period= |genre=অসমীয়া সাহিত্য |notableworks= নাটক - সীমান্তৰ জুই, সাঁকো, উপপথ, সময়, বান, সূৰ্যস্নান<br /> অনাতাঁৰ নাট - বৰুৱাৰ সংসাৰ, সন্ধ্যাতৰা, সপোন সন্ধ্যা, উৰ্মিমালা, মন আমাৰ মন<br /> ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ নাটক - তেজীমলা, দেৱযানী, নৰ্তকী, অলংকাৰ, অংগীকাৰ , আশীৰ্বাদ, পাহাৰৰ জুই, স্নেহবন্ধন, মন্থন আদি। |spouse=প্ৰণতি বৰা |awards= |website=}} প্ৰফুল্ল বৰা ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Prafulla Borah ) অসমৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত নাট্যকাৰ, কবি, গীতিকাৰ, গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা। ''সীমান্তৰ জুই,'' ''সাঁকো, [[উপপথ]], [[বৰুৱাৰ সংসাৰ]], সময়, বান, সূৰ্যস্নান, তেজীমলা , দেৱযানী, আশীৰ্বাদ, অলংকাৰ, পাহাৰৰ জুই'' প্ৰফুল্ল বৰাৰ বহু চৰ্চিত নাটক।<ref>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য | ড° সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা </ref><ref>আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ পৰিচয় | সম্পাদনা: ড° লীলা গগৈ </ref> [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ]]ত মৌলিক অসমীয়া নাটকৰ বাটকটীয়া আছিল প্ৰফুল্ল বৰা। ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ অগ্ৰণী নাট্যদল [[অসম ষ্টাৰ থিয়েটাৰ]]ৰ মঞ্চত অভিনীত প্ৰফুল্ল বৰাৰ ''দেৱযানী'' নাটখন ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ বাবে ৰচিত প্ৰথম মৌলিক অসমীয়া পাণ্ডুলিপি।<ref>ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ মৌলিক নাট আৰু নাট্যকাৰ প্ৰফুল্ল বৰা | দশৰথ দাস | প্ৰান্তিক | ১৬- ৩১ ডিচেম্বৰ, ২০১৪</ref> প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ বহু সমাদৃত নাটক হৈছে ''তেজীমলা, দেৱযানী, অলংকাৰ, অনুৰাগ, অপৰাধ, আশীৰ্বাদ, মৰমতৃষ্ণা, পাহাৰৰ জুই, জীৱনতৃষ্ণা, সূৰ্যসন্ধান, আকাশী গংগা, প্ৰিয়তমা, মন্থন, মাটিৰ মৰম, অনুপমা মোৰ, স্নেহবন্ধন'' আদি।<ref>ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ শিল্পীৰ পৃথিৱীত এভূমুকি | অতুল মজুমদাৰ </ref><ref>ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ | সম্পাদনা: ড° পংকজ গোস্বামী </ref> কাঞ্চন বৰুৱাৰ বহু পঠিত উপন্যাস ''অসীমত যাৰ হেৰাল সীমা'' প্ৰথম বাৰৰ বাবে প্ৰফুল্ল বৰাই দিয়া নাট্যৰূপ [[কহিনুৰ থিয়েটাৰ]] তথা ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ ইতিহাসৰ উল্লেখযোগ্য কৃতি।<ref>এই যাত্ৰা জয়যাত্ৰা | অতুল মজুমদাৰ </ref>''লুইতক ভেটিব কোনে, সিহঁত নমৰে, সাপ আৰু ভেকুলী,'' কথা আৰু কাহিনী,গলি আৰু ৰাজপথ আদি প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত অসংখ্য একাংক নাটকে ৰাজ্যিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত শ্ৰেষ্ঠ নাটকৰ সন্মান লাভ কৰাৰ লগতে প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত ''সাঁ‌কো'' নামৰ পূৰ্ণাংগ নাটখনে শ্ৰেষ্ঠ নাটকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি আৰু ''উপপথ'' নামৰ পূৰ্ণাংগ নাটকে আন্তঃৰাষ্টীয় সন্মান লাভ কৰে।''<ref>ডেৰশ বছৰৰ নিৰ্বাচিত অসমীয়া নাট্য সংকলন | তৃতীয় খণ্ড | অসম নাট্য সন্মিলন </ref><ref>নাট্য আৰু চেতনা | ড° জগদীশ পাটগিৰী | প্ৰকাশক: চতুৰংগম গুৱাহাটী </ref> বৰুৱাৰ সংসাৰ, সন্ধ্যাতৰা, সপোন সন্ধ্যা, মন আমাৰ মন, উৰ্মিমালা ,হৃদয়ৰ চিঞৰ ''প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত জনপ্ৰিয় অনাতাঁৰ ধাৰাবাহিক।''প্ৰাসংগিক'' নামৰ বহুল প্ৰচলিত অসমীয়া সাহিত্য আলোচনীখনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল প্ৰফুল্ল বৰা। কেইবাখনো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাহিনী, গীত আৰু চিত্ৰনাট্য ৰচনা কৰা প্ৰফুল্ল বৰাই নিজা কাহিনী, চিত্ৰনাট্য, প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনাৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ ''বংশধৰ।'' উল্লেখযোগ্য যে প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ দুখন উল্লেখযোগ্য গণ সমাদৃত নাটক বৰুৱাৰ সংসাৰ নিপ বৰুৱাৰ পৰিচালনাত আৰু উপপথ হেমন্ত দত্তৰ পৰিচালনাত সাৰ্থক চলচ্চিত্ৰৰ ৰূপ পাই ক্ৰমে ১৯৭০ আৰু ১৯৮০ চনত। ১৯৭১ চনত মুক্তি লাভ কৰা ইন্দুকল্প হাজৰিকাৰ 'মানৱ আৰু দানৱ' চলচ্চিত্ৰখনিৰ সংলাপ ৰচনা কৰিছিল প্ৰফুল্ল বৰাই। প্ৰফুল্ল বৰাৰ মৃত্যু হয় ২০০৬ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত। প্ৰয়াত শিল্পীগৰাকীৰ প্ৰতি সন্মান জনাই [[তেজপুৰ]] চহৰত অৱদান সাংস্কৃতিক গোষ্ঠীয়ে বাণ থিয়েটাৰ আৰু অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ সহযোগত প্ৰতি বছৰে 'নাট্যসম্ৰাট,শোণিত গৌৰৱ প্ৰফুল্ল বৰা দিৱস' অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে।<ref>{{cite web|url=https://assam.news18.com/news/assam/at-tezpur-celebrated-the-dramatist-prafulla-bora-memorial-day-dd-local18-500620.html|title=প্ৰফুল্ল বৰা নাট সমাৰোহ|website=assam.news18.com|access-date=2026-05-21}}</ref>ওপজা গাঁও দ-পৰ্ব্বতীয়াত প্ৰফুল্ল বৰাৰ উদ্যোগত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা 'মাধৱ মন্দিৰ মহুমুখী প্ৰকল্পই 'নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰা বঁ‌টা' প্ৰদান কৰি অহাৰ লগতে সদৌ অসম ভিত্তিত 'নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰা সোঁ‌ৱৰণী একাংক নাট প্ৰতিযোগিতা 'অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। দ-পৰ্ব্বতীয়াতে প্ৰফুল্ল বৰাৰ স্মৃতিত অসম নাট্য সন্মিলনৰ এটি শাখা গঠন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.asomiyapratidin.in/assam/assam-natya-sammelan-forms-da-parbatia-prafulla-bora-branch|title= নাট্য সন্মিলন,প্ৰফুল্ল বৰা শাখা|website=asomiyapratidin.in|access-date=20026-03-02}}</ref> তদুপৰি অসম সাহিত্য সভাই ২০ নৱেম্বৰ 'নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰা স্মৃতি দিৱস' বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰে পালন কৰি আহিছে।''<ref>{{cite web|url=https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/darrang/smiriti-day-celebrate-by-sahitya-sabha/assam20201120220232421|title=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰফুল্ল বৰা স্মৃতি দিৱস পালন|website=etvbharat|access-date=2026-05-21}}</ref>'' == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৪২ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিম প্ৰান্তত অৱস্থিত দ পৰ্বতীয়া গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰা প্ৰফুল্ল বৰাৰ পিতৃ ৰবিৰাম বৰা আৰু মাতৃ হিৰণময়ী বৰা। == কৰ্ম জীৱন == প্ৰাসংগিক আলোচনীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল প্ৰফুল্ল বৰা। ১৯৮০ চনত প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত ''উপপথ'' নাটকৰ কাহিনীৰ আধাৰত হেমন্ত দত্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মাণ হৈছিল অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ ''উপপথ।'' <ref>{{cite web|url=https://www.niyomiyabarta.com/assam/renowned-playwright-and-lyricist-hemanta-dutta-passes-away-grief-all-around/|title=প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত উপপথ নাটৰ কাহিনীৰ আধাৰত চলচ্চিত্ৰ|website=niyamiyabarta|access-date=2026-05-21}}</ref> == দাম্পত্য জীৱন == ১৯৭৪ চনৰ ১০ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও নিৱাসী শশীকান্ত বৰাৰ সৰু জীয়ৰী প্ৰণতি বৰাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। == অন্যান্য সামাজিক কৰ্ম == ওপজা গাঁও দ পৰ্বতীয়াত অৱস্থিত মাধৱ মন্দিৰ বহুমুখী প্ৰকল্পৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == • অসমৰ আগশাৰীৰ ভ্ৰাম্যমাণ নাট্যদল কহিনুৰ থিয়েটাৰে প্ৰফুল্ল বৰাক আনুষ্ঠানিকভাৱে '''দৰদী নাট্যকাৰ'' 'উপাধি প্ৰদান কৰিছিল। • ১৯৯৬ চনত অসম চৰকাৰৰ সাহিত্যিক পেঞ্চন লাভ। • পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা শাখা সাহিত্য সভাৰ উদ্যোগত অসম সাহিত্য সভাৰ তদানীন্তন সভাপতি নগেন শইকীয়াৰ দ্বাৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে '''শোণিত গৌৰৱ'' 'উপাধি প্ৰদান। •অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা ১৭ জানুৱাৰী, ২০০১ চনত শিল্পী বঁটা প্ৰদান। •২০০৩ চনত অসম নাট্য সন্মিলনৰ নলবাৰী অধিবেশনত সুধাকন্ঠ ড°ভূপেন হাজৰিকাৰ দ্বাৰা বিশেষ সম্বৰ্ধনা। •গুৱাহাটীৰ জ্যোতিৰূপাৰ বঁটা আৰু বিশেষ সম্বৰ্ধনা। • নাট্যক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা অৱদানৰ বাবে মুনলাইট মিডিয়া বঁটা ৯৮। • অৱদান সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী,তেজপুৰৰ দ্বাৰা 'নাট্যসম্ৰাট' উপাধি প্ৰদান।সাহিত্য সভাৰ দ্বাৰা স্বীকৃত। •পুৰণি গুদাম,নগাঁ‌ৱৰ জাতীয় নাট্য সংগ্ৰহালয়ৰ দ্বাৰা 'নাট্যজ্যোতি' উপাধি প্ৰদান। •দৈনিক অগ্ৰদূত কাকতগোষ্ঠীয়ে ২৮ জুন, ২০০৭ চনত তেজপুৰ চহৰত মৰণোত্তৰভাৱে প্ৰফুল্ল বৰালৈ আগবঢ়ায় বঁটা আৰু সম্বৰ্ধনা। == তথ্য সংগ্ৰহ == {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] jpeif34xgrn9per8adn0ui7aw5gu3ow 0 137062 616859 616195 2026-07-12T12:06:12Z হানিফ আলী 19725 অনুবাদ 616859 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = ৪৩ | number-3 = ০৪৩ | name = আয-যুখৰুফ | name-ar = الزخرف | name-en = সোণৰ অলংকাৰ | prev_sura = [[আশ-শুৰা|কোৰআন ৪২]] | next_sura = [[আদ-দুখান|কোৰআন ৪৪]] | classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]] | othernames-ar = <!-- alternate Arabic names --> | othernames = | juz = ২৫ | rukus = ৭ | verses = ৮৯ | words = ৯৩৯ | letters = ৩৫৪৯ | muqattaat = হা মিম حم | sajdahs = <!-- only if applicable --> | audio = Chapter 43, Az-Zukhruf (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} {{Quran}} '''আয-যুখৰুফ'''<ref name = "Quran 4 U">{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/043%20Zukhruf.htm |title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Al Zukhruf |work=Quran 4 U|author= Ibn Kathir|author-link= Ibn Kathir|access-date=14 April 2020}}</ref> ({{langx|ar|الزخرف}}, "সোণৰ অলংকাৰ, বিলাসিতা") হৈছে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ মূল [[ধৰ্মগ্ৰন্থ]] [[কোৰআন]]ৰ ৪৩তম অধ্যয় ([[ছূৰা]])। ইয়াৰ ৮৯টা শ্লোক ([[আয়াত]]) আছে। ৩৫ নং [[আয়াত]] আৰু ৫৩ নং আয়াতত স্বীকৃতি পোৱা সোণৰ অলংকাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ছূৰাখন [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ]] [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ আগৰ দ্বিতীয় [[মক্কা]] যুগৰ। ছূৰাসমূহৰ ''নল্ডেক কালক্ৰম'' অনুসৰি ''সোণৰ অলংকাৰ'' অৱতীৰ্ণ হোৱা ৬১সংখ্যক [[ছূৰা]] আছিল।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 77.</ref> ষ্টেণ্ডাৰ্ড মিচৰীয় কালক্ৰমত অৱশ্যে ৬৩ নং ছূৰাত প্ৰকাশ পোৱাৰ দৰে এই কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 73.</ref> এই ছূৰাখন যি স্থানত অৱতীৰ্ণ নহওক কিয়, এইটো স্পষ্ট যে এই ছূৰাখন দ্বিতীয় মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যি সময়ত [[মুহাম্মাদ]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ক্ৰমান্বয়ে [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। [[আত-তৌবাহ|আত-তাওবাহ]]ৰ বাহিৰে কোৰআনৰ সকলো ছূৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সোণৰ অলংকাৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] বা মানক আয়াতৰপৰা আৰম্ভ হয় ‘আল্লাহৰ নামত, দয়াৰ প্ৰভু, দয়াদাতা। ’<ref name=316MAS/> সোণৰ অলংকাৰ হৈছে এনে এখন [[ছূৰা]] যিয়ে [[মুমিন|বিশ্বাসীস]]কলক সোঁৱৰাই দিয়াৰ দৰে কাম কৰে যে ধন-সম্পত্তি আৰু বস্তুগত শক্তিৰ ভিতৰত [[আল্লাহ]]ৰ মঙ্গল পোৱা নাযায়। ছূৰাত [[কাফিৰ]]সকলৰ দাবী নাকচ কৰা হৈছে যে [[নবী]], নেতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিসকলক তেওঁলোকৰ ধন-সম্পত্তিৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা উচিত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকক প্ৰলোভন, ভোগ আৰু বিক্ষিপ্ততাৰপৰা বিৰত থাকিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। [[ছূৰা]]টোৱে [[কাফিৰ]]সকলক সতৰ্ক কৰি দিয়ে যিসকলে ভয়ংকৰ আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক পৰলোকৰ “এই জীৱনৰ কেৱল উপভোগ” (কোৰআন ৪৩:'''১৭''') <ref name=316MAS>[[Haleem, M.A.S. Abdel]]. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 316</ref> ওচৰত বলি হয় আৰু ই বিশ্বাসীসকলক ধন-সম্পত্তিত নহয়, আল্লাহৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস আৰু প্ৰেমত আনন্দ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে। ছূৰাত এই কথাটোও বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে যে ফেৰেস্তাসকল আল্লাহৰ কন্যা নহয় বৰঞ্চ তেওঁৰ বিশ্বাসী বান্দা (কোৰআন ৪৩:'''১৯''')।<ref name=317MAS>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317.</ref> [[যীশু|যীচু]] আল্লাহৰ আক্ষৰিক পুত্ৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও '''৬৩-৬৪''' পদৰ ভিতৰত নাকচ কৰা হৈছে।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 319.</ref> ==সাৰাংশ== *'''১-৩''' [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত আছে আৰু ইয়াক [[আল্লাহ|আলাহে]] মাষ্টাৰ ৰেকৰ্ডত সংৰক্ষণ কৰিছে *'''৪-৭''' পূৰ্বৰ জাতিসমূহেও [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰ দৰে [[নবী]]সকলক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল *'''৮-১৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে [[আল্লাহ]]ক সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে, তথাপি সেই সৃষ্টিক পূজা কৰে *'''১৫-১৮''' আৰবসকলে মাইকী সন্তানক ঘৃণা কৰে, আৰু তথাপি তেনেকুৱাক [[আল্লাহ]]ৰ বুলি কয় *'''১৯-২৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ [[ধৰ্ম]] পালন কৰিম বুলি বৃথাই নিজৰ অবিশ্বাসৰ অজুহাত দেখুৱায় *'''২৫-২৭''' [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহিমে]] নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূৰ্তিপূজাক অগ্ৰাহ্য কৰিলে *'''২৮-২৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] মূৰ্তিপূজক [[কুৰাইশ্ব]]সকলক এজন [[নবী]] অহালৈকে সমৃদ্ধিশালী কৰিলে, আৰু এতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক অগ্ৰাহ্য কৰে *'''৩০-৩১''' [[কাফিৰ]]সকলে তিৰস্কাৰ কৰিলে যে তেওঁলোকে কোনোবা মহান ব্যক্তিৰপৰা [[কোৰআন]] লাভ কৰিলেহেঁতেন *'''৩২-৩৪''' দৰিদ্ৰতাই মানুহক মূৰ্তিপূজাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে অনুমতি দিয়া হৈছিল *'''৩৫-৩৮''' [[চয়তান]]ক [[কাফিৰ]]ৰ সংগী হিচাপে গঠিত হয়, যিয়ে তেওঁলোকক ধ্বংসৰ দিশে লৈ যায় *'''৩৯-৪৪''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] নিজৰ দেশবাসীৰ অবিশ্বাস সত্ত্বেও বিশ্বাসত অটল থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল *'''৪৫-৫৬''' [[মুছা]]য়ে [[ফাৰাও|ফেৰাউণ]] আৰু মিচৰীয়াসকলে অৱজ্ঞাৰে অগ্ৰাহ্য কৰিলে, যিসকলে ডুব গ’ল *'''৫৭-৫৮''' আৰব মূৰ্তিপূজকসকলে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে [[যীশু|যীচু]]ৰ উপাসনাৰ উল্লেখ কৰি নিজৰ মূৰ্তিপূজাক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল *'''৫৯-৬৪''' কিন্তু [[যীশু|যীচু]]ৱে তেওঁক [[দেৱতা]] বুলি কোৱা নাছিল, কিন্তু [[আল্লাহ]]ৰ দাস আৰু ভাববাদী আছিল *'''৬৫-৬৭''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]]সকলে বিচাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল *'''৬৮-৭৩''' [[মুমিন]] আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীৰ বাবে সংৰক্ষিত [[জান্নাত]]ৰ আনন্দ *'''৭৪-৭৮''' অভিশপ্ত লোকে বিনাশত অসাৰভাৱে সকাহ বিচাৰিব *'''৭৯-৮০''' [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলে [[কাফিৰ]]ৰ গোপন ষড়যন্ত্ৰ লিপিবদ্ধ কৰে *'''৮১-৮২''' যদি [[আল্লাহ]]ৰ পুত্ৰ থাকিলহেঁতেন তেন্তে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] প্ৰথমে তেওঁক পূজা কৰিলেহেঁতেন *'''৮৩-৮৭''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[মূৰ্তিপূজা|মূৰ্তিপূজ]]কসকলৰ মূৰ্খামি জানে *'''৮৮-৮৯''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিলে <ref>{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}</ref> ==থিম== ===প্ৰকাশৰ দৃঢ়তা=== [[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিতে [[ওহী|ওহাই]]ৰ শক্তিশালী দৃঢ়তা দিয়া হৈছে। '''২-৪''' [[আয়াত]]ত শাস্ত্ৰক “স্পষ্ট” আৰু “সঁচাকৈয়ে উচ্চ আৰু কৰ্তৃত্বশীল” বুলি জোৰ দিয়া হৈছে।<ref name=316MAS/> এই [[আয়াত]]বোৰত [[ওহী|ওহাই]]ৰ সত্যতা আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণা উপস্থাপন কৰা হৈছে আৰু লগতে গোটেই [[ছূৰা]]খনত "[[কোৰআন]]" শব্দটো বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দুবাৰৰ ভিতৰত প্ৰথমটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটো মাত্ৰ ৭০ বাৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত এটা মৌখিক বিশেষ্য যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘পাঠ কৰা। ’ এই [[ছূৰা]]ৰ ৩ আৰু ৩১ নং [[আয়াত]]ত দেখা পোৱাৰ দৰে ই [[কোৰআন]]ক মৌখিক [[ওহী]] হিচাপে নিশ্চিত কৰিছে, [[মুহাম্মাদ]]ক পঢ়া [[আল্লাহ]]ৰ কথিত বাক্য। উদাহৰণস্বৰূপে ‘কিতাব’ ([[কিতাপ]]) শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটোৱে [[কোৰআন]]ৰ লিখিত নহয় বৰঞ্চ আবৃত্তি কৰা, কথিত আৰু মৌখিক স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।<ref name="Neuwirth, Angelika 2006">Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 108.</ref> ===আল্লাহৰ উচ্চতা আৰু কোৰআনৰ ঐশ্বৰিকতা=== [[আল্লাহ]]ৰ প্ৰশংসা আৰু উচ্চতাৰ ফুলনিৰে সোণৰ অলংকাৰৰ অন্ত পৰে। “যি [[জান্নাত|স্বৰ্গত]] [[আল্লাহ]] আৰু [[পৃথিৱী]]ত [[আল্লাহ]], তেওঁ সৰ্বজ্ঞানী” ('''৮৪''')।<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 320.</ref> ইয়াৰ ফলত ছূৰাখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডৰ মাজত সমান্তৰালতা সৃষ্টি হয় কাৰণ ইয়াত ঈশ্বৰক “সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বজ্ঞানী” ('''৯'''),<ref name=316MAS/> হিচাপেও উন্নীত কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াত ঈশ্বৰৰ বাক্য আৰু জ্ঞানক চূড়ান্ত সত্য হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ===[[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক=== ছূৰাত [[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে। এই বিতৰ্ক বা “বিতৰ্কমূলক উচ্চাৰণ... কাল্টৰ আচৰণৰ নীতি-নিয়ম মানি নচলা শ্ৰোতাৰ বিৰুদ্ধে” [[কোৰআনৰ ছূৰাসমূহৰ তালিকা|কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]ৰ গঠনৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।<ref name="Neuwirth, Angelika 2006"/> ৫-১৯ [[আয়াত]]ত মুমিন আৰু কাফিৰৰ মাজত বিতৰ্ক ঘটিছে য'ত কাফিৰসকলে [[ওহী]] আৰু আল্লাহে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ উদাৰতাৰে পঠোৱা [[নবী|নবীসকল]]ক উপহাস কৰাৰ বাবে ধমক দিয়া হয়।<ref name=316MAS/> ===মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন=== পৰলোক, মৃতকৰ পুনৰুত্থান আৰু [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]] সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় আৰু বিশেষকৈ [[মক্কা]]ৰ আৰম্ভণিৰ ছূৰাসমূহত ইয়াৰদ্বাৰা স্মৰণীয় ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।" <ref>Ernst, Carl W. (2011). How to Read the Qur'an: A New Guide, with Select Translations. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 83.</ref> ছূৰাখনত ৫৭ৰপৰা ৮৯ আয়াতলৈকে অচিৰেই বিচাৰৰ দিন ঘোষণা কৰা হৈছে। ''“এই কোৰআন হ’ল কিয়ামতৰ বাবে জ্ঞান: সন্দেহ নকৰিবা, মোক অনুসৰণ কৰক কাৰণ এইটোৱেই সঠিক পথ”'' ('''৬১''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> এই খণ্ডত বিশ্বাসীসকলৰ বাবে এটা পৰলোক জীৱনৰ কথা কোৱা হৈছে যিটো ভৰ-পূৰ “সোণৰ বাচন আৰু পাত্ৰ” ('''৭১'''),<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> আনন্দ আৰু খাবলৈ প্ৰচুৰ ফলৰ বাগিছা ('''৭৩''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> ইয়াত বিশ্বাসী আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে “[[জান্নাত]] প্ৰৱেশ কৰিব” বুলি দৃঢ়তাৰে কয় ('''৭০''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> আনহাতে কাফিৰসকলে “এটা দুখজনক দিনৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰিব” ('''৬৫''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> এই খণ্ডটোক এটা অন্তকালীন ভৱিষ্যদ্বাণী হিচাপে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যিটো দ্য অৰ্নামেণ্টছ অৱ গোল্ডকে ধৰি কোৰআনৰ সমগ্ৰ ছূৰাসমূহৰ এটা সাধাৰণ আৰ্হি, যিয়ে “জান্নাতৰ বাগিছাত থকা বিশ্বাসীসকলৰ পৰিস্থিতিক নৰকৰ জুইৰ যন্ত্ৰণাত ভুগি থকা কাফিৰ বা দুষ্টকৰ্মীসকলৰ পৰিস্থিতিৰ সৈতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী কৰি ৰাখে।”<ref>Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 104.</ref> ===কন্যা হিচাপে ফেৰেস্তা=== এই ছূৰাটোৰ সমগ্ৰ সময়ছোৱাত উল্লেখ কৰা আন এটা মূল বিষয়-বস্তু হৈছে আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে নহয়, আল্লাহৰ বান্দা হিচাপে [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলৰ ভূমিকা। ১৫-১৯ আয়াতত সেই অকৃতজ্ঞ কাফিৰসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক কেৱল আল্লাহৰ দাসতকৈও অধিক বুলি গণ্য কৰে। "মক্কা পৌত্তলিকসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা বুলি গণ্য কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে নিজৰ কন্যাসকলক অৱজ্ঞা কৰিছিল।" <ref name=316MAS/> ১৫-১৯ আয়াতত আল্লাহৰ আৰু ফেৰেস্তাসকলৰ মাজত থকা যিকোনো পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক নাকচ কৰা হৈছে। আল্লাহৰ দাস হিচাপে ফেৰেস্তাসকলৰ বিষয়-বস্তু ৫৭–৬০ আয়তত পুনৰ উত্থাপন হৈছে। ইয়াত ছূৰাত আকৌ এবাৰ সেই পৌত্তলিকসকলক নাকচ কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে পূজা কৰে আৰু তেওঁলোকক [[যীশু|যীচু]]তকৈ উচ্চ বুলি ভাবে, যাক তেওঁলোকে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]ৰ আল্লাহৰ পুত্ৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।<ref name="ReferenceA">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 318.</ref> ফেৰেস্তাসকল কেৱল আল্লাহৰ দাস আৰু ছূৰাত কাফিৰসকলক নিন্দা কৰা হৈছে যিসকলে কেৱল মুমিনসকলক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ অন্য ধৰণে যুক্তি আগবঢ়ায়।<ref>This has been taken up in a critical vein by Andreas Dorschel, ''Die Verstocktheit der Ungläubigen.'' In: ''Merkur'' 71 (2017), no. 2, pp. 85–92. [https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ Vorschau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925220008/https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ |date=2018-09-25 }}</ref> ==পাঠ্য টোকা== ===যীশুক আলাহৰ বাক্য হিচাপে=== ৬০ আয়াতত লিখা আছে ''“আমাৰ ইচ্ছা হ’লে আমি তোমালোকক স্বৰ্গদূত বনাব পাৰিলোহেঁতেন, ইজনে সিজনৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’ব পাৰিলোহেঁতেন।”''<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে আলাহ আকৌ এবাৰ দৃঢ়তাৰে কয় যে [[ফৰিষ্টা|স্বৰ্গদূতসকল]] আলাহৰ কেৱল দাস, সম্পূৰ্ণৰূপে তেওঁৰ আজ্ঞাৰ অধীনত, কিন্তু ই আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়-বস্তুও উদগনি দিয়ে। এই পদটোৱে বুজাইছে যে আলাহৰ স্বৰ্গদূত সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা আছে। তেওঁৰ এনে এজন মানৱ দাস সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা আছে, যাৰ কেৱল মাক আৰু পিতৃ নাই, ঠিক যেনেকৈ [[যীশু|যীশু]]ৰ আছিল। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে যীশু আলাহৰ পুত্ৰ নহয় বৰঞ্চ একমাত্ৰ, সত্য আলাহৰ সৃষ্টি আছিল। ৬৩-৬৪ পদত অতিৰিক্তভাৱে যীশুৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে, তেওঁক আলাহৰ পুত্ৰ হিচাপে দিয়া আলাহত্বক নিন্দা কৰা হৈছে আৰু তেওঁক আলাহৰ অলৌকিক বাক্যৰদ্বাৰা জন্ম লোৱা এজন বিশেষ দাস হিচাপে গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। “যেতিয়া যীশুৱে স্পষ্ট চিন লৈ আহিছিল তেতিয়া তেওঁ কৈছিল, ''‘মই তোমালোকৰ বাবে জ্ঞান আনিছো; মই তোমালোকৰ বাবে তোমালোকৰ কিছুমান মতানৈক্য পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ আহিছো। আলাহৰ প্ৰতি সচেতন হওক আৰু মোৰ আজ্ঞা পালন কৰক: আলাহ মোৰ প্ৰভু আৰু তোমালোকৰ প্ৰভু। তেওঁৰ সেৱা কৰক: এইটোৱেই হৈছে সৰল পথ’'' ('''৬৩-৬৪''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> ===শাস্ত্ৰৰ উৎস=== ইয়াৰ সৈতে [[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিৰ সম্পৰ্ক আছে য'ত [[কোৰআন]]ক “শাস্ত্ৰৰ উৎস” হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে ('''৪''')<ref name=316MAS/> যাক আক্ষৰিক অৰ্থত ‘শাস্ত্ৰৰ মাতৃ’ বুলিও অনুবাদ কৰিব পাৰি। কোৰআনৰ হালীম অনুবাদত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যে এই বাক্যাংশটোৱে কোৰআন '''১৩:৩৯'''<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 156.</ref> আৰু '''২২''' <ref name="ReferenceB">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 416.</ref> পদতো উল্লেখ কৰা ‘সংৰক্ষিত ফলি’কো বুজাইছে। এই সূক্ষ্ম পুনৰ্ব্যাখ্যায় প্ৰকাশ কৰে যে [[কোৰআন]] হৈছে সকলো কিতাপৰ অৱহীৰ ‘মাতৃ’ আৰু সেয়েহে ইয়াতকৈ উচ্চ। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে কোৰআন [[তাওৰাত]] আৰু [[ইঞ্জিল]]তকৈ অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু অধিক সত্যৰ অধিকাৰী আৰু ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে কোৰআনক ইয়াৰ আগতে অহা সকলো প্ৰকাশৰ ওপৰত শ্ৰদ্ধা কৰা উচিত। এটা ব্যাখ্যা হ’ল ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰকাশৰ সত্য আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে কোৰআনক কেৱল মৌখিকভাৱে ঐশ্বৰিক বুলি সন্মান কৰা উচিত নহয়, বৰঞ্চ ইয়াক ফলিত বা কোৰআনৰ পৃষ্ঠাত লিখাৰ দৰেই সন্মান কৰা উচিত। এই ব্যাখ্যাৰপৰা বুজা যায় যে কোৰআন এখন স্বৰ্গীয় কিতাপ, মানুহৰ কিতাপ নহয়। ইয়াক লিখাৰ ধৰণ আলাহৰ সত্য বাক্য হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা উচিত। এই আয়াতৰ আন এটা ব্যাখ্যা হ’ল যে কোৰআন হৈছে মানৱ ইতিহাসৰ এক অনন্য পৰিঘটনা যিটো লৌকিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত আলাহৰ চিৰন্তন আৰু অপৰিৱৰ্তিত বাক্য হিচাপে বিদ্যমান। এই ব্যাখ্যাৰ জৰিয়তে কোৰআনক এনে এখন পাৰ্থিৱ গ্ৰন্থ হিচাপে গণ্য কৰা হয় যাৰ ইতিহাস মানৱ জীৱন আৰু মানৱতাৰ ইতিহাসৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref name="oxfordislamicstudies.com">[[Mahmoud M. Ayoub|Ayoub, Mahmoud M.]], Afra Jalabi, Vincent J. Cornell, Abdullah Saeed, Mustansir Mir and Bruce Fudge. "Qurʿān." In The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online. 30-Oct-2013. <http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121040252/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 |date=2008-11-21 }}>.</ref> ইয়াক “এটা মহিমামণ্ডিত কোৰআন [সংৰক্ষিত] এটা সু-ৰক্ষিত ফলিত” হিচাপে গণ্য কৰা হয় ('''২১–২২''')<ref name="ReferenceB"/> আৰু সময় আৰু স্থানক অতিক্ৰম কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="oxfordislamicstudies.com"/> ===আপুনি আৰু আপোনাৰ পত্নীসকল=== প্ৰাথমিক মক্কা যুগৰ বহুতো কোৰআনৰ অধ্যায়ত [[জান্নাত]]ত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে চকু দুটা বহল কৰা কুমাৰীৰ উল্লেখ আছে যদিও ৪৩ নং ছূৰাত স্পষ্টভাৱে কোৱা হৈছে, "আপুনি আৰু আপোনাৰ পত্নীসকলে জান্নাতত প্ৰৱেশ কৰক: আপুনি আনন্দৰে ভৰি পৰিব" '''৭০''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/><ref name="Robinson, Neal 2003">Robinson, Neal. Discovering the Qurʼan: A Contemporary Approach to a Veiled Text. Washington, D.C.: Georgetown UP, 2003. 88-89.</ref> ৪৩:৭০ আয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটোৱে ইংগিত দিয়ে যে এই ছূৰাটো পিছৰ মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেই সময়ত পৰিয়ালৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। এই ছূৰাখন অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ সময়ত [[মক্কা]]ৰ পৌত্তলিকসকলক ধৰ্মান্তৰিত হ’বলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চিন্তা কম আছিল আৰু আলাহৰ ইচ্ছাক পূজা কৰাক কেন্দ্ৰ কৰি আইন পালনকাৰী সম্প্ৰদায় গঢ়ি তোলাৰ চিন্তা বেছি আছিল।<ref name="Robinson, Neal 2003"/> ===অতি দয়ালু=== এই ছূৰাত আঠবাৰ আল্লাহ আৰু আৰ-ৰহমান (‘আৰ-ৰহমান) ঐশ্বৰিক নাম আঠবাৰ পোৱা যায়। আৰ্হিসমূহে দেখুৱাইছে যে এই নামসমূহ আদিম প্ৰকাশৰপৰা অনুপস্থিত আছিল আৰু দ্বিতীয় মক্কা যুগত প্ৰৱৰ্তিত আৰু আটাইতকৈ বিশিষ্টভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় মক্কা যুগৰ পিছত পৰৱৰ্তী সময়ত [[আৰ-ৰহমান]] বাদ দিয়া হয় আৰু [[আল্লাহ]] শব্দটো ক্ৰমান্বয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই আৰ্হিৰ উন্মেষ ঘটে কাৰণ আদিম প্ৰকাশিত আলাহক [[মুহাম্মদ]]ৰ প্ৰভু (আৰবী ৰব) বুলি কোৱা হৈছিল। মুহাম্মদে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত আল্লাহ আৰু আৰ-ৰহমান নামটো প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল যদিও সেই সময়ৰ বহু পৌত্তলিকে কেৱল আলাহত নহয়, তেওঁলোকে তেওঁৰ কন্যা বুলি গণ্য কৰা তিনিগৰাকী দেৱীৰ দৰে ক্ষুদ্ৰ দেৱতাক বিশ্বাস কৰিছিল (৪৩:১৫-১৯)।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 90-92.</ref> ইয়াৰ উপৰি শিলালিপিৰ প্ৰমাণ পালমাইৰা আৰু [[য়েমেন]]ত আলাহক আৰ-ৰহমন বুলি গণ্য কৰা [[একেশ্বৰবাদ|একেশ্বৰবাদী]] আছিল বুলি পৰীক্ষা কৰা হৈছে যদিও মক্কাত এই নামটো জনাজাত হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 92.</ref> ==Biblical references== ===Abraham=== Verses 20-80 of this surah introduce [[Abraham]] by way of a narrative of salvation history- a narrative that presents “excerpts of messages from the ‘book’ which, in turn, is clearly understood to be a corpus of literature apart from the rest of the known stories currently available through known tradition."<ref name="ReferenceC">Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 106.</ref> Narratives of salvation history can be clearly identified by their distinct linguistic styles, new messages of imminent catastrophe, and their unique structure, which reflects that of a monotheistic liturgical service centered around the reading of the scriptures.<ref name="ReferenceC"/> This salvation history introduces Abraham as having rejected the way his father and his people worshipped and embraced the truth of God. Those who rejected the message of God were consumed with “golden ornaments… mere enjoyments of this life” (43:35).<ref name=317MAS/> The disbelievers of the narrative pose the question, “why was this Qur’an not sent down to a powerful [wealthy] man, from either of the two cities?” (43:31).<ref name=317MAS/> The surah continues to affirm that God preferred to deliver His message to those who He taught Himself and who believed in Him, not to those who had material wealth. If wealth and power were of real value and the true reward, God would not have bestowed them upon the disbelievers and hypocrites. This narrative of salvation history also speaks of the rewards and punishments earned by the believers and disbelievers that God reserves for them in the “next life” (43:35),<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317-318.</ref> referring to the Hereafter or the Judgment Day. ===Moses=== Another narrative of salvation history is marked by lines 46-80 which introduce [[Moses]] as a messenger and servant of God bearing no “gold bracelets” (43:53)<ref name="ReferenceA"/> and possessing no verifiable power and who attempts to enlighten the Pharaoh and the Kingdom of Egypt to the right path to God. Neither the people nor the Pharaoh were persuaded by a poor and powerless Moses and as they rejected God, they were punished and drowned and made into a lesson for following disbelievers. This narrative of salvation history reveals that worldly gains are not proof of a righteous or unrighteous life and that wealth is more often blinding and harmful than it is helpful. The narrative suggests that these riches are bestowed upon humanity as a test for which they will ultimately be questioned for come [[Judgment Day]]. This is structured very similarly to a lesson as one would hear in a [[monotheistic]] liturgical service and additionally addresses the coming of the Hour (43:63),<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> or the Judgment Day. ==তথ্যসমূহ== {{Reflist}} ==বাজ্যিক লিংক== *{{Wikisource-inline|list= **[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Ornaments of Gold|Ornaments of Gold]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall **[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/43. Gold|43. Gold]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali }} *[https://quran.com/43 Quran 43], 2020 [[Clear Quran translation|Khattab]] translation *[https://www.islamawakened.com/quran/43/35/ Q43:35], a verse-by-verse comparison of various translations {{Al-Quran's Suras}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:কোৰআন]] hrg9exqrsw0o0se5zp85sr2gfsfzlqy 616861 616859 2026-07-12T12:15:07Z হানিফ আলী 19725 অনুবাদ 616861 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = ৪৩ | number-3 = ০৪৩ | name = আয-যুখৰুফ | name-ar = الزخرف | name-en = সোণৰ অলংকাৰ | prev_sura = [[আশ-শুৰা|কোৰআন ৪২]] | next_sura = [[আদ-দুখান|কোৰআন ৪৪]] | classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]] | othernames-ar = <!-- alternate Arabic names --> | othernames = | juz = ২৫ | rukus = ৭ | verses = ৮৯ | words = ৯৩৯ | letters = ৩৫৪৯ | muqattaat = হা মিম حم | sajdahs = <!-- only if applicable --> | audio = Chapter 43, Az-Zukhruf (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} {{Quran}} '''আয-যুখৰুফ'''<ref name = "Quran 4 U">{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/043%20Zukhruf.htm |title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Al Zukhruf |work=Quran 4 U|author= Ibn Kathir|author-link= Ibn Kathir|access-date=14 April 2020}}</ref> ({{langx|ar|الزخرف}}, "সোণৰ অলংকাৰ, বিলাসিতা") হৈছে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ মূল [[ধৰ্মগ্ৰন্থ]] [[কোৰআন]]ৰ ৪৩তম অধ্যয় ([[ছূৰা]])। ইয়াৰ ৮৯টা শ্লোক ([[আয়াত]]) আছে। ৩৫ নং [[আয়াত]] আৰু ৫৩ নং আয়াতত স্বীকৃতি পোৱা সোণৰ অলংকাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ছূৰাখন [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ]] [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ আগৰ দ্বিতীয় [[মক্কা]] যুগৰ। ছূৰাসমূহৰ ''নল্ডেক কালক্ৰম'' অনুসৰি ''সোণৰ অলংকাৰ'' অৱতীৰ্ণ হোৱা ৬১সংখ্যক [[ছূৰা]] আছিল।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 77.</ref> ষ্টেণ্ডাৰ্ড মিচৰীয় কালক্ৰমত অৱশ্যে ৬৩ নং ছূৰাত প্ৰকাশ পোৱাৰ দৰে এই কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 73.</ref> এই ছূৰাখন যি স্থানত অৱতীৰ্ণ নহওক কিয়, এইটো স্পষ্ট যে এই ছূৰাখন দ্বিতীয় মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যি সময়ত [[মুহাম্মাদ]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ক্ৰমান্বয়ে [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। [[আত-তৌবাহ|আত-তাওবাহ]]ৰ বাহিৰে কোৰআনৰ সকলো ছূৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সোণৰ অলংকাৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] বা মানক আয়াতৰপৰা আৰম্ভ হয় ‘আল্লাহৰ নামত, দয়াৰ প্ৰভু, দয়াদাতা। ’<ref name=316MAS/> সোণৰ অলংকাৰ হৈছে এনে এখন [[ছূৰা]] যিয়ে [[মুমিন|বিশ্বাসীস]]কলক সোঁৱৰাই দিয়াৰ দৰে কাম কৰে যে ধন-সম্পত্তি আৰু বস্তুগত শক্তিৰ ভিতৰত [[আল্লাহ]]ৰ মঙ্গল পোৱা নাযায়। ছূৰাত [[কাফিৰ]]সকলৰ দাবী নাকচ কৰা হৈছে যে [[নবী]], নেতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিসকলক তেওঁলোকৰ ধন-সম্পত্তিৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা উচিত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকক প্ৰলোভন, ভোগ আৰু বিক্ষিপ্ততাৰপৰা বিৰত থাকিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। [[ছূৰা]]টোৱে [[কাফিৰ]]সকলক সতৰ্ক কৰি দিয়ে যিসকলে ভয়ংকৰ আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক পৰলোকৰ “এই জীৱনৰ কেৱল উপভোগ” (কোৰআন ৪৩:'''১৭''') <ref name=316MAS>[[Haleem, M.A.S. Abdel]]. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 316</ref> ওচৰত বলি হয় আৰু ই বিশ্বাসীসকলক ধন-সম্পত্তিত নহয়, আল্লাহৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস আৰু প্ৰেমত আনন্দ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে। ছূৰাত এই কথাটোও বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে যে ফেৰেস্তাসকল আল্লাহৰ কন্যা নহয় বৰঞ্চ তেওঁৰ বিশ্বাসী বান্দা (কোৰআন ৪৩:'''১৯''')।<ref name=317MAS>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317.</ref> [[যীশু|যীচু]] আল্লাহৰ আক্ষৰিক পুত্ৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও '''৬৩-৬৪''' পদৰ ভিতৰত নাকচ কৰা হৈছে।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 319.</ref> ==সাৰাংশ== *'''১-৩''' [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত আছে আৰু ইয়াক [[আল্লাহ|আলাহে]] মাষ্টাৰ ৰেকৰ্ডত সংৰক্ষণ কৰিছে *'''৪-৭''' পূৰ্বৰ জাতিসমূহেও [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰ দৰে [[নবী]]সকলক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল *'''৮-১৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে [[আল্লাহ]]ক সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে, তথাপি সেই সৃষ্টিক পূজা কৰে *'''১৫-১৮''' আৰবসকলে মাইকী সন্তানক ঘৃণা কৰে, আৰু তথাপি তেনেকুৱাক [[আল্লাহ]]ৰ বুলি কয় *'''১৯-২৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ [[ধৰ্ম]] পালন কৰিম বুলি বৃথাই নিজৰ অবিশ্বাসৰ অজুহাত দেখুৱায় *'''২৫-২৭''' [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহিমে]] নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূৰ্তিপূজাক অগ্ৰাহ্য কৰিলে *'''২৮-২৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] মূৰ্তিপূজক [[কুৰাইশ্ব]]সকলক এজন [[নবী]] অহালৈকে সমৃদ্ধিশালী কৰিলে, আৰু এতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক অগ্ৰাহ্য কৰে *'''৩০-৩১''' [[কাফিৰ]]সকলে তিৰস্কাৰ কৰিলে যে তেওঁলোকে কোনোবা মহান ব্যক্তিৰপৰা [[কোৰআন]] লাভ কৰিলেহেঁতেন *'''৩২-৩৪''' দৰিদ্ৰতাই মানুহক মূৰ্তিপূজাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে অনুমতি দিয়া হৈছিল *'''৩৫-৩৮''' [[চয়তান]]ক [[কাফিৰ]]ৰ সংগী হিচাপে গঠিত হয়, যিয়ে তেওঁলোকক ধ্বংসৰ দিশে লৈ যায় *'''৩৯-৪৪''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] নিজৰ দেশবাসীৰ অবিশ্বাস সত্ত্বেও বিশ্বাসত অটল থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল *'''৪৫-৫৬''' [[মুছা]]য়ে [[ফাৰাও|ফেৰাউণ]] আৰু মিচৰীয়াসকলে অৱজ্ঞাৰে অগ্ৰাহ্য কৰিলে, যিসকলে ডুব গ’ল *'''৫৭-৫৮''' আৰব মূৰ্তিপূজকসকলে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে [[যীশু|যীচু]]ৰ উপাসনাৰ উল্লেখ কৰি নিজৰ মূৰ্তিপূজাক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল *'''৫৯-৬৪''' কিন্তু [[যীশু|যীচু]]ৱে তেওঁক [[দেৱতা]] বুলি কোৱা নাছিল, কিন্তু [[আল্লাহ]]ৰ দাস আৰু ভাববাদী আছিল *'''৬৫-৬৭''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]]সকলে বিচাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল *'''৬৮-৭৩''' [[মুমিন]] আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীৰ বাবে সংৰক্ষিত [[জান্নাত]]ৰ আনন্দ *'''৭৪-৭৮''' অভিশপ্ত লোকে বিনাশত অসাৰভাৱে সকাহ বিচাৰিব *'''৭৯-৮০''' [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলে [[কাফিৰ]]ৰ গোপন ষড়যন্ত্ৰ লিপিবদ্ধ কৰে *'''৮১-৮২''' যদি [[আল্লাহ]]ৰ পুত্ৰ থাকিলহেঁতেন তেন্তে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] প্ৰথমে তেওঁক পূজা কৰিলেহেঁতেন *'''৮৩-৮৭''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[মূৰ্তিপূজা|মূৰ্তিপূজ]]কসকলৰ মূৰ্খামি জানে *'''৮৮-৮৯''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিলে <ref>{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}</ref> ==থিম== ===প্ৰকাশৰ দৃঢ়তা=== [[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিতে [[ওহী|ওহাই]]ৰ শক্তিশালী দৃঢ়তা দিয়া হৈছে। '''২-৪''' [[আয়াত]]ত শাস্ত্ৰক “স্পষ্ট” আৰু “সঁচাকৈয়ে উচ্চ আৰু কৰ্তৃত্বশীল” বুলি জোৰ দিয়া হৈছে।<ref name=316MAS/> এই [[আয়াত]]বোৰত [[ওহী|ওহাই]]ৰ সত্যতা আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণা উপস্থাপন কৰা হৈছে আৰু লগতে গোটেই [[ছূৰা]]খনত "[[কোৰআন]]" শব্দটো বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দুবাৰৰ ভিতৰত প্ৰথমটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটো মাত্ৰ ৭০ বাৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত এটা মৌখিক বিশেষ্য যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘পাঠ কৰা। ’ এই [[ছূৰা]]ৰ ৩ আৰু ৩১ নং [[আয়াত]]ত দেখা পোৱাৰ দৰে ই [[কোৰআন]]ক মৌখিক [[ওহী]] হিচাপে নিশ্চিত কৰিছে, [[মুহাম্মাদ]]ক পঢ়া [[আল্লাহ]]ৰ কথিত বাক্য। উদাহৰণস্বৰূপে ‘কিতাব’ ([[কিতাপ]]) শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটোৱে [[কোৰআন]]ৰ লিখিত নহয় বৰঞ্চ আবৃত্তি কৰা, কথিত আৰু মৌখিক স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।<ref name="Neuwirth, Angelika 2006">Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 108.</ref> ===আল্লাহৰ উচ্চতা আৰু কোৰআনৰ ঐশ্বৰিকতা=== [[আল্লাহ]]ৰ প্ৰশংসা আৰু উচ্চতাৰ ফুলনিৰে সোণৰ অলংকাৰৰ অন্ত পৰে। “যি [[জান্নাত|স্বৰ্গত]] [[আল্লাহ]] আৰু [[পৃথিৱী]]ত [[আল্লাহ]], তেওঁ সৰ্বজ্ঞানী” ('''৮৪''')।<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 320.</ref> ইয়াৰ ফলত ছূৰাখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডৰ মাজত সমান্তৰালতা সৃষ্টি হয় কাৰণ ইয়াত ঈশ্বৰক “সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বজ্ঞানী” ('''৯'''),<ref name=316MAS/> হিচাপেও উন্নীত কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াত ঈশ্বৰৰ বাক্য আৰু জ্ঞানক চূড়ান্ত সত্য হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ===[[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক=== ছূৰাত [[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে। এই বিতৰ্ক বা “বিতৰ্কমূলক উচ্চাৰণ... কাল্টৰ আচৰণৰ নীতি-নিয়ম মানি নচলা শ্ৰোতাৰ বিৰুদ্ধে” [[কোৰআনৰ ছূৰাসমূহৰ তালিকা|কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]ৰ গঠনৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।<ref name="Neuwirth, Angelika 2006"/> ৫-১৯ [[আয়াত]]ত মুমিন আৰু কাফিৰৰ মাজত বিতৰ্ক ঘটিছে য'ত কাফিৰসকলে [[ওহী]] আৰু আল্লাহে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ উদাৰতাৰে পঠোৱা [[নবী|নবীসকল]]ক উপহাস কৰাৰ বাবে ধমক দিয়া হয়।<ref name=316MAS/> ===মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন=== পৰলোক, মৃতকৰ পুনৰুত্থান আৰু [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]] সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় আৰু বিশেষকৈ [[মক্কা]]ৰ আৰম্ভণিৰ ছূৰাসমূহত ইয়াৰদ্বাৰা স্মৰণীয় ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।" <ref>Ernst, Carl W. (2011). How to Read the Qur'an: A New Guide, with Select Translations. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 83.</ref> ছূৰাখনত ৫৭ৰপৰা ৮৯ আয়াতলৈকে অচিৰেই বিচাৰৰ দিন ঘোষণা কৰা হৈছে। ''“এই কোৰআন হ’ল কিয়ামতৰ বাবে জ্ঞান: সন্দেহ নকৰিবা, মোক অনুসৰণ কৰক কাৰণ এইটোৱেই সঠিক পথ”'' ('''৬১''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> এই খণ্ডত বিশ্বাসীসকলৰ বাবে এটা পৰলোক জীৱনৰ কথা কোৱা হৈছে যিটো ভৰ-পূৰ “সোণৰ বাচন আৰু পাত্ৰ” ('''৭১'''),<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> আনন্দ আৰু খাবলৈ প্ৰচুৰ ফলৰ বাগিছা ('''৭৩''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> ইয়াত বিশ্বাসী আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে “[[জান্নাত]] প্ৰৱেশ কৰিব” বুলি দৃঢ়তাৰে কয় ('''৭০''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> আনহাতে কাফিৰসকলে “এটা দুখজনক দিনৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰিব” ('''৬৫''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> এই খণ্ডটোক এটা অন্তকালীন ভৱিষ্যদ্বাণী হিচাপে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যিটো দ্য অৰ্নামেণ্টছ অৱ গোল্ডকে ধৰি কোৰআনৰ সমগ্ৰ ছূৰাসমূহৰ এটা সাধাৰণ আৰ্হি, যিয়ে “জান্নাতৰ বাগিছাত থকা বিশ্বাসীসকলৰ পৰিস্থিতিক নৰকৰ জুইৰ যন্ত্ৰণাত ভুগি থকা কাফিৰ বা দুষ্টকৰ্মীসকলৰ পৰিস্থিতিৰ সৈতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী কৰি ৰাখে।”<ref>Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 104.</ref> ===কন্যা হিচাপে ফেৰেস্তা=== এই ছূৰাটোৰ সমগ্ৰ সময়ছোৱাত উল্লেখ কৰা আন এটা মূল বিষয়-বস্তু হৈছে আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে নহয়, আল্লাহৰ বান্দা হিচাপে [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলৰ ভূমিকা। ১৫-১৯ আয়াতত সেই অকৃতজ্ঞ কাফিৰসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক কেৱল আল্লাহৰ দাসতকৈও অধিক বুলি গণ্য কৰে। "মক্কা পৌত্তলিকসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা বুলি গণ্য কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে নিজৰ কন্যাসকলক অৱজ্ঞা কৰিছিল।" <ref name=316MAS/> ১৫-১৯ আয়াতত আল্লাহৰ আৰু ফেৰেস্তাসকলৰ মাজত থকা যিকোনো পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক নাকচ কৰা হৈছে। আল্লাহৰ দাস হিচাপে ফেৰেস্তাসকলৰ বিষয়-বস্তু ৫৭–৬০ আয়তত পুনৰ উত্থাপন হৈছে। ইয়াত ছূৰাত আকৌ এবাৰ সেই পৌত্তলিকসকলক নাকচ কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে পূজা কৰে আৰু তেওঁলোকক [[যীশু|যীচু]]তকৈ উচ্চ বুলি ভাবে, যাক তেওঁলোকে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]ৰ আল্লাহৰ পুত্ৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।<ref name="ReferenceA">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 318.</ref> ফেৰেস্তাসকল কেৱল আল্লাহৰ দাস আৰু ছূৰাত কাফিৰসকলক নিন্দা কৰা হৈছে যিসকলে কেৱল মুমিনসকলক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ অন্য ধৰণে যুক্তি আগবঢ়ায়।<ref>This has been taken up in a critical vein by Andreas Dorschel, ''Die Verstocktheit der Ungläubigen.'' In: ''Merkur'' 71 (2017), no. 2, pp. 85–92. [https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ Vorschau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925220008/https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ |date=2018-09-25 }}</ref> ==পাঠ্য টোকা== ===যীশুক আলাহৰ বাক্য হিচাপে=== ৬০ আয়াতত লিখা আছে ''“আমাৰ ইচ্ছা হ’লে আমি তোমালোকক স্বৰ্গদূত বনাব পাৰিলোহেঁতেন, ইজনে সিজনৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’ব পাৰিলোহেঁতেন।”''<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে আলাহ আকৌ এবাৰ দৃঢ়তাৰে কয় যে [[ফৰিষ্টা|স্বৰ্গদূতসকল]] আলাহৰ কেৱল দাস, সম্পূৰ্ণৰূপে তেওঁৰ আজ্ঞাৰ অধীনত, কিন্তু ই আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়-বস্তুও উদগনি দিয়ে। এই পদটোৱে বুজাইছে যে আলাহৰ স্বৰ্গদূত সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা আছে। তেওঁৰ এনে এজন মানৱ দাস সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা আছে, যাৰ কেৱল মাক আৰু পিতৃ নাই, ঠিক যেনেকৈ [[যীশু|যীশু]]ৰ আছিল। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে যীশু আলাহৰ পুত্ৰ নহয় বৰঞ্চ একমাত্ৰ, সত্য আলাহৰ সৃষ্টি আছিল। ৬৩-৬৪ পদত অতিৰিক্তভাৱে যীশুৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে, তেওঁক আলাহৰ পুত্ৰ হিচাপে দিয়া আলাহত্বক নিন্দা কৰা হৈছে আৰু তেওঁক আলাহৰ অলৌকিক বাক্যৰদ্বাৰা জন্ম লোৱা এজন বিশেষ দাস হিচাপে গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। “যেতিয়া যীশুৱে স্পষ্ট চিন লৈ আহিছিল তেতিয়া তেওঁ কৈছিল, ''‘মই তোমালোকৰ বাবে জ্ঞান আনিছো; মই তোমালোকৰ বাবে তোমালোকৰ কিছুমান মতানৈক্য পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ আহিছো। আলাহৰ প্ৰতি সচেতন হওক আৰু মোৰ আজ্ঞা পালন কৰক: আলাহ মোৰ প্ৰভু আৰু তোমালোকৰ প্ৰভু। তেওঁৰ সেৱা কৰক: এইটোৱেই হৈছে সৰল পথ’'' ('''৬৩-৬৪''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> ===শাস্ত্ৰৰ উৎস=== ইয়াৰ সৈতে [[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিৰ সম্পৰ্ক আছে য'ত [[কোৰআন]]ক “শাস্ত্ৰৰ উৎস” হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে ('''৪''')<ref name=316MAS/> যাক আক্ষৰিক অৰ্থত ‘শাস্ত্ৰৰ মাতৃ’ বুলিও অনুবাদ কৰিব পাৰি। কোৰআনৰ হালীম অনুবাদত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যে এই বাক্যাংশটোৱে কোৰআন '''১৩:৩৯'''<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 156.</ref> আৰু '''২২''' <ref name="ReferenceB">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 416.</ref> পদতো উল্লেখ কৰা ‘সংৰক্ষিত ফলি’কো বুজাইছে। এই সূক্ষ্ম পুনৰ্ব্যাখ্যায় প্ৰকাশ কৰে যে [[কোৰআন]] হৈছে সকলো কিতাপৰ অৱহীৰ ‘মাতৃ’ আৰু সেয়েহে ইয়াতকৈ উচ্চ। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে কোৰআন [[তাওৰাত]] আৰু [[ইঞ্জিল]]তকৈ অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু অধিক সত্যৰ অধিকাৰী আৰু ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে কোৰআনক ইয়াৰ আগতে অহা সকলো প্ৰকাশৰ ওপৰত শ্ৰদ্ধা কৰা উচিত। এটা ব্যাখ্যা হ’ল ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰকাশৰ সত্য আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে কোৰআনক কেৱল মৌখিকভাৱে ঐশ্বৰিক বুলি সন্মান কৰা উচিত নহয়, বৰঞ্চ ইয়াক ফলিত বা কোৰআনৰ পৃষ্ঠাত লিখাৰ দৰেই সন্মান কৰা উচিত। এই ব্যাখ্যাৰপৰা বুজা যায় যে কোৰআন এখন স্বৰ্গীয় কিতাপ, মানুহৰ কিতাপ নহয়। ইয়াক লিখাৰ ধৰণ আলাহৰ সত্য বাক্য হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা উচিত। এই আয়াতৰ আন এটা ব্যাখ্যা হ’ল যে কোৰআন হৈছে মানৱ ইতিহাসৰ এক অনন্য পৰিঘটনা যিটো লৌকিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত আলাহৰ চিৰন্তন আৰু অপৰিৱৰ্তিত বাক্য হিচাপে বিদ্যমান। এই ব্যাখ্যাৰ জৰিয়তে কোৰআনক এনে এখন পাৰ্থিৱ গ্ৰন্থ হিচাপে গণ্য কৰা হয় যাৰ ইতিহাস মানৱ জীৱন আৰু মানৱতাৰ ইতিহাসৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref name="oxfordislamicstudies.com">[[Mahmoud M. Ayoub|Ayoub, Mahmoud M.]], Afra Jalabi, Vincent J. Cornell, Abdullah Saeed, Mustansir Mir and Bruce Fudge. "Qurʿān." In The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online. 30-Oct-2013. <http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121040252/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 |date=2008-11-21 }}>.</ref> ইয়াক “এটা মহিমামণ্ডিত কোৰআন [সংৰক্ষিত] এটা সু-ৰক্ষিত ফলিত” হিচাপে গণ্য কৰা হয় ('''২১–২২''')<ref name="ReferenceB"/> আৰু সময় আৰু স্থানক অতিক্ৰম কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="oxfordislamicstudies.com"/> ===আপুনি আৰু আপোনাৰ পত্নীসকল=== প্ৰাথমিক মক্কা যুগৰ বহুতো কোৰআনৰ অধ্যায়ত [[জান্নাত]]ত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে চকু দুটা বহল কৰা কুমাৰীৰ উল্লেখ আছে যদিও ৪৩ নং ছূৰাত স্পষ্টভাৱে কোৱা হৈছে, "আপুনি আৰু আপোনাৰ পত্নীসকলে জান্নাতত প্ৰৱেশ কৰক: আপুনি আনন্দৰে ভৰি পৰিব" '''৭০''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/><ref name="Robinson, Neal 2003">Robinson, Neal. Discovering the Qurʼan: A Contemporary Approach to a Veiled Text. Washington, D.C.: Georgetown UP, 2003. 88-89.</ref> ৪৩:৭০ আয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটোৱে ইংগিত দিয়ে যে এই ছূৰাটো পিছৰ মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেই সময়ত পৰিয়ালৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। এই ছূৰাখন অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ সময়ত [[মক্কা]]ৰ পৌত্তলিকসকলক ধৰ্মান্তৰিত হ’বলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চিন্তা কম আছিল আৰু আলাহৰ ইচ্ছাক পূজা কৰাক কেন্দ্ৰ কৰি আইন পালনকাৰী সম্প্ৰদায় গঢ়ি তোলাৰ চিন্তা বেছি আছিল।<ref name="Robinson, Neal 2003"/> ===অতি দয়ালু=== এই ছূৰাত আঠবাৰ আল্লাহ আৰু আৰ-ৰহমান (‘আৰ-ৰহমান) ঐশ্বৰিক নাম আঠবাৰ পোৱা যায়। আৰ্হিসমূহে দেখুৱাইছে যে এই নামসমূহ আদিম প্ৰকাশৰপৰা অনুপস্থিত আছিল আৰু দ্বিতীয় মক্কা যুগত প্ৰৱৰ্তিত আৰু আটাইতকৈ বিশিষ্টভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় মক্কা যুগৰ পিছত পৰৱৰ্তী সময়ত [[আৰ-ৰহমান]] বাদ দিয়া হয় আৰু [[আল্লাহ]] শব্দটো ক্ৰমান্বয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই আৰ্হিৰ উন্মেষ ঘটে কাৰণ আদিম প্ৰকাশিত আলাহক [[মুহাম্মদ]]ৰ প্ৰভু (আৰবী ৰব) বুলি কোৱা হৈছিল। মুহাম্মদে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত আল্লাহ আৰু আৰ-ৰহমান নামটো প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল যদিও সেই সময়ৰ বহু পৌত্তলিকে কেৱল আলাহত নহয়, তেওঁলোকে তেওঁৰ কন্যা বুলি গণ্য কৰা তিনিগৰাকী দেৱীৰ দৰে ক্ষুদ্ৰ দেৱতাক বিশ্বাস কৰিছিল (৪৩:১৫-১৯)।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 90-92.</ref> ইয়াৰ উপৰি শিলালিপিৰ প্ৰমাণ পালমাইৰা আৰু [[য়েমেন]]ত আলাহক আৰ-ৰহমন বুলি গণ্য কৰা [[একেশ্বৰবাদ|একেশ্বৰবাদী]] আছিল বুলি পৰীক্ষা কৰা হৈছে যদিও মক্কাত এই নামটো জনাজাত হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 92.</ref> ==বাইবেলৰ উল্লেখ== ===আব্ৰাহাম ([[ইব্ৰাহিম]])=== এই চুৰাৰ ২০-৮০ পদত পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ আখ্যানৰ দ্বাৰা [[ইব্ৰাহিম]]ক চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছে- এনে এটা আখ্যান যিয়ে ''“‘কিতাপ’ৰ পৰা বাৰ্তাৰ উদ্ধৃতিসমূহ উপস্থাপন কৰে যিটো, পাছলৈ, বৰ্তমানে জনা পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে উপলব্ধ বাকী জনাজাত কাহিনীসমূহৰ বাহিৰেও সাহিত্যৰ এটা গোট বুলি স্পষ্টভাৱে বুজা যায়।”''<ref name="ReferenceC">Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 106.</ref> পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ আখ্যানসমূহক ইয়াৰ সুকীয়া ভাষিক শৈলী, আগতীয়া বিপৰ্যয়ৰ নতুন বাৰ্তা আৰু ইয়াৰ অনন্য গঠনৰ দ্বাৰা স্পষ্টভাৱে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যিয়ে শাস্ত্ৰ পঢ়াক কেন্দ্ৰ কৰি একশ্বৰবাদী লিটাৰ্জিকেল সেৱাৰ প্ৰতিফলন ঘটায়।<ref name="ReferenceC"/> এই পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসে অব্ৰাহামক তেওঁৰ পিতৃ আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ঈশ্বৰৰ সত্যক উপাসনা আৰু আকোৱালি লোৱাৰ ধৰণক প্ৰত্যাখ্যান কৰা বুলি পৰিচয় দিয়ে। যিসকলে ঈশ্বৰৰ বাৰ্তাক নাকচ কৰিছিল তেওঁলোকে “সোণৰ অলংকাৰেৰে... কেৱল এই জীৱনৰ আনন্দ” ('''৪৩:৩৫''')<ref name=317MAS/> আখ্যানটোৰ কাফিৰসকলে এই প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে, ''“এই কোৰআনটো কিয় এজন শক্তিশালী [ধনী] লোকৰ ওচৰলৈ নমাই দিয়া নহ’ল, দুয়োখন নগৰৰ কোনো এখনৰ পৰা?”'' ('''৪৩:৩১''')।<ref name=317MAS/> চুৰাখনে আৰু দৃঢ়তাৰে কৈছে যে ঈশ্বৰে নিজৰ বাৰ্তা যিসকলক তেওঁ নিজকে শিকাইছিল আৰু যিসকলে তেওঁক বিশ্বাস কৰিছিল, তেওঁলোকক বস্তুগত ধন-সম্পত্তি থকাসকলৰ ওচৰত প্ৰেৰণ কৰাটো পছন্দ কৰিছিল। যদি ধন-সম্পত্তি আৰু ক্ষমতাৰ প্ৰকৃত মূল্য আৰু প্ৰকৃত পুৰস্কাৰ হ’লহেঁতেন তেন্তে ঈশ্বৰে সেইবোৰ কাফিৰ আৰু ভণ্ডক প্ৰদান নকৰিলেহেঁতেন। পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ এই আখ্যানে আখিৰাত বা বিচাৰৰ দিনক উল্লেখ কৰি ঈশ্বৰে “পৰৱৰ্তী জীৱন” ('''৪৩:৩৫'''),<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317-318.</ref> তেওঁলোকৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা মুমিন আৰু কাফিৰসকলে লাভ কৰা পুৰস্কাৰ আৰু শাস্তিৰ কথাও কয়। ===মোচি ([[মুছা]])=== পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ আন এটা আখ্যান ৪৬-৮০ পদৰ দ্বাৰা চিহ্নিত কৰা হৈছে যিয়ে [[মুছা]]ক কোনো “সোণৰ ব্ৰেচলেট” বহন নকৰা এজন দূত আৰু ঈশ্বৰৰ দাস হিচাপে পৰিচয় দিয়ে (৪৩:৫৩)<ref name="ReferenceA"/> আৰু কোনো পৰীক্ষাযোগ্য শক্তি নথকা আৰু যিয়ে ফৰৌণ আৰু মিচৰ ৰাজ্যক ঈশ্বৰৰ সঠিক পথলৈ আলোকিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা এজন দূত আৰু ঈশ্বৰৰ দাস হিচাপে পৰিচয় দিয়ে। মানুহবোৰ বা ফৰৌণকো কোনো দুখীয়া আৰু শক্তিহীন মোচিয়ে বুজাই দিয়া নাছিল আৰু ঈশ্বৰক অগ্ৰাহ্য কৰাৰ লগে লগে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়া হৈছিল আৰু ডুবাই পেলোৱা হৈছিল আৰু কাফিৰক অনুসৰণ কৰাৰ পাঠ হিচাপে গঢ়ি তোলা হৈছিল। পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ এই আখ্যানে প্ৰকাশ কৰে যে লৌকিক লাভ কোনো ধাৰ্মিক বা অধাৰ্মিক জীৱনৰ প্ৰমাণ নহয় আৰু ধন-সম্পত্তি সহায়ক হোৱাতকৈ প্ৰায়ে অন্ধ আৰু ক্ষতিকাৰক। আখ্যানটোৱে প্ৰকাশ কৰে যে এই ধন-সম্পত্তিবোৰ মানৱতাক এনে এটা পৰীক্ষা হিচাপে প্ৰদান কৰা হৈছে যাৰ বাবে শেষত আহিবলগীয়া বিচাৰ দিৱসৰ বাবে তেওঁলোকক প্ৰশ্ন কৰা হ’ব। এইটো এটা পাঠৰ সৈতে একেধৰণৰ গঠন কৰা হৈছে যিদৰে এজনে একেশ্বৰবাদী লিটাৰ্জিকেল সেৱাত শুনা যায় আৰু অতিৰিক্তভাৱে ঘণ্টাৰ আগমন ('''৪৩:৬৩'''),<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> বা [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]]টোক সম্বোধন কৰে। ==তথ্যসমূহ== {{Reflist}} ==বাজ্যিক লিংক== *{{Wikisource-inline|list= **[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Ornaments of Gold|Ornaments of Gold]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall **[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/43. Gold|43. Gold]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali }} *[https://quran.com/43 Quran 43], 2020 [[Clear Quran translation|Khattab]] translation *[https://www.islamawakened.com/quran/43/35/ Q43:35], a verse-by-verse comparison of various translations {{Al-Quran's Suras}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:কোৰআন]] grxheolgzct8uyqncvmmaag7gud06fg 616862 616861 2026-07-12T12:16:30Z হানিফ আলী 19725 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 616862 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = ৪৩ | number-3 = ০৪৩ | name = আয-যুখৰুফ | name-ar = الزخرف | name-en = সোণৰ অলংকাৰ | prev_sura = [[আশ-শুৰা|কোৰআন ৪২]] | next_sura = [[আদ-দুখান|কোৰআন ৪৪]] | classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]] | othernames-ar = <!-- alternate Arabic names --> | othernames = | juz = ২৫ | rukus = ৭ | verses = ৮৯ | words = ৯৩৯ | letters = ৩৫৪৯ | muqattaat = হা মিম حم | sajdahs = <!-- only if applicable --> | audio = Chapter 43, Az-Zukhruf (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} {{Quran}} '''আয-যুখৰুফ'''<ref name = "Quran 4 U">{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/043%20Zukhruf.htm |title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Al Zukhruf |work=Quran 4 U|author= Ibn Kathir|author-link= Ibn Kathir|access-date=14 April 2020}}</ref> ({{langx|ar|الزخرف}}, "সোণৰ অলংকাৰ, বিলাসিতা") হৈছে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ মূল [[ধৰ্মগ্ৰন্থ]] [[কোৰআন]]ৰ ৪৩তম অধ্যয় ([[ছূৰা]])। ইয়াৰ ৮৯টা শ্লোক ([[আয়াত]]) আছে। ৩৫ নং [[আয়াত]] আৰু ৫৩ নং আয়াতত স্বীকৃতি পোৱা সোণৰ অলংকাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ছূৰাখন [[মুহাম্মাদ|হজৰত মুহাম্মাদ]] [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ আগৰ দ্বিতীয় [[মক্কা]] যুগৰ। ছূৰাসমূহৰ ''নল্ডেক কালক্ৰম'' অনুসৰি ''সোণৰ অলংকাৰ'' অৱতীৰ্ণ হোৱা ৬১সংখ্যক [[ছূৰা]] আছিল।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 77.</ref> ষ্টেণ্ডাৰ্ড মিচৰীয় কালক্ৰমত অৱশ্যে ৬৩ নং ছূৰাত প্ৰকাশ পোৱাৰ দৰে এই কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 73.</ref> এই ছূৰাখন যি স্থানত অৱতীৰ্ণ নহওক কিয়, এইটো স্পষ্ট যে এই ছূৰাখন দ্বিতীয় মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যি সময়ত [[মুহাম্মাদ]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ক্ৰমান্বয়ে [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। [[আত-তৌবাহ|আত-তাওবাহ]]ৰ বাহিৰে কোৰআনৰ সকলো ছূৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সোণৰ অলংকাৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] বা মানক আয়াতৰপৰা আৰম্ভ হয় ‘আল্লাহৰ নামত, দয়াৰ প্ৰভু, দয়াদাতা। ’<ref name=316MAS/> সোণৰ অলংকাৰ হৈছে এনে এখন [[ছূৰা]] যিয়ে [[মুমিন|বিশ্বাসীস]]কলক সোঁৱৰাই দিয়াৰ দৰে কাম কৰে যে ধন-সম্পত্তি আৰু বস্তুগত শক্তিৰ ভিতৰত [[আল্লাহ]]ৰ মঙ্গল পোৱা নাযায়। ছূৰাত [[কাফিৰ]]সকলৰ দাবী নাকচ কৰা হৈছে যে [[নবী]], নেতা আৰু যোগ্য ব্যক্তিসকলক তেওঁলোকৰ ধন-সম্পত্তিৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা উচিত আৰু ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকক প্ৰলোভন, ভোগ আৰু বিক্ষিপ্ততাৰপৰা বিৰত থাকিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। [[ছূৰা]]টোৱে [[কাফিৰ]]সকলক সতৰ্ক কৰি দিয়ে যিসকলে ভয়ংকৰ আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক পৰলোকৰ “এই জীৱনৰ কেৱল উপভোগ” (কোৰআন ৪৩:'''১৭''') <ref name=316MAS>[[Haleem, M.A.S. Abdel]]. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 316</ref> ওচৰত বলি হয় আৰু ই বিশ্বাসীসকলক ধন-সম্পত্তিত নহয়, আল্লাহৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস আৰু প্ৰেমত আনন্দ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে। ছূৰাত এই কথাটোও বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰা হৈছে যে ফেৰেস্তাসকল আল্লাহৰ কন্যা নহয় বৰঞ্চ তেওঁৰ বিশ্বাসী বান্দা (কোৰআন ৪৩:'''১৯''')।<ref name=317MAS>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317.</ref> [[যীশু|যীশু]] আল্লাহৰ আক্ষৰিক পুত্ৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও '''৬৩-৬৪''' আয়াতৰ ভিতৰত নাকচ কৰা হৈছে।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 319.</ref> ==সাৰাংশ== *'''১-৩''' [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত আছে আৰু ইয়াক [[আল্লাহ|আলাহে]] মাষ্টাৰ ৰেকৰ্ডত সংৰক্ষণ কৰিছে *'''৪-৭''' পূৰ্বৰ জাতিসমূহেও [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰ দৰে [[নবী]]সকলক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল *'''৮-১৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে [[আল্লাহ]]ক সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে, তথাপি সেই সৃষ্টিক পূজা কৰে *'''১৫-১৮''' আৰবসকলে মাইকী সন্তানক ঘৃণা কৰে, আৰু তথাপি তেনেকুৱাক [[আল্লাহ]]ৰ বুলি কয় *'''১৯-২৪''' মূৰ্তিপূজকসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ [[ধৰ্ম]] পালন কৰিম বুলি বৃথাই নিজৰ অবিশ্বাসৰ অজুহাত দেখুৱায় *'''২৫-২৭''' [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহিমে]] নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূৰ্তিপূজাক অগ্ৰাহ্য কৰিলে *'''২৮-২৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] মূৰ্তিপূজক [[কুৰাইশ্ব]]সকলক এজন [[নবী]] অহালৈকে সমৃদ্ধিশালী কৰিলে, আৰু এতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক অগ্ৰাহ্য কৰে *'''৩০-৩১''' [[কাফিৰ]]সকলে তিৰস্কাৰ কৰিলে যে তেওঁলোকে কোনোবা মহান ব্যক্তিৰপৰা [[কোৰআন]] লাভ কৰিলেহেঁতেন *'''৩২-৩৪''' দৰিদ্ৰতাই মানুহক মূৰ্তিপূজাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে অনুমতি দিয়া হৈছিল *'''৩৫-৩৮''' [[চয়তান]]ক [[কাফিৰ]]ৰ সংগী হিচাপে গঠিত হয়, যিয়ে তেওঁলোকক ধ্বংসৰ দিশে লৈ যায় *'''৩৯-৪৪''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] নিজৰ দেশবাসীৰ অবিশ্বাস সত্ত্বেও বিশ্বাসত অটল থাকিবলৈ উআয়াতেশ দিছিল *'''৪৫-৫৬''' [[মুছা]]য়ে [[ফাৰাও|ফেৰাউণ]] আৰু মিচৰীয়াসকলে অৱজ্ঞাৰে অগ্ৰাহ্য কৰিলে, যিসকলে ডুব গ’ল *'''৫৭-৫৮''' আৰব মূৰ্তিপূজকসকলে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে [[যীশু|যীশু]]ৰ উপাসনাৰ উল্লেখ কৰি নিজৰ মূৰ্তিপূজাক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল *'''৫৯-৬৪''' কিন্তু [[যীশু|যীশু]]ৱে তেওঁক [[দেৱতা]] বুলি কোৱা নাছিল, কিন্তু [[আল্লাহ]]ৰ দাস আৰু ভাববাদী আছিল *'''৬৫-৬৭''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]]সকলে বিচাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল *'''৬৮-৭৩''' [[মুমিন]] আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীৰ বাবে সংৰক্ষিত [[জান্নাত]]ৰ আনন্দ *'''৭৪-৭৮''' অভিশপ্ত লোকে বিনাশত অসাৰভাৱে সকাহ বিচাৰিব *'''৭৯-৮০''' [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলে [[কাফিৰ]]ৰ গোপন ষড়যন্ত্ৰ লিপিবদ্ধ কৰে *'''৮১-৮২''' যদি [[আল্লাহ]]ৰ পুত্ৰ থাকিলহেঁতেন তেন্তে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] প্ৰথমে তেওঁক পূজা কৰিলেহেঁতেন *'''৮৩-৮৭''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[মূৰ্তিপূজা|মূৰ্তিপূজ]]কসকলৰ মূৰ্খামি জানে *'''৮৮-৮৯''' [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] [[কুৰাইশ্ব]]সকলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিলে <ref>{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}</ref> ==থিম== ===প্ৰকাশৰ দৃঢ়তা=== [[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিতে [[ওহী|ওহাই]]ৰ শক্তিশালী দৃঢ়তা দিয়া হৈছে। '''২-৪''' [[আয়াত]]ত শাস্ত্ৰক “স্পষ্ট” আৰু “সঁচাকৈয়ে উচ্চ আৰু কৰ্তৃত্বশীল” বুলি জোৰ দিয়া হৈছে।<ref name=316MAS/> এই [[আয়াত]]বোৰত [[ওহী|ওহাই]]ৰ সত্যতা আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণা উপস্থাপন কৰা হৈছে আৰু লগতে গোটেই [[ছূৰা]]খনত "[[কোৰআন]]" শব্দটো বিশেষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা দুবাৰৰ ভিতৰত প্ৰথমটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটো মাত্ৰ ৭০ বাৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[কোৰআন]] [[আৰবী ভাষা]]ত এটা মৌখিক বিশেষ্য যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘পাঠ কৰা। ’ এই [[ছূৰা]]ৰ ৩ আৰু ৩১ নং [[আয়াত]]ত দেখা পোৱাৰ দৰে ই [[কোৰআন]]ক মৌখিক [[ওহী]] হিচাপে নিশ্চিত কৰিছে, [[মুহাম্মাদ]]ক পঢ়া [[আল্লাহ]]ৰ কথিত বাক্য। উদাহৰণস্বৰূপে ‘কিতাব’ ([[কিতাপ]]) শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে ‘[[কোৰআন]]’ শব্দটোৱে [[কোৰআন]]ৰ লিখিত নহয় বৰঞ্চ আবৃত্তি কৰা, কথিত আৰু মৌখিক স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।<ref name="Neuwirth, Angelika 2006">Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 108.</ref> ===আল্লাহৰ উচ্চতা আৰু কোৰআনৰ ঐশ্বৰিকতা=== [[আল্লাহ]]ৰ প্ৰশংসা আৰু উচ্চতাৰ ফুলনিৰে সোণৰ অলংকাৰৰ অন্ত পৰে। “যি [[জান্নাত|স্বৰ্গত]] [[আল্লাহ]] আৰু [[পৃথিৱী]]ত [[আল্লাহ]], তেওঁ সৰ্বজ্ঞানী” ('''৮৪''')।<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 320.</ref> ইয়াৰ ফলত ছূৰাখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডৰ মাজত সমান্তৰালতা সৃষ্টি হয় কাৰণ ইয়াত আল্লাহক “সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বজ্ঞানী” ('''৯'''),<ref name=316MAS/> হিচাপেও উন্নীত কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াত আল্লাহৰ বাক্য আৰু জ্ঞানক চূড়ান্ত সত্য হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ===[[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক=== ছূৰাত [[মুমিন]] আৰু [[কাফিৰ]]ৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে। এই বিতৰ্ক বা “বিতৰ্কমূলক উচ্চাৰণ... কাল্টৰ আচৰণৰ নীতি-নিয়ম মানি নচলা শ্ৰোতাৰ বিৰুদ্ধে” [[কোৰআনৰ ছূৰাসমূহৰ তালিকা|কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]]ৰ গঠনৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।<ref name="Neuwirth, Angelika 2006"/> ৫-১৯ [[আয়াত]]ত মুমিন আৰু কাফিৰৰ মাজত বিতৰ্ক ঘটিছে য'ত কাফিৰসকলে [[ওহী]] আৰু আল্লাহে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ উদাৰতাৰে পঠোৱা [[নবী|নবীসকল]]ক উপহাস কৰাৰ বাবে ধমক দিয়া হয়।<ref name=316MAS/> ===মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন=== পৰলোক, মৃতকৰ পুনৰুত্থান আৰু [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]] সমগ্ৰ [[কোৰআন]]ত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় আৰু বিশেষকৈ [[মক্কা]]ৰ আৰম্ভণিৰ ছূৰাসমূহত ইয়াৰদ্বাৰা স্মৰণীয় ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।" <ref>Ernst, Carl W. (2011). How to Read the Qur'an: A New Guide, with Select Translations. Chapel Hill: University of North Carolina Press. 83.</ref> ছূৰাখনত ৫৭ৰপৰা ৮৯ আয়াতলৈকে অচিৰেই বিচাৰৰ দিন ঘোষণা কৰা হৈছে। ''“এই কোৰআন হ’ল কিয়ামতৰ বাবে জ্ঞান: সন্দেহ নকৰিবা, মোক অনুসৰণ কৰক কাৰণ এইটোৱেই সঠিক পথ”'' ('''৬১''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> এই খণ্ডত বিশ্বাসীসকলৰ বাবে এটা পৰলোক জীৱনৰ কথা কোৱা হৈছে যিটো ভৰ-পূৰ “সোণৰ বাচন আৰু পাত্ৰ” ('''৭১'''),<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> আনন্দ আৰু খাবলৈ প্ৰচুৰ ফলৰ বাগিছা ('''৭৩''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> ইয়াত বিশ্বাসী আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে “[[জান্নাত]] প্ৰৱেশ কৰিব” বুলি দৃঢ়তাৰে কয় ('''৭০''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> আনহাতে কাফিৰসকলে “এটা দুখজনক দিনৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰিব” ('''৬৫''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> এই খণ্ডটোক এটা অন্তকালীন ভৱিষ্যদ্বাণী হিচাপে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যিটো দ্য অৰ্নামেণ্টছ অৱ গোল্ডকে ধৰি কোৰআনৰ সমগ্ৰ ছূৰাসমূহৰ এটা সাধাৰণ আৰ্হি, যিয়ে “জান্নাতৰ বাগিছাত থকা বিশ্বাসীসকলৰ পৰিস্থিতিক নৰকৰ জুইৰ যন্ত্ৰণাত ভুগি থকা কাফিৰ বা দুষ্টকৰ্মীসকলৰ পৰিস্থিতিৰ সৈতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী কৰি ৰাখে।”<ref>Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 104.</ref> ===কন্যা হিচাপে ফেৰেস্তা=== এই ছূৰাটোৰ সমগ্ৰ সময়ছোৱাত উল্লেখ কৰা আন এটা মূল বিষয়-বস্তু হৈছে আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে নহয়, আল্লাহৰ বান্দা হিচাপে [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]সকলৰ ভূমিকা। ১৫-১৯ আয়াতত সেই অকৃতজ্ঞ কাফিৰসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক কেৱল আল্লাহৰ দাসতকৈও অধিক বুলি গণ্য কৰে। "মক্কা পৌত্তলিকসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা বুলি গণ্য কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে নিজৰ কন্যাসকলক অৱজ্ঞা কৰিছিল।" <ref name=316MAS/> ১৫-১৯ আয়াতত আল্লাহৰ আৰু ফেৰেস্তাসকলৰ মাজত থকা যিকোনো পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক নাকচ কৰা হৈছে। আল্লাহৰ দাস হিচাপে ফেৰেস্তাসকলৰ বিষয়-বস্তু ৫৭–৬০ আয়তত পুনৰ উত্থাপন হৈছে। ইয়াত ছূৰাত আকৌ এবাৰ সেই পৌত্তলিকসকলক নাকচ কৰা হৈছে যিসকলে ফেৰেস্তাসকলক আল্লাহৰ কন্যা হিচাপে পূজা কৰে আৰু তেওঁলোকক [[যীশু|যীশু]]তকৈ উচ্চ বুলি ভাবে, যাক তেওঁলোকে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]ৰ আল্লাহৰ পুত্ৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।<ref name="ReferenceA">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 318.</ref> ফেৰেস্তাসকল কেৱল আল্লাহৰ দাস আৰু ছূৰাত কাফিৰসকলক নিন্দা কৰা হৈছে যিসকলে কেৱল মুমিনসকলক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ অন্য ধৰণে যুক্তি আগবঢ়ায়।<ref>This has been taken up in a critical vein by Andreas Dorschel, ''Die Verstocktheit der Ungläubigen.'' In: ''Merkur'' 71 (2017), no. 2, pp. 85–92. [https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ Vorschau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925220008/https://volltext.merkur-zeitschrift.de/preview/587de03d546f88c07b8b4590/mr_2017_02_0085-0092_0085_01/ |date=2018-09-25 }}</ref> ==পাঠ্য টোকা== ===যীশুক আলাহৰ বাক্য হিচাপে=== ৬০ আয়াতত লিখা আছে ''“আমাৰ ইচ্ছা হ’লে আমি তোমালোকক স্বৰ্গদূত বনাব পাৰিলোহেঁতেন, ইজনে সিজনৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’ব পাৰিলোহেঁতেন।”''<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে আলাহ আকৌ এবাৰ দৃঢ়তাৰে কয় যে [[ফৰিষ্টা|স্বৰ্গদূতসকল]] আলাহৰ কেৱল দাস, সম্পূৰ্ণৰূপে তেওঁৰ আজ্ঞাৰ অধীনত, কিন্তু ই আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়-বস্তুও উদগনি দিয়ে। এই আয়াতটোৱে বুজাইছে যে আলাহৰ স্বৰ্গদূত সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা আছে। তেওঁৰ এনে এজন মানৱ দাস সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা আছে, যাৰ কেৱল মাক আৰু পিতৃ নাই, ঠিক যেনেকৈ [[যীশু|যীশু]]ৰ আছিল। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে যীশু আলাহৰ পুত্ৰ নহয় বৰঞ্চ একমাত্ৰ, সত্য আলাহৰ সৃষ্টি আছিল। ৬৩-৬৪ আয়াতত অতিৰিক্তভাৱে যীশুৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে, তেওঁক আলাহৰ পুত্ৰ হিচাপে দিয়া আলাহত্বক নিন্দা কৰা হৈছে আৰু তেওঁক আলাহৰ অলৌকিক বাক্যৰদ্বাৰা জন্ম লোৱা এজন বিশেষ দাস হিচাপে গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। “যেতিয়া যীশুৱে স্পষ্ট চিন লৈ আহিছিল তেতিয়া তেওঁ কৈছিল, ''‘মই তোমালোকৰ বাবে জ্ঞান আনিছো; মই তোমালোকৰ বাবে তোমালোকৰ কিছুমান মতানৈক্য পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ আহিছো। আলাহৰ প্ৰতি সচেতন হওক আৰু মোৰ আজ্ঞা পালন কৰক: আলাহ মোৰ প্ৰভু আৰু তোমালোকৰ প্ৰভু। তেওঁৰ সেৱা কৰক: এইটোৱেই হৈছে সৰল পথ’'' ('''৬৩-৬৪''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> ===শাস্ত্ৰৰ উৎস=== ইয়াৰ সৈতে [[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণিৰ সম্পৰ্ক আছে য'ত [[কোৰআন]]ক “শাস্ত্ৰৰ উৎস” হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে ('''৪''')<ref name=316MAS/> যাক আক্ষৰিক অৰ্থত ‘শাস্ত্ৰৰ মাতৃ’ বুলিও অনুবাদ কৰিব পাৰি। কোৰআনৰ হালীম অনুবাদত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যে এই বাক্যাংশটোৱে কোৰআন '''১৩:৩৯'''<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 156.</ref> আৰু '''২২''' <ref name="ReferenceB">Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 416.</ref> আয়াততো উল্লেখ কৰা ‘সংৰক্ষিত ফলি’কো বুজাইছে। এই সূক্ষ্ম পুনৰ্ব্যাখ্যায় প্ৰকাশ কৰে যে [[কোৰআন]] হৈছে সকলো কিতাপৰ অৱহীৰ ‘মাতৃ’ আৰু সেয়েহে ইয়াতকৈ উচ্চ। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে কোৰআন [[তাওৰাত]] আৰু [[ইঞ্জিল]]তকৈ অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু অধিক সত্যৰ অধিকাৰী আৰু ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে কোৰআনক ইয়াৰ আগতে অহা সকলো প্ৰকাশৰ ওপৰত শ্ৰদ্ধা কৰা উচিত। এটা ব্যাখ্যা হ’ল ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰকাশৰ সত্য আৰু নিশ্চয়তাৰ উচ্চাৰিত ঘোষণাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে কোৰআনক কেৱল মৌখিকভাৱে ঐশ্বৰিক বুলি সন্মান কৰা উচিত নহয়, বৰঞ্চ ইয়াক ফলিত বা কোৰআনৰ পৃষ্ঠাত লিখাৰ দৰেই সন্মান কৰা উচিত। এই ব্যাখ্যাৰপৰা বুজা যায় যে কোৰআন এখন স্বৰ্গীয় কিতাপ, মানুহৰ কিতাপ নহয়। ইয়াক লিখাৰ ধৰণ আলাহৰ সত্য বাক্য হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা উচিত। এই আয়াতৰ আন এটা ব্যাখ্যা হ’ল যে কোৰআন হৈছে মানৱ ইতিহাসৰ এক অনন্য পৰিঘটনা যিটো লৌকিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত আলাহৰ চিৰন্তন আৰু অপৰিৱৰ্তিত বাক্য হিচাপে বিদ্যমান। এই ব্যাখ্যাৰ জৰিয়তে কোৰআনক এনে এখন পাৰ্থিৱ গ্ৰন্থ হিচাপে গণ্য কৰা হয় যাৰ ইতিহাস মানৱ জীৱন আৰু মানৱতাৰ ইতিহাসৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref name="oxfordislamicstudies.com">[[Mahmoud M. Ayoub|Ayoub, Mahmoud M.]], Afra Jalabi, Vincent J. Cornell, Abdullah Saeed, Mustansir Mir and Bruce Fudge. "Qurʿān." In The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford Islamic Studies Online. 30-Oct-2013. <http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121040252/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0661 |date=2008-11-21 }}>.</ref> ইয়াক “এটা মহিমামণ্ডিত কোৰআন [সংৰক্ষিত] এটা সু-ৰক্ষিত ফলিত” হিচাপে গণ্য কৰা হয় ('''২১–২২''')<ref name="ReferenceB"/> আৰু সময় আৰু স্থানক অতিক্ৰম কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="oxfordislamicstudies.com"/> ===আপুনি আৰু আপোনাৰ পত্নীসকল=== প্ৰাথমিক মক্কা যুগৰ বহুতো কোৰআনৰ অধ্যায়ত [[জান্নাত]]ত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে চকু দুটা বহল কৰা কুমাৰীৰ উল্লেখ আছে যদিও ৪৩ নং ছূৰাত স্পষ্টভাৱে কোৱা হৈছে, "আপুনি আৰু আপোনাৰ পত্নীসকলে জান্নাতত প্ৰৱেশ কৰক: আপুনি আনন্দৰে ভৰি পৰিব" '''৭০''')।<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/><ref name="Robinson, Neal 2003">Robinson, Neal. Discovering the Qurʼan: A Contemporary Approach to a Veiled Text. Washington, D.C.: Georgetown UP, 2003. 88-89.</ref> ৪৩:৭০ আয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটোৱে ইংগিত দিয়ে যে এই ছূৰাটো পিছৰ মক্কা যুগত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেই সময়ত পৰিয়ালৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। এই ছূৰাখন অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ সময়ত [[মক্কা]]ৰ পৌত্তলিকসকলক ধৰ্মান্তৰিত হ’বলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চিন্তা কম আছিল আৰু আলাহৰ ইচ্ছাক পূজা কৰাক কেন্দ্ৰ কৰি আইন পালনকাৰী সম্প্ৰদায় গঢ়ি তোলাৰ চিন্তা বেছি আছিল।<ref name="Robinson, Neal 2003"/> ===অতি দয়ালু=== এই ছূৰাত আঠবাৰ আল্লাহ আৰু আৰ-ৰহমান (‘আৰ-ৰহমান) ঐশ্বৰিক নাম আঠবাৰ পোৱা যায়। আৰ্হিসমূহে দেখুৱাইছে যে এই নামসমূহ আদিম প্ৰকাশৰপৰা অনুপস্থিত আছিল আৰু দ্বিতীয় মক্কা যুগত প্ৰৱৰ্তিত আৰু আটাইতকৈ বিশিষ্টভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় মক্কা যুগৰ পিছত পৰৱৰ্তী সময়ত [[আৰ-ৰহমান]] বাদ দিয়া হয় আৰু [[আল্লাহ]] শব্দটো ক্ৰমান্বয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই আৰ্হিৰ উন্মেষ ঘটে কাৰণ আদিম প্ৰকাশিত আলাহক [[মুহাম্মদ]]ৰ প্ৰভু (আৰবী ৰব) বুলি কোৱা হৈছিল। মুহাম্মদে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত আল্লাহ আৰু আৰ-ৰহমান নামটো প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল যদিও সেই সময়ৰ বহু পৌত্তলিকে কেৱল আলাহত নহয়, তেওঁলোকে তেওঁৰ কন্যা বুলি গণ্য কৰা তিনিগৰাকী দেৱীৰ দৰে ক্ষুদ্ৰ দেৱতাক বিশ্বাস কৰিছিল (৪৩:১৫-১৯)।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 90-92.</ref> ইয়াৰ উপৰি শিলালিপিৰ প্ৰমাণ পালমাইৰা আৰু [[য়েমেন]]ত আলাহক আৰ-ৰহমন বুলি গণ্য কৰা [[একেশ্বৰবাদ|একেশ্বৰবাদী]] আছিল বুলি পৰীক্ষা কৰা হৈছে যদিও মক্কাত এই নামটো জনাজাত হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই।<ref>Robinson, Neal. Discovering the Qur'an: A Contemporary Approach to a Veiled Text. London: SCM Press LTD, 1996. Print. 92.</ref> ==বাইবেলৰ উল্লেখ== ===আব্ৰাহাম ([[ইব্ৰাহিম]])=== এই ছূৰাৰ ২০-৮০ আয়াতত পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ আখ্যানৰদ্বাৰা [[ইব্ৰাহিম]]ক চিনাকি কৰাই দিয়া হৈছে- এনে এটা আখ্যান যিয়ে ''“‘কিতাপ’ৰপৰা বাৰ্তাৰ উদ্ধৃতিসমূহ উপস্থাপন কৰে যিটো, পাছলৈ, বৰ্তমানে জনা পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে উপলব্ধ বাকী জনাজাত কাহিনীসমূহৰ বাহিৰেও সাহিত্যৰ এটা গোট বুলি স্পষ্টভাৱে বুজা যায়।”''<ref name="ReferenceC">Neuwirth, Angelika. "Structural, Linguistic and Literary Features." The Cambridge Companion to the Qurʼān. By Jane Dammen. McAuliffe. Cambridge, UK: Cambridge UP, 2006. 106.</ref> পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ আখ্যানসমূহক ইয়াৰ সুকীয়া ভাষিক শৈলী, আগতীয়া বিপৰ্যয়ৰ নতুন বাৰ্তা আৰু ইয়াৰ অনন্য গঠনৰদ্বাৰা স্পষ্টভাৱে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যিয়ে শাস্ত্ৰ পঢ়াক কেন্দ্ৰ কৰি একশ্বৰবাদী লিটাৰ্জিকেল সেৱাৰ প্ৰতিফলন ঘটায়।<ref name="ReferenceC"/> এই পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসে অব্ৰাহামক তেওঁৰ পিতৃ আৰু তেওঁৰ লোকসকলে আল্লাহৰ সত্যক উপাসনা আৰু আঁকোৱালি লোৱাৰ ধৰণক প্ৰত্যাখ্যান কৰা বুলি পৰিচয় দিয়ে। যিসকলে আল্লাহৰ বাৰ্তাক নাকচ কৰিছিল তেওঁলোকে “সোণৰ অলংকাৰেৰে... কেৱল এই জীৱনৰ আনন্দ” ('''৪৩:৩৫''')<ref name=317MAS/> আখ্যানটোৰ কাফিৰসকলে এই প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে, ''“এই কোৰআনটো কিয় এজন শক্তিশালী [ধনী] লোকৰ ওচৰলৈ নমাই দিয়া নহ’ল, দুয়োখন নগৰৰ কোনো এখনৰপৰা?”'' ('''৪৩:৩১''')।<ref name=317MAS/> ছূৰাখনে আৰু দৃঢ়তাৰে কৈছে যে আল্লাহে নিজৰ বাৰ্তা যিসকলক তেওঁ নিজকে শিকাইছিল আৰু যিসকলে তেওঁক বিশ্বাস কৰিছিল, তেওঁলোকক বস্তুগত ধন-সম্পত্তি থকাসকলৰ ওচৰত প্ৰেৰণ কৰাটো পছন্দ কৰিছিল। যদি ধন-সম্পত্তি আৰু ক্ষমতাৰ প্ৰকৃত মূল্য আৰু প্ৰকৃত পুৰস্কাৰ হ’লহেঁতেন তেন্তে আল্লাহে সেইবোৰ কাফিৰ আৰু ভণ্ডক প্ৰদান নকৰিলেহেঁতেন। পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ এই আখ্যানে আখিৰাত বা বিচাৰৰ দিনক উল্লেখ কৰি আল্লাহে “পৰৱৰ্তী জীৱন” ('''৪৩:৩৫'''),<ref>Haleem, M.A.S. Abdel. The Qur'an (New York: Oxford University Press, 2005) 317-318.</ref> তেওঁলোকৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা মুমিন আৰু কাফিৰসকলে লাভ কৰা পুৰস্কাৰ আৰু শাস্তিৰ কথাও কয়। ===মোচি ([[মুছা]])=== পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ আন এটা আখ্যান ৪৬-৮০ আয়াতৰদ্বাৰা চিহ্নিত কৰা হৈছে যিয়ে [[মুছা]]ক কোনো “সোণৰ ব্ৰেচলেট” বহন নকৰা এজন দূত আৰু আল্লাহৰ দাস হিচাপে পৰিচয় দিয়ে (৪৩:৫৩)<ref name="ReferenceA"/> আৰু কোনো পৰীক্ষাযোগ্য শক্তি নথকা আৰু যিয়ে ফৰৌণ আৰু মিচৰ ৰাজ্যক আল্লাহৰ সঠিক পথলৈ আলোকিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা এজন দূত আৰু আল্লাহৰ দাস হিচাপে পৰিচয় দিয়ে। মানুহবোৰ বা ফৰৌণকো কোনো দুখীয়া আৰু শক্তিহীন মোচিয়ে বুজাই দিয়া নাছিল আৰু আল্লাহক অগ্ৰাহ্য কৰাৰ লগে লগে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়া হৈছিল আৰু ডুবাই পেলোৱা হৈছিল আৰু কাফিৰক অনুসৰণ কৰাৰ পাঠ হিচাপে গঢ়ি তোলা হৈছিল। পৰিত্ৰাণৰ ইতিহাসৰ এই আখ্যানে প্ৰকাশ কৰে যে লৌকিক লাভ কোনো ধাৰ্মিক বা অধাৰ্মিক জীৱনৰ প্ৰমাণ নহয় আৰু ধন-সম্পত্তি সহায়ক হোৱাতকৈ প্ৰায়ে অন্ধ আৰু ক্ষতিকাৰক। আখ্যানটোৱে প্ৰকাশ কৰে যে এই ধন-সম্পত্তিবোৰ মানৱতাক এনে এটা পৰীক্ষা হিচাপে প্ৰদান কৰা হৈছে যাৰ বাবে শেষত আহিবলগীয়া বিচাৰ দিৱসৰ বাবে তেওঁলোকক প্ৰশ্ন কৰা হ’ব। এইটো এটা পাঠৰ সৈতে একেধৰণৰ গঠন কৰা হৈছে যিদৰে এজনে একেশ্বৰবাদী লিটাৰ্জিকেল সেৱাত শুনা যায় আৰু অতিৰিক্তভাৱে ঘণ্টাৰ আগমন ('''৪৩:৬৩'''),<ref name="Haleem, M.A.S. Abdel 2005"/> বা [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]]টোক সম্বোধন কৰে। ==তথ্যসমূহ== {{Reflist}} ==বাজ্যিক লিংক== *{{Wikisource-inline|list= **[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Ornaments of Gold|Ornaments of Gold]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall **[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/43. Gold|43. Gold]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali }} *[https://quran.com/43 Quran 43], 2020 [[Clear Quran translation|Khattab]] translation *[https://www.islamawakened.com/quran/43/35/ Q43:35], a verse-by-verse comparison of various translations {{Al-Quran's Suras}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:কোৰআন]] 0vph9p576l0ovkf0yrfmxpdfqize0ae 0 137363 616870 614177 2026-07-12T12:52:15Z দিব্য দত্ত 9244 616870 wikitext text/x-wiki {{wikify}}ভাৰতীয় দৰ্শনৰ ইতিহাসত '''জৈন দৰ্শন''' (ইংৰাজী- Jainism) এক অতি প্ৰাচীন আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰা। শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই দৰ্শন বেদৰ প্ৰামাণ্যক অস্বীকাৰ কৰা নাস্তিক বা অৱৈদিক দৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web | url=https://iep.utm.edu/jain/ | title=Jain Philosophy | accessdate=24 June 2026}}</ref> জৈন ধৰ্ম আৰু দৰ্শনৰ মূল আধাৰ হৈছে ২৪ গৰাকী তীৰ্থংকৰৰ উপদেশ, যাৰ ভিতৰত প্ৰথমগৰাকী আছিল ঋষভনাথ আৰু চতুৰ্বিংশতিতম তথা অন্তিমগৰাকী আছিল বৰ্ধমান মহাবীৰ।<ref>{{cite web | url=https://plato.stanford.edu/entries/jaina-philosophy/ | accessdate=24 June 2026}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতত জৈন ধৰ্মৰ যথেষ্ঠ প্ৰভাৱ আছিল। আনকি ভাৰতৰ ইতিহাস চালে দেখা যায় যে, বহুকেইজন ৰজাও জীৱনৰ শেষলৈ মায়া-মোহ এৰি জৈন ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৌৰ্য বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য অন্যতম। == জৈন দৰ্শনৰ মূল তত্ত্বসমূহ == জৈন দৰ্শনৰ তাত্ত্বিক দিশটো অত্যন্ত গভীৰ আৰু যুক্তিনিৰ্ভৰ। ইয়াৰ প্ৰধান সিদ্ধান্তসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল: * '''জীৱ আৰু অজীব:''' জৈন দৰ্শন এক দ্বৈতবাদী দৰ্শন। সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক দুটা মূল ভাগত ভগোৱা হৈছে— জীৱ (যেনে আত্মা বা চেতনা) আৰু অজীব (যেনে জড় পদাৰ্থ, আকাশ, কাল, ধৰ্ম আৰু অধৰ্ম)। জীৱৰ স্বাভাৱিক অৱস্থা হৈছে অনন্ত জ্ঞান, অনন্ত দৰ্শন, অনন্ত শক্তি আৰু অনন্ত আনন্দ।<ref>{{cite web | url=https://jainworld.com/library/jain-books/books-on-line/jainworld-books-in-indian-languages/the-jaina-path-of-ahimsa/philosophy-of-jainism/ | title=Philosophy of Jainism | accessdate=24 June 2026}}</ref> * '''অনেকান্তবাদ :''' এইটো জৈন দৰ্শনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ জ্ঞানতাত্ত্বিক অৱদান। অনেকান্তবাদ অনুসৰি, বাস্তৱতা বা সত্যৰ একাধিক ৰূপ আছে। কোনো এটা বস্তুৰ অনন্ত গুণ বা পৰ্যায় থাকে, আৰু সাধাৰণ মানুহে তাৰ সকলো দিশ একেলগে জানিব নোৱাৰে। সেয়েহে, সকলো জ্ঞান আপেক্ষিক আৰু বহুমুখী। * '''স্যাদবাদ :''' অনেকান্তবাদৰ আধাৰতেই স্যাদবাদ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল প্ৰতিটো উক্তি বা বিচাৰ এক বিশেষ দৃষ্টিকোণৰ পৰাহে সত্য। সেয়েহে কোনো কথা চূড়ান্ত বা নিশ্চিতভাৱে নোকোৱাকৈ 'স্যাৎ' (অৰ্থাৎ 'হ'ব পাৰে' বা 'এক নিৰ্দিষ্ট দৃষ্টিকোণৰ পৰা') শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰাৰ পোষকতা কৰা হয়। ই চিন্তা আৰু মতবাদৰ ক্ষেত্ৰত এক প্ৰকাৰৰ বৌদ্ধিক সহনশীলতাৰ শিক্ষা দিয়ে। == নৈতিকতা আৰু আধ্যাত্মিক পথ == জৈন দৰ্শন কেৱল তাত্বিক নহয়, ই এক গভীৰ ব্যৱহাৰিক আৰু নৈতিক জীৱনপ্ৰণালীৰো নিৰ্দেশনা দিয়ে। * '''ত্ৰিৰত্ন :''' মোক্ষ বা মুক্তি লাভৰ বাবে জৈন দৰ্শনত তিনিটা মাৰ্গ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে: *# '''সম্যক দৰ্শন :''' তীৰ্থংকৰসকলৰ বাণী আৰু তত্ত্বৰ প্ৰতি শুদ্ধ বিশ্বাস। *# '''সম্যক জ্ঞান :''' জীৱ, অজীব আদি তত্ত্বসমূহৰ প্ৰকৃত আৰু শুদ্ধ জ্ঞান। *# '''সম্যক চৰিত্ৰ :''' জ্ঞান আৰু বিশ্বাসক নিজৰ কৰ্ম আৰু আচৰণত প্ৰতিফলিত কৰা। * '''পঞ্চ মহাব্ৰত :''' সম্যক চৰিত্ৰৰ অন্তৰ্গত জৈন সন্ন্যাসী আৰু গৃহস্থৰ বাবে পাঁচটা কঠোৰ ব্ৰত পালনৰ নিৰ্দেশ আছে: ** '''অহিংসা :''' মন, বাক্য আৰু কৰ্মৰে কোনো জীৱক কষ্ট নিদিয়া। ই জৈন দৰ্শনৰ সৰ্বোচ্চ আৰু আটাইতকৈ কঠোৰ নীতি। ** '''সত্য :''' সদায় মিছা নোকোৱা আৰু সঁচা কথা কোৱা। ** '''অস্তেয় :''' চুৰি নকৰা বা আনৰ বস্তু বিনা অনুমতিত নোলোৱা। ** '''ব্ৰহ্মচৰ্য :''' ইন্দ্ৰিয় সংযম বা পৱিত্ৰ জীৱন যাপন কৰা। ** '''অপৰিগ্ৰহ :''' পাৰ্থিৱ বস্তুৰ প্ৰতি আসক্তি ত্যাগ কৰা আৰু প্ৰয়োজনতকৈ বেছি সা-সম্পত্তি জমা নকৰা। == কৰ্মবাদ আৰু মোক্ষ == জৈন কৰ্মবাদ আন ভাৰতীয় দৰ্শনতকৈ কিছু পৃথক। ইয়াত 'কৰ্ম'ক এক প্ৰকাৰৰ সূক্ষ্ম জড় পদাৰ্থ (পদ্গল) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, যি মানুহৰ কামনা আৰু আসক্তিৰ ফলত আত্মাৰ সৈতে লাগি ধৰে। এই কৰ্মৰ আৱৰণেই আত্মাক তাৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ উপলব্ধি কৰাত বাধা দিয়ে। যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ নৈতিক আচৰণ আৰু তপস্যাৰ জৰিয়তে পুৰণি কৰ্মবোৰ ধ্বংস কৰে (যাক '''নিৰ্জৰা''' বোলা হয়) আৰু নতুন কৰ্মৰ প্ৰৱেশ বন্ধ কৰে (যাক '''সংবৰ''' বোলা হয়), তেতিয়াই তেওঁ 'মোক্ষ' লাভ কৰে। মোক্ষপ্ৰাপ্ত আত্মাই জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰৰ পৰা মুক্ত হৈ তাৰ স্বাভাৱিক অনন্ত আনন্দ আৰু জ্ঞান লাভ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] <references /> 279jytgtivzkfrehaai1vsect0gdq0x 0 137369 616868 614183 2026-07-12T12:50:34Z দিব্য দত্ত 9244 616868 wikitext text/x-wiki প্ৰাচীন ভাৰতীয় দৰ্শনৰ ছটা প্ৰধান আস্তিক সম্প্ৰদায়ৰ (ষড়দৰ্শন) ভিতৰত '''বৈশেষিক দৰ্শন''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Vaisheshika Philosophy) অন্যতম। এই দৰ্শনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হৈছে [[মহৰ্ষি কণাদ]]।<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/topic/Vaisheshika | title=Vaisheshika | accessdate=24 June 2026}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় শতিকাৰ পৰা ৬ষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত "[[বৈশেষিক সূত্ৰ]]" হৈছে এই দৰ্শনৰ মূল আধাৰ।<ref>{{cite web | url=https://lotusarise.com/vaisheshika-school-of-indian-philosophy-upsc/ | title=Vaisheshika School of Indian Philosophy | accessdate=24 June 2026}}</ref> এই দৰ্শনে [[বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড]]ৰ গঠন আৰু পদাৰ্থৰ বিশ্লেষণাত্মক অধ্যয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। প্ৰকৃততে, 'বিশেষ' নামৰ পদাৰ্থৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰাৰ বাবেই এই দৰ্শনৰ নাম 'বৈশেষিক' ৰখা হৈছে। == পৰমাণুবাদ == বৈশেষিক দৰ্শনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু যুগান্তকাৰী অৱদান হৈছে ইয়াৰ 'পৰমাণুবাদ'। এই দৰ্শনৰ মতে, সৃষ্টিজগতৰ সকলো ভৌতিক বস্তু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ আৰু অবিভাজ্য কণাৰে গঠিত, যাক '''পৰমাণু''' বোলা হয়। এই পৰমাণুবোৰ নিত্য আৰু অবিনশ্বৰ। মহৰ্ষি কণাদে আধুনিক বিজ্ঞানৰ বহু শতিকা পূৰ্বেই পদাৰ্থৰ এই বৈজ্ঞানিক ধাৰণা আগবঢ়াইছিল। == সপ্ত পদাৰ্থ (অস্তিত্বৰ শ্ৰেণীবিভাজন) == বৈশেষিক দৰ্শনে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ অস্তিত্বক মূলতঃ সাতটা 'পদাৰ্থ' বা বৰ্গত বিভক্ত কৰিছে। মহৰ্ষি কণাদে প্ৰথমতে ছটা পদাৰ্থৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল যদিও পৰৱৰ্তী কালৰ দাৰ্শনিকসকলে সপ্তম পদাৰ্থটো সংযোগ কৰে: * '''দ্ৰব্য:''' য'ত গুণ আৰু কৰ্ম অৱস্থান কৰে। দ্ৰব্য মুঠ ৯ প্ৰকাৰৰ— পৃথিৱী, জল, তেজ, বায়ু, আকাশ, কাল, দিক, আত্মা আৰু মন। * '''গুণ:''' দ্ৰব্যৰ স্বাভাৱিক বৈশিষ্ট্য। দৰ্শনখনত মুঠ ২৪ বিধ গুণৰ কথা উল্লেখ আছে (যেনে- ৰূপ, ৰস, গন্ধ, স্পৰ্শ, বুদ্ধি আদি)। * '''কৰ্ম:''' দ্ৰব্যৰ যিকোনো ধৰণৰ চলন বা ক্ৰিয়া। ই ৫ প্ৰকাৰৰ। * '''সামান্য:''' একে জাতীয় বস্তুৰ মাজত থকা সাধাৰণ ধৰ্ম (যেনে- সকলো মানুহৰ মাজত থকা 'মনুষ্যত্ব')। * '''বিশেষ:''' যি ধৰ্মৰ বাবে এটা বস্তু আন এটা বস্তুতকৈ সম্পূৰ্ণ পৃথক বা নিৰ্দিষ্ট হয়। * '''সমবায়:''' দুটা বস্তুৰ মাজত থকা অবিচ্ছেদ্য আৰু নিত্য সম্পৰ্ক (যেনে- জুই আৰু উত্তাপৰ মাজৰ সম্পৰ্ক, বা ফুল আৰু সুবাসৰ সম্পৰ্ক)। * '''অভাৱ:''' কোনো বস্তুৰ অস্তিত্বহীনতা বা অনুপস্থিতি। == জ্ঞানৰ উৎস (প্ৰমাণ মীমাংসা) == সত্য বা প্ৰকৃত জ্ঞান লাভৰ বাবে বৈশেষিক দৰ্শনে মূলতঃ দুটা প্ৰমাণক মানি লয়:<ref>{{cite web | url=https://philosophy.institute/indian-philosophy/vaisesika-categories-structuring-reality/#google_vignette | title=The Vaisesika Categories: Structuring Reality | accessdate=24 June 2026}}</ref> # '''প্ৰত্যক্ষ:''' পঞ্চেন্দ্ৰিয়ৰ (চকু, কাণ, নাক, জিভা আৰু ছাল) জৰিয়তে পোৱা প্ৰত্যক্ষ জ্ঞান। # '''অনুমান:''' কোনো জ্ঞাত বিষয়ৰ আধাৰত চিন্তা আৰু যুক্তিৰে অজ্ঞাত বিষয়ৰ জ্ঞান লাভ কৰা। == জীৱনৰ লক্ষ্য: মোক্ষ == ভাৰতীয় দৰ্শনৰ অন্যান্য ধাৰাসমূহৰ দৰেই বৈশেষিক দৰ্শনৰো চূড়ান্ত লক্ষ্য হৈছে '''মোক্ষ''' বা মুক্তি লাভ কৰা। এই দৰ্শনৰ মতে, অজ্ঞানেই হৈছে মানুহৰ দুখ-কষ্টৰ মূল কাৰণ। যেতিয়া মানুহে জগতৰ এই 'সপ্ত পদাৰ্থ'ৰ প্ৰকৃত আৰু নিৰ্ভুল জ্ঞান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, তেতিয়া তেওঁৰ মনৰ পৰা সকলো ভ্ৰম আঁতৰি যায়। প্ৰকৃত জ্ঞান লাভৰ ফলস্বৰূপে আত্মাই জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰৰ পৰা চিৰকালৰ বাবে মুক্তি লাভ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] sfe2p67019n4wjqddzqeovt6haz1a3x 0 137370 616873 614188 2026-07-12T12:57:49Z দিব্য দত্ত 9244 616873 wikitext text/x-wiki {{Delete|wikify}}প্ৰাচীন ভাৰতীয় দৰ্শনৰ ছটা আস্তিক দৰ্শনৰ (ষড়দৰ্শন) ভিতৰত '''পূৰ্ব মীমাংসা দৰ্শন''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Purva Mimamsa) অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াক সাধাৰণ ভাষাত 'মীমাংসা দৰ্শন' বুলিও কোৱা হয়। মহৰ্ষি জৈমিনি এই দৰ্শনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু তেওঁৰ দ্বাৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকামানত ৰচিত "মীমাংসা সূত্ৰ" হৈছে ইয়াৰ মূল আধাৰ।<ref>{{cite web | url=https://lotusarise.com/mimamsa-school-of-indian-philosophy-upsc/ | title=Mimamsa School of Indian Philosophy | accessdate=24 June 2026}}</ref> বেদৰ দুটা প্ৰধান অংশ আছে— 'কৰ্মকাণ্ড' আৰু 'জ্ঞানকাণ্ড'। পূৰ্ব মীমাংসাই বেদৰ পূৰ্বৱৰ্তী অংশ অৰ্থাৎ 'কৰ্মকাণ্ড'ৰ (যাগ-যজ্ঞ, বিধি-বিধান আৰু কৰ্তব্য) ওপৰত বিশদ আলোচনা আৰু বিশ্লেষণ আগবঢ়ায়। == বেদৰ অপৌৰুষেয়তা == মীমাংসা দৰ্শনৰ মূল ভেটিয়েই হৈছে বেদৰ নিৰঙ্কুশ প্ৰামাণ্যতা। এই দৰ্শনৰ মতে, বেদ কোনো মানুহ বা আনকি ঈশ্বৰৰ দ্বাৰাও সৃষ্ট নহয়; ই চিৰন্তন আৰু অপৌৰুষেয়। বেদৰ বাক্যসমূহেই হৈছে চূড়ান্ত সত্য আৰু মানৱ জীৱনৰ ধৰ্ম-অধৰ্ম নিৰ্ণয়ৰ একমাত্ৰ অকাট্য উৎস।<ref>{{cite web | url=https://philosophy.institute/indian-philosophy/soul-concept-mimamsa-philosophy/#google_vignette | title=The Concept of Soul in Mimamsa Philosophy | accessdate=24 June 2026}}</ref> == মূল দাৰ্শনিক ধাৰণাসমূহ == '''১. ধৰ্ম আৰু কৰ্মৰ ধাৰণা''' পূৰ্ব মীমাংসাত 'ধৰ্ম' শব্দটোক এক বিশেষ অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বেদত নিৰ্দেশ দিয়া নীতি-নিয়ম আৰু কৰ্তব্যসমূহ পালন কৰায়েই হৈছে ধৰ্ম। এই দৰ্শনে বিশ্বাস কৰে যে মানুহৰ জীৱনৰ মূল লক্ষ্য হৈছে বেদত নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া যাগ-যজ্ঞ আৰু যাৱতীয় কৰ্মসমূহ '''শুদ্ধ কৰি''' পালন কৰা। কৰ্মফলৰ ওপৰত এই দৰ্শনৰ গভীৰ বিশ্বাস আছে আৰু ই কয় যে প্ৰতিটো সৎ কৰ্মই ভৱিষ্যতে নিশ্চিতভাৱে সুফল কঢ়িয়াই আনে। '''২. অপূৰ্বৰ ধাৰণা''' মীমাংসা দৰ্শনৰ এক অনন্য আৰু কৌতূহলপূৰ্ণ সংযোজন হৈছে 'অপূৰ্ব'ৰ ধাৰণা। যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে বেদসন্মতভাৱে কোনো যাগ-যজ্ঞ বা ধৰ্মীয় আচাৰ সম্পন্ন কৰে, তেতিয়া লগে লগেই তাৰ ফল (যেনে- স্বৰ্গপ্ৰাপ্তি) পোৱা নাযায়। এই দৰ্শনৰ মতে, কৰ্ম আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰ্মফলৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ কৰ্মৰ দ্বাৰা মানুহৰ আত্মাত এক অদৃষ্ট আৰু সূক্ষ্ম শক্তিৰ সৃষ্টি হয়, যাক 'অপূৰ্ব' বোলা হয়। এই অপূৰ্বই নিৰ্দিষ্ট সময়ত ব্যক্তিজনক তেওঁৰ কৰ্মৰ ফল প্ৰদান কৰে। '''৩. জ্ঞানৰ উৎস বা প্ৰমাণ''' পৰৱৰ্তী সময়ত মীমাংসা দৰ্শন প্ৰধানকৈ কুমাৰিল ভট্ট আৰু প্ৰভাকৰ মিশ্ৰ— এই দুজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা দুটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে। সত্য জ্ঞান লাভৰ বাবে কুমাৰিল ভট্টৰ শাখাই ছটা 'প্ৰমাণ' স্বীকাৰ কৰে: * '''প্ৰত্যক্ষ:''' পঞ্চেন্দ্ৰিয়ৰ জৰিয়তে পোৱা জ্ঞান। * '''অনুমান:''' জ্ঞাত বিষয়ৰ পৰা যুক্তিৰে অজ্ঞাত বিষয়ৰ জ্ঞান লাভ কৰা। * '''উপমান:''' তুলনাৰ জৰিয়তে পোৱা জ্ঞান। * '''শব্দ:''' আপ্তবাক্য বা বেদৰ প্ৰমাণ (মীমাংসা দৰ্শনত এইটো আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ)। * '''অৰ্থাপত্তি:''' পৰিস্থিতিৰ পৰা অনুমান কৰা জ্ঞান। * '''অনুপলব্ধি:''' কোনো বস্তুৰ অভাৱৰ পৰা পোৱা জ্ঞান। '''৪. ঈশ্বৰ আৰু জগত''' আশ্চৰ্যজনকভাৱে, পূৰ্ব মীমাংসা দৰ্শন মূলতঃ এক নিৰীশ্বৰবাদী দৰ্শন হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। ই ব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিকৰ্তা বা নিয়ন্ত্ৰক হিচাপে কোনো সৰ্বশক্তিমান ঈশ্বৰৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ নকৰে। তেওঁলোকৰ মতে, এই জগত অনাদি আৰু অনন্ত। জগতৰ পৰিচালনা মানুহৰ কৰ্মফল আৰু 'অপূৰ্ব'ৰ দ্বাৰা এক স্বয়ংক্ৰিয় নৈতিক নিয়মত চলি থাকে। দেৱ-দেৱীসকলৰ প্ৰত্যক্ষ কোনো ক্ষমতা নাই, তেওঁলোক কেৱল যাগ-যজ্ঞৰ মন্ত্ৰৰ মাজতেই আৱদ্ধ। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] 7aegkgn6xvq4a1f15vjr26ddbbxpqro 616874 616873 2026-07-12T12:58:04Z দিব্য দত্ত 9244 616874 wikitext text/x-wiki {{wikify}}প্ৰাচীন ভাৰতীয় দৰ্শনৰ ছটা আস্তিক দৰ্শনৰ (ষড়দৰ্শন) ভিতৰত '''পূৰ্ব মীমাংসা দৰ্শন''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Purva Mimamsa) অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াক সাধাৰণ ভাষাত 'মীমাংসা দৰ্শন' বুলিও কোৱা হয়। মহৰ্ষি জৈমিনি এই দৰ্শনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু তেওঁৰ দ্বাৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকামানত ৰচিত "মীমাংসা সূত্ৰ" হৈছে ইয়াৰ মূল আধাৰ।<ref>{{cite web | url=https://lotusarise.com/mimamsa-school-of-indian-philosophy-upsc/ | title=Mimamsa School of Indian Philosophy | accessdate=24 June 2026}}</ref> বেদৰ দুটা প্ৰধান অংশ আছে— 'কৰ্মকাণ্ড' আৰু 'জ্ঞানকাণ্ড'। পূৰ্ব মীমাংসাই বেদৰ পূৰ্বৱৰ্তী অংশ অৰ্থাৎ 'কৰ্মকাণ্ড'ৰ (যাগ-যজ্ঞ, বিধি-বিধান আৰু কৰ্তব্য) ওপৰত বিশদ আলোচনা আৰু বিশ্লেষণ আগবঢ়ায়। == বেদৰ অপৌৰুষেয়তা == মীমাংসা দৰ্শনৰ মূল ভেটিয়েই হৈছে বেদৰ নিৰঙ্কুশ প্ৰামাণ্যতা। এই দৰ্শনৰ মতে, বেদ কোনো মানুহ বা আনকি ঈশ্বৰৰ দ্বাৰাও সৃষ্ট নহয়; ই চিৰন্তন আৰু অপৌৰুষেয়। বেদৰ বাক্যসমূহেই হৈছে চূড়ান্ত সত্য আৰু মানৱ জীৱনৰ ধৰ্ম-অধৰ্ম নিৰ্ণয়ৰ একমাত্ৰ অকাট্য উৎস।<ref>{{cite web | url=https://philosophy.institute/indian-philosophy/soul-concept-mimamsa-philosophy/#google_vignette | title=The Concept of Soul in Mimamsa Philosophy | accessdate=24 June 2026}}</ref> == মূল দাৰ্শনিক ধাৰণাসমূহ == '''১. ধৰ্ম আৰু কৰ্মৰ ধাৰণা''' পূৰ্ব মীমাংসাত 'ধৰ্ম' শব্দটোক এক বিশেষ অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বেদত নিৰ্দেশ দিয়া নীতি-নিয়ম আৰু কৰ্তব্যসমূহ পালন কৰায়েই হৈছে ধৰ্ম। এই দৰ্শনে বিশ্বাস কৰে যে মানুহৰ জীৱনৰ মূল লক্ষ্য হৈছে বেদত নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া যাগ-যজ্ঞ আৰু যাৱতীয় কৰ্মসমূহ '''শুদ্ধ কৰি''' পালন কৰা। কৰ্মফলৰ ওপৰত এই দৰ্শনৰ গভীৰ বিশ্বাস আছে আৰু ই কয় যে প্ৰতিটো সৎ কৰ্মই ভৱিষ্যতে নিশ্চিতভাৱে সুফল কঢ়িয়াই আনে। '''২. অপূৰ্বৰ ধাৰণা''' মীমাংসা দৰ্শনৰ এক অনন্য আৰু কৌতূহলপূৰ্ণ সংযোজন হৈছে 'অপূৰ্ব'ৰ ধাৰণা। যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে বেদসন্মতভাৱে কোনো যাগ-যজ্ঞ বা ধৰ্মীয় আচাৰ সম্পন্ন কৰে, তেতিয়া লগে লগেই তাৰ ফল (যেনে- স্বৰ্গপ্ৰাপ্তি) পোৱা নাযায়। এই দৰ্শনৰ মতে, কৰ্ম আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰ্মফলৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ কৰ্মৰ দ্বাৰা মানুহৰ আত্মাত এক অদৃষ্ট আৰু সূক্ষ্ম শক্তিৰ সৃষ্টি হয়, যাক 'অপূৰ্ব' বোলা হয়। এই অপূৰ্বই নিৰ্দিষ্ট সময়ত ব্যক্তিজনক তেওঁৰ কৰ্মৰ ফল প্ৰদান কৰে। '''৩. জ্ঞানৰ উৎস বা প্ৰমাণ''' পৰৱৰ্তী সময়ত মীমাংসা দৰ্শন প্ৰধানকৈ কুমাৰিল ভট্ট আৰু প্ৰভাকৰ মিশ্ৰ— এই দুজন পণ্ডিতৰ দ্বাৰা দুটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে। সত্য জ্ঞান লাভৰ বাবে কুমাৰিল ভট্টৰ শাখাই ছটা 'প্ৰমাণ' স্বীকাৰ কৰে: * '''প্ৰত্যক্ষ:''' পঞ্চেন্দ্ৰিয়ৰ জৰিয়তে পোৱা জ্ঞান। * '''অনুমান:''' জ্ঞাত বিষয়ৰ পৰা যুক্তিৰে অজ্ঞাত বিষয়ৰ জ্ঞান লাভ কৰা। * '''উপমান:''' তুলনাৰ জৰিয়তে পোৱা জ্ঞান। * '''শব্দ:''' আপ্তবাক্য বা বেদৰ প্ৰমাণ (মীমাংসা দৰ্শনত এইটো আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ)। * '''অৰ্থাপত্তি:''' পৰিস্থিতিৰ পৰা অনুমান কৰা জ্ঞান। * '''অনুপলব্ধি:''' কোনো বস্তুৰ অভাৱৰ পৰা পোৱা জ্ঞান। '''৪. ঈশ্বৰ আৰু জগত''' আশ্চৰ্যজনকভাৱে, পূৰ্ব মীমাংসা দৰ্শন মূলতঃ এক নিৰীশ্বৰবাদী দৰ্শন হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। ই ব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিকৰ্তা বা নিয়ন্ত্ৰক হিচাপে কোনো সৰ্বশক্তিমান ঈশ্বৰৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ নকৰে। তেওঁলোকৰ মতে, এই জগত অনাদি আৰু অনন্ত। জগতৰ পৰিচালনা মানুহৰ কৰ্মফল আৰু 'অপূৰ্ব'ৰ দ্বাৰা এক স্বয়ংক্ৰিয় নৈতিক নিয়মত চলি থাকে। দেৱ-দেৱীসকলৰ প্ৰত্যক্ষ কোনো ক্ষমতা নাই, তেওঁলোক কেৱল যাগ-যজ্ঞৰ মন্ত্ৰৰ মাজতেই আৱদ্ধ। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] kc8cjdm4r1t14x7izqwfcy7m2z3je34 0 137380 616866 614415 2026-07-12T12:49:50Z দিব্য দত্ত 9244 616866 wikitext text/x-wiki '''যুক্তিবাদ''' ([[ইংৰাজী]]: Rationalism) হৈছে জ্ঞানতত্ত্বৰ আন এক প্ৰধান দাৰ্শনিক মতবাদ। অভিজ্ঞতাবাদৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীতে, যুক্তিবাদে বিশ্বাস কৰে যে মানুহৰ জ্ঞানৰ প্ৰধান আৰু আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হৈছে কেৱলমাত্ৰ যুক্তি আৰু বৌদ্ধিক চিন্তন, ইন্দ্ৰিয়ৰ অভিজ্ঞতা নহয়। আধুনিক যুগত মনোবিজ্ঞান, ভাষাবিজ্ঞান, নীতিশাস্ত্ৰ আদি সকলো ক্ষেত্ৰতে যুক্তিবাদী চিন্তাৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। যুক্তিবাদীসকলে যুক্তি আগবঢ়াইছে মানুহৰ জন্মগত ভাৱেই মনত কিছুমান যুক্তিবাদী বা বৌদ্ধিক ধাৰণা নিহিত হৈ থাকে আৰু ইয়াৰ সহায়তহে মানুহৰ জ্ঞান লাভ কৰা সম্ভৱ হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/topic/rationalism | title=Rationalism | accessdate=25 June 2026}}</ref> == যুক্তিবাদৰ মূল নীতিসমূহ == যুক্তিবাদৰ ভেটি কেইটামান সুনিৰ্দিষ্ট আৰু যৌক্তিক ধাৰণাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত: * '''পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত জ্ঞান (A Priori Knowledge):''' যুক্তিবাদীসকলৰ মতে, কিছুমান সত্য ইমানেই সাৰ্বজনীন আৰু নিশ্চিত যে তাক প্ৰমাণ কৰিবলৈ কোনো বাহ্যিক অভিজ্ঞতা বা পৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন নাই (যেনে- গণিতৰ সূত্ৰসমূহ; ২+২=৪)। এই জ্ঞান অভিজ্ঞতাৰ পূৰ্বেই আমাৰ মনত নিহিত হৈ থাকে। * '''জন্মগত ধাৰণা (Innate Ideas):''' অভিজ্ঞতাবাদৰ 'খালী শ্লেট' ধাৰণাটোক প্ৰত্যাখ্যান কৰি যুক্তিবাদে কয় যে মানুহৰ মনটো জন্মতেই সম্পূৰ্ণ খালী নাথাকে। জন্মগতভাৱেই আমাৰ মনত কিছুমান মৌলিক ধাৰণা (যেনে- ঈশ্বৰ, কাৰ্য-কাৰণ, বা জ্যামিতিক ধাৰণা) সোমাই থাকে, যিবোৰ বিকশিত কৰিবলৈ কেৱল যুক্তিৰ প্ৰয়োজন। * '''ইন্দ্ৰিয়ৰ প্ৰতি অবিশ্বাস (Skepticism of the Senses):''' আমাৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহে আমাক প্ৰায়ে বিভ্ৰান্ত কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, পানীত আধা ডুব গৈ থকা এডাল পোন লাঠী বেকা যেন লাগে, বা মৰুভূমিত মৰীচিকা দেখা যায়। সেয়েহে, চকুৰে দেখা বা কাণেৰে শুনা সকলো বস্তুৱেই প্ৰকৃত সত্য নহ'বও পাৰে। কেৱল যুক্তিৰ দ্বাৰাহে ভ্ৰমৰ পৰা মুক্ত হৈ প্ৰকৃত সত্যত উপনীত হ'ব পাৰি। * '''নিগমন পদ্ধতি (Deductive Reasoning):''' যুক্তিবাদে সাধাৰণ সত্যৰ পৰা নিৰ্দিষ্ট সত্যলৈ যোৱাৰ প্ৰণালীক গুৰুত্ব দিয়ে। এটা প্ৰমাণিত আৰু নিশ্চিত ধাৰণাৰ পৰা যুক্তিৰ সহায়ত ধাপে ধাপে আন সত্য আৱিষ্কাৰ কৰাই হৈছে যুক্তিবাদৰ পদ্ধতি। == প্ৰধান যুক্তিবাদী দাৰ্শনিকসকল == সপ্তদশ আৰু অষ্টাদশ শতিকাত ইউৰোপত যুক্তিবাদৰ সৰ্বাধিক প্ৰসাৰ ঘটিছিল। ইয়াৰ গুৰিয়াল আছিল প্ৰধানকৈ তিনিগৰাকী দাৰ্শনিক: * '''ৰেনে ডেকাৰ্ট (René Descartes):''' ফৰাচী দাৰ্শনিক ডেকাৰ্টক 'আধুনিক দৰ্শনৰ পিতৃ' বুলি কোৱা হয়। তেওঁ সকলো বস্তুকে সন্দেহ কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিল আৰু শেষত এক চৰম সত্যত উপনীত হৈছিল— ''"Cogito, ergo sum"'' (মই চিন্তা কৰোঁ, সেয়েহে মই আছোঁ)। তেওঁ প্ৰমাণ কৰিছিল যে চিন্তা কৰাৰ ক্ষমতাই হৈছে মানুহৰ অস্তিত্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰমাণ।<ref>{{cite web | url=https://plato.stanford.edu/entries/descartes/ | title=René Descartes | accessdate=25 June 2026}}</ref> * '''বাৰুখ স্পিনোজা (Baruch Spinoza):''' ডাচ দাৰ্শনিক স্পিনোজাই জ্যামিতিৰ আধাৰত সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ এক যুক্তিসংগত ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ মতে, গোটেই ব্ৰহ্মাণ্ডখন এক পৰম শংখলা আৰু যৌক্তিক নিয়মত চলে, আৰু ইয়াত কোনো আকস্মিকতাৰ স্থান নাই।<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/biography/Benedict-de-Spinoza | title=Benedict-de-Spinoza | accessdate=25 June 2026}}</ref> * '''গটফ্ৰাইড উইলহেম লাইবনিজ (Gottfried Wilhelm Leibniz):''' এইগৰাকী জাৰ্মান দাৰ্শনিকে বিশ্বাস কৰিছিল যে পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো বস্তু বা ঘটনাৰ আঁৰতেই এক যুক্তিসংগত কাৰণ আছে। ইয়াক তেওঁ 'পৰ্যাপ্ত কাৰণৰ নীতি' (Principle of Sufficient Reason) বুলি অভিহিত কৰিছিল। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] t61lct2xdbv4nqorjcaro13rxgi2ez9 0 137381 616872 614422 2026-07-12T12:57:01Z দিব্য দত্ত 9244 616872 wikitext text/x-wiki '''উপযোগিতাবাদ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Utilitarianism) হৈছে নীতিবিজ্ঞান আৰু ৰাজনৈতিক দৰ্শনৰ এক অত্যন্ত প্ৰভাৱশালী আৰু ব্যৱহাৰিক মতবাদ।<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/topic/utilitarianism-philosophy | title=utilitarianism-philosophy | accessdate=25 June 2026}}</ref> অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাত ব্ৰিটেইনত এই মতবাদৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ মূল প্ৰবক্তা দুজন আছিল [[জেৰেমি বেন্থাম]] আৰু [[জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল]]।<ref>{{cite web | url=https://plato.stanford.edu/entries/utilitarianism-history/ | title=The History of Utilitarianism | accessdate=25 June 2026}}</ref> এই দৰ্শনৰ মূল মন্ত্ৰটো নিচেই সৰল: '''"যি কামে সৰ্বাধিক সংখ্যক মানুহৰ বাবে সৰ্বাধিক সুখ কঢ়িয়াই আনে, সেই কামেই নৈতিকভাৱে শুদ্ধ।"''' অৰ্থাৎ, কোনো এটা কাম ভাল নে বেয়া, সেয়া নিৰ্ভৰ কৰে কামটোৰ ফলাফলৰ ওপৰত, কাৰ্য্যটোৰ আঁৰৰ উদ্দেশ্যৰ ওপৰত নহয়। == উপযোগিতাবাদৰ মূল নীতিসমূহ == এই দাৰ্শনিক মতবাদটো কেইটামান সুনিৰ্দিষ্ট নীতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত: * '''ফলাফলবাদ :''' উপযোগিতাবাদৰ মতে, কাম এটাৰ নিজস্ব কোনো নৈতিক মূল্য নাই; ইয়াৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণ হয় ইয়াৰ ফলাফলৰ দ্বাৰা। যদি এটা মিছা কথাই বহুতো মানুহৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰে, তেন্তে সেই পৰিস্থিতিত মিছা কোৱাটোৱেই নৈতিকভাৱে শুদ্ধ কাম হ'ব। * '''সুখবাদ :''' এই দৰ্শনে বিশ্বাস কৰে যে পৃথিৱীত কেৱল 'সুখ' বা 'আনন্দ' হৈছে একমাত্ৰ ভাল বস্তু আৰু 'দুখ' বা 'কষ্ট' (Pain/Suffering) হৈছে একমাত্ৰ বেয়া বস্তু। আমাৰ সকলো কৰ্মৰ লক্ষ্য হোৱা উচিত দুখ নিবাৰণ কৰি সুখ বৃদ্ধি কৰা। * '''নিৰপেক্ষতা :''' উপযোগিতাবাদত সকলো মানুহৰ সুখৰ মূল্য সমান। সিদ্ধান্ত লোৱাৰ সময়ত নিজৰ, পৰিয়ালৰ বা বন্ধুৰ সুখক আন অচিনাকি মানুহৰ সুখতকৈ বেছি গুৰুত্ব দিয়াৰ কোনো থল নাই। সমাজৰ প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ সুখ-দুখক সমানে জুখিব লাগে। == প্ৰধান দাৰ্শনিকসকল == উপযোগিতাবাদৰ বিকাশত প্ৰধানকৈ দুগৰাকী ইংৰাজ দাৰ্শনিকৰ নাম সৰ্বাধিক উল্লেখ কৰা হয়: * '''জেৰেমি বেন্থাম (Jeremy Bentham):''' তেওঁক উপযোগিতাবাদৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে সুখক বৈজ্ঞানিকভাৱে জুখিব পাৰি। তেওঁ 'সুখৰ গণনা' (Hedonic Calculus) নামৰ এক পদ্ধতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, যাৰ জৰিয়তে এটা কামে কিমান পৰিমাণৰ সুখ বা দুখ দিব পাৰে তাৰ হিচাপ কৰিব পৰা যায়। বেন্থামৰ মতে, সকলো সুখৰ মূল্য একে, কেৱল তাৰ পৰিমাণহে বেলেগ।<ref>জেৰেমি বেন্থাম (Jeremy Bentham) – ''An Introduction to the Principles of Morals and Legislation'' (১৭৮৯)</ref> * '''জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল (John Stuart Mill):''' বেন্থামৰ শিষ্য মিলে উপযোগিতাবাদক এক নতুন আৰু উন্নত ৰূপ দিছিল। মিলে যুক্তি দিছিল যে সকলো সুখ সমান নহয়; সুখৰ 'পৰিমাণ'ৰ লগতে 'গুণগত মান'ৰো (Quality) প্ৰয়োজন আছে। তেওঁৰ মতে, শাৰীৰিক সুখতকৈ বৌদ্ধিক বা মানসিক সুখ শ্ৰেষ্ঠ। তেওঁৰ বিখ্যাত উক্তিটো হ'ল— ''"এজন সন্তুষ্ট গাহৰি হোৱাতকৈ এজন অসন্তুষ্ট মানুহ হোৱাটো শ্ৰেয়।"''<ref>জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল (John Stuart Mill) – ''Utilitarianism'' (১৮৬৩)</ref> == সমালোচনা আৰু সীমাবদ্ধতা == উপযোগিতাবাদ ব্যৱহাৰিকভাৱে আকৰ্ষণীয় হ'লেও ইয়াৰ কিছুমান সীমাবদ্ধতা আছে। ইয়াৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমালোচনাটো হ'ল যে সৰ্বাধিক মানুহৰ সুখৰ স্বাৰ্থত ই '''সংখ্যালঘুৰ অধিকাৰ খৰ্ব কৰিব পাৰে'''। উদাহৰণস্বৰূপে, যদি এজন নিৰ্দোষী মানুহক শাস্তি দিলে গোটেই চহৰ এখনৰ মানুহে শান্তি পায়, তেন্তে উপযোগিতাবাদৰ সূত্ৰ অনুসৰি সেয়া শুদ্ধ হ'ব পাৰে, যিটো সাধাৰণ ন্যায়ৰ ধাৰণাৰ সম্পূৰ্ণ পৰিপন্থী। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] m5apck68b6d0xcnvuz8ofn30gwnloo8 0 137442 616864 616080 2026-07-12T12:47:00Z দিব্য দত্ত 9244 616864 wikitext text/x-wiki '''সেউজ ৰাজনীতি''' (ইংৰাজী: [[:en:Green_politics|Green politics]]) বা পাৰিস্থিতিক ৰাজনীতি হৈছে এক বিশ্বজোৰা ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শ, যি পৰিৱেশবাদ, অহিংসা, সামাজিক ন্যায় আৰু তৃণমূল গণতন্ত্ৰৰ দৰে মূল নীতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।<ref>{{cite book |last1=Membrive |first1=Veronica |last2=Armie |first2=Madalina |title=Industry, Innovation and Infrastructure |date=2020 |publisher=Springer |location=Cham |isbn=978-3-319-71059-4 |pages=1–12 |chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-71059-4_107-1 |language=en |chapter=Eco-Politics: History and Policy Frameworks |doi=10.1007/978-3-319-71059-4_107-1 }}</ref><ref name="Wall">[[#Wal10|Wall 2010]]. p. 12-13.</ref><ref name="ReedRothenberg1993">{{cite book|author1= Peter Reed|author2= David Rothenberg|title= Wisdom in the Open Air: The Norwegian Roots of Deep Ecology|url= https://books.google.com/books?id=lijSesXIxz0C&pg=PA84|year= 1993|publisher= University of Minnesota Press|isbn= 978-0-8166-2182-8|page=84}}</ref> বিশ্বায়নৰ যুগত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি, আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ দ্ৰুত অৱনতিৰ দৰে মহাসংকটৰ সন্মুখীন হৈ মানৱ জাতিয়ে যেতিয়া নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ সংগ্ৰাম কৰিবলগীয়া হৈছে, তেতিয়াই সেউজ ৰাজনীতিয়ে এক নতুন পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে থিয় দিছে। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য কেৱল মাত্ৰ নিৰ্বাচনী যুঁজত অৱতীৰ্ণ হৈ ক্ষমতা দখল কৰাই নহয়, বৰঞ্চ এখন পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম আৰু সামাজিকভাবে সমতা-ভিত্তিক পৃথিৱী গঢ়ি তোলা।<ref><nowiki>https://www.ebsco.com/research-starters/environmental-sciences/green-politics</nowiki></ref> == ইতিহাস আৰু ক্ৰমবিকাশ == সেউজ ৰাজনীতিৰ বীজ ৰোপণ হৈছিল বিংশ শতিকাৰ ষাঠি আৰু সত্তৰৰ দশকত। এই সময়ছোৱাত সমগ্ৰ বিশ্বতে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ বিৰোধী আন্দোলন, ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ বিৰোধিতা, আৰু মানৱ অধিকাৰ আন্দোলনসমূহে গা কৰি উঠিছিল। ঔদ্যোগিক বিপ্লৱৰ পাছত প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ যি অবাধ লুণ্ঠন আৰম্ভ হৈছিল, তাৰ বিৰুদ্ধে এক সচেতনতা গঢ় লৈ উঠিছিল। * ১৯৭২ চনত 'ক্লাব অৱ ৰোম' (Club of Rome) নামৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা গোষ্ঠীটোৱে প্ৰকাশ কৰা "লিমিটছ টু গ্ৰোথ" (Limits to Growth) নামৰ ঐতিহাসিক প্ৰতিবেদনখনে বিশ্ববাসীক সকীয়াই দিছিল যে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অবাধ ব্যৱহাৰে পৃথিৱীক অচিৰেই ধ্বংসৰ গৰাহলৈ নিব পাৰে। * ৰাজনৈতিক মঞ্চত বিশ্বৰ প্ৰথমটো সেউজ দল হিচাপে ১৯৭২ চনত অষ্ট্ৰেলিয়াত 'ইউনাইটেড তাছমানিয়া গ্ৰুপ' (United Tasmania Group) আৰু নিউজীলেণ্ডত 'ভেল্যুচ পাৰ্টী' (Values Party) গঠন হৈছিল। * পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৮০ চনত ইউৰোপত, বিশেষকৈ জাৰ্মানীত 'গ্ৰীণ পাৰ্টী' (Die Grünen) গঠন হয়। ১৯৮৩ চনত এই দলটোৱে জাৰ্মানীৰ সংসদত প্ৰৱেশ কৰি বিশ্ব ৰাজনীতিত এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰে। == মূল নীতিসমূহ == ২০০১ চনত বিশ্বৰ সেউজ দলসমূহে অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কেনবেৰা চহৰত সন্মিলিত হৈ 'গোলকীয় সেউজ চনদ' (Global Greens Charter) গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web | url=https://instituteforhumanities.com/pse/green%20politics?pseId=139 | title=Green Politics | accessdate=7 July 2026}}</ref> সেউজ ৰাজনীতিৰ মূল ভেটি প্ৰধানকৈ ছটা স্তম্ভৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত: # '''পাৰিস্থিতিক জ্ঞান (Ecological Wisdom):''' প্ৰকৃতি আৰু মানৱ সমাজৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কক স্বীকৃতি দিয়া। প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা আৰু বহনক্ষম বিকাশ (Sustainable Development) সুনিশ্চিত কৰা। # '''সামাজিক ন্যায় (Social Justice):''' সমাজৰ পৰা শ্ৰেণী বৈষম্য, দৰিদ্ৰতা আৰু বৰ্ণবাদ নিৰ্মূল কৰা। শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু নিয়োগৰ ক্ষেত্ৰত সকলোৰে বাবে সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰা। # '''তৃণমূল গণতন্ত্ৰ (Participatory Democracy):''' ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াটো মাত্ৰ কেইজনমান নেতাৰ মাজত সীমাবদ্ধ নাৰাখি জনসাধাৰণৰ প্ৰত্যক্ষ অংশগ্ৰহণ সুনিশ্চিত কৰা। ক্ষমতাৰ সৰ্বাধিক বিকেন্দ্ৰীকৰণ ইয়াৰ অন্যতম লক্ষ্য। # '''অহিংসা (Nonviolence):''' আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ঘৰুৱা বিবাদসমূহ শান্তিপূৰ্ণ আলোচনাৰ জৰিয়তে সমাধান কৰা। অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু সামৰিক ব্যয় হ্ৰাস কৰি সেই ধন মানৱ কল্যাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা। # '''বহনক্ষমতা (Sustainability):''' বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰোঁতে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজনীয়তাত যাতে কোনো বাধা নপৰে, তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অৰ্থনৈতিক নীতি প্ৰস্তুত কৰা। # '''বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি সন্মান (Respect for Diversity):''' পাৰিস্থিতিক বৈচিত্ৰ্যৰ (Biodiversity) লগতে মানৱ সমাজৰ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় বৈচিত্ৰ্যক স-সন্মানে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা। == ৰাজনৈতিক বৰ্ণালী আৰু মতাদৰ্শগত বিতৰ্ক == পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক বৰ্ণালীত সেউজ দলসমূহক সাধাৰণতে বাঁওপন্থী ৰাজনীতিৰ ওচৰ চাপৰ বুলি গণ্য কৰা হয় যদিও, সেউজ ৰাজনীতিৰ ভিতৰতো কেইবাটাও ধাৰা দেখা পোৱা যায়: * '''ইক'-ছচিয়েলিজম (Eco-socialism):''' এই ধাৰাই বিশ্বাস কৰে যে পুঁজিবাদী ব্যৱস্থাই পৰিৱেশ ধ্বংসৰ মূল কাৰণ, সেয়েহে এক সমাজবাদী পৰিৱেশ-ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজন। * '''সেউজ পুঁজিবাদ (Green Capitalism):''' আনহাতে আন একাংশই বিশ্বাস কৰে যে মুক্ত বজাৰ অৰ্থনীতিৰ জৰিয়তেই পৰিৱেশ-অনুকূল প্ৰযুক্তি, নৱীকৰণযোগ্য শক্তি (যেনে- সৌৰ আৰু বতাহ শক্তি) আৰু 'সেউজ অৰ্থনীতি'ৰ বিকাশ সম্ভৱ। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতি বিজ্ঞান]] ap1gmxfd4d3posp6qpvk83mn1p08i87 0 137485 616865 614433 2026-07-12T12:49:18Z দিব্য দত্ত 9244 616865 wikitext text/x-wiki '''সামাজিক গণতন্ত্ৰ''' (ইংৰাজী: Social Democracy) হৈছে সমাজবাদৰ অন্তৰ্গত এক ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক দৰ্শন যিয়ে এখন উদাৰ-গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ আৰু পুঁজিবাদী মিশ্ৰ অৰ্থনীতিৰ গাঁথনিৰ ভিতৰত থাকিয়ে সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পোষকতা কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/topic/social-democracy | title=Social Democracy | accessdate=25 June 2026}}</ref>{{sfnm|1a1=Eatwell|1a2=Wright|1y=1999|1pp=80–103|2a1=Newman|2y=2005|2p=5|3a1=Heywood|3y=2007|3pp=101, 134–136, 139|4a1=Ypi|4y=2018|5a1=Watson|5y=2019}}{{sfnm|1a1=Wintrop|1y=1983|1p=306|2a1=Archer|2y=1995|3a1=Jones|3y=2001|3p=737|4a1=Ritzer|4y=2004|4p=479}} ই মূলতঃ এক শান্তিপূৰ্ণ, ক্ৰমান্বয়িক আৰু সংসদীয় সংস্কাৰৰ জৰিয়তে সমাজত থকা অৰ্থনৈতিক অসমতা দূৰ কৰা আৰু জনসাধাৰণৰ সৰ্বাঙ্গীন কল্যাণ সাধন কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰাত গুৰুত্ব দিয়ে। কমিউনিজম বা সাম্যবাদৰ দৰে ই বিপ্লৱ বা বলপ্ৰয়োগৰ জৰিয়তে পুঁজিবাদৰ সম্পূৰ্ণ পতন বিচৰাৰ পৰিৱৰ্তে, পুঁজিবাদী ব্যৱস্থাৰ ভিতৰতেই চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সংস্কাৰৰ জৰিয়তে শ্ৰমিক আৰু সাধাৰণ জনতাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিব বিচাৰে। নৰৱে, ছুইডেন আদিৰ দৰে দেশত এই ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাতো এটা বিশেষ ৰূপত পালন কৰা দেখা যায়। == ইতিহাস আৰু ক্ৰমবিকাশ == সামাজিক গণতন্ত্ৰৰ উৎপত্তি ১৯ শতিকাৰ শেষভাগত আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপৰ শ্ৰমিক আন্দোলনৰ মাজেৰে হৈছিল। ১. '''মাৰ্ক্সবাদৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক:''' প্ৰথম অৱস্থাত সামাজিক গণতন্ত্ৰী দলসমূহ মাৰ্ক্সবাদী মতাদৰ্শৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত আছিল। তেওঁলোকৰ মূল লক্ষ্য আছিল পুঁজিবাদৰ অৱসান ঘটাই সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা। ২. '''বাৰ্নষ্টেইনৰ সংস্কাৰবাদ :''' ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে এডৱাৰ্ড বাৰ্নষ্টেইন নামৰ এগৰাকী জাৰ্মান ৰাজনৈতিক চিন্তাবিদে মত পোষণ কৰে যে পুঁজিবাদৰ পতন নিশ্চিত নহয় আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে সশস্ত্ৰ বিপ্লৱৰ প্ৰয়োজন নাই। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ আৰু সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ জৰিয়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমাজবাদী লক্ষ্য উপনীত হ'ব পাৰি। ইয়াৰ পিছতেই সামাজিক গণতন্ত্ৰই এক নতুন মোৰ লয়। ৩. '''কমিউনিজমৰ পৰা বিচ্ছেদ:''' ১৯১৭ চনৰ ৰাছিয়ান বিপ্লৱ আৰু প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত সমাজবাদী শিবিৰ দুটা ভাগত বিভক্ত হয়। বিপ্লৱত বিশ্বাসী অংশটোৱে নিজকে "কমিউনিষ্ট" বুলি পৰিচয় দিয়ে আৰু শান্তিপূৰ্ণ গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত বিশ্বাসী অংশটোৱে "সামাজিক গণতন্ত্ৰী" হিচাপে নিজৰ স্থিতি স্পষ্ট কৰে। ৪. '''দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী সময়:''' দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পশ্চিম ইউৰোপৰ বহুকেইখন দেশত (যেনে: ব্ৰিটেইন, জাৰ্মানী, চুইডেন) সামাজিক গণতন্ত্ৰী দলসমূহ ক্ষমতালৈ আহে আৰু এখন "কল্যাণকামী ৰাষ্ট্ৰ" গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। == মূল নীতি আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ == সামাজিক গণতন্ত্ৰৰ মূল ভেটি কেইটামান নিৰ্দিষ্ট নীতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত: * '''মিশ্ৰ অৰ্থনীতি :''' সামাজিক গণতন্ত্ৰই ব্যক্তিগত মালিকীস্বত্ব আৰু মুক্ত বজাৰ ব্যৱস্থাক স্বীকাৰ কৰে, কিন্তু একে সময়তে জনকল্যাণৰ স্বাৰ্থত গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডসমূহত (যেনে: স্বাস্থ্য, শিক্ষা, যাতায়াত আৰু শক্তি) চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণ বা মালিকীস্বত্বৰ পোষকতা কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.ebsco.com/research-starters/political-science/social-democracy | title=Social democracy | accessdate=25 June 2026}}</ref> * '''কল্যাণকামী ৰাষ্ট্ৰ :''' ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান লক্ষ্য হৈছে এখন শক্তিশালী কল্যাণকামী ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা। চৰকাৰে সকলো নাগৰিকৰ বাবে বিনামূলীয়া বা সুলভ মূল্যৰ শিক্ষা, উৎকৃষ্ট স্বাস্থ্যসেৱা, বৃদ্ধাৱস্থাৰ পেঞ্চন আৰু নিবনুৱা ভাট্টাৰ দৰে সামাজিক নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰে। * '''সামাজিক ন্যায় আৰু সমতা :''' সমাজত ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজৰ ব্যৱধান হ্ৰাস কৰাৰ বাবে প্ৰগতিশীল কৰ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। অৰ্থাৎ যিগৰাকী ব্যক্তিৰ আয় বেছি, তেওঁ অধিক কৰ প্ৰদান কৰিব লাগে। * '''শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ :''' শ্ৰমিক ইউনিয়নমূহক আইনী স্বীকৃতি আৰু ক্ষমতা প্ৰদান কৰি শ্ৰমিকৰ উপযুক্ত মজুৰি, কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নিৰাপত্তা আৰু কৰ্মঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰাত গুৰুত্ব দিয়া হয়। * '''পৰিৱেশ আৰু বহনক্ষম উন্নয়ন:''' আধুনিক সামাজিক গণতন্ত্ৰই পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ দৰে বিষয়সমূহতো বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। == নৰ্ডিক আৰ্হি == বৰ্তমান সময়ত ছুইডেন, নৰৱে, ডেনমাৰ্ক, ফিনলেণ্ড আৰু আইচলেণ্ডৰ দৰে নৰ্ডিক দেশসমূহত সামাজিক গণতন্ত্ৰৰ আটাইতকৈ সফল প্ৰয়োগ দেখা যায়।<ref>{{cite web | url=https://people.howstuffworks.com/democratic-socialist-countries.htm | title=15 Democratic Socialist Countries and Social Democracies | accessdate=25 June 2026}}</ref> এই আৰ্হিটোক "নৰ্ডিক মডেল" বুলি কোৱা হয়। এই দেশসমূহত জনপ্ৰতি আয় আৰু মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বোচ্চ। ইয়াত এখন প্ৰতিযোগিতামূলক মুক্ত বজাৰ অৰ্থনীতিৰ লগতে এখন শক্তিশালী সমাজ কল্যাণমূলক ব্যৱস্থাৰ সুন্দৰ সমন্বয় ঘটিছে। == সমালোচনা == সামাজিক গণতন্ত্ৰক বিভিন্ন মতাদৰ্শৰ ফালৰ পৰা সমালোচনা কৰা হয়: * '''বাওঁপন্থীৰ সমালোচনা:''' গোঁড়া মাৰ্ক্সবাদী আৰু কমিউনিষ্টসকলে বিশ্বাস কৰে যে সামাজিক গণতন্ত্ৰই পুঁজিবাদৰ মূল শোষণকাৰী গাঁথনিটো ধ্বংস নকৰে, বৰঞ্চ কিছুমান সংস্কাৰৰ জৰিয়তে পুঁজিবাদকে জীয়াই ৰাখিবলৈহে সহায় কৰে। * '''সোঁঁপন্থীৰ সমালোচনা:''' নব্য-উদাৰতাবাদী আৰু ৰক্ষণশীলসকলে যুক্তি দৰ্শায় যে অত্যাধিক কৰ আৰোপ আৰু বজাৰৰ ওপৰত কঠোৰ চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণে ব্যৱসায়িক উদ্যোগ আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। কল্যাণকামী ৰাষ্ট্ৰৰ ধাৰণাই মানুহক চৰকাৰৰ ওপৰত অত্যধিক নিৰ্ভৰশীল কৰি তোলে বুলিও তেওঁলোকে দাবী কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শ]] 1epunx08wxhrgnwlg1g3cus08uz5zvd 0 137743 616944 616336 2026-07-13T02:11:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616944 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt |archivedate=31 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |deadurl=yes }} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt |archivedate=31 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |deadurl=yes }} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt |archivedate=6 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706154727/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |deadurl=yes }}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead |archivedate=29 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead |archivedate=29 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |deadurl=yes }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]] |archivedate=22 November 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead|archivedate=7 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|deadurl=yes}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2|date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008|archivedate=7 November 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081107193559/http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|deadurl=yes}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead|archivedate=9 May 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|deadurl=yes}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web |url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 |archivedate=9 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |deadurl=yes }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 |archivedate=2 August 2012 |archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |deadurl=yes }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal |url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 |archivedate=3 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |deadurl=yes }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 |archivedate=10 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 |archivedate=7 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |deadurl=yes }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt|archivedate=4 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504211907/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|deadurl=yes}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011|archivedate=28 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|deadurl=yes}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead|archivedate=4 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|deadurl=yes}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 |archivedate=2 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead|archivedate=14 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|deadurl=yes}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|deadurl=yes}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 |archivedate=18 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht|archivedate=8 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|deadurl=yes}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association |archivedate=8 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |deadurl=yes }}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center |archivedate=28 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |deadurl=yes }}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels|author=Joel K. Bourne Jr.|publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015|archivedate=3 March 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|deadurl=yes}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 |archivedate=28 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |deadurl=yes }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead|archivedate=16 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|deadurl=yes}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher=EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year=2007|access-date=3 July 2026|archivedate=28 November 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|deadurl=yes}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== কৃষিজাত এলক’হলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতিৰ প্ৰয়োজন। এটা অনুমান অনুসৰি যদি আমেৰিকাত উৎপাদিত সকলো কুঁহিয়াৰ ইথানল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেন্তে ই বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ গেছলিন ব্যৱহাৰৰ ১২% স্থানচ্যুত কৰিব।<ref name="cornundrum">{{cite web|url=http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922221657/http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-date=2007-09-22|title=Ethanol fuel presents a corn-undrum|author=D. Morrison|date=18 September 2006|publisher=University of Minnesota|access-date=14 January 2008}}</ref> ইথানল উৎপাদনৰ বাবে মাটি বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা আহৰণ কৰা হয় বুলি দাবী কৰা হৈছে, আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে বৰ্তমান বনাঞ্চল সমৰ্থন কৰা অঞ্চলসমূহ সাধাৰণতে শস্য খেতিৰ বাবে উপযোগী নহয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6718155.stm|title=Lula calls for ethanol investment|date=4 June 2007|publisher=BBC|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna17500316|title=Brazil's ethanol push could eat away at Amazon|date=7 March 2007|agency=Associated Press|access-date=14 January 2008}}</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে খেতিৰ লগত জৈৱিক পদাৰ্থ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পোৱা,<ref>Kononova, M. M. ''Soil Organic Matter, Its Nature, Its role in Soil Formation and in Soil Fertility'', 1961</ref> পানীৰ উপলভ্যতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা, কীটনাশক আৰু সাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি হোৱা আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সম্ভাৱ্য স্থানচ্যুতি আদি জড়িত থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080329113658/http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-date=29 March 2008 |title=Biofuels: An advisable strategy?|author=D. Russi|url-status=usurped |date=7 March 2007}}</ref> নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কৃষক আৰু প্ৰচেছৰক কম ইনপুট ব্যৱহাৰ কৰি একে উৎপাদন ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।<ref name="cornundrum"/> চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন হৈছে এক নতুন পদ্ধতি যিয়ে ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু আনুষংগিক উদ্বেগসমূহ লাঘৱ কৰিব পাৰে। খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা বনাম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত সংঘাত কম কৰাৰ প্ৰয়াসত যিকোনো উদ্ভিদৰ পদাৰ্থৰপৰা চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত উৎপাদন দুগুণ হ’ব পাৰে। ঘেঁহু আৰু অন্যান্য শস্য পিহি লোৱাৰপৰা কেৱল ষ্টাৰচৰ উপ-উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদনে গ্লুটেনকে ধৰি সকলো উদ্ভিদ সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট কম হ’ব কাৰণ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ অধিক উৎপাদনৰ বাবে শক্তি-নিবিড় সাৰ আৰু ভেঁকুৰনাশকৰ পৰিমাণ একেই থাকে। চেলুল'জিক ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰযুক্তি বৰ্তমান বাণিজ্যিকীকৰণৰ পৰ্যায়ত আছে।<ref name=autogenerated5>{{cite web |url=http://bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |title=Industrial & Environmental |publisher=Bio.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060212025744/http://www.bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |archive-date=12 February 2006 |archivedate=12 February 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060212025744/http://www.bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name=autogenerated1 /> ===ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা=== ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণ অনুসৰি বৈদ্যুতিক বাহন চাৰ্জিঙৰ বাবে জৈৱবস্তুক বিদ্যুৎলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো ইথানল ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক "জলবায়ু-বন্ধুত্বপূৰ্ণ" পৰিবহণ বিকল্প হ'ব পাৰে।<ref>Greater Transportation Energy and GHG Offsets from Bioelectricity Than Ethanol Campbell, et al. Science 22 May 2009: 1055–1057. DOI:10.1126/science.1168885</ref> গৱেষকসকলে চেলুল'জিক ইথানল আৰু উন্নত বাহনৰ বেটাৰী দুয়োটাতে অধিক খৰচ-বহনক্ষম উন্নয়নৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে।<ref>Block, Ben, "Study: biofuels more efficient as electricity source. (EYE ON EARTH)(Brief article)" World Watch 22.</ref> ===ইথানল নিৰ্গমনত স্বাস্থ্য ব্যয়=== আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু দহন কৰা প্ৰতি বিলিয়ন ইথানল সমতুল্য গেলন ইন্ধনৰ বাবে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ সংযুক্ত খৰচ গেছলিনৰ বাবে ৪৬৯ মিলিয়ন ডলাৰ, জৈৱ শোধনাগাৰৰ তাপৰ উৎস (প্ৰাকৃতিক গেছ, কৰ্ণ ষ্ট’ভাৰ বা কয়লা) আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে ৪৭২–৯৫২ মিলিয়ন ডলাৰ, কিন্তু নিৰ্ভৰ কৰি চেলুল’জিক ইথানলৰ বাবে মাত্ৰ ১২৩–২০৮ মিলিয়ন ডলাৰ ফিডষ্টক (প্ৰেৰি বায়'মাছ, মিছকেন্থাছ, কৰ্ণ ষ্ট'ভাৰ বা চুইচগ্ৰাছ)।<ref>Hill, Jason, Stephen Polasky, Erik Nelson, David Tilman, Hong Huo, Lindsay Ludwig, James Neumann, Haochi Zheng, and Diego Bonta. "Climate change and health costs of air emissions from biofuels and gasoline. (SUSTAINABILITY SCIENCE)(Author abstract)." Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 106.6 (10 February 2009): 2077(6). Expanded Academic ASAP. Gale. BENTLEY UPPER SCHOOL LIBRARY (BAISL). 6 October 2009</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 2snkhq6bw8h4pq8towwirmw2bvniy3a 0 137843 616892 616241 2026-07-12T14:52:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616892 wikitext text/x-wiki {{Short description|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী সম্পৰ্কীয় চুক্তি}} '''ৱাশ্বিংটন চুক্তি''' (Washington Accord) হৈছে স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ স্বীকৃতি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত বৃত্তিগত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ স্নাতক (Undergraduate) আৰু স্নাতকোত্তৰ (Postgraduate) শৈক্ষিক ডিগ্ৰীৰ স্বীকৃতি সম্পৰ্কীয় এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি। ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে ইয়াৰ পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী হৈছে [[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[Bangladesh|বাংলাদেশ]], [[Canada|কানাডা]], [[China|চীন]], [[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]], [[Hong Kong|হংকং]], [[India|ভাৰত]], [[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]], [[Ireland|আয়াৰলেণ্ড]], [[Japan|জাপান]], [[South Korea|কোৰিয়া]], [[Malaysia|মালয়েছিয়া]], [[Mexico|মেক্সিকো]], [[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]], [[Pakistan|পাকিস্তান]], [[Philippines|ফিলিপাইনছ]], [[Peru|পেৰু]], [[Russia|ৰাছিয়া]], [[Singapore|ছিংগাপুৰ]], [[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]], [[Taiwan|টাইৱান]], [[Turkey|তুৰস্ক]], [[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।<ref name="Signatories">{{cite web |title=Washington Accord Signatories |url=http://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808085657/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |archive-date=8 August 2023 |access-date=8 August 2023 |publisher=International Engineering Alliance |archivedate=8 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230808085657/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |deadurl=yes }}</ref> ==সাৰাংশ== ৱাশ্বিংটন চুক্তিয়ে স্বাক্ষৰকাৰী সংস্থাসমূহে স্বীকৃতি দিয়া পাঠ্যক্ৰমসমূহক মূলগতভাৱে সমমানৰ (substantial equivalence) বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। স্বাক্ষৰকাৰী যিকোনো দেশৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ স্নাতকসকলক আন স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহেও অভিযান্ত্ৰিক পেছাত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতা পূৰণ কৰা বুলি স্বীকৃতি দিয়ে। অৱশ্যে, স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পাঠ্যক্ৰমৰ এই স্বীকৃতি পূৰ্বলক্ষী (retroactive) নহয়; কোনো দেশ স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰা তাৰিখৰ পৰাহে ই কাৰ্যকৰী হয়। ==পৰিসৰ== ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ আওতাত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ—উভয় স্তৰৰ অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |date=18 June 2008 |title=Outcome Based Education |url=http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215150256/http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |archive-date=15 February 2010 |access-date= |archivedate=15 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100215150256/http://www.utar.edu.my/fes/file/OBE.pdf |deadurl=yes }}</ref> [[অভিযান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তিবিদ্যা]] (Engineering technology) পাঠ্যক্ৰমসমূহ এই চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। এই পাঠ্যক্ৰমসমূহ [[Sydney Accord|ছিডনী চুক্তি]] (Sydney Accord) আৰু [[Dublin Accord|ডাবলিন চুক্তি]] (Dublin Accord)ৰ আওতাত পৰে। কেৱল স্বাক্ষৰকাৰী দেশ বা অঞ্চলটো ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ অংশ হোৱাৰ পিছত প্ৰদান কৰা অৰ্হতাসমূহহে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই চুক্তি পেছাদাৰী অভিযন্তাসকলক অনুজ্ঞাপত্ৰ (licence) প্ৰদান বা চাৰ্টাৰ্ড অভিযন্তাসকলৰ পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰত্যক্ষভাৱে দায়বদ্ধ নহয়; কিন্তু স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক অৰ্হতাসমূহ ইয়াৰ আওতাত পৰে। ==স্বাক্ষৰকাৰী== [[File:Washington Accord (credentials) signatories.svg|alt=Washington Accord Signatories|center|thumb|691x691px|স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা: (২০২৫){{Legend|#1f78b4|পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী}}{{Legend|#ff7f00|আংশিক স্বাক্ষৰকাৰী}}]] তলত ৱাশ্বিংটন চুক্তিৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশ আৰু ভূখণ্ড, সংশ্লিষ্ট স্বীকৃতিদানকাৰী সংস্থা আৰু সদস্যপদ লাভৰ বছৰ দিয়া হৈছে:<ref name="Signatories"/> {| class="wikitable sortable" ! class="unsortable" | পতাকা !সদস্য ৰাষ্ট্ৰ !সদস্য সংস্থা !সদস্যপদ লাভৰ বছৰ |- |{{Flagicon|Australia}} |[[Australia|অষ্ট্ৰেলিয়া]] |[[Engineers Australia|Engineers Australia]] (Engineers Australia) |1989 |- |{{Flagicon|Bangladesh}} |[[Bangladesh|বাংলাদেশ]] |[[Institution of Engineers, Bangladesh|Institution of Engineers, Bangladesh]] (Institution of Engineers, Bangladesh) |2023 |- |{{Flagicon|Canada}} |[[Canada|কানাডা]] |[[Engineers Canada|Engineers Canada]] (Engineers Canada) |1989 |- |{{Flagicon|China}} |[[China|চীন]] |[[China Association for Science and Technology|China Association for Science and Technology]] (China Association for Science and Technology) |2016 |- |{{Flagicon|Costa Rica}} |[[Costa Rica|কষ্টা ৰিকা]] |[[Association of Engineers and Architects of Costa Rica|Association of Engineers and Architects of Costa Rica]] (Association of Engineers and Architects of Costa Rica) |2020 |- |{{Flagicon|Hong Kong}} |[[Hong Kong|হংকং]] |[[The Hong Kong Institution of Engineers|The Hong Kong Institution of Engineers]] (The Hong Kong Institution of Engineers) |1995 |- |{{Flagicon|India}} |[[India|ভাৰত]] |[[National Board of Accreditation|National Board of Accreditation]] (National Board of Accreditation) |2014 |- |{{Flagicon|Indonesia}} |[[Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়া]] |[[Persatuan Insinyur Indonesia|Persatuan Insinyur Indonesia]] (PII) |2022 |- |{{Flagicon|Ireland}} |[[Republic of Ireland|আয়াৰলেণ্ড]] |[[Engineers Ireland|Engineers Ireland]] (Engineers Ireland) |1989 |- |{{Flagicon|Japan}} |[[Japan|জাপান]] |[[Japan Accreditation Board for Engineering Education|Japan Accreditation Board for Engineering Education]] (Japan Accreditation Board for Engineering Education) |2005 |- |{{Flagicon|Malaysia}} |[[Malaysia|মালয়েছিয়া]] |[[Board of Engineers Malaysia|Board of Engineers Malaysia]] (BEM) |2009 |- |{{Flagicon|Mexico}} |[[Mexico|মেক্সিকো]] |[[Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería|Consejo de Acreditación de la Enseñanza de la Ingeniería]] (CACEI) |2022 |- |{{Flagicon|New Zealand}} |[[New Zealand|নিউজিলেণ্ড]] |[[Engineering New Zealand|Engineering New Zealand]] (Engineering New Zealand) |1989 |- |{{Flagicon|Pakistan}} |[[Pakistan|পাকিস্তান]] |[[Pakistan Engineering Council|Pakistan Engineering Council]] (Pakistan Engineering Council) |2017 |- |{{Flagicon|Philippines}} |[[Philippines|ফিলিপাইনছ]] |[[Philippine Technological Council|Philippine Technological Council]] (Philippine Technological Council) |2023 |- |{{Flagicon|Peru}} |[[Peru|পেৰু]] |[[ICACIT|ICACIT]] (ICACIT) |2018 |- |{{Flagicon|Russia}} |[[Russia|ৰাছিয়া]] |[[Association for Engineering Education of Russia|Association for Engineering Education of Russia]] (Association for Engineering Education of Russia) |2012 |- |{{Flagicon|Singapore}} |[[Singapore|ছিংগাপুৰ]] |[[Institution of Engineers Singapore|Institution of Engineers Singapore]] (Institution of Engineers Singapore) |2006 |- |{{Flagicon|South Africa}} |[[South Africa|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] |[[Engineering Council of South Africa|Engineering Council of South Africa]] (Engineering Council of South Africa) |1999 |- |{{Flagicon|South Korea}} |[[South Korea|দক্ষিণ কোৰিয়া]] |[[Accreditation Board for Engineering Education of Korea|Accreditation Board for Engineering Education of Korea]] (Accreditation Board for Engineering Education of Korea) |2007 |- |{{Flagicon|Sri Lanka}} |[[Sri Lanka|শ্ৰীলংকা]] |[[Institution of Engineers, Sri Lanka|Institution of Engineers, Sri Lanka]] (Institution of Engineers, Sri Lanka) |2014 |- |{{Flagicon|Taiwan}} |[[Taiwan|টাইৱান]] |[[Institute of Engineering Education Taiwan|Institute of Engineering Education Taiwan]] (Institute of Engineering Education Taiwan) |2007 |- |{{Flagicon|Turkey}} |[[Turkey|তুৰস্ক]] |[[MÜDEK|MÜDEK]] (MÜDEK) |2011 |- |{{Flagicon|United Kingdom}} |[[United Kingdom|যুক্তৰাজ্য]] |[[Engineering Council|Engineering Council]] (Engineering Council) |1989 |- |{{Flagicon|USA}} |[[United States|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] |[[ABET|ABET]] |1989 |} তলৰ দেশসমূহৰ অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা আছে আৰু ভৱিষ্যতে পূৰ্ণ স্বাক্ষৰকাৰী সদস্য হ'ব পাৰে: {| class="wikitable sortable" ! class="unsortable" | পতাকা !ৰাষ্ট্ৰ !সংস্থা !অস্থায়ী স্বাক্ষৰকাৰীৰ মৰ্যাদা অনুমোদিত |- |{{Flagicon|Chile}} |[[Chile|চিলি]] |[[Acredita CI|Acredita CI]] (Acredita CI) |2018 |- |{{Flagicon|Kenya}} |[[Kenya|কেনিয়া]] |[[Engineers Board of Kenya|Engineers Board of Kenya]] (EBK) |2025 |- |{{Flagicon|Mauritius}} |[[Mauritius|মৰিচাছ]] |[[Institution of Engineers Mauritius|Institution of Engineers Mauritius]] (IEM) |2024 |- |{{Flagicon|Myanmar}} |[[Myanmar|ম্যানমাৰ]] |[[Myanmar Engineering Council|Myanmar Engineering Council]] (Myanmar Engineering Council) |2019 |- |{{Flagicon|Nigeria}} |[[Nigeria|নাইজেৰিয়া]] |[[Council for the Regulation of Engineering in Nigeria|Council for the Regulation of Engineering in Nigeria]] |2023 |- |{{Flagicon|Saudi Arabia}} |[[Saudi Arabia|ছৌদি আৰৱ]] |[[Education and Training Evaluation Commission|Education and Training Evaluation Commission]] (ETEC) |2022 |- |{{Flagicon|Thailand}} |[[Thailand|থাইলেণ্ড]] |[[Thailand Accreditation Board of Engineering Education|Thailand Accreditation Board of Engineering Education]] (Thailand Accreditation Board of Engineering Education) |2019 |} ==এইবোৰো চাওক== * [[Regulation and licensure in engineering|অভিযান্ত্ৰিক পেছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান]] (Regulation and licensure in engineering) * [[Seoul Accord|ছিউল চুক্তি]] (Seoul Accord) * [[European Engineer|ইউৰোপীয় অভিযন্তা]] (European Engineer) == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহিৰা লিংক== *[http://ieagreements.org International Engineering Alliance (IEA) official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240615144835/http://ieagreements.org/ |date=2024-06-15 }} *[http://ieagreements.org/Accords/Washington International Engineering Alliance Washington Accord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203060621/http://ieagreements.org/Accords/Washington |date=2020-02-03 }} *[http://ieagreements.org/accords/washington/signatories International Engineering Alliance Washington accord signatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240630110610/https://www.ieagreements.org/accords/washington/signatories/ |date=2024-06-30 }} [[Category:Professional titles and certifications]] [[Category:Engineering education]] [[Category:Accreditation organizations]] [[Category:Professional certification in engineering]] [[শ্ৰেণী:চুক্তি]] lgy4kw5ra7yg7sn673jlqdlignopwyo 0 137891 616903 616559 2026-07-12T17:03:38Z Pranamikaadhikary 27435 616903 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|A [[South American coati]]. In July 2008, a 17-year-old student added an invented nickname to the Wikipedia article [[Coati]] as a private joke, calling them "[[Brazilian aardvark]]s". The false information lasted for six years and was propagated by hundreds of websites, several newspapers, and even a few books published by university presses.<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে। ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়। প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে। ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে। অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী, টক্সিক'লজী, অংক'লজী, ঔষধ, আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল। আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)। সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে। ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] fs2qu87u78y0rfqjjrnay0pepzqxoq0 616904 616903 2026-07-12T17:04:45Z Pranamikaadhikary 27435 616904 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে। ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়। প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে। ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে। অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী, টক্সিক'লজী, অংক'লজী, ঔষধ, আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল। আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)। সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে। ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] 4n4mcefn74l41xmyv4mf156innem3of 616905 616904 2026-07-12T17:06:05Z Pranamikaadhikary 27435 616905 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়। প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে। ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে। অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী, টক্সিক'লজী, অংক'লজী, ঔষধ, আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল। আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)। সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে। ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] gdourf1qp7a5tg3dfjkazjeq2jpq7fk 616906 616905 2026-07-12T17:06:35Z Pranamikaadhikary 27435 616906 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|Article instability and susceptibility to [[List of cognitive biases|cognitive bias]]es are two potential problem areas in a crowdsourced work like Wikipedia.]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়। প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে। ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে। অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী, টক্সিক'লজী, অংক'লজী, ঔষধ, আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল। আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)। সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে। ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] 6p8bc4umbrvsoidx1l86z5tzmuaqute 616907 616906 2026-07-12T17:07:32Z Pranamikaadhikary 27435 616907 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়। প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে। ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে। অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী, টক্সিক'লজী, অংক'লজী, ঔষধ, আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল। আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)। সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে। ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] ionktqi4luc6xnniun55mar8tq2h9m5 616908 616907 2026-07-12T17:10:44Z Pranamikaadhikary 27435 616908 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী, টক্সিক'লজী, অংক'লজী, ঔষধ, আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল। আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)। সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে। ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] 6j4krou1w1hv24s201fktyqae9vmu0v 616909 616908 2026-07-12T17:18:00Z Pranamikaadhikary 27435 616909 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> [[oncology]],<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> অংক’লজী, ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] cjffkcqqe6d7jhi93acf1491g1zzkev 616910 616909 2026-07-12T17:19:12Z Pranamikaadhikary 27435 616910 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত বাৰ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে। এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা। ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ'ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] nx40k7xc4375sy67f223acmmotbyt2v 616912 616910 2026-07-12T17:23:48Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি */ 616912 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।<ref name="samaritan">{{cite journal |last1=Anthony |first1=Denise |last2=Smith |first2=Sean W. |last3=Williamson |first3=Timothy |date=July 20, 2009 |title=Reputation and Reliability in Collective Goods |journal=Rationality and Society |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=283–306 |doi=10.1177/1043463109336804|citeseerx=10.1.1.299.9401 |s2cid=146210753 }}</ref> ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="Dartmouth">{{cite web|url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|title=Anonymous "good samaritans" produce Wikipedia's best content, says study|first=John|last=Timmer|website=Ars Technica|date=October 18, 2007|access-date=October 27, 2007|quote=Good samaritans with less than 100 edits made higher-quality contributions than those with registered accounts and equal amounts of content. In fact, anonymous contributors with a single edit had the highest quality of any group. But quality steadily declined, and more-frequent anonymous contributors were anything but Samaritans; their contributions generally didn't survive editing... The authors also recognize that contributions in the form of stubs on obscure topics might survive unaltered indefinitely, inflating the importance of single contributions...Objective ratings of quality are difficult, and it's hard to fault the authors for attempting to find an easily-measured proxy for it. In the absence of independent correlation, however, it's not clear that the measurement used actually works as a proxy. Combined with the concerns regarding anonymous contributor identity, there are enough problems with this study that the original question should probably be considered unanswered, regardless of how intuitively satisfying these results are.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archive-date=October 26, 2007|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ১২ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |title=WikiStats by S23 – List of Wikipedias |publisher=s23Wiki |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010941/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |archive-date=July 18, 2011 }}</ref> এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা।{{citation needed|date=August 2021}} ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ’ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব আৰু ফেচবুককে ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ। ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে। চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়। এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] kfwu4wq28v3lp3a6pkcfk038b56v1oy 616917 616912 2026-07-12T17:59:40Z Pranamikaadhikary 27435 /* তথ্য পৰীক্ষা কৰা */ 616917 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।<ref name="samaritan">{{cite journal |last1=Anthony |first1=Denise |last2=Smith |first2=Sean W. |last3=Williamson |first3=Timothy |date=July 20, 2009 |title=Reputation and Reliability in Collective Goods |journal=Rationality and Society |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=283–306 |doi=10.1177/1043463109336804|citeseerx=10.1.1.299.9401 |s2cid=146210753 }}</ref> ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="Dartmouth">{{cite web|url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|title=Anonymous "good samaritans" produce Wikipedia's best content, says study|first=John|last=Timmer|website=Ars Technica|date=October 18, 2007|access-date=October 27, 2007|quote=Good samaritans with less than 100 edits made higher-quality contributions than those with registered accounts and equal amounts of content. In fact, anonymous contributors with a single edit had the highest quality of any group. But quality steadily declined, and more-frequent anonymous contributors were anything but Samaritans; their contributions generally didn't survive editing... The authors also recognize that contributions in the form of stubs on obscure topics might survive unaltered indefinitely, inflating the importance of single contributions...Objective ratings of quality are difficult, and it's hard to fault the authors for attempting to find an easily-measured proxy for it. In the absence of independent correlation, however, it's not clear that the measurement used actually works as a proxy. Combined with the concerns regarding anonymous contributor identity, there are enough problems with this study that the original question should probably be considered unanswered, regardless of how intuitively satisfying these results are.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archive-date=October 26, 2007|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ১২ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |title=WikiStats by S23 – List of Wikipedias |publisher=s23Wiki |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010941/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |archive-date=July 18, 2011 }}</ref> এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা।{{citation needed|date=August 2021}} ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ’ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব<ref name="Glaser 2018">{{cite web |last1=Glaser |first1=April |title=YouTube Is Adding Fact-Check Links for Videos on Topics That Inspire Conspiracy Theories |url=https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |website=[[Slate (magazine)|Slate Magazine]] |language=en |date=August 14, 2018 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126060718/https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |url-status=live }}</ref> আৰু ফেচবুককে<ref name="Flynn 2017">{{cite web |last1=Flynn |first1=Kerry |title=Facebook outsources its fake news problem to Wikipedia—and an army of human moderators |url=https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |website=[[Mashable]] |language=en |date=October 5, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204004531/https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |url-status=live }}</ref> ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ।<ref name="Iannucci 2017">{{cite web |last1=Iannucci |first1=Rebecca |title=What can fact-checkers learn from Wikipedia? We asked the boss of its nonprofit owner |url=https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |website=[[Poynter Institute]] |date=July 6, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112174026/https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |url-status=live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে।<ref name="NYT & ChatGPT">{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Gertner| first = Jon| title = Wikipedia's Moment of Truth| work = The New York Times| access-date = 2024-05-23| date = 2023-07-18| url = https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| archive-date = July 20, 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230720125400/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| url-status = live}}</ref> চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Gertner|2023}}: "While estimates of its influence can vary, Wikipedia is probably the most important single source in the training of A.I. models. ... In fact, no one I spoke with in the tech community seemed to know if it would even be possible to build a good A.I. model without Wikipedia."</ref> এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।[41] ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।[42] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",[25] যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।[25] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] ehv2pwy8yxucu271gyl52hzyj2mamye 616918 616917 2026-07-12T18:03:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* মূল্যায়ন */ 616918 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।<ref name="samaritan">{{cite journal |last1=Anthony |first1=Denise |last2=Smith |first2=Sean W. |last3=Williamson |first3=Timothy |date=July 20, 2009 |title=Reputation and Reliability in Collective Goods |journal=Rationality and Society |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=283–306 |doi=10.1177/1043463109336804|citeseerx=10.1.1.299.9401 |s2cid=146210753 }}</ref> ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="Dartmouth">{{cite web|url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|title=Anonymous "good samaritans" produce Wikipedia's best content, says study|first=John|last=Timmer|website=Ars Technica|date=October 18, 2007|access-date=October 27, 2007|quote=Good samaritans with less than 100 edits made higher-quality contributions than those with registered accounts and equal amounts of content. In fact, anonymous contributors with a single edit had the highest quality of any group. But quality steadily declined, and more-frequent anonymous contributors were anything but Samaritans; their contributions generally didn't survive editing... The authors also recognize that contributions in the form of stubs on obscure topics might survive unaltered indefinitely, inflating the importance of single contributions...Objective ratings of quality are difficult, and it's hard to fault the authors for attempting to find an easily-measured proxy for it. In the absence of independent correlation, however, it's not clear that the measurement used actually works as a proxy. Combined with the concerns regarding anonymous contributor identity, there are enough problems with this study that the original question should probably be considered unanswered, regardless of how intuitively satisfying these results are.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archive-date=October 26, 2007|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ১২ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |title=WikiStats by S23 – List of Wikipedias |publisher=s23Wiki |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010941/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |archive-date=July 18, 2011 }}</ref> এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা।{{citation needed|date=August 2021}} ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ’ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব<ref name="Glaser 2018">{{cite web |last1=Glaser |first1=April |title=YouTube Is Adding Fact-Check Links for Videos on Topics That Inspire Conspiracy Theories |url=https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |website=[[Slate (magazine)|Slate Magazine]] |language=en |date=August 14, 2018 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126060718/https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |url-status=live }}</ref> আৰু ফেচবুককে<ref name="Flynn 2017">{{cite web |last1=Flynn |first1=Kerry |title=Facebook outsources its fake news problem to Wikipedia—and an army of human moderators |url=https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |website=[[Mashable]] |language=en |date=October 5, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204004531/https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |url-status=live }}</ref> ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ।<ref name="Iannucci 2017">{{cite web |last1=Iannucci |first1=Rebecca |title=What can fact-checkers learn from Wikipedia? We asked the boss of its nonprofit owner |url=https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |website=[[Poynter Institute]] |date=July 6, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112174026/https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |url-status=live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে।<ref name="NYT & ChatGPT">{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Gertner| first = Jon| title = Wikipedia's Moment of Truth| work = The New York Times| access-date = 2024-05-23| date = 2023-07-18| url = https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| archive-date = July 20, 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230720125400/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| url-status = live}}</ref> চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Gertner|2023}}: "While estimates of its influence can vary, Wikipedia is probably the most important single source in the training of A.I. models. ... In fact, no one I spoke with in the tech community seemed to know if it would even be possible to build a good A.I. model without Wikipedia."</ref> এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা<ref name="Stvilia2008Information">{{Cite journal |last1=Stvilia |first1=Besiki |last2=Twidale |first2=Michael B. |last3=Smith |first3=Linda C. |last4=Gasser |first4=Les |date=April 2008 |title=Information Quality Work Organization in Wikipedia |url=http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |journal=[[Journal of the American Society for Information Science and Technology]] |volume=59 |issue=6 |pages=983–1001 |citeseerx=10.1.1.163.5109 |doi=10.1002/asi.20813 |s2cid=10156153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820183345/http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |archive-date=August 20, 2007}}</ref> *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা<ref name="Petiška 016555151988860" /> *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।<ref>{{cite news |last=Fearnow |first=Benjamin |date=January 31, 2014 |title=Report: Wikipedia The Top Source Of Health Care Info For Doctors, Patients |publisher=[[CBS]] |url=http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |url-status=live |access-date=February 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131062756/http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |archive-date=January 31, 2014}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।<ref><!-- Can you trust Wikipedia? -->{{cite Q|Q110613135}}</ref> ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",<ref name="GilesJ2005Internet"/> যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।<ref name="GilesJ2005Internet"/> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।[43] এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতিৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, প্ৰকৃতিয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"[44] প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।[45] এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।" [44] তাৰ পিছত প্ৰকৃতিয়ে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ কৰা নাছিল।[47][48] এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,[49][50] নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।[51] বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।[52] ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।[53][nb 2] ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।[54] এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।[55] জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।[56] ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।" [57] ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।[58] পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[59] ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।[60] ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।[61][62][63] ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] tkjifs5ssvh85pjtz9j3nl8zq32pk54 616921 616918 2026-07-12T18:16:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* মূল্যায়ন */ 616921 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।<ref name="samaritan">{{cite journal |last1=Anthony |first1=Denise |last2=Smith |first2=Sean W. |last3=Williamson |first3=Timothy |date=July 20, 2009 |title=Reputation and Reliability in Collective Goods |journal=Rationality and Society |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=283–306 |doi=10.1177/1043463109336804|citeseerx=10.1.1.299.9401 |s2cid=146210753 }}</ref> ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="Dartmouth">{{cite web|url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|title=Anonymous "good samaritans" produce Wikipedia's best content, says study|first=John|last=Timmer|website=Ars Technica|date=October 18, 2007|access-date=October 27, 2007|quote=Good samaritans with less than 100 edits made higher-quality contributions than those with registered accounts and equal amounts of content. In fact, anonymous contributors with a single edit had the highest quality of any group. But quality steadily declined, and more-frequent anonymous contributors were anything but Samaritans; their contributions generally didn't survive editing... The authors also recognize that contributions in the form of stubs on obscure topics might survive unaltered indefinitely, inflating the importance of single contributions...Objective ratings of quality are difficult, and it's hard to fault the authors for attempting to find an easily-measured proxy for it. In the absence of independent correlation, however, it's not clear that the measurement used actually works as a proxy. Combined with the concerns regarding anonymous contributor identity, there are enough problems with this study that the original question should probably be considered unanswered, regardless of how intuitively satisfying these results are.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archive-date=October 26, 2007|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ১২ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |title=WikiStats by S23 – List of Wikipedias |publisher=s23Wiki |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010941/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |archive-date=July 18, 2011 }}</ref> এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা।{{citation needed|date=August 2021}} ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ’ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব<ref name="Glaser 2018">{{cite web |last1=Glaser |first1=April |title=YouTube Is Adding Fact-Check Links for Videos on Topics That Inspire Conspiracy Theories |url=https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |website=[[Slate (magazine)|Slate Magazine]] |language=en |date=August 14, 2018 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126060718/https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |url-status=live }}</ref> আৰু ফেচবুককে<ref name="Flynn 2017">{{cite web |last1=Flynn |first1=Kerry |title=Facebook outsources its fake news problem to Wikipedia—and an army of human moderators |url=https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |website=[[Mashable]] |language=en |date=October 5, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204004531/https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |url-status=live }}</ref> ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ।<ref name="Iannucci 2017">{{cite web |last1=Iannucci |first1=Rebecca |title=What can fact-checkers learn from Wikipedia? We asked the boss of its nonprofit owner |url=https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |website=[[Poynter Institute]] |date=July 6, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112174026/https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |url-status=live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে।<ref name="NYT & ChatGPT">{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Gertner| first = Jon| title = Wikipedia's Moment of Truth| work = The New York Times| access-date = 2024-05-23| date = 2023-07-18| url = https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| archive-date = July 20, 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230720125400/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| url-status = live}}</ref> চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Gertner|2023}}: "While estimates of its influence can vary, Wikipedia is probably the most important single source in the training of A.I. models. ... In fact, no one I spoke with in the tech community seemed to know if it would even be possible to build a good A.I. model without Wikipedia."</ref> এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা<ref name="Stvilia2008Information">{{Cite journal |last1=Stvilia |first1=Besiki |last2=Twidale |first2=Michael B. |last3=Smith |first3=Linda C. |last4=Gasser |first4=Les |date=April 2008 |title=Information Quality Work Organization in Wikipedia |url=http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |journal=[[Journal of the American Society for Information Science and Technology]] |volume=59 |issue=6 |pages=983–1001 |citeseerx=10.1.1.163.5109 |doi=10.1002/asi.20813 |s2cid=10156153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820183345/http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |archive-date=August 20, 2007}}</ref> *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা<ref name="Petiška 016555151988860" /> *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।<ref>{{cite news |last=Fearnow |first=Benjamin |date=January 31, 2014 |title=Report: Wikipedia The Top Source Of Health Care Info For Doctors, Patients |publisher=[[CBS]] |url=http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |url-status=live |access-date=February 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131062756/http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |archive-date=January 31, 2014}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।<ref><!-- Can you trust Wikipedia? -->{{cite Q|Q110613135}}</ref> ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",<ref name="GilesJ2005Internet"/> যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।<ref name="GilesJ2005Internet"/> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |work=Nature |title=Supplementary information to accompany Nature news article 'Internet encyclopedias go head to head' |date=December 22, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928012459/http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |archive-date=September 28, 2007 }}</ref>এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই নেচাৰ আলোচনীৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, নেচাৰ আলোচনীয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"<ref name=FF>{{cite web|url=http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|title=Fatally Flawed – Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature''|date=March 2006|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=June 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|archive-date=July 9, 2016|url-status=live}}</ref> নেচাৰ আলোচনীয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal| title = Britannica attacks | journal = [[Nature (journal)|Nature]]| volume = 440 | page = 582 | doi = 10.1038/440582b | date = March 30, 2006| pmid = 16572128 | issue = 7084 |bibcode = 2006Natur.440R.582. | doi-access = free }}</ref> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।"<ref name=FF/> তাৰ পিছত নেচাৰে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল,<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4840340.stm|title=Wikipedia study 'fatally flawed'|date=March 24, 2006|work=BBC News|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20060714210009/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4840340.stm|archive-date=July 14, 2006|url-status=live}}</ref> কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে নেচাৰৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ-বাটোৱাৰা কৰা নাছিল।<ref>{{cite web| title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response| work=[[Nature (journal)|Nature]]| date=March 23, 2006| url=http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071031053055/http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| archive-date=October 31, 2007| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|work=Nature Press release|title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response|date=March 23, 2006|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031052930/http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|archive-date=October 31, 2007|url-status=live}}</ref> এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,<ref>{{cite web |url=http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |title=Seth's Blog » Blog Archive » One-Sided Critiques of the Day |publisher=Blog.sethroberts.net |date=June 2, 2007 |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140428133142/http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |archive-date=April 28, 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |title=Seven years after Nature, pilot study compares Wikipedia favorably to other encyclopedias in three languages — Wikimedia blog |date=August 2, 2012 |publisher=Blog.wikimedia.org |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140615100445/http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |archive-date=June 15, 2014 |url-status=live }}</ref> নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।<ref>See author-acknowledged comments in response to the citation of the ''Nature'' study, at ''PLoS One'', 2014, [http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 ''Citation of fundamentally flawed ''Nature'' quality "study"''], in response to T. Yasseri et al. (2012), ''Dynamics of Conflicts in Wikipedia'', published June 20, 2012, DOI 10.1371/journal.pone.0038869. Retrieved July 21, 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116210930/http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 |date=January 16, 2016 }}.</ref> বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।<ref name="Can You Trust Dr. Wikipedia? 2024">{{cite news |last1=Jarry |first1=Jonathan |author1-link=Jonathan Jarry |title=Can You Trust Dr. Wikipedia? |url=https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking-technology/can-you-trust-dr-wikipedia |access-date=7 September 2024 |work=[[Office for Science and Society]] |date=6 September 2024 |language=en}}</ref> ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।<ref name=Rosenzweig>{{Cite journal|first=Roy |last=Rosenzweig |author-link=Roy Rosenzweig |title=Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past |journal=The Journal of American History |volume=93 |issue=1 |date=June 2006 |pages=117–146 |url=http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |access-date=August 11, 2006 |doi=10.2307/4486062 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425130754/http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |archive-date=April 25, 2010 |jstor=4486062 |url-access=subscription }} (Center for History and New Media)</ref>{{refn|Wikipedia's policies on [[Wikipedia:No original research|original research]], including [[WP:SYNTH|unpublished synthesis of published data]], disallow new analysis and interpretation not found in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]].|group=nb}} ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| work=[[California State University at Dominguez Hills]]| date=May 2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| access-date=December 10, 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20140721105607/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=July 21, 2014| url-status=live}}</ref> এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| publisher=Larry Press, Professor of Computer Information Systems, California State University| year=2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20110928205017/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=September 28, 2011| url-status=live}}</ref> জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।<ref>Michael Kurzidim: Wissenswettstreit. Die kostenlose Wikipedia tritt gegen die Marktführer Encarta und Brockhaus an, in: [[c't]] 21/2004, October 4, 2004, S. 132–139.</ref> ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।"<ref>Dorothee Wiegand: "Entdeckungsreise. Digitale Enzyklopädien erklären die Welt." c't 6/2007, March 5, 2007, p. 136–145. Original quote: "Wir haben in den Texten der freien Enzyklopädie nicht mehr Fehler gefunden als in denen der kommerziellen Konkurrenz"</ref> ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite SSRN |last=Bragues |first=George |title=Wiki-Philosophizing in a Marketplace of Ideas: Evaluating Wikipedia's Entries on Seven Great Minds |date=April 2007 |ssrn=978177 }}</ref> পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।<ref name="uncovered">''PC Pro'' magazine, August 2007, p. 136, "Wikipedia Uncovered".</ref> ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|title=''PC Authority'' – 'Wikipedia Uncovered'|access-date=December 31, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226143321/http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|archive-date=February 26, 2009|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite magazine |date=December 2007 |title=Wikipedia: Wissen für alle |trans-title=Wikipedia: Knowledge for Everyone |volume=2007 |issue=50 |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |pages=30–44 |quote=Einige Wikipedia-Artikel sind für Laien schlicht zu kompliziert, viele zu weitschweifig, urteilten die Tester. [Some Wikipedia articles are simply too complicated for laypersons, many too long-winded, judged the testers.] |language=de |last1=Schönert |first1=Ulf |last2=Güntheroth |first2=Horst |url=https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |access-date=January 11, 2023 |archive-date=January 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111175055/https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite magazine |date=December 5, 2007 |title=Wikipedia schlägt Brockhaus |trans-title=Wikipedia beats Brockhaus |url=http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |publisher=[[Gruner + Jahr]] |access-date=September 6, 2016 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802143802/http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |archive-date=August 2, 2009 |url-status=live }}</ref><ref>K.C. Jones: ''[http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 German Wikipedia Outranks Traditional Encyclopedia's Online Version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212231601/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 |date=December 12, 2007 }}''. [[InformationWeek]], December 7, 2007 <!--Note: This article incorrectly reports that Wikipedia articles were "judged ... more ... easy to read", in fact this was the one of the four areas where ''Brockhaus'' reached a better result (1.8 vs. 2.4 for Wikipedia)--></ref> ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।" [64] ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।[65] ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।[66] ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।[67] ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি।[68] ৰিভলি আৰু অন্যান্য। (২০১২)এ ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়াতা, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।[24] ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।[69] ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।[70] ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।" [71] ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] gwkq73sdv2u6jjxwaazainf7heobhcq 616922 616921 2026-07-12T18:22:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* মূল্যায়ন */ 616922 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।<ref name="samaritan">{{cite journal |last1=Anthony |first1=Denise |last2=Smith |first2=Sean W. |last3=Williamson |first3=Timothy |date=July 20, 2009 |title=Reputation and Reliability in Collective Goods |journal=Rationality and Society |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=283–306 |doi=10.1177/1043463109336804|citeseerx=10.1.1.299.9401 |s2cid=146210753 }}</ref> ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="Dartmouth">{{cite web|url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|title=Anonymous "good samaritans" produce Wikipedia's best content, says study|first=John|last=Timmer|website=Ars Technica|date=October 18, 2007|access-date=October 27, 2007|quote=Good samaritans with less than 100 edits made higher-quality contributions than those with registered accounts and equal amounts of content. In fact, anonymous contributors with a single edit had the highest quality of any group. But quality steadily declined, and more-frequent anonymous contributors were anything but Samaritans; their contributions generally didn't survive editing... The authors also recognize that contributions in the form of stubs on obscure topics might survive unaltered indefinitely, inflating the importance of single contributions...Objective ratings of quality are difficult, and it's hard to fault the authors for attempting to find an easily-measured proxy for it. In the absence of independent correlation, however, it's not clear that the measurement used actually works as a proxy. Combined with the concerns regarding anonymous contributor identity, there are enough problems with this study that the original question should probably be considered unanswered, regardless of how intuitively satisfying these results are.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archive-date=October 26, 2007|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ১২ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |title=WikiStats by S23 – List of Wikipedias |publisher=s23Wiki |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010941/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |archive-date=July 18, 2011 }}</ref> এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা।{{citation needed|date=August 2021}} ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ’ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব<ref name="Glaser 2018">{{cite web |last1=Glaser |first1=April |title=YouTube Is Adding Fact-Check Links for Videos on Topics That Inspire Conspiracy Theories |url=https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |website=[[Slate (magazine)|Slate Magazine]] |language=en |date=August 14, 2018 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126060718/https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |url-status=live }}</ref> আৰু ফেচবুককে<ref name="Flynn 2017">{{cite web |last1=Flynn |first1=Kerry |title=Facebook outsources its fake news problem to Wikipedia—and an army of human moderators |url=https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |website=[[Mashable]] |language=en |date=October 5, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204004531/https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |url-status=live }}</ref> ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ।<ref name="Iannucci 2017">{{cite web |last1=Iannucci |first1=Rebecca |title=What can fact-checkers learn from Wikipedia? We asked the boss of its nonprofit owner |url=https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |website=[[Poynter Institute]] |date=July 6, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112174026/https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |url-status=live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে।<ref name="NYT & ChatGPT">{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Gertner| first = Jon| title = Wikipedia's Moment of Truth| work = The New York Times| access-date = 2024-05-23| date = 2023-07-18| url = https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| archive-date = July 20, 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230720125400/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| url-status = live}}</ref> চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Gertner|2023}}: "While estimates of its influence can vary, Wikipedia is probably the most important single source in the training of A.I. models. ... In fact, no one I spoke with in the tech community seemed to know if it would even be possible to build a good A.I. model without Wikipedia."</ref> এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা<ref name="Stvilia2008Information">{{Cite journal |last1=Stvilia |first1=Besiki |last2=Twidale |first2=Michael B. |last3=Smith |first3=Linda C. |last4=Gasser |first4=Les |date=April 2008 |title=Information Quality Work Organization in Wikipedia |url=http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |journal=[[Journal of the American Society for Information Science and Technology]] |volume=59 |issue=6 |pages=983–1001 |citeseerx=10.1.1.163.5109 |doi=10.1002/asi.20813 |s2cid=10156153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820183345/http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |archive-date=August 20, 2007}}</ref> *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা<ref name="Petiška 016555151988860" /> *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।<ref>{{cite news |last=Fearnow |first=Benjamin |date=January 31, 2014 |title=Report: Wikipedia The Top Source Of Health Care Info For Doctors, Patients |publisher=[[CBS]] |url=http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |url-status=live |access-date=February 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131062756/http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |archive-date=January 31, 2014}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।<ref><!-- Can you trust Wikipedia? -->{{cite Q|Q110613135}}</ref> ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",<ref name="GilesJ2005Internet"/> যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।<ref name="GilesJ2005Internet"/> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |work=Nature |title=Supplementary information to accompany Nature news article 'Internet encyclopedias go head to head' |date=December 22, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928012459/http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |archive-date=September 28, 2007 }}</ref>এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই নেচাৰ আলোচনীৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, নেচাৰ আলোচনীয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"<ref name=FF>{{cite web|url=http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|title=Fatally Flawed – Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature''|date=March 2006|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=June 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|archive-date=July 9, 2016|url-status=live}}</ref> নেচাৰ আলোচনীয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal| title = Britannica attacks | journal = [[Nature (journal)|Nature]]| volume = 440 | page = 582 | doi = 10.1038/440582b | date = March 30, 2006| pmid = 16572128 | issue = 7084 |bibcode = 2006Natur.440R.582. | doi-access = free }}</ref> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।"<ref name=FF/> তাৰ পিছত নেচাৰে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল,<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4840340.stm|title=Wikipedia study 'fatally flawed'|date=March 24, 2006|work=BBC News|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20060714210009/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4840340.stm|archive-date=July 14, 2006|url-status=live}}</ref> কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে নেচাৰৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ-বাটোৱাৰা কৰা নাছিল।<ref>{{cite web| title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response| work=[[Nature (journal)|Nature]]| date=March 23, 2006| url=http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071031053055/http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| archive-date=October 31, 2007| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|work=Nature Press release|title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response|date=March 23, 2006|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031052930/http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|archive-date=October 31, 2007|url-status=live}}</ref> এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,<ref>{{cite web |url=http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |title=Seth's Blog » Blog Archive » One-Sided Critiques of the Day |publisher=Blog.sethroberts.net |date=June 2, 2007 |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140428133142/http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |archive-date=April 28, 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |title=Seven years after Nature, pilot study compares Wikipedia favorably to other encyclopedias in three languages — Wikimedia blog |date=August 2, 2012 |publisher=Blog.wikimedia.org |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140615100445/http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |archive-date=June 15, 2014 |url-status=live }}</ref> নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।<ref>See author-acknowledged comments in response to the citation of the ''Nature'' study, at ''PLoS One'', 2014, [http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 ''Citation of fundamentally flawed ''Nature'' quality "study"''], in response to T. Yasseri et al. (2012), ''Dynamics of Conflicts in Wikipedia'', published June 20, 2012, DOI 10.1371/journal.pone.0038869. Retrieved July 21, 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116210930/http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 |date=January 16, 2016 }}.</ref> বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।<ref name="Can You Trust Dr. Wikipedia? 2024">{{cite news |last1=Jarry |first1=Jonathan |author1-link=Jonathan Jarry |title=Can You Trust Dr. Wikipedia? |url=https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking-technology/can-you-trust-dr-wikipedia |access-date=7 September 2024 |work=[[Office for Science and Society]] |date=6 September 2024 |language=en}}</ref> ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।<ref name=Rosenzweig>{{Cite journal|first=Roy |last=Rosenzweig |author-link=Roy Rosenzweig |title=Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past |journal=The Journal of American History |volume=93 |issue=1 |date=June 2006 |pages=117–146 |url=http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |access-date=August 11, 2006 |doi=10.2307/4486062 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425130754/http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |archive-date=April 25, 2010 |jstor=4486062 |url-access=subscription }} (Center for History and New Media)</ref>{{refn|Wikipedia's policies on [[Wikipedia:No original research|original research]], including [[WP:SYNTH|unpublished synthesis of published data]], disallow new analysis and interpretation not found in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]].|group=nb}} ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| work=[[California State University at Dominguez Hills]]| date=May 2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| access-date=December 10, 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20140721105607/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=July 21, 2014| url-status=live}}</ref> এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| publisher=Larry Press, Professor of Computer Information Systems, California State University| year=2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20110928205017/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=September 28, 2011| url-status=live}}</ref> জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।<ref>Michael Kurzidim: Wissenswettstreit. Die kostenlose Wikipedia tritt gegen die Marktführer Encarta und Brockhaus an, in: [[c't]] 21/2004, October 4, 2004, S. 132–139.</ref> ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।"<ref>Dorothee Wiegand: "Entdeckungsreise. Digitale Enzyklopädien erklären die Welt." c't 6/2007, March 5, 2007, p. 136–145. Original quote: "Wir haben in den Texten der freien Enzyklopädie nicht mehr Fehler gefunden als in denen der kommerziellen Konkurrenz"</ref> ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite SSRN |last=Bragues |first=George |title=Wiki-Philosophizing in a Marketplace of Ideas: Evaluating Wikipedia's Entries on Seven Great Minds |date=April 2007 |ssrn=978177 }}</ref> পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।<ref name="uncovered">''PC Pro'' magazine, August 2007, p. 136, "Wikipedia Uncovered".</ref> ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|title=''PC Authority'' – 'Wikipedia Uncovered'|access-date=December 31, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226143321/http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|archive-date=February 26, 2009|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite magazine |date=December 2007 |title=Wikipedia: Wissen für alle |trans-title=Wikipedia: Knowledge for Everyone |volume=2007 |issue=50 |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |pages=30–44 |quote=Einige Wikipedia-Artikel sind für Laien schlicht zu kompliziert, viele zu weitschweifig, urteilten die Tester. [Some Wikipedia articles are simply too complicated for laypersons, many too long-winded, judged the testers.] |language=de |last1=Schönert |first1=Ulf |last2=Güntheroth |first2=Horst |url=https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |access-date=January 11, 2023 |archive-date=January 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111175055/https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite magazine |date=December 5, 2007 |title=Wikipedia schlägt Brockhaus |trans-title=Wikipedia beats Brockhaus |url=http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |publisher=[[Gruner + Jahr]] |access-date=September 6, 2016 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802143802/http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |archive-date=August 2, 2009 |url-status=live }}</ref><ref>K.C. Jones: ''[http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 German Wikipedia Outranks Traditional Encyclopedia's Online Version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212231601/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 |date=December 12, 2007 }}''. [[InformationWeek]], December 7, 2007 <!--Note: This article incorrectly reports that Wikipedia articles were "judged ... more ... easy to read", in fact this was the one of the four areas where ''Brockhaus'' reached a better result (1.8 vs. 2.4 for Wikipedia)--></ref> ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।"<ref>{{cite web |first=Simon |last=Williams |url=http://www.techradar.com/news/internet/web/wikipedia-vs-encyclopaedia-a-question-of-trust-316163 |title=Wikipedia vs Encyclopaedia: A question of trust? |website=Techradar.com |date=April 21, 2008 |access-date=September 6, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705234729/http://www.techradar.com/news/internet/web/wikipedia-vs-encyclopaedia-a-question-of-trust-316163 |archive-date=July 5, 2008 }}</ref> ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।<ref>{{cite journal|last1=Rector|first1=Lucy Holman|title=Comparison of ''Wikipedia'' and other encyclopedias for accuracy, breadth, and depth in historical articles|journal=Reference Services Review|volume=36|issue=1|pages=7–22|doi=10.1108/00907320810851998|year=2008}}</ref> ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।<ref>{{Cite journal |last1=Luyt |first1=Brendan |last2=Tan |first2=Daniel |date=April 1, 2010 |title=Improving Wikipedia's credibility: References and citations in a sample of history articles |journal=Journal of the American Society for Information Science and Technology |volume=61 |issue=4 |pages=715–722 |doi=10.1002/asi.21304 |hdl=10356/95416 |issn=1532-2890|hdl-access=free }}</ref> ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।<ref>{{cite journal|last1=Brown|first1=Adam R.|title=Wikipedia as a Data Source for Political Scientists: Accuracy and Completeness of Coverage|journal=PS: Political Science & Politics|date=April 8, 2011|volume=44|issue=2|pages=339–343|doi=10.1017/S1049096511000199|s2cid=154963796}}</ref> ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite journal | doi=10.3386/w18167 | title=Collective Intelligence and Neutral Point of View: The Case of Wikipedia | journal=NBER Working Paper No. 18167 | date=June 2012 | last1=Greenstein | first1=Shane | last2=Zhu | first2=Feng | doi-access=free }}</ref> ৰিভলি আৰু অন্যান্যই (২০১২) ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়া সংযোজন, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।<ref name="Reavley" /> ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite journal|last1=Hwang|first1=Thomas J.|last2=Bourgeois|first2=Florence T.|last3=Seeger|first3=John D.|title=Drug Safety in the Digital Age|journal=New England Journal of Medicine|date=June 26, 2014|volume=370|issue=26|pages=2460–2462|doi=10.1056/NEJMp1401767|pmid=24963564|doi-access=free}}</ref> ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত যাতে নিৰ্ভৰ নকৰে।<ref>{{cite journal|last1=Phillips|first1=Jennifer|last2=Lam|first2=Connie|last3=Palmisano|first3=Lisa|title=Analysis of the accuracy and readability of herbal supplement information on Wikipedia|journal=Journal of the American Pharmacists Association|date=July 1, 2014|volume=54|issue=4|pages=406–14|doi=10.1331/JAPhA.2014.13181|pmid=25063262}}</ref> ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।"<ref>{{cite journal|last1=Kräenbring|first1=Jona|last2=Monzon Penza|first2=Tika|last3=Gutmann|first3=Joanna|last4=Muehlich|first4=Susanne|last5=Zolk|first5=Oliver|last6=Wojnowski|first6=Leszek|last7=Maas|first7=Renke|last8=Engelhardt|first8=Stefan|last9=Sarikas|first9=Antonio|last10=Lovis|first10=Christian|title=Accuracy and Completeness of Drug Information in Wikipedia: A Comparison with Standard Textbooks of Pharmacology|journal=PLOS ONE|date=September 24, 2014|volume=9|issue=9|article-number=e106930|doi=10.1371/journal.pone.0106930|pmid=25250889|pmc=4174509|bibcode=2014PLoSO...9j6930K|doi-access=free}}</ref> ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা[72] ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।" [73] ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে [আৰু] প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।[74] লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলো" কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচুৰতা আছে।" [75] ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ'ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্যৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।" [76] ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ'নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱ পায় বিষয়।" [77] পিচি প্ৰ'ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বেৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বেৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা ইমানেই নহয় যে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বাৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়া তেওঁলোকে আৰু আগুৱাই নাযায় তেতিয়াৰ বাহিৰে সমস্যাজনক নহয়।" বাৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো বুজা যে "কেৱল ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।" [59] ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ'চিয়েচনৰ (CLA)[78] ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ'ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে: আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু আনসুৰক্ষা, মচি পেলাব আৰু মচি পেলাব আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া এই দীৰ্ঘদিন ধৰি বাচি আছে কাৰণ ইয়াক সংঘটিত কৰাতকৈ ভাঙি-ছিঙি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... . [D]বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষম নিয়োজিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চমানৰ সৈতে জড়িত।" [79] ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] lk8x2swip5rwq8l9u55o3c2qcrt0w02 0 137917 616978 616687 2026-07-13T09:39:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616978 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = কাপলা বিল | native_name = | other_name = <!-- Images --> | image = File:Sun sat of kapla bil captured by Arnav jyoti Deka.jpg | alt = | caption = কাপলা বিলত সূৰ্যাস্ত | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = <!-- Stats --> | location = [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]]ৰ [[বৰপেটা জিলা]]ৰ পূৰ্ব আলাদীৰ ওচৰত | group = | coordinates = {{coord|26|20|13.8|N|91|13|26.9|E|region:ZZ_type:waterbody|display =inline,title}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 10 | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | basin_countries = | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | max-depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = <!-- Map --> | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = <!-- Below --> | website = | reference = }} '''কাপলা বিল''' ({{Lang-en|Kapla Beel}}) হʼল [[অসম]]ৰ [[বৰপেটা জিলা]]ৰ সৰ্থেবাৰী ৰাজহ চক্ৰৰ অন্তৰ্গত বনিয়াকুছি-হালধীবাৰীৰ দক্ষিণ দিশত অৱস্থিত এখন আৰ্দ্ৰভূমি আৰু হ্ৰদ।<ref name=assamtribune>{{Cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=feb0319/state050|website=[[The Assam Tribune]]|title=Kapla Beel's reputation of producing local fish takes a hit|language=en|access-date=10 November 2020|archive-date=4 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190204181757/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=feb0319%2Fstate050|url-status=dead|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204181757/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=feb0319%2Fstate050|deadurl=yes}}</ref><ref name=cifri>{{Cite web|url= http://cifri.res.in/Bulletins/Bulletin%20No.104.pdf|website=[[Central Inland Fisheries Research Institute]]|title= Ecology and fisheries of beels in Assam (Page No. 20 of 81)|language=en|access-date=7 November 2020}}</ref> == ক্ষেত্ৰফল == এই হ্ৰদটোৰ মুঠ মাটি-কালি ২৫ হেক্টৰ।<ref name=cifri/> == জলজ প্ৰাণী == [[File:A sight vew of kapla bill click by arnav jyoti deka.jpg|right|thumb|কাপলা বিলত মাছ ধৰা নাও]] এই হ্ৰদটো বহুতো থলুৱা প্ৰজাতিৰ মাছ যেনে— [[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]], [[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]], [[শিঙি মাছ|শিঙি]], শ’ল (''Channa striata''), [[পুঠি মাছ|পুঠি]], [[খলিহনা মাছ|খলিহনা]], [[বৰালি মাছ|বৰালি]] আদিৰ বাসস্থান।<ref name=assamtribune/> == লগতে চাওক == *[[অসমৰ বিলসমূহৰ তালিকা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ হ্ৰদ]] [[শ্ৰেণী:বৰপেটা জিলা]] k04xham4aq018jqmq896byimwj9phv2 0 137931 616948 616843 2026-07-13T06:36:14Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 616948 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | region = [[পাশ্চাত্য দৰ্শন]] | era = [[১৯ শতিকাৰ দৰ্শন]] | image = Ludwig Feuerbach-1.2 V01-1.1.1 cropped and rotated.jpg | caption = | name = লূটৱিশ ফয়াৰবাশ | birth_name = লূটৱিশ আণ্ড্ৰেয়াছ ফন ফয়াৰবাশ<br/>{{lang|de|Ludwig Andreas von Feuerbach}} | birth_date = {{birth date|1804|7|28|df=yes}} | birth_place = [[লেণ্ডচুট]], [[বাভাৰিয়াৰ ইলেক্টৰেট]] | death_date = {{death date and age|1872|9|13|1804|7|28|df=yes}} | death_place = ৰেচেনবুৰ্গ, [[ন্যুৰেম্বুৰ্গ]]ৰ ওচৰত, [[জাৰ্মান সাম্ৰাজ্য]] | education = [[হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[বাৰ্লিন বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[আৰ্লাংগেন বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />([[পিএইচ.ডি.]] / [[Dr. phil. habil.]], 1828) | institutions = আৰ্লাংগেন বিশ্ববিদ্যালয় | school_tradition = [[নৃতাত্বিক বস্তু্বাদ]]<ref name=:0>[[Axel Honneth]], [[Hans Joas]], ''Social Action and Human Nature'', Cambridge University Press, 1988, p. 18.</ref><br />[[ধৰ্মনিৰপেক্ষ মানৱতাবাদ]]<ref>[[Robert M. Price]], [https://www.robertmprice.mindvendor.com/art_reli_secu_hum.htm Religious and Secular Humanism – What's the difference?]</ref><br />[[তৰুণ হেগেলীয়সকল]] (১৮২০ৰ দশক) | main_interests = [[ধৰ্মৰ দৰ্শন]] | notable_ideas = সকলো ধৰ্মতাত্বিক ধাৰণাই হ’ল মানৱতাত্বিক ধাৰণাৰ [[বস্তুত্বাৰোপ (মাৰ্ক্সবাদ)|বস্তুত্বাৰোপ]]<ref>{{cite book |last1=Feuerbach |first1=Ludwig |editor1-last=Eliot |editor1-first=George |title=The Essence of Christianity |date=1957|publisher=Harper & Brothers |location=New York |pages=29–30 |quote=Man—this is the mystery of religion—projects his being into objectivity, and then again makes himself an object to this projected image of himself thus converted into a subject; he thinks of himself as an object to himself, but as the object of an object, of another being than himself. Thus here. Man is an object to God.}}</ref> | thesis1_title = De infinitate, unitate, atque, communitate, rationis (On the Infinitude, Unity, and Universality of Reason) | thesis1_url = | thesis1_year = July 1828 | thesis2_title = De ratione una, universali, infinita (The One, Universal, and Infinite Reason) | thesis2_url = https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10973704_00005.html | thesis2_year = November 1828 | signature = Feuerbach sig.svg }} '''লূটৱিশ আণ্ড্ৰেয়াছ ফয়াৰবাশ'''{{efn|{{IPAc-en|ˈ|f|ɔɪ|ər|b|ɑː|x}} {{respell|FOIR|bahkh}};<ref>{{Cite Dictionary.com|Feuerbach}}।</ref>}} ({{langx|de|Ludwig Feuerbach}}, {{IPA|de|ˈluːtvɪç ˈfɔʏɐbax|pron}};<ref>{{cite book|author1=Dudenredaktion|last2=Kleiner|first2=Stefan|last3=Knöbl|first3=Ralf|year=2015|orig-year=First published 1962|title=Das Aussprachewörterbuch|trans-title=The Pronunciation Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=T6vWCgAAQBAJ|language=de|edition= 7th|location=Berlin|publisher=Dudenverlag|isbn=978-3-411-04067-4|pages=367, 566}}</ref><ref>{{cite book|last1=Krech|first1=Eva-Maria|last2=Stock|first2=Eberhard|last3=Hirschfeld|first3=Ursula|last4=Anders|first4=Lutz Christian|title=Deutsches Aussprachewörterbuch|trans-title=German Pronunciation Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=E-1tr_oVkW4C&q=deutsches+ausspracheworterbuch|language=de|year=2009|publisher=Walter de Gruyter|location=Berlin|isbn=978-3-11-018202-6|pages=507, 711}}</ref> ২৮ জুলাই ১৮০৪ – ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৮৭২) আছিল এজন জাৰ্মান দাৰ্শনিক আৰু [[নৃতত্ত্ববিদ]], যি [[তৰুণ হেগেলীয়সকল]]ৰ মাজত এজন আগশাৰীৰ ব্যক্তিত্ব আছিল। তেওঁ ১৮৪১ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ পুথি ''[[খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ সাৰমৰ্ম]]'' (The Essence of Christianity)-ৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত, য’ত তেওঁ যুক্তি দিছিল যে ঈশ্বৰ হৈছে মানৱতাৰ অপৰিহাৰ্য গুণসমূহৰেই এক প্ৰতিফলন বা প্ৰক্ষেপণ। ধৰ্মৰ প্ৰতি তেওঁৰ সমালোচনা আছিল তেওঁৰ [[নিৰীশ্বৰবাদ]], [[বস্তুবাদ]] আৰু [[ইন্দ্ৰিয়বাদ]]ৰ সমৰ্থনৰ ভেটি। তেওঁৰ চিন্তাধাৰাই [[গেয়ৰ্গ ৱিলহেল্ম ফ্ৰিডৰিখ হেগেল]] আৰু [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]ৰ দৰ্শনৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোগকাৰী সেতু হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন বিশিষ্ট আইনবিদৰ পুত্ৰ ফয়াৰবাশে পোনপটীয়াকৈ হেগেলৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিবলৈ [[বাৰ্লিন]]লৈ যোৱাৰ আগতে [[হাইডেলবাৰ্গ]]ত [[ধৰ্মতত্ত্ব]] অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৮৩০ চনত তেওঁৰ শৈক্ষিক কেৰিয়াৰ আকস্মিকভাৱে স্তব্ধ হৈ পৰে যেতিয়া তেওঁৰ বেনামীভাৱে প্ৰকাশিত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''মৃত্যু আৰু অমৰত্বৰ ওপৰত চিন্তা'' (Thoughts on Death and Immortality), ব্যক্তিগত [[অমৰত্ব]]ৰ ধাৰণাটোক আক্ৰমণ কৰাৰ বাবে আপত্তিজনক বুলি গৰিহণা দিয়া হয়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদৰ পৰা বঞ্চিত হৈ ফয়াৰবাশে তেওঁৰ জীৱনৰ বেছিভাগ সময় গ্ৰাম্য নিৰ্জনতাত কটাইছিল আৰু কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ তেওঁৰ পত্নীৰ চীনামাটিৰ কাৰখানাৰ অংশীদাৰিত্বৰ আৰ্থিক সহায়েৰে তেওঁৰ বেছিভাগ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰচনা সৃষ্টি কৰিছিল। ফয়াৰবাশৰ দৰ্শন হেগেলৰ জল্পনামূলক [[ভাৱবাদ]]ৰ সমালোচনা হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল, যাক তেওঁ ধৰ্মতত্ত্বৰ অন্তিম তথা আটাইতকৈ বিমূৰ্ত ৰূপ বুলি গণ্য কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে ভাৱবাদে চিন্তা আৰু সত্তাৰ মাজৰ প্ৰকৃত সম্পৰ্কটোক উলুটা কৰি পেলাইছে, আৰু দৰ্শনৰ প্ৰকৃত বিষয়বস্তু বিমূৰ্ত [[পৰম সত্তা (দৰ্শন)|পৰম সত্তা]] নহয়, বৰঞ্চ বাস্তৱ, ইন্দ্ৰিয়গ্ৰাহ্য মানুহহে। ''খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ সাৰমৰ্ম''ত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে ধৰ্ম হৈছে আত্ম-বিচ্ছিন্নতাৰ এক ৰূপ, য’ত মানৱতাই নিজৰ "প্ৰজাতি-সাৰমৰ্ম" (species-essence)—যেনে যুক্তিবাদ, প্ৰেম আৰু ইচ্ছাৰ অসীম ক্ষমতাক—এক ঐশ্বৰিক সত্তাৰ ওপৰত আৰোপ কৰে আৰু তাৰ পিছত তাক উপাসনা কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ৰচনাসমূহত, যাৰ ভিতৰত ''ধৰ্মৰ সাৰমৰ্মৰ ওপৰত বক্তৃতা''ও অন্তৰ্ভুক্ত, তেওঁ ধৰ্মৰ এক "দ্বিপাক্ষিক" তত্ত্ব গঢ়ি তুলিছিল য’ত ধৰ্মীয় বিশ্বাস মানুহৰ প্ৰকৃতিৰ সৈতে মুখামুখি হোৱাৰ ফলত উৎপন্ন হয়, যাৰ চালিকা শক্তি হৈছে "সুখৰ প্ৰতি ধাউতি" আৰু মৃত্যুৰ ভয়। ফয়াৰবাশৰ চিন্তাধাৰাই তেওঁৰ সমসাময়িকসকলৰ ওপৰত, বিশেষকৈ মাৰ্ক্স আৰু [[ফ্ৰিডৰিখ এংগেলছ]]ৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। মাৰ্ক্সে হেগেলৰ ক্ষেত্ৰত ফয়াৰবাশৰ বস্তুবাদী বিপৰ্যয় আৰু তেওঁৰ বিচ্ছিন্নতাৰ তত্ত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল, কিন্তু পিছলৈ তেওঁৰ ''[[ফয়াৰবাশৰ ওপৰত থিছিছ]]'' (Theses on Feuerbach)-ত ফয়াৰবাশক সমালোচনা কৰিছিল। মাৰ্ক্সৰ মতে ফয়াৰবাশৰ বস্তুবাদ অতিমাত্ৰা চিন্তাপ্ৰধান আছিল আৰু তেওঁ মানৱতাক এক স্থিৰ "[[সাৰমৰ্ম]]" হিচাপে বুজিছিল, বাস্তৱ সামাজিক আৰু ঐতিহাসিক চৰ্চা বা [[প্ৰেক্সিদ (প্ৰক্ৰিয়া)|প্ৰয়োগ]] (praxis)-ৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা নহয়। ফয়াৰবাশৰ কৰ্মৰাজিয়ে [[ফ্ৰিডৰিখ নিৎচে]] আৰু [[চিগমুণ্ড ফ্ৰয়েড]]ৰ চিন্তাধাৰাৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} hnolpesjgca33fuwnpa0bxbaacgwe6a 2 137933 616867 2026-07-12T12:50:27Z চুপুমানা 50760 নতুন পৃষ্ঠা: '''মোৰ''' '''স্মৃতিৰ কাহিনী''' "স্মৃতিৰ বাটেৰে ডিগবৈলৈ" প্ৰথম খণ্ড — "শৈশৱৰ সেই দিনবোৰ" আজি মনটো বৰ বেয়া লাগিছে... বাৰে বাৰে মোৰ স্মৃতিৰ বুকুৰ মাজত জীয়াই থকা সেই ডিগবৈখনলৈ মন উভতি গৈ... 616867 wikitext text/x-wiki '''মোৰ''' '''স্মৃতিৰ কাহিনী''' "স্মৃতিৰ বাটেৰে ডিগবৈলৈ" প্ৰথম খণ্ড — "শৈশৱৰ সেই দিনবোৰ" আজি মনটো বৰ বেয়া লাগিছে... বাৰে বাৰে মোৰ স্মৃতিৰ বুকুৰ মাজত জীয়াই থকা সেই ডিগবৈখনলৈ মন উভতি গৈছে। সেই ঠাইখন... য'ত মোৰ শৈশৱৰ হাঁহিবোৰ, সৰু সৰু সপোনবোৰ আৰু অলেখ মিঠা স্মৃতি লুকাই আছে। ডিগবৈৰ কথা ভাবি থাকোঁতেই কেতিয়ানো মনৰ মাজৰ পৰা এটা কবিতা ওলাই আহিল। শব্দবোৰ যেন নিজে নিজেই আহি মোৰ কলমৰ আগত বহিলহি। আজি মোৰ শৈশৱৰ সেই বান্ধৱী পাপৰিলৈও বৰকৈ মনত পৰিছে। কিমান যে কাজিয়া কৰিছিলোঁ আমি দুয়োজনীয়ে... সৰু সৰু কথাতে অভিমান, সৰু সৰু কথাতে মুখ ফোলোৱা, কিন্তু সেই নীৰৱতা বেছি সময়লৈ নাথাকিছিল। অলপ সময় পিছতেই আকৌ দুয়োজনী একেলগে কথা পাতিছিলোঁ, হাঁহিছিলোঁ, আগৰ দৰে হৈ পৰিছিলোঁ। একেলগে হাতত হাত ধৰি স্কুললৈ যোৱা, একেলগে খেলি সময় পাৰ কৰা—আৰু যে ক'ত কি কি... একেলগে চাইকেল চলাব শিকাৰ সেই দিনবোৰো মোৰ মনত আজিও  সজীৱ হৈ আছে। স্কুলৰ গৰম বন্ধৰ জাননী দিয়াৰ দিনটোও আছিল আমাৰ বাবে এটা বিশেষ দিন। সেইদিনা ৰাতিপুৱাই উঠি আনৰ ঘৰত গৈ ফুল চুৰি কৰি আনিছিলোঁ আৰু সেই ফুলবোৰ স্কুলৰ চাৰ-বাইদেউসকলক  দিছিলোঁ। সেই সৰু সৰু দুষ্টালি, সেই সৰু সৰু আনন্দবোৰৰ মাজতেই লুকাই আছিল আমাৰ শৈশৱৰ নিৰ্মল সুখ। আজি সেই দিনবোৰলৈ মনত পেলালে বৰকৈ হাঁহি উঠে। কি কি যে কৰিছিলোঁ আমি... সেই কাজিয়াবোৰো আজি কিমান মৰমৰ স্মৃতি হৈ পৰিছে। সেই সৰু সৰু অভিমানবোৰৰ মাজতো আছিল এক গভীৰ বন্ধুত্ব, আছিল শৈশৱৰ নিৰ্মল ভালপোৱা। সময় পাৰ হৈ গ'ল... কিন্তু ডিগবৈৰ সেই দিনবোৰ, সেই বান্ধৱী, সেই হাঁহিবোৰ— আজিও মোৰ হৃদয়ৰ এটা কোণত একেই সজীৱ হৈ আছে। যদি এই কাহিনীটোৱে আপোনালোকৰ মনতো শৈশৱৰ কোনো মিঠা স্মৃতি জগাই তোলে, তেন্তে আপোনালোকৰ মৰম আৰু আশীৰ্বাদেই মোৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰেৰণা হ'ব।আপোনালোকৰ মৰমে মোক এনেদৰে মোৰ স্মৃতিৰ বাটেৰে আগবাঢ়ি যাবলৈ সাহস দিব। ধন্যবাদ। ❤️ p40eagiqwevd1dzsjkv5fpeac1vvctl 0 137934 616878 2026-07-12T13:19:45Z Psneog 141 [[ৱাশ্বিংটন চুক্তি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 616878 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ৱাশ্বিংটন চুক্তি]] qyloqxz1dtt4590dcn9hd9b0nk1yz28 10 137935 616879 2026-07-12T13:23:55Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{DMCA|Use Hiberno-English|from|{{{date|}}}|All Wikipedia articles written in Hiberno-English}} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 616879 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{DMCA|Use Hiberno-English|from|{{{date|}}}|All Wikipedia articles written in Hiberno-English}} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> aw7mbcx7dnndo4xnp8sdxbl2wlzi7wg 10 137936 616880 2026-07-12T13:24:54Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{Documentation subpage}} {{High-use}} ==Usage== {{Tlx|{{PAGENAME}}|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} This maintenance template adds articles to [[:Category:{{BASEPAGENAME}}]] to denote articles that have [[Hiberno-English]] spelling.{{clarify|reason=The article says that spelling in Hiberno-English is the same as in British English.}} {{User:Ohconfucius/USE disclaimer}} ==See also== {{Use X English}} == TemplateData == {{TemplateDataHeade... 616880 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} ==Usage== {{Tlx|{{PAGENAME}}|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} This maintenance template adds articles to [[:Category:{{BASEPAGENAME}}]] to denote articles that have [[Hiberno-English]] spelling.{{clarify|reason=The article says that spelling in Hiberno-English is the same as in British English.}} {{User:Ohconfucius/USE disclaimer}} ==See also== {{Use X English}} == TemplateData == {{TemplateDataHeader}} <templatedata> { "description": "Placed near the top of an article; informs editors to use Irish English in the article", "format": "{{_|_=_}}\n", "params": { "date": { "label": "Month and year", "description": "The month and year that the template was last spell-checked for compliance with this dialect of English. \"{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}\" inserts the current month and year automatically.", "type": "line", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}", "example": "January 2013", "suggested": true } } } </templatedata> <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Use English templates]] [[Category:Templates with no visible output]] }}</includeonly> 821ta8d199qaxn8c9n9ddd8l458cri3 0 137937 616881 2026-07-12T13:26:42Z হানিফ আলী 19725 নতুন পৃষ্ঠা 616881 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = ৪৪ | number-3 = ০৪৪ | name = আদ-দুখান | name-ar = الدخان | name-en = ধোঁৱা | prev_sura = [[আয-যুখৰুফ|কোৰআন ৪৩]] | next_sura = [[আল-জাছিয়া|কোৰআন ৪৫]] | Classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]] <ref>{{cite web |url=https://sunnah.com/tirmidhi:2249 |title=Chapters On Al-Fitan |website=sunnah.com |date=1 Sep 2024}}</ref> | othernames-ar = <!-- alternate Arabic names --> | othernames = | juz = ২৫ | rukus = ৩ | verses = ৫৯ | words = ৩৪৬ | letters = ১৪৩৯ | muqattaat = হা মিম حم | sajdahs = <!-- only if applicable --> | audio = Chapter 44, Ad-Dukhan (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} {{Quran}} '''আদ-দুখান''' ({{langx|ar|الدخان}}, {{Transliteration|ar|ad-dukhān}}; {{small|meaning:}} ধোঁৱা) [[কোৰআন]]ৰ ৪৪তম [[ছূৰা]] (অধ্যয়) আৰু ইয়াৰ ৫৯টা [[আয়াত]] (পদ) আছে। ''দুখান'' অৰ্থাৎ 'ধোঁৱা' শব্দটো ১০নং আয়াতত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[http://quranexplorer.com/index/Sura_044_Ad_Dukhan_SMOKE.aspx Quran sura 44]</ref> :<big>حم</big> ۝ <ref>Arabic script in Unicode symbol for a Quran verse, U+06DD, page 3, [http://www.evertype.com/standards/iso10646/pdf/09419-encode-koranic.pdf Proposal for additional Unicode characters]<br />[[George Sale]] translates حم as H. M.</ref> প্ৰথম আয়াতটো কোৰআনৰ মুকাতাআতৰ অন্যতম, কিছুমান অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে প্ৰকাশ পোৱা আখৰৰ সংমিশ্ৰণ। ৩৭ আয়াতত তুব্বা লোকসকলৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, ব্যাখ্যাকাৰীসকলে বুজাইছে যে ইয়াৰদ্বাৰা চেবাৰ লোকসকলক বুজোৱা হৈছে। বিশ্বাস কৰা বাহিনী ([[শ্বানে নুজুল|আছবাব আল-নুজুল]])ৰ সময় আৰু প্ৰসংগভিত্তিক পটভূমিৰ সন্দৰ্ভত ই পূৰ্বৰ "[[মক্কান ছূৰা|মক্কান ছূৰা]]", অৰ্থাৎ ই পিছলৈ [[মদিনা|মদীনা]]ত নহয়, [[মক্কা]]ত অৱতীৰ্ণ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==সাৰাংশ== *'''১-৬''' মৰ্যাদা ৰাতিত নামি পঠিওৱা [[কোৰআন]] *'''৭''' [[আল্লাহ]] জীৱনৰ একমাত্ৰ উৎস *'''৮-১৫''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসীসকলে]] যন্ত্ৰণাদায়ক ধোঁৱাৰে সতৰ্ক কৰি দিছিল *'''১৬-৩২''' [[মুছা]]ক পেলাই দিয়াৰ বাবে [[ফেৰাউন|ফৰৌণ]] আৰু তেওঁৰ লোকসকলক ধ্বংস কৰা হ’ল *'''৩৩-৩৭''' [[মক্কা]]ৰ লোকসকলে তুব্বা লোকসকলৰ ভাগ্যৰ সৈতে সতৰ্ক কৰি দিছিল। *'''৩৮-৩৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] ধেমালিতে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড সৃষ্টি কৰা নাছিল *'''৪০-৪২''' [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]]টো যেতিয়া সকলোৱে তোমালোকে বীজ সিঁচা সেইখিনি চপাব *'''৪৩-৫০''' [[জাহান্নাম|নৰকত]] দুষ্টৰ অভিশাপ *'''৫১-৫৭''' [[জান্নাত]]ত সৎ লোকৰ পুৰস্কাৰ *'''৫৮''' উপদেশ হিচাপে [[আৰবী ভাষা]]ত অৱতীৰ্ণ হৈছে [[কোৰআন]]।<ref>{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}</ref> ==হাদিছ== {{Main|হাদিছ}} * মছৰুক ইবনে আজদা’ বৰ্ণিত: এদিন মই ইবনে মাছুদৰ ওচৰলৈ গ’লোঁ আৰু তেওঁ ক’লে, “যেতিয়া [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্বে]] [[ইছলাম]] গ্ৰহণ কৰাত পলম কৰিছিল, তেতিয়া মই নবীক মই [[আল্লাহ]]ক অভিশাপ দিবলৈ আল্লাহক আমন্ত্ৰণ জনাইছিলো, গতিকে তেওঁলোকে এটা (আকাল) বছৰত আক্ৰান্ত হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁলোকৰ বহুতৰে [[মৃত্যু]] হৈছিল আৰু তেওঁলোকে মৃতদেহবোৰ খাইছিল আৰু আবু চুফিয়ানে [[নবী]]ৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে, ‘হে [[মুহাম্মদ]]! আপুনি মানুহক ভাল ৰখাৰ নিৰ্দেশ দিবলৈ আহিছিল।” 'তেন্তে তোমালোকক চাই থাকক সেইদিনা যে আকাশে একপ্ৰকাৰৰ ধোঁৱা উলিয়াই আনিব। ' (৪৪.১০) যেতিয়া দুৰ্ভিক্ষ আঁতৰি গ’ল, তেতিয়া জনসাধাৰণে আকৌ এবাৰ [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] হিচাপে ত্যাগ কৰিলে (ছূৰা "আদ-দুখান"-৪৪ত) সেই কথাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে: 'যিদিনা আমি তোমাক শক্তিশালী দখলেৰে ধৰিম। ' (৪৪.১৬) আৰু [[বদৰৰ যুদ্ধ]]ৰদিনাও সেইটোৱেই হৈছিল।" আছবাথে মনছুৰৰ কৰ্তৃত্বৰ ওপৰত আৰু কয়, "[[আল্লাহ]]ৰ ৰাছুলে তেওঁলোকৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে আৰু সাত দিন ধৰি প্ৰচণ্ড [[বৰষুণ]] হ'ল। গতিকে মানুহে অত্যধিক বৰষুণৰ অভিযোগ কৰিলে। নবীয়ে ক'লে, 'হে আল্লাহ! (বৰষুণ হওক) আমাৰ চাৰিওফালে আৰু আমাৰ ওপৰত নহয়। ' গতিকে ডাৱৰবোৰ তেওঁৰ মূৰৰ ওপৰত বিয়পি পৰিল আৰু চৌপাশৰ ওপৰত বৰষুণ দিলে।" <ref>Translation of [[Sahih Bukhari]], Book 17: Invoking Allah for Rain (Istisqaa) Volume 2, Number 133</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/017.sbt.html#002.017.133|title=SAHIH BUKHARI, BOOK 17: Invoking Allah for Rain (Istisqaa)}}</ref> * মাছৰুক ইবনে আজদা’ বৰ্ণিত: আমি আব্দুল্লাহ বিন মাছুদৰ ওপৰত আহিলোঁ আৰু তেওঁ ক’লে, “হে মানুহবোৰ! যদি কোনোবাই কিবা এটা জানে, তেন্তে তেওঁ সেইটো ক’ব পাৰে, কিন্তু যদি তেওঁ সেইটো নাজানে, তেন্তে তেওঁ ক’ব লাগে, “আল্লাহে ভালকৈ জানে,’ কাৰণ ই এনেকুৱা এটা কথাৰ বিষয়ে ক’বলৈ জ্ঞান থকাৰ লক্ষণ যিটো কোনোবাই নাজানে, ‘আল্লাহে ভালকৈ জানে। ’ আল্লাহে তেওঁৰ নবীক ক’লে: ‘কওক (হে মহম্মদ! ) মই আপোনাৰপৰা এই (কোৰআন)ৰ বাবে কোনো মজুৰি বিচৰা নাই আৰু ময়ো অভিনয় কৰাসকলৰ ভিতৰত এজন নহয় (যি ব্যক্তিয়ে অস্তিত্বহীন বস্তুৰ অভিনয় কৰে)। (৩৮.৮৬) এতিয়া মই আপোনালোকক আদ-দুখান (ধোঁৱা)ৰ বিষয়ে ক’ম, আল্লাহৰ ৰাছুলে কোৰেইচসকলক ইছলাম গ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল, কিন্তু তেওঁলোকে সঁহাৰি পলম কৰিছিল। গতিকে তেওঁ ক’লে, “হে আল্লাহ! ইউছুফৰ সাত বছৰৰ দুৰ্ভিক্ষৰ দৰে সাত বছৰৰ দুৰ্ভিক্ষ তেওঁলোকৰ ওপৰত পঠিয়াই তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে মোক সহায় কৰা।” গতিকে আকালৰ বছৰটোৱে তেওঁলোকক আগুৰি ধৰিলে আৰু মৃত জীৱ-জন্তু আৰু ছাল খোৱালৈকে সকলো ধ্বংস হৈ গ’ল। তীব্ৰ ভোকৰ বাবেই মানুহে কল্পনা কৰিবলৈ ধৰিলে যে তেওঁলোকৰ আৰু আকাশৰ মাজত ধোঁৱা দেখা যাব। আল্লাহে ক’লে, ‘তেন্তে তোমালোকক সেইদিনালৈ চোৱা-চিতা কৰক, যিদিনা আকাশে মানুহক আবৰি ৰাখিব, স্পষ্টকৈ দেখা পোৱা একপ্ৰকাৰৰ ধোঁৱা উলিয়াই আনিব। . . এইটো যন্ত্ৰণাদায়ক যন্ত্ৰণা। ' (৪৪.১০-১১) (গতিকে তেওঁলোকে আল্লাহক আমন্ত্ৰণ কৰিলে) "হে আমাৰ প্ৰভু! আমাৰপৰা শাস্তি আঁতৰাই দিয়া সঁচাকৈয়ে আমি মুমিন।" তেওঁলোকৰ বাবে কেনেকৈ এটা (কাৰ্যকৰী) সোঁৱৰণী থাকিব পাৰে যেতিয়া এজন পাঁচনি, কথাবোৰ স্পষ্টকৈ বুজাই, ইতিমধ্যে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ আহিছে? তেতিয়া তেওঁলোকে তেওঁৰপৰা আঁতৰি আহি কৈছিল: ‘এজন শিকাইছে (মানুহে), পাগল?’। 'আমি সঁচাকৈয়ে কিছুসময়ৰ বাবে শাস্তি আঁতৰাই দিম, কিন্তু সঁচাকৈয়ে, আপুনি (কফিৰলৈ) ঘূৰি যাব। ' (৪৪.১২-১৫) কিয়ামতৰ দিনত শাস্তি আঁতৰোৱা হ’বনে?" 'আব্দুল্লাই লগতে ক'লে, "তেওঁলোকৰপৰা কিছুসময়ৰ বাবে শাস্তি আঁতৰোৱা হ'ল কিন্তু তেওঁলোক কুফিৰলৈ ঘূৰি আহিল, গতিকে আল্লাহে বদৰৰদিনা তেওঁলোকক ধ্বংস কৰিলে। আল্লাহে ক’লে, ‘যিদিনা আমি তোমালোকক শক্তিশালী দখলেৰে ধৰিম। আমি সঁচাকৈয়ে (তেতিয়া) প্ৰতিশোধ ল’ম।" (৪৪.১৬)<ref>Translation of [[Sahih Bukhari]], Book 60:Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh)) Volume 6, Number 333</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/060.sbt.html#006.060.333|title=SAHIH BUKHARI, BOOK 60: Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (Pbuh))}}</ref> == তথ্য == {{reflist}} ==বাহ্যিক লিংক== *{{Wikisource-inline|list= **[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Smoke|Smoke]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall **[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/44. The Drought|44. The Drought]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali }} *[https://quran.com/44 Quran 44], 2020 translation by [[Mustafa Khattab]] {{Al-Quran's Suras}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোৰআন]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]] 3bbsemzb3rwn04twq46z9yyswa94g1i 0 137938 616882 2026-07-12T13:26:56Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{চমু বিৱৰণ|উত্তৰ আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ এটা দ্বীপ}} {{About|দ্বীপটোৰ বিষয়ে|সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ|আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য|যুক্তৰাজ্যৰ অংশ|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|Ireland (disambiguation)}} {{pp-semi-indef}} {{... 616882 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|উত্তৰ আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ এটা দ্বীপ}} {{About|দ্বীপটোৰ বিষয়ে|সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ|আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য|যুক্তৰাজ্যৰ অংশ|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|Ireland (disambiguation)}} {{pp-semi-indef}} {{pp-move}} {{Use Hiberno-English|date=March 2022}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox islands |name = আয়াৰলেণ্ড |local_name = {{unbulleted list|list_style=text-align:center;font-weight: normal; |{{native name|ga|Éire}} |{{native name|sco-ulster|Airlann}} }} |image_name = File:Ireland (MODIS).jpg |image_caption = ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তোলা আয়াৰলেণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ |image_alt = আয়াৰলেণ্ডৰ উপগ্ৰহ চিত্ৰ |map_image = Map of Ireland in Europe.svg |map_caption = {{map caption|country<!--island-->={{nobold|আয়াৰলেণ্ড}}|location_color=dark green|region=ইউৰোপ|region_color=dark grey}} |location = উত্তৰ-পশ্চিম ইউৰোপ |coordinates = {{Coord|53|N|8|W|type:country_scale:2500000|display=inline,title}} |archipelago = [[ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ]] |waterbody = আটলাণ্টিক মহাসাগৰ |area_km2 = 84421 |area_footnotes = <ref name="irlgeog">{{cite web |url=http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |title=Geography of Ireland |publisher=[[Government of Ireland]] |access-date=11 November 2009 |last=Nolan |first=William |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |archive-date=24 November 2009 }}</ref> |rank = ২০তম<ref name="royle">{{cite journal |last=Royle |first=Stephen A. |title=Beyond the boundaries in the island of Ireland |journal=Journal of Marine and Island Cultures |volume=1 |issue=2 |date=December 2012 |pages=91–98 |doi=10.1016/j.imic.2012.11.005|doi-access=free |bibcode=2012JMICu...1...91R }}</ref> |coastline_km = 7,527 |coastline_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |title=Irish Coastal Habitats: A Study of Impacts on Designated Conservation Areas |website=heritagecouncil.ie |publisher=Heritage Council |access-date=2 November 2020 |archive-date=3 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203160047/https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Neilson |first1=Brigitte |last2=Costello |first2=Mark J. |title=The Relative Lengths of Seashore Substrata Around the Coastline of Ireland as Determined by Digital Methods in a Geographical Information System |journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science |date=1999 |volume=49 |issue=4 |pages=501–508 |doi=10.1006/ecss.1999.0507 |bibcode=1999ECSS...49..501N }}</ref> |highest_mount = [[Carrauntoohil]] |demonym = আইৰিছ |elevation_m = 1041 |country = [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]] |country_largest_city = [[ডাবলিন]], জনসংখ্যা: ১,৪৫৮,১৫৪ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০২২)<ref>{{cite news |title=Population at Each Census by Sex and County, 1841 to 2022 |url=https://data.cso.ie/table/FY001}}</ref> |country_largest_city_type = চহৰ |country1 = [[যুক্তৰাজ্য]] |country1_admin_divisions_title = [[যুক্তৰাজ্যৰ দেশসমূহ|দেশ]] |country1_admin_divisions = [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] |country1_largest_city = [[বেলফাষ্ট]], জনসংখ্যা: ৬৭১,৫৫৯ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০১১)<ref>{{cite web|url=https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|title=Belfast Metropolitan Area Plan|website=Planningni.gov|access-date=11 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013522/https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|archive-date=7 November 2017|url-status=live}}</ref> |country1_largest_city_type = চহৰ |population = 7,185,600 |population_as_of = ২০২৩ চনৰ আনুমানিক হিচাপ |population_footnotes = {{efn|চাৰিওফালৰ সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি}}<ref>{{cite web |title=Population and Migration Estimates, April 2023 |date=25 September 2023 |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |publisher=Central Statistics Office |access-date=17 January 2024 |archive-date=25 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925143020/https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |url-status=live }}</ref> |population_rank = ১৯তম (দ্বীপসমূহৰ ভিতৰত) |density_km2 = 82.2 |languages = {{cslist |[[হাইবাৰ্নো-ইংৰাজী|ইংৰাজী]] |[[আইৰিছ ভাষা|আইৰিছ]] |[[Irish Sign Language|আইৰিছ সাংকেতিক ভাষা (ISL)]] |[[Ulster Scots dialect|আলষ্টাৰ স্কটছ]] |[[Northern Ireland Sign Language|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড সাংকেতিক ভাষা (NISL)]] |[[Shelta]] }} |ethnic_groups = {{unbulleted list |90.0% [[শ্বেতাংগ]] |2.8% [[এছীয়]] |1.2% [[কৃষ্ণাংগ]] |0.3% [[আৰব]] |1.2% অন্যান্য ({{inc.}} [[বহুজাতিক জনগোষ্ঠী|মিশ্ৰ]]) |4.5% উল্লেখ কৰা হোৱা নাই<ref>{{cite web |url=https://data.cso.ie/table/FY023 |title=Population Usually Resident and Present in the State |publisher=[[Central Statistics Office (Ireland)|Central Statistics Office]] |date=30 May 2023 |access-date=7 October 2023 |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531023003/https://data.cso.ie/table/FY023 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf|date=September 2022 |title=Census 2021 Main statistics for Northern Ireland, Statistical bulletin, Ethnic group |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |page=4 |access-date=7 October 2023 |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205220600/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf |url-status=live }}</ref> }} |timezone1 = [[গ্ৰিনউইচ গড় সময়]] |utc_offset1 = +0 |timezone1_DST = {{indented plainlist| * [[আইৰিছ মান সময়]] * [[ব্ৰিটিছ গ্ৰীষ্মকালীন সময়]] }} |utc_offset1_DST = +1 |footnotes = }} == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} lf83inc88ucboutov4itv2rh5uow1fm 616883 616882 2026-07-12T13:31:35Z Psneog 141 /* তথ্য়সূত্ৰ */ 616883 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|উত্তৰ আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ এটা দ্বীপ}} {{About|দ্বীপটোৰ বিষয়ে|সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ|আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য|যুক্তৰাজ্যৰ অংশ|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|Ireland (disambiguation)}} {{pp-semi-indef}} {{pp-move}} {{Use Hiberno-English|date=March 2022}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox islands |name = আয়াৰলেণ্ড |local_name = {{unbulleted list|list_style=text-align:center;font-weight: normal; |{{native name|ga|Éire}} |{{native name|sco-ulster|Airlann}} }} |image_name = File:Ireland (MODIS).jpg |image_caption = ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তোলা আয়াৰলেণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ |image_alt = আয়াৰলেণ্ডৰ উপগ্ৰহ চিত্ৰ |map_image = Map of Ireland in Europe.svg |map_caption = {{map caption|country<!--island-->={{nobold|আয়াৰলেণ্ড}}|location_color=dark green|region=ইউৰোপ|region_color=dark grey}} |location = উত্তৰ-পশ্চিম ইউৰোপ |coordinates = {{Coord|53|N|8|W|type:country_scale:2500000|display=inline,title}} |archipelago = [[ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ]] |waterbody = আটলাণ্টিক মহাসাগৰ |area_km2 = 84421 |area_footnotes = <ref name="irlgeog">{{cite web |url=http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |title=Geography of Ireland |publisher=[[Government of Ireland]] |access-date=11 November 2009 |last=Nolan |first=William |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |archive-date=24 November 2009 }}</ref> |rank = ২০তম<ref name="royle">{{cite journal |last=Royle |first=Stephen A. |title=Beyond the boundaries in the island of Ireland |journal=Journal of Marine and Island Cultures |volume=1 |issue=2 |date=December 2012 |pages=91–98 |doi=10.1016/j.imic.2012.11.005|doi-access=free |bibcode=2012JMICu...1...91R }}</ref> |coastline_km = 7,527 |coastline_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |title=Irish Coastal Habitats: A Study of Impacts on Designated Conservation Areas |website=heritagecouncil.ie |publisher=Heritage Council |access-date=2 November 2020 |archive-date=3 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203160047/https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Neilson |first1=Brigitte |last2=Costello |first2=Mark J. |title=The Relative Lengths of Seashore Substrata Around the Coastline of Ireland as Determined by Digital Methods in a Geographical Information System |journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science |date=1999 |volume=49 |issue=4 |pages=501–508 |doi=10.1006/ecss.1999.0507 |bibcode=1999ECSS...49..501N }}</ref> |highest_mount = [[Carrauntoohil]] |demonym = আইৰিছ |elevation_m = 1041 |country = [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]] |country_largest_city = [[ডাবলিন]], জনসংখ্যা: ১,৪৫৮,১৫৪ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০২২)<ref>{{cite news |title=Population at Each Census by Sex and County, 1841 to 2022 |url=https://data.cso.ie/table/FY001}}</ref> |country_largest_city_type = চহৰ |country1 = [[যুক্তৰাজ্য]] |country1_admin_divisions_title = [[যুক্তৰাজ্যৰ দেশসমূহ|দেশ]] |country1_admin_divisions = [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] |country1_largest_city = [[বেলফাষ্ট]], জনসংখ্যা: ৬৭১,৫৫৯ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০১১)<ref>{{cite web|url=https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|title=Belfast Metropolitan Area Plan|website=Planningni.gov|access-date=11 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013522/https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|archive-date=7 November 2017|url-status=live}}</ref> |country1_largest_city_type = চহৰ |population = 7,185,600 |population_as_of = ২০২৩ চনৰ আনুমানিক হিচাপ |population_footnotes = {{efn|চাৰিওফালৰ সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি}}<ref>{{cite web |title=Population and Migration Estimates, April 2023 |date=25 September 2023 |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |publisher=Central Statistics Office |access-date=17 January 2024 |archive-date=25 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925143020/https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |url-status=live }}</ref> |population_rank = ১৯তম (দ্বীপসমূহৰ ভিতৰত) |density_km2 = 82.2 |languages = {{cslist |[[হাইবাৰ্নো-ইংৰাজী|ইংৰাজী]] |[[আইৰিছ ভাষা|আইৰিছ]] |[[Irish Sign Language|আইৰিছ সাংকেতিক ভাষা (ISL)]] |[[Ulster Scots dialect|আলষ্টাৰ স্কটছ]] |[[Northern Ireland Sign Language|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড সাংকেতিক ভাষা (NISL)]] |[[Shelta]] }} |ethnic_groups = {{unbulleted list |90.0% [[শ্বেতাংগ]] |2.8% [[এছীয়]] |1.2% [[কৃষ্ণাংগ]] |0.3% [[আৰব]] |1.2% অন্যান্য ({{inc.}} [[বহুজাতিক জনগোষ্ঠী|মিশ্ৰ]]) |4.5% উল্লেখ কৰা হোৱা নাই<ref>{{cite web |url=https://data.cso.ie/table/FY023 |title=Population Usually Resident and Present in the State |publisher=[[Central Statistics Office (Ireland)|Central Statistics Office]] |date=30 May 2023 |access-date=7 October 2023 |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531023003/https://data.cso.ie/table/FY023 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf|date=September 2022 |title=Census 2021 Main statistics for Northern Ireland, Statistical bulletin, Ethnic group |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |page=4 |access-date=7 October 2023 |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205220600/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf |url-status=live }}</ref> }} |timezone1 = [[গ্ৰিনউইচ গড় সময়]] |utc_offset1 = +0 |timezone1_DST = {{indented plainlist| * [[আইৰিছ মান সময়]] * [[ব্ৰিটিছ গ্ৰীষ্মকালীন সময়]] }} |utc_offset1_DST = +1 |footnotes = }} '''আয়াৰলেণ্ড'''{{efn|{{IPAc-en|audio=en-us-Ireland.ogg|ˈ|aɪər|l|ən|d}}, {{respell|IRE|lənd}}; {{langx|ga|[[Éire]]}} {{IPA|ga|ˈeːɾʲə||Ga-Éire.oga}}; [[Ulster Scots dialect|আলষ্টাৰ-স্কটছ]]: {{lang|sco|Airlann}} {{IPA|sco|ˈɑːrlən|}}}} উত্তৰ [[আটলাণ্টিক মহাসাগৰ]]ৰ [[উত্তৰ-পশ্চিম ইউৰোপ]]ত অৱস্থিত এখন দ্বীপ। ভূ-ৰাজনৈতিকভাৱে দ্বীপখন [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]] (আনুষ্ঠানিক নাম [[Names of the Irish state|আয়াৰলেণ্ড]]){{snd}}যিয়ে দ্বীপখনৰ প্ৰায় পাঁচ-ষষ্ঠাংশ সামৰি থকা এখন সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ{{snd}}আৰু [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] (যি [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ অংশ আৰু অৱশিষ্ট এক-ষষ্ঠাংশ অঞ্চল সামৰি আছে)ৰ মাজত বিভক্ত। ইয়াৰ পূবে অৱস্থিত [[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]ৰ পৰা [[North Channel (Great Britain and Ireland)|উত্তৰ চেনেল]], [[আইৰিছ সাগৰ]] আৰু [[St George's Channel|ছেইণ্ট জৰ্জ চেনেল]]ে পৃথক কৰি ৰাখিছে। আয়াৰলেণ্ড [[List of islands of the British Isles|ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দ্বীপ]], [[List of European islands by area|ইউৰোপৰ তৃতীয় বৃহত্তম]] আৰু [[List of islands by area|বিশ্বৰ বিংশতম বৃহত্তম]] দ্বীপ।<ref name="unep">{{cite web |url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |title=Islands by Area |date=18 February 1998 |website=[[UN System-Wide Earthwatch]] |publisher=[[United Nations Environment Programme]] |access-date=20 February 2026|archive-date=14 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151214191720/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|url-status=dead }}</ref> ২০২২ চনৰ হিচাপমতে সমগ্ৰ দ্বীপখনৰ জনসংখ্যা ৭০ লাখতকৈ সামান্য অধিক; ইয়াৰে ৫১ লাখ [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]]ত আৰু ১৯ লাখ [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]]ত বাস কৰে। এই হিচাপত [[List of European islands by population|গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ পিছতেই ই ইউৰোপৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক জনবসতিপূৰ্ণ দ্বীপ]]।<ref name="2022population">The 2022 population of the Republic of Ireland was 5,123,536 and that of Northern Ireland in 2021 was 1,903,100. These are Census data from the official governmental statistics agencies in the respective jurisdictions: * {{cite web |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cpr/censusofpopulation2022-preliminaryresults/introduction/ |title=Census of Population 2022 – Preliminary Results |author=Central Statistics Office, Ireland |publisher=Central Statistics Office, Ireland |location=Dublin |date=23 June 2022 |access-date=23 June 2022 |archive-date=23 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220623114218/https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cpr/censusofpopulation2022-preliminaryresults/introduction/ |url-status=live }} * {{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |title=2021 Census |author=Northern Ireland Statistics and Research Agency |publisher=Department of Finance |location=Belfast |date=2022 |access-date=23 June 2022 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703182652/https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |url-status=live }}</ref> আয়াৰলেণ্ডৰ [[geography of Ireland|ভূগোল]] মূলতঃ এটা কেন্দ্ৰীয় সমভূমিক আগুৰি থকা তুলনামূলকভাৱে নিম্ন উচ্চতাৰ পৰ্বতমালাৰে গঠিত। এই সমভূমিৰ মাজেৰে [[Rivers of Ireland|কেইবাখনো নৌ-চলাচলযোগ্য নদী]] অন্তৰ্ভাগলৈ বৈ গৈছে। [[Middle Ages|মধ্যযুগ]]ৰ অন্তিম পৰ্যায়লৈকে আয়াৰলেণ্ডৰ বৃহৎ অংশ ঘন অৰণ্যৰে আৱৃত আছিল। বৰ্তমান দ্বীপখনৰ প্ৰায় ১০% অঞ্চল বনাঞ্চল, যি ইউৰোপৰ গড় ৩৩%তকৈ বহু কম;<ref name=forest>{{cite web |url=https://www.agriculture.gov.ie/media/migration/forestry/forestservicegeneralinformation/ForestStatisticsIreland2017090318.pdf |title=Forest Statistics – Ireland 2017 |publisher=[[Department of Agriculture, Food and the Marine]] |access-date=29 January 2019 |pages=3, 63 |archive-date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020021739/https://www.agriculture.gov.ie/media/migration/forestry/forestservicegeneralinformation/ForestStatisticsIreland2017090318.pdf |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াৰ অধিকাংশেই স্থানীয় নহোৱা শংকুজাতীয় গছৰ ৰোপণ বন।<ref name=forest2>[https://www.irishtimes.com/culture/heritage/native-trees-cover-just-2-of-ireland-how-can-this-be-increased-1.3553824 "Native trees cover just 2% of Ireland. How can this be increased?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304164603/https://www.irishtimes.com/culture/heritage/native-trees-cover-just-2-of-ireland-how-can-this-be-increased-1.3553824 |date=4 March 2020 }}. ''[[The Irish Times]]'', 6 July 2018. Retrieved 29 January 2019.</ref><ref name=forest3>[https://www.irishtimes.com/culture/heritage/ireland-s-native-woodlands-are-quietly-disappearing-1.3529317 "Ireland's native woodlands are quietly disappearing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216190001/https://www.irishtimes.com/culture/heritage/ireland-s-native-woodlands-are-quietly-disappearing-1.3529317 |date=16 February 2019 }}. ''[[The Irish Times]]'', 19 June 2018. Retrieved 29 January 2019.</ref> ইয়াৰ সেউজীয়া উদ্ভিদ আৱৰণৰ মূল কাৰণ হৈছে [[Climate of Ireland|ইয়াৰ মৃদু জলবায়ু]], যিটো আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত। ফলস্বৰূপে ইয়াৰ জলবায়ু অতি নাতিশীতোষ্ণ;<ref>{{cite web |url=https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |title=Climate of Ireland |date=16 April 2018|publisher={{lang|ga|[[Met Éireann]]}} The Department of Housing, Local Government and Heritage |access-date=20 February 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416152239/https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |archive-date=16 April 2018 }}</ref> এই অক্ষাংশৰ তুলনাত ইয়াৰ শীতকাল তুলনামূলকভাৱে মৃদু, যদিও গ্ৰীষ্মকাল মহাদেশীয় ইউৰোপতকৈ শীতল। দ্বীপখনত প্ৰচুৰ বৰষুণ আৰু ডাৱৰীয়া বতৰ দেখা যায়। [[Gaelic Ireland|গেইলিক আয়াৰলেণ্ড]] খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠিছিল। পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বীপখনত [[Christianisation of Ireland|খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ প্ৰসাৰ]] আৰম্ভ হয়। সেই সময়ত আয়াৰলেণ্ড বহু সৰু সৰু ৰজাৰ অধীনত বিভক্ত আছিল। এই ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যসমূহ পুনৰ [[Provinces of Ireland|পাৰম্পৰিক প্ৰদেশ]]সমূহৰ ({{lang|ga|Cúige}}; {{lit.|পঞ্চমাংশ}}) ৰজাসকলৰ অধীনস্থ আছিল। এই প্ৰাদেশিক ৰজাসকলে প্ৰাধান্য বিস্তাৰ আৰু [[High King of Ireland|আয়াৰলেণ্ডৰ উচ্চ ৰজা]] উপাধি লাভৰ বাবে ইজনে সিজনৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। অষ্টম শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে [[Viking Age|ভাইকিংসকলৰ আক্ৰমণ আৰু বসতি স্থাপন]] চলি আছিল। ইয়াৰ পৰিসমাপ্তি ঘটে ১০১৪ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত সংঘটিত [[Battle of Clontarf|ক্লণ্টাৰ্ফৰ যুদ্ধ]]ত, যাৰ ফলত আয়াৰলেণ্ডত ভাইকিংসকলৰ আধিপত্যৰ অন্ত পৰে। দ্বাদশ শতিকাত সংঘটিত [[Anglo-Norman invasion of Ireland|এংলো-নৰ্মান আক্ৰমণ]]ৰ পাছত [[Kingdom of England|ইংলেণ্ড ৰাজ্যই]] আয়াৰলেণ্ডৰ ওপৰত সাৰ্বভৌমত্ব দাবী কৰে। কিন্তু ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত সংঘটিত [[Tudor conquest of Ireland|টিউডৰ বিজয় অভিযান]]ৰ পূৰ্বলৈকে ইংৰাজ শাসন সমগ্ৰ দ্বীপখনলৈ বিস্তৃত হোৱা নাছিল। এই বিজয়ৰ ফলত [[Plantations of Ireland|ব্ৰিটেইনৰ পৰা অহা উপনিবেশ স্থাপনকাৰীসকলৰ বসতি স্থাপন]] আৰম্ভ হয়। ১৬৯০-ৰ দশকত [[Protestant Ascendancy|প্ৰটেষ্টাণ্ট ইংৰাজ শাসনব্যৱস্থা]] এনেদৰে গঢ়ি তোলা হয় যাতে [[Catholic|কেথলিক]] সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনগোষ্ঠী আৰু [[English Dissenters|মতভিন্ন প্ৰটেষ্টাণ্টসকল]] বৈষয়িকভাৱে বঞ্চিত হয়। অষ্টাদশ শতিকাত এই ব্যৱস্থা অধিক বিস্তৃত কৰা হয়। ১৮০১ চনত [[Acts of Union 1800|সংযুক্তিকৰণ আইন]] কাৰ্যকৰী হোৱাৰ লগে লগে আয়াৰলেণ্ড [[Countries of the United Kingdom|যুক্তৰাজ্যৰ]] অংশত পৰিণত হয়। ১৮৪০-ৰ দশকৰ [[Great Famine (Ireland)|মহাদুৰ্ভিক্ষ]]ৰ ফলত মৃত্যু আৰু ব্যাপক প্ৰব্ৰজনৰ বাবে জনসংখ্যা ২০%তকৈ অধিক হ্ৰাস পায়। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সংঘটিত [[Irish War of Independence|আয়াৰলেণ্ডৰ স্বাধীনতা যুদ্ধ]]ৰ পিছত [[Partition of Ireland|দ্বীপখন বিভক্ত]] কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত [[Irish Free State|আইৰিছ মুক্ত ৰাজ্য]] গঠন হয়, যিখন পৰৱৰ্তী কেইবাটাও দশকত ক্ৰমাৎ অধিক সাৰ্বভৌম হৈ উঠে আৰু অৱশেষত ১৯৪৮ চনত (''Republic of Ireland Act, 1948''-ৰ অধীনত) নিজকে এখন গণৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে। আনহাতে, [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] যুক্তৰাজ্যৰ অংশ হিচাপেই থাকি যায়। উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডত ১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ১৯৯০-ৰ দশকলৈকে [[The Troubles|দীৰ্ঘস্থায়ী সাম্প্ৰদায়িক আৰু ৰাজনৈতিক সংঘাত]] চলি আছিল। ১৯৯৮ চনত [[Good Friday Agreement|গুড ফ্ৰাইডে চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ পিছত এই সংঘাত যথেষ্ট হ্ৰাস পায়। ১৯৭৩ চনত আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য আৰু যুক্তৰাজ্য (উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডসহ) [[European Economic Community|ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰদায়]]ত যোগদান কৰে। ২০১৬ চনৰ গণভোটৰ ফলস্বৰূপে যুক্তৰাজ্যে, উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডক সামৰি, ২০২০ চনত [[ইউৰোপীয় সংঘ]] (EU) ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছতো উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডক এক সীমিত বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপীয় সংঘৰ সদস্য নোহোৱাকৈও সামগ্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত ইউৰোপীয় সংঘৰ একক বজাৰৰ অন্তৰ্গত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=Brexit Questions and Answers {{!}} Northern Ireland Assembly |url=http://www.niassembly.gov.uk/assembly-business/brexit-and-beyond/brexit-questions-and-answers/ |access-date=31 July 2023 |website=www.niassembly.gov.uk |language=en-GB |archive-date=27 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230727205102/http://www.niassembly.gov.uk/assembly-business/brexit-and-beyond/brexit-questions-and-answers/ |url-status=live }}</ref> [[Irish culture|আইৰিছ সংস্কৃতি]]য়ে, বিশেষকৈ [[Irish literature|সাহিত্য]]ৰ ক্ষেত্ৰত, বিশ্বৰ অন্যান্য সংস্কৃতিৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাইছে। মূলধাৰাৰ [[Western culture|পাশ্চাত্য সংস্কৃতি]]ৰ সমান্তৰালভাৱে দ্বীপখনত এক শক্তিশালী থলুৱা সংস্কৃতিও বিদ্যমান। এই সংস্কৃতি [[Gaelic games|গেইলিক ক্ৰীড়া]], [[Irish music|আইৰিছ সংগীত]], [[Irish language|আইৰিছ ভাষা]] আৰু [[Irish dance|আইৰিছ নৃত্য]]ৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাইছে। দ্বীপখনৰ সংস্কৃতিয়ে ইংৰাজী ভাষা আৰু এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল, ৰাগবি, ঘোঁৰাৰ দৌৰ, গ'লফ আৰু বক্সিঙৰ দৰে ক্ৰীড়াকে ধৰি গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে বহুতো বৈশিষ্ট্য ভাগ-বতৰা কৰে। {{TOC limit|limit=3}} == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} == টোকা == {{notelist}} q9jgm5fev203fll26efp34f4kdxz6xc 616884 616883 2026-07-12T13:32:19Z Psneog 141 616884 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{চমু বিৱৰণ|উত্তৰ আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ এটা দ্বীপ}} {{About|দ্বীপটোৰ বিষয়ে|সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ|আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য|যুক্তৰাজ্যৰ অংশ|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|Ireland (disambiguation)}} {{pp-semi-indef}} {{pp-move}} {{Use Hiberno-English|date=March 2022}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox islands |name = আয়াৰলেণ্ড |local_name = {{unbulleted list|list_style=text-align:center;font-weight: normal; |{{native name|ga|Éire}} |{{native name|sco-ulster|Airlann}} }} |image_name = File:Ireland (MODIS).jpg |image_caption = ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তোলা আয়াৰলেণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ |image_alt = আয়াৰলেণ্ডৰ উপগ্ৰহ চিত্ৰ |map_image = Map of Ireland in Europe.svg |map_caption = {{map caption|country<!--island-->={{nobold|আয়াৰলেণ্ড}}|location_color=dark green|region=ইউৰোপ|region_color=dark grey}} |location = উত্তৰ-পশ্চিম ইউৰোপ |coordinates = {{Coord|53|N|8|W|type:country_scale:2500000|display=inline,title}} |archipelago = [[ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ]] |waterbody = আটলাণ্টিক মহাসাগৰ |area_km2 = 84421 |area_footnotes = <ref name="irlgeog">{{cite web |url=http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |title=Geography of Ireland |publisher=[[Government of Ireland]] |access-date=11 November 2009 |last=Nolan |first=William |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |archive-date=24 November 2009 }}</ref> |rank = ২০তম<ref name="royle">{{cite journal |last=Royle |first=Stephen A. |title=Beyond the boundaries in the island of Ireland |journal=Journal of Marine and Island Cultures |volume=1 |issue=2 |date=December 2012 |pages=91–98 |doi=10.1016/j.imic.2012.11.005|doi-access=free |bibcode=2012JMICu...1...91R }}</ref> |coastline_km = 7,527 |coastline_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |title=Irish Coastal Habitats: A Study of Impacts on Designated Conservation Areas |website=heritagecouncil.ie |publisher=Heritage Council |access-date=2 November 2020 |archive-date=3 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203160047/https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Neilson |first1=Brigitte |last2=Costello |first2=Mark J. |title=The Relative Lengths of Seashore Substrata Around the Coastline of Ireland as Determined by Digital Methods in a Geographical Information System |journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science |date=1999 |volume=49 |issue=4 |pages=501–508 |doi=10.1006/ecss.1999.0507 |bibcode=1999ECSS...49..501N }}</ref> |highest_mount = [[Carrauntoohil]] |demonym = আইৰিছ |elevation_m = 1041 |country = [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]] |country_largest_city = [[ডাবলিন]], জনসংখ্যা: ১,৪৫৮,১৫৪ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০২২)<ref>{{cite news |title=Population at Each Census by Sex and County, 1841 to 2022 |url=https://data.cso.ie/table/FY001}}</ref> |country_largest_city_type = চহৰ |country1 = [[যুক্তৰাজ্য]] |country1_admin_divisions_title = [[যুক্তৰাজ্যৰ দেশসমূহ|দেশ]] |country1_admin_divisions = [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] |country1_largest_city = [[বেলফাষ্ট]], জনসংখ্যা: ৬৭১,৫৫৯ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০১১)<ref>{{cite web|url=https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|title=Belfast Metropolitan Area Plan|website=Planningni.gov|access-date=11 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013522/https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|archive-date=7 November 2017|url-status=live}}</ref> |country1_largest_city_type = চহৰ |population = 7,185,600 |population_as_of = ২০২৩ চনৰ আনুমানিক হিচাপ |population_footnotes = {{efn|চাৰিওফালৰ সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি}}<ref>{{cite web |title=Population and Migration Estimates, April 2023 |date=25 September 2023 |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |publisher=Central Statistics Office |access-date=17 January 2024 |archive-date=25 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925143020/https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |url-status=live }}</ref> |population_rank = ১৯তম (দ্বীপসমূহৰ ভিতৰত) |density_km2 = 82.2 |languages = {{cslist |[[হাইবাৰ্নো-ইংৰাজী|ইংৰাজী]] |[[আইৰিছ ভাষা|আইৰিছ]] |[[Irish Sign Language|আইৰিছ সাংকেতিক ভাষা (ISL)]] |[[Ulster Scots dialect|আলষ্টাৰ স্কটছ]] |[[Northern Ireland Sign Language|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড সাংকেতিক ভাষা (NISL)]] |[[Shelta]] }} |ethnic_groups = {{unbulleted list |90.0% [[শ্বেতাংগ]] |2.8% [[এছীয়]] |1.2% [[কৃষ্ণাংগ]] |0.3% [[আৰব]] |1.2% অন্যান্য ({{inc.}} [[বহুজাতিক জনগোষ্ঠী|মিশ্ৰ]]) |4.5% উল্লেখ কৰা হোৱা নাই<ref>{{cite web |url=https://data.cso.ie/table/FY023 |title=Population Usually Resident and Present in the State |publisher=[[Central Statistics Office (Ireland)|Central Statistics Office]] |date=30 May 2023 |access-date=7 October 2023 |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531023003/https://data.cso.ie/table/FY023 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf|date=September 2022 |title=Census 2021 Main statistics for Northern Ireland, Statistical bulletin, Ethnic group |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |page=4 |access-date=7 October 2023 |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205220600/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf |url-status=live }}</ref> }} |timezone1 = [[গ্ৰিনউইচ গড় সময়]] |utc_offset1 = +0 |timezone1_DST = {{indented plainlist| * [[আইৰিছ মান সময়]] * [[ব্ৰিটিছ গ্ৰীষ্মকালীন সময়]] }} |utc_offset1_DST = +1 |footnotes = }} '''আয়াৰলেণ্ড'''{{efn|{{IPAc-en|audio=en-us-Ireland.ogg|ˈ|aɪər|l|ən|d}}, {{respell|IRE|lənd}}; {{langx|ga|[[Éire]]}} {{IPA|ga|ˈeːɾʲə||Ga-Éire.oga}}; [[Ulster Scots dialect|আলষ্টাৰ-স্কটছ]]: {{lang|sco|Airlann}} {{IPA|sco|ˈɑːrlən|}}}} উত্তৰ [[আটলাণ্টিক মহাসাগৰ]]ৰ [[উত্তৰ-পশ্চিম ইউৰোপ]]ত অৱস্থিত এখন দ্বীপ। ভূ-ৰাজনৈতিকভাৱে দ্বীপখন [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]] (আনুষ্ঠানিক নাম [[Names of the Irish state|আয়াৰলেণ্ড]]){{snd}}যিয়ে দ্বীপখনৰ প্ৰায় পাঁচ-ষষ্ঠাংশ সামৰি থকা এখন সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ{{snd}}আৰু [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] (যি [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ অংশ আৰু অৱশিষ্ট এক-ষষ্ঠাংশ অঞ্চল সামৰি আছে)ৰ মাজত বিভক্ত। ইয়াৰ পূবে অৱস্থিত [[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]ৰ পৰা [[North Channel (Great Britain and Ireland)|উত্তৰ চেনেল]], [[আইৰিছ সাগৰ]] আৰু [[St George's Channel|ছেইণ্ট জৰ্জ চেনেল]]ে পৃথক কৰি ৰাখিছে। আয়াৰলেণ্ড [[List of islands of the British Isles|ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দ্বীপ]], [[List of European islands by area|ইউৰোপৰ তৃতীয় বৃহত্তম]] আৰু [[List of islands by area|বিশ্বৰ বিংশতম বৃহত্তম]] দ্বীপ।<ref name="unep">{{cite web |url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |title=Islands by Area |date=18 February 1998 |website=[[UN System-Wide Earthwatch]] |publisher=[[United Nations Environment Programme]] |access-date=20 February 2026|archive-date=14 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151214191720/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|url-status=dead }}</ref> ২০২২ চনৰ হিচাপমতে সমগ্ৰ দ্বীপখনৰ জনসংখ্যা ৭০ লাখতকৈ সামান্য অধিক; ইয়াৰে ৫১ লাখ [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]]ত আৰু ১৯ লাখ [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]]ত বাস কৰে। এই হিচাপত [[List of European islands by population|গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ পিছতেই ই ইউৰোপৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক জনবসতিপূৰ্ণ দ্বীপ]]।<ref name="2022population">The 2022 population of the Republic of Ireland was 5,123,536 and that of Northern Ireland in 2021 was 1,903,100. These are Census data from the official governmental statistics agencies in the respective jurisdictions: * {{cite web |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cpr/censusofpopulation2022-preliminaryresults/introduction/ |title=Census of Population 2022 – Preliminary Results |author=Central Statistics Office, Ireland |publisher=Central Statistics Office, Ireland |location=Dublin |date=23 June 2022 |access-date=23 June 2022 |archive-date=23 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220623114218/https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cpr/censusofpopulation2022-preliminaryresults/introduction/ |url-status=live }} * {{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |title=2021 Census |author=Northern Ireland Statistics and Research Agency |publisher=Department of Finance |location=Belfast |date=2022 |access-date=23 June 2022 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703182652/https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |url-status=live }}</ref> আয়াৰলেণ্ডৰ [[geography of Ireland|ভূগোল]] মূলতঃ এটা কেন্দ্ৰীয় সমভূমিক আগুৰি থকা তুলনামূলকভাৱে নিম্ন উচ্চতাৰ পৰ্বতমালাৰে গঠিত। এই সমভূমিৰ মাজেৰে [[Rivers of Ireland|কেইবাখনো নৌ-চলাচলযোগ্য নদী]] অন্তৰ্ভাগলৈ বৈ গৈছে। [[Middle Ages|মধ্যযুগ]]ৰ অন্তিম পৰ্যায়লৈকে আয়াৰলেণ্ডৰ বৃহৎ অংশ ঘন অৰণ্যৰে আৱৃত আছিল। বৰ্তমান দ্বীপখনৰ প্ৰায় ১০% অঞ্চল বনাঞ্চল, যি ইউৰোপৰ গড় ৩৩%তকৈ বহু কম;<ref name=forest>{{cite web |url=https://www.agriculture.gov.ie/media/migration/forestry/forestservicegeneralinformation/ForestStatisticsIreland2017090318.pdf |title=Forest Statistics – Ireland 2017 |publisher=[[Department of Agriculture, Food and the Marine]] |access-date=29 January 2019 |pages=3, 63 |archive-date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020021739/https://www.agriculture.gov.ie/media/migration/forestry/forestservicegeneralinformation/ForestStatisticsIreland2017090318.pdf |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াৰ অধিকাংশেই স্থানীয় নহোৱা শংকুজাতীয় গছৰ ৰোপণ বন।<ref name=forest2>[https://www.irishtimes.com/culture/heritage/native-trees-cover-just-2-of-ireland-how-can-this-be-increased-1.3553824 "Native trees cover just 2% of Ireland. How can this be increased?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304164603/https://www.irishtimes.com/culture/heritage/native-trees-cover-just-2-of-ireland-how-can-this-be-increased-1.3553824 |date=4 March 2020 }}. ''[[The Irish Times]]'', 6 July 2018. Retrieved 29 January 2019.</ref><ref name=forest3>[https://www.irishtimes.com/culture/heritage/ireland-s-native-woodlands-are-quietly-disappearing-1.3529317 "Ireland's native woodlands are quietly disappearing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216190001/https://www.irishtimes.com/culture/heritage/ireland-s-native-woodlands-are-quietly-disappearing-1.3529317 |date=16 February 2019 }}. ''[[The Irish Times]]'', 19 June 2018. Retrieved 29 January 2019.</ref> ইয়াৰ সেউজীয়া উদ্ভিদ আৱৰণৰ মূল কাৰণ হৈছে [[Climate of Ireland|ইয়াৰ মৃদু জলবায়ু]], যিটো আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত। ফলস্বৰূপে ইয়াৰ জলবায়ু অতি নাতিশীতোষ্ণ;<ref>{{cite web |url=https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |title=Climate of Ireland |date=16 April 2018|publisher={{lang|ga|[[Met Éireann]]}} The Department of Housing, Local Government and Heritage |access-date=20 February 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416152239/https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |archive-date=16 April 2018 }}</ref> এই অক্ষাংশৰ তুলনাত ইয়াৰ শীতকাল তুলনামূলকভাৱে মৃদু, যদিও গ্ৰীষ্মকাল মহাদেশীয় ইউৰোপতকৈ শীতল। দ্বীপখনত প্ৰচুৰ বৰষুণ আৰু ডাৱৰীয়া বতৰ দেখা যায়। [[Gaelic Ireland|গেইলিক আয়াৰলেণ্ড]] খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠিছিল। পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বীপখনত [[Christianisation of Ireland|খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ প্ৰসাৰ]] আৰম্ভ হয়। সেই সময়ত আয়াৰলেণ্ড বহু সৰু সৰু ৰজাৰ অধীনত বিভক্ত আছিল। এই ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যসমূহ পুনৰ [[Provinces of Ireland|পাৰম্পৰিক প্ৰদেশ]]সমূহৰ ({{lang|ga|Cúige}}; {{lit.|পঞ্চমাংশ}}) ৰজাসকলৰ অধীনস্থ আছিল। এই প্ৰাদেশিক ৰজাসকলে প্ৰাধান্য বিস্তাৰ আৰু [[High King of Ireland|আয়াৰলেণ্ডৰ উচ্চ ৰজা]] উপাধি লাভৰ বাবে ইজনে সিজনৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। অষ্টম শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে [[Viking Age|ভাইকিংসকলৰ আক্ৰমণ আৰু বসতি স্থাপন]] চলি আছিল। ইয়াৰ পৰিসমাপ্তি ঘটে ১০১৪ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত সংঘটিত [[Battle of Clontarf|ক্লণ্টাৰ্ফৰ যুদ্ধ]]ত, যাৰ ফলত আয়াৰলেণ্ডত ভাইকিংসকলৰ আধিপত্যৰ অন্ত পৰে। দ্বাদশ শতিকাত সংঘটিত [[Anglo-Norman invasion of Ireland|এংলো-নৰ্মান আক্ৰমণ]]ৰ পাছত [[Kingdom of England|ইংলেণ্ড ৰাজ্যই]] আয়াৰলেণ্ডৰ ওপৰত সাৰ্বভৌমত্ব দাবী কৰে। কিন্তু ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত সংঘটিত [[Tudor conquest of Ireland|টিউডৰ বিজয় অভিযান]]ৰ পূৰ্বলৈকে ইংৰাজ শাসন সমগ্ৰ দ্বীপখনলৈ বিস্তৃত হোৱা নাছিল। এই বিজয়ৰ ফলত [[Plantations of Ireland|ব্ৰিটেইনৰ পৰা অহা উপনিবেশ স্থাপনকাৰীসকলৰ বসতি স্থাপন]] আৰম্ভ হয়। ১৬৯০-ৰ দশকত [[Protestant Ascendancy|প্ৰটেষ্টাণ্ট ইংৰাজ শাসনব্যৱস্থা]] এনেদৰে গঢ়ি তোলা হয় যাতে [[Catholic|কেথলিক]] সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনগোষ্ঠী আৰু [[English Dissenters|মতভিন্ন প্ৰটেষ্টাণ্টসকল]] বৈষয়িকভাৱে বঞ্চিত হয়। অষ্টাদশ শতিকাত এই ব্যৱস্থা অধিক বিস্তৃত কৰা হয়। ১৮০১ চনত [[Acts of Union 1800|সংযুক্তিকৰণ আইন]] কাৰ্যকৰী হোৱাৰ লগে লগে আয়াৰলেণ্ড [[Countries of the United Kingdom|যুক্তৰাজ্যৰ]] অংশত পৰিণত হয়। ১৮৪০-ৰ দশকৰ [[Great Famine (Ireland)|মহাদুৰ্ভিক্ষ]]ৰ ফলত মৃত্যু আৰু ব্যাপক প্ৰব্ৰজনৰ বাবে জনসংখ্যা ২০%তকৈ অধিক হ্ৰাস পায়। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সংঘটিত [[Irish War of Independence|আয়াৰলেণ্ডৰ স্বাধীনতা যুদ্ধ]]ৰ পিছত [[Partition of Ireland|দ্বীপখন বিভক্ত]] কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত [[Irish Free State|আইৰিছ মুক্ত ৰাজ্য]] গঠন হয়, যিখন পৰৱৰ্তী কেইবাটাও দশকত ক্ৰমাৎ অধিক সাৰ্বভৌম হৈ উঠে আৰু অৱশেষত ১৯৪৮ চনত (''Republic of Ireland Act, 1948''-ৰ অধীনত) নিজকে এখন গণৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে। আনহাতে, [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] যুক্তৰাজ্যৰ অংশ হিচাপেই থাকি যায়। উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডত ১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ১৯৯০-ৰ দশকলৈকে [[The Troubles|দীৰ্ঘস্থায়ী সাম্প্ৰদায়িক আৰু ৰাজনৈতিক সংঘাত]] চলি আছিল। ১৯৯৮ চনত [[Good Friday Agreement|গুড ফ্ৰাইডে চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ পিছত এই সংঘাত যথেষ্ট হ্ৰাস পায়। ১৯৭৩ চনত আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য আৰু যুক্তৰাজ্য (উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডসহ) [[European Economic Community|ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰদায়]]ত যোগদান কৰে। ২০১৬ চনৰ গণভোটৰ ফলস্বৰূপে যুক্তৰাজ্যে, উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডক সামৰি, ২০২০ চনত [[ইউৰোপীয় সংঘ]] (EU) ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছতো উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডক এক সীমিত বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপীয় সংঘৰ সদস্য নোহোৱাকৈও সামগ্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত ইউৰোপীয় সংঘৰ একক বজাৰৰ অন্তৰ্গত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=Brexit Questions and Answers {{!}} Northern Ireland Assembly |url=http://www.niassembly.gov.uk/assembly-business/brexit-and-beyond/brexit-questions-and-answers/ |access-date=31 July 2023 |website=www.niassembly.gov.uk |language=en-GB |archive-date=27 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230727205102/http://www.niassembly.gov.uk/assembly-business/brexit-and-beyond/brexit-questions-and-answers/ |url-status=live }}</ref> [[Irish culture|আইৰিছ সংস্কৃতি]]য়ে, বিশেষকৈ [[Irish literature|সাহিত্য]]ৰ ক্ষেত্ৰত, বিশ্বৰ অন্যান্য সংস্কৃতিৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাইছে। মূলধাৰাৰ [[Western culture|পাশ্চাত্য সংস্কৃতি]]ৰ সমান্তৰালভাৱে দ্বীপখনত এক শক্তিশালী থলুৱা সংস্কৃতিও বিদ্যমান। এই সংস্কৃতি [[Gaelic games|গেইলিক ক্ৰীড়া]], [[Irish music|আইৰিছ সংগীত]], [[Irish language|আইৰিছ ভাষা]] আৰু [[Irish dance|আইৰিছ নৃত্য]]ৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাইছে। দ্বীপখনৰ সংস্কৃতিয়ে ইংৰাজী ভাষা আৰু এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল, ৰাগবি, ঘোঁৰাৰ দৌৰ, গ'লফ আৰু বক্সিঙৰ দৰে ক্ৰীড়াকে ধৰি গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে বহুতো বৈশিষ্ট্য ভাগ-বতৰা কৰে। {{TOC limit|limit=3}} == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} == টোকা == {{notelist}} chaa5kuj9fpka6wvyu1t71rmr59gt7y 616893 616884 2026-07-12T15:17:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 616893 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{চমু বিৱৰণ|উত্তৰ আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ এটা দ্বীপ}} {{About|দ্বীপটোৰ বিষয়ে|সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ|আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য|যুক্তৰাজ্যৰ অংশ|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|Ireland (disambiguation)}} {{pp-semi-indef}} {{pp-move}} {{Use Hiberno-English|date=March 2022}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox islands |name = আয়াৰলেণ্ড |local_name = {{unbulleted list|list_style=text-align:center;font-weight: normal; |{{native name|ga|Éire}} |{{native name|sco-ulster|Airlann}} }} |image_name = File:Ireland (MODIS).jpg |image_caption = ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তোলা আয়াৰলেণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ |image_alt = আয়াৰলেণ্ডৰ উপগ্ৰহ চিত্ৰ |map_image = Map of Ireland in Europe.svg |map_caption = {{map caption|country<!--island-->={{nobold|আয়াৰলেণ্ড}}|location_color=dark green|region=ইউৰোপ|region_color=dark grey}} |location = উত্তৰ-পশ্চিম ইউৰোপ |coordinates = {{Coord|53|N|8|W|type:country_scale:2500000|display=inline,title}} |archipelago = [[ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ]] |waterbody = আটলাণ্টিক মহাসাগৰ |area_km2 = 84421 |area_footnotes = <ref name="irlgeog">{{cite web |url=http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |title=Geography of Ireland |publisher=[[Government of Ireland]] |access-date=11 November 2009 |last=Nolan |first=William |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |archive-date=24 November 2009 |archivedate=24 November 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |deadurl=yes }}</ref> |rank = ২০তম<ref name="royle">{{cite journal |last=Royle |first=Stephen A. |title=Beyond the boundaries in the island of Ireland |journal=Journal of Marine and Island Cultures |volume=1 |issue=2 |date=December 2012 |pages=91–98 |doi=10.1016/j.imic.2012.11.005|doi-access=free |bibcode=2012JMICu...1...91R }}</ref> |coastline_km = 7,527 |coastline_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |title=Irish Coastal Habitats: A Study of Impacts on Designated Conservation Areas |website=heritagecouncil.ie |publisher=Heritage Council |access-date=2 November 2020 |archive-date=3 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203160047/https://www.heritagecouncil.ie/content/files/irish_coastal_habitats_impacts_conservation_areas_1998_2mb.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Neilson |first1=Brigitte |last2=Costello |first2=Mark J. |title=The Relative Lengths of Seashore Substrata Around the Coastline of Ireland as Determined by Digital Methods in a Geographical Information System |journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science |date=1999 |volume=49 |issue=4 |pages=501–508 |doi=10.1006/ecss.1999.0507 |bibcode=1999ECSS...49..501N }}</ref> |highest_mount = [[Carrauntoohil]] |demonym = আইৰিছ |elevation_m = 1041 |country = [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]] |country_largest_city = [[ডাবলিন]], জনসংখ্যা: ১,৪৫৮,১৫৪ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০২২)<ref>{{cite news |title=Population at Each Census by Sex and County, 1841 to 2022 |url=https://data.cso.ie/table/FY001}}</ref> |country_largest_city_type = চহৰ |country1 = [[যুক্তৰাজ্য]] |country1_admin_divisions_title = [[যুক্তৰাজ্যৰ দেশসমূহ|দেশ]] |country1_admin_divisions = [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] |country1_largest_city = [[বেলফাষ্ট]], জনসংখ্যা: ৬৭১,৫৫৯ (মহানগৰীয় অঞ্চল, ২০১১)<ref>{{cite web|url=https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|title=Belfast Metropolitan Area Plan|website=Planningni.gov|access-date=11 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013522/https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|archive-date=7 November 2017|url-status=live|archivedate=7 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107013522/https://www.planningni.gov.uk/downloads/volume_1_-_plan_strategy___framework-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> |country1_largest_city_type = চহৰ |population = 7,185,600 |population_as_of = ২০২৩ চনৰ আনুমানিক হিচাপ |population_footnotes = {{efn|চাৰিওফালৰ সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি}}<ref>{{cite web |title=Population and Migration Estimates, April 2023 |date=25 September 2023 |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |publisher=Central Statistics Office |access-date=17 January 2024 |archive-date=25 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925143020/https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/ |url-status=live }}</ref> |population_rank = ১৯তম (দ্বীপসমূহৰ ভিতৰত) |density_km2 = 82.2 |languages = {{cslist |[[হাইবাৰ্নো-ইংৰাজী|ইংৰাজী]] |[[আইৰিছ ভাষা|আইৰিছ]] |[[Irish Sign Language|আইৰিছ সাংকেতিক ভাষা (ISL)]] |[[Ulster Scots dialect|আলষ্টাৰ স্কটছ]] |[[Northern Ireland Sign Language|উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড সাংকেতিক ভাষা (NISL)]] |[[Shelta]] }} |ethnic_groups = {{unbulleted list |90.0% [[শ্বেতাংগ]] |2.8% [[এছীয়]] |1.2% [[কৃষ্ণাংগ]] |0.3% [[আৰব]] |1.2% অন্যান্য ({{inc.}} [[বহুজাতিক জনগোষ্ঠী|মিশ্ৰ]]) |4.5% উল্লেখ কৰা হোৱা নাই<ref>{{cite web |url=https://data.cso.ie/table/FY023 |title=Population Usually Resident and Present in the State |publisher=[[Central Statistics Office (Ireland)|Central Statistics Office]] |date=30 May 2023 |access-date=7 October 2023 |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531023003/https://data.cso.ie/table/FY023 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf|date=September 2022 |title=Census 2021 Main statistics for Northern Ireland, Statistical bulletin, Ethnic group |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |page=4 |access-date=7 October 2023 |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205220600/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-ethnic-group.pdf |url-status=live }}</ref> }} |timezone1 = [[গ্ৰিনউইচ গড় সময়]] |utc_offset1 = +0 |timezone1_DST = {{indented plainlist| * [[আইৰিছ মান সময়]] * [[ব্ৰিটিছ গ্ৰীষ্মকালীন সময়]] }} |utc_offset1_DST = +1 |footnotes = }} '''আয়াৰলেণ্ড'''{{efn|{{IPAc-en|audio=en-us-Ireland.ogg|ˈ|aɪər|l|ən|d}}, {{respell|IRE|lənd}}; {{langx|ga|[[Éire]]}} {{IPA|ga|ˈeːɾʲə||Ga-Éire.oga}}; [[Ulster Scots dialect|আলষ্টাৰ-স্কটছ]]: {{lang|sco|Airlann}} {{IPA|sco|ˈɑːrlən|}}}} উত্তৰ [[আটলাণ্টিক মহাসাগৰ]]ৰ [[উত্তৰ-পশ্চিম ইউৰোপ]]ত অৱস্থিত এখন দ্বীপ। ভূ-ৰাজনৈতিকভাৱে দ্বীপখন [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]] (আনুষ্ঠানিক নাম [[Names of the Irish state|আয়াৰলেণ্ড]]){{snd}}যিয়ে দ্বীপখনৰ প্ৰায় পাঁচ-ষষ্ঠাংশ সামৰি থকা এখন সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ{{snd}}আৰু [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] (যি [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ অংশ আৰু অৱশিষ্ট এক-ষষ্ঠাংশ অঞ্চল সামৰি আছে)ৰ মাজত বিভক্ত। ইয়াৰ পূবে অৱস্থিত [[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]ৰ পৰা [[North Channel (Great Britain and Ireland)|উত্তৰ চেনেল]], [[আইৰিছ সাগৰ]] আৰু [[St George's Channel|ছেইণ্ট জৰ্জ চেনেল]]ে পৃথক কৰি ৰাখিছে। আয়াৰলেণ্ড [[List of islands of the British Isles|ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দ্বীপ]], [[List of European islands by area|ইউৰোপৰ তৃতীয় বৃহত্তম]] আৰু [[List of islands by area|বিশ্বৰ বিংশতম বৃহত্তম]] দ্বীপ।<ref name="unep">{{cite web |url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |title=Islands by Area |date=18 February 1998 |website=[[UN System-Wide Earthwatch]] |publisher=[[United Nations Environment Programme]] |access-date=20 February 2026 |archive-date=14 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151214191720/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |url-status=dead |archivedate=20 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০২২ চনৰ হিচাপমতে সমগ্ৰ দ্বীপখনৰ জনসংখ্যা ৭০ লাখতকৈ সামান্য অধিক; ইয়াৰে ৫১ লাখ [[আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য]]ত আৰু ১৯ লাখ [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]]ত বাস কৰে। এই হিচাপত [[List of European islands by population|গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ পিছতেই ই ইউৰোপৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক জনবসতিপূৰ্ণ দ্বীপ]]।<ref name="2022population">The 2022 population of the Republic of Ireland was 5,123,536 and that of Northern Ireland in 2021 was 1,903,100. These are Census data from the official governmental statistics agencies in the respective jurisdictions: * {{cite web |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cpr/censusofpopulation2022-preliminaryresults/introduction/ |title=Census of Population 2022 – Preliminary Results |author=Central Statistics Office, Ireland |publisher=Central Statistics Office, Ireland |location=Dublin |date=23 June 2022 |access-date=23 June 2022 |archive-date=23 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220623114218/https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cpr/censusofpopulation2022-preliminaryresults/introduction/ |url-status=live }} * {{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |title=2021 Census |author=Northern Ireland Statistics and Research Agency |publisher=Department of Finance |location=Belfast |date=2022 |access-date=23 June 2022 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703182652/https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |url-status=live }}</ref> আয়াৰলেণ্ডৰ [[geography of Ireland|ভূগোল]] মূলতঃ এটা কেন্দ্ৰীয় সমভূমিক আগুৰি থকা তুলনামূলকভাৱে নিম্ন উচ্চতাৰ পৰ্বতমালাৰে গঠিত। এই সমভূমিৰ মাজেৰে [[Rivers of Ireland|কেইবাখনো নৌ-চলাচলযোগ্য নদী]] অন্তৰ্ভাগলৈ বৈ গৈছে। [[Middle Ages|মধ্যযুগ]]ৰ অন্তিম পৰ্যায়লৈকে আয়াৰলেণ্ডৰ বৃহৎ অংশ ঘন অৰণ্যৰে আৱৃত আছিল। বৰ্তমান দ্বীপখনৰ প্ৰায় ১০% অঞ্চল বনাঞ্চল, যি ইউৰোপৰ গড় ৩৩%তকৈ বহু কম;<ref name=forest>{{cite web |url=https://www.agriculture.gov.ie/media/migration/forestry/forestservicegeneralinformation/ForestStatisticsIreland2017090318.pdf |title=Forest Statistics – Ireland 2017 |publisher=[[Department of Agriculture, Food and the Marine]] |access-date=29 January 2019 |pages=3, 63 |archive-date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020021739/https://www.agriculture.gov.ie/media/migration/forestry/forestservicegeneralinformation/ForestStatisticsIreland2017090318.pdf |url-status=live }}</ref> আৰু ইয়াৰ অধিকাংশেই স্থানীয় নহোৱা শংকুজাতীয় গছৰ ৰোপণ বন।<ref name=forest2>[https://www.irishtimes.com/culture/heritage/native-trees-cover-just-2-of-ireland-how-can-this-be-increased-1.3553824 "Native trees cover just 2% of Ireland. How can this be increased?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304164603/https://www.irishtimes.com/culture/heritage/native-trees-cover-just-2-of-ireland-how-can-this-be-increased-1.3553824 |date=4 March 2020 }}. ''[[The Irish Times]]'', 6 July 2018. Retrieved 29 January 2019.</ref><ref name=forest3>[https://www.irishtimes.com/culture/heritage/ireland-s-native-woodlands-are-quietly-disappearing-1.3529317 "Ireland's native woodlands are quietly disappearing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216190001/https://www.irishtimes.com/culture/heritage/ireland-s-native-woodlands-are-quietly-disappearing-1.3529317 |date=16 February 2019 }}. ''[[The Irish Times]]'', 19 June 2018. Retrieved 29 January 2019.</ref> ইয়াৰ সেউজীয়া উদ্ভিদ আৱৰণৰ মূল কাৰণ হৈছে [[Climate of Ireland|ইয়াৰ মৃদু জলবায়ু]], যিটো আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত। ফলস্বৰূপে ইয়াৰ জলবায়ু অতি নাতিশীতোষ্ণ;<ref>{{cite web |url=https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |title=Climate of Ireland |date=16 April 2018 |publisher={{lang|ga|[[Met Éireann]]}} The Department of Housing, Local Government and Heritage |access-date=20 February 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416152239/https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |archive-date=16 April 2018 |archivedate=16 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180416152239/https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |deadurl=yes }}</ref> এই অক্ষাংশৰ তুলনাত ইয়াৰ শীতকাল তুলনামূলকভাৱে মৃদু, যদিও গ্ৰীষ্মকাল মহাদেশীয় ইউৰোপতকৈ শীতল। দ্বীপখনত প্ৰচুৰ বৰষুণ আৰু ডাৱৰীয়া বতৰ দেখা যায়। [[Gaelic Ireland|গেইলিক আয়াৰলেণ্ড]] খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠিছিল। পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বীপখনত [[Christianisation of Ireland|খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ প্ৰসাৰ]] আৰম্ভ হয়। সেই সময়ত আয়াৰলেণ্ড বহু সৰু সৰু ৰজাৰ অধীনত বিভক্ত আছিল। এই ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যসমূহ পুনৰ [[Provinces of Ireland|পাৰম্পৰিক প্ৰদেশ]]সমূহৰ ({{lang|ga|Cúige}}; {{lit.|পঞ্চমাংশ}}) ৰজাসকলৰ অধীনস্থ আছিল। এই প্ৰাদেশিক ৰজাসকলে প্ৰাধান্য বিস্তাৰ আৰু [[High King of Ireland|আয়াৰলেণ্ডৰ উচ্চ ৰজা]] উপাধি লাভৰ বাবে ইজনে সিজনৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। অষ্টম শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে [[Viking Age|ভাইকিংসকলৰ আক্ৰমণ আৰু বসতি স্থাপন]] চলি আছিল। ইয়াৰ পৰিসমাপ্তি ঘটে ১০১৪ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত সংঘটিত [[Battle of Clontarf|ক্লণ্টাৰ্ফৰ যুদ্ধ]]ত, যাৰ ফলত আয়াৰলেণ্ডত ভাইকিংসকলৰ আধিপত্যৰ অন্ত পৰে। দ্বাদশ শতিকাত সংঘটিত [[Anglo-Norman invasion of Ireland|এংলো-নৰ্মান আক্ৰমণ]]ৰ পাছত [[Kingdom of England|ইংলেণ্ড ৰাজ্যই]] আয়াৰলেণ্ডৰ ওপৰত সাৰ্বভৌমত্ব দাবী কৰে। কিন্তু ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত সংঘটিত [[Tudor conquest of Ireland|টিউডৰ বিজয় অভিযান]]ৰ পূৰ্বলৈকে ইংৰাজ শাসন সমগ্ৰ দ্বীপখনলৈ বিস্তৃত হোৱা নাছিল। এই বিজয়ৰ ফলত [[Plantations of Ireland|ব্ৰিটেইনৰ পৰা অহা উপনিবেশ স্থাপনকাৰীসকলৰ বসতি স্থাপন]] আৰম্ভ হয়। ১৬৯০-ৰ দশকত [[Protestant Ascendancy|প্ৰটেষ্টাণ্ট ইংৰাজ শাসনব্যৱস্থা]] এনেদৰে গঢ়ি তোলা হয় যাতে [[Catholic|কেথলিক]] সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনগোষ্ঠী আৰু [[English Dissenters|মতভিন্ন প্ৰটেষ্টাণ্টসকল]] বৈষয়িকভাৱে বঞ্চিত হয়। অষ্টাদশ শতিকাত এই ব্যৱস্থা অধিক বিস্তৃত কৰা হয়। ১৮০১ চনত [[Acts of Union 1800|সংযুক্তিকৰণ আইন]] কাৰ্যকৰী হোৱাৰ লগে লগে আয়াৰলেণ্ড [[Countries of the United Kingdom|যুক্তৰাজ্যৰ]] অংশত পৰিণত হয়। ১৮৪০-ৰ দশকৰ [[Great Famine (Ireland)|মহাদুৰ্ভিক্ষ]]ৰ ফলত মৃত্যু আৰু ব্যাপক প্ৰব্ৰজনৰ বাবে জনসংখ্যা ২০%তকৈ অধিক হ্ৰাস পায়। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সংঘটিত [[Irish War of Independence|আয়াৰলেণ্ডৰ স্বাধীনতা যুদ্ধ]]ৰ পিছত [[Partition of Ireland|দ্বীপখন বিভক্ত]] কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত [[Irish Free State|আইৰিছ মুক্ত ৰাজ্য]] গঠন হয়, যিখন পৰৱৰ্তী কেইবাটাও দশকত ক্ৰমাৎ অধিক সাৰ্বভৌম হৈ উঠে আৰু অৱশেষত ১৯৪৮ চনত (''Republic of Ireland Act, 1948''-ৰ অধীনত) নিজকে এখন গণৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে। আনহাতে, [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] যুক্তৰাজ্যৰ অংশ হিচাপেই থাকি যায়। উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডত ১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ১৯৯০-ৰ দশকলৈকে [[The Troubles|দীৰ্ঘস্থায়ী সাম্প্ৰদায়িক আৰু ৰাজনৈতিক সংঘাত]] চলি আছিল। ১৯৯৮ চনত [[Good Friday Agreement|গুড ফ্ৰাইডে চুক্তি]] স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ পিছত এই সংঘাত যথেষ্ট হ্ৰাস পায়। ১৯৭৩ চনত আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য আৰু যুক্তৰাজ্য (উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডসহ) [[European Economic Community|ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰদায়]]ত যোগদান কৰে। ২০১৬ চনৰ গণভোটৰ ফলস্বৰূপে যুক্তৰাজ্যে, উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডক সামৰি, ২০২০ চনত [[ইউৰোপীয় সংঘ]] (EU) ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছতো উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডক এক সীমিত বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপীয় সংঘৰ সদস্য নোহোৱাকৈও সামগ্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত ইউৰোপীয় সংঘৰ একক বজাৰৰ অন্তৰ্গত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=Brexit Questions and Answers {{!}} Northern Ireland Assembly |url=http://www.niassembly.gov.uk/assembly-business/brexit-and-beyond/brexit-questions-and-answers/ |access-date=31 July 2023 |website=www.niassembly.gov.uk |language=en-GB |archive-date=27 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230727205102/http://www.niassembly.gov.uk/assembly-business/brexit-and-beyond/brexit-questions-and-answers/ |url-status=live }}</ref> [[Irish culture|আইৰিছ সংস্কৃতি]]য়ে, বিশেষকৈ [[Irish literature|সাহিত্য]]ৰ ক্ষেত্ৰত, বিশ্বৰ অন্যান্য সংস্কৃতিৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাইছে। মূলধাৰাৰ [[Western culture|পাশ্চাত্য সংস্কৃতি]]ৰ সমান্তৰালভাৱে দ্বীপখনত এক শক্তিশালী থলুৱা সংস্কৃতিও বিদ্যমান। এই সংস্কৃতি [[Gaelic games|গেইলিক ক্ৰীড়া]], [[Irish music|আইৰিছ সংগীত]], [[Irish language|আইৰিছ ভাষা]] আৰু [[Irish dance|আইৰিছ নৃত্য]]ৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাইছে। দ্বীপখনৰ সংস্কৃতিয়ে ইংৰাজী ভাষা আৰু এছ'চিয়েশ্যন ফুটবল, ৰাগবি, ঘোঁৰাৰ দৌৰ, গ'লফ আৰু বক্সিঙৰ দৰে ক্ৰীড়াকে ধৰি গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে বহুতো বৈশিষ্ট্য ভাগ-বতৰা কৰে। {{TOC limit|limit=3}} == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} == টোকা == {{notelist}} n7vy7oi4guuf1p5aouo2imdgztxajml 828 137939 616888 2026-07-12T13:51:05Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: local placeholderList = { "Blue - Replace this image female.svg", "Blue - Replace this image male.svg", "Flag of None (square).svg", "Flag of None.svg", "Flag of.svg", "Green - Replace this image female.svg", "Green - Replace this image male.svg", "Image is needed female.svg", "Image is needed male.svg", "Location map of None.svg", "Male no free image yet.png", "Missing flag.png", "No flag.svg", "No fr... 616888 Scribunto text/plain local placeholderList = { "Blue - Replace this image female.svg", "Blue - Replace this image male.svg", "Flag of None (square).svg", "Flag of None.svg", "Flag of.svg", "Green - Replace this image female.svg", "Green - Replace this image male.svg", "Image is needed female.svg", "Image is needed male.svg", "Location map of None.svg", "Male no free image yet.png", "Missing flag.png", "No flag.svg", "No free portrait.svg", "No portrait (female).svg", "No portrait (male).svg", "Red - Replace this image female.svg", "Red - Replace this image male.svg", "Replace this image female.svg", "Replace this image male (blue).svg", "Replace this image male.svg", "Silver - Replace this image female.svg", "Silver - Replace this image male.svg", "Replace this image.svg", "Cricket no pic.png", "CarersLogo.gif", "Diagram Needed.svg", "Example.jpg", "Image placeholder.png", "No male portrait.svg", "Nocover-upload.png", "NoDVDcover copy.png", "Noribbon.svg", "No portrait-BFD-test.svg", "Placeholder barnstar ribbon.png", "Project Trains no image.png", "Image-request.png", "Sin bandera.svg", "Sin escudo.svg", "Replace this image - temple.png", "Replace this image butterfly.png", "Replace this image.svg", "Replace this image1.svg", "Resolution angle.png", "Image-No portrait-text-BFD-test.svg", "Insert image here.svg", "No image available.png", "NO IMAGE YET square.png", "NO IMAGE YET.png", "No Photo Available.svg", "No Screenshot.svg", "No-image-available.jpg", "Null.png", "PictureNeeded.gif", "Place holder.jpg", "Unbenannt.JPG", "UploadACopyrightFreeImage.svg", "UploadAnImage.gif", "UploadAnImage.svg", "UploadAnImageShort.svg", "CarersLogo.gif", "Diagram Needed.svg", "No male portrait.svg", "NoDVDcover copy.png", "Placeholder barnstar ribbon.png", "Project Trains no image.png", "Image-request.png", "Noimage.gif", } local placeholder_image = {} for _, val in ipairs(placeholderList) do placeholder_image[val] = true end local categories = { url_image_links = "[[Category:Pages using infoboxes with URL in image parameter]]", thumbnail_images = "[[Category:Pages using infoboxes with thumbnail images]]", } return { placeholder_image = placeholder_image, categories = categories } 4h39dpz9m6jxmu0vznaup0kyz6rbh4y 828 137940 616889 2026-07-12T13:51:39Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{used in system}} 616889 wikitext text/x-wiki {{used in system}} 8z10e5kya927282xzyfgpfs8msnfrql 3 137941 616897 2026-07-12T16:16:39Z 기나ㅏㄴ 33616 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Aphkyle]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Tsca274]]লৈ 기나ㅏㄴয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Aphkyle|Aphkyle]]" to "[[Special:CentralAuth/Tsca274|Tsca274]]" 616897 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সদস্য বাৰ্তা:Tsca274]] tamwckcefsudw4u9f2zt9glp22jypwl 0 137942 616949 2026-07-13T06:38:33Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠাটো সৃষ্টি কৰিলোঁ 616949 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|de|Deutsches Reich}}<!-- Do not replace with Weimar Republic as this parameter is for the OFFICIAL name. --> | conventional_long_name = জাৰ্মান ৰাইশ<!-- Do not replace with Weimar Republic as that is the COMMON NAME whereas this parameter is for the official name. --> | common_name = ৱাইমাৰ গণৰাজ্য | p1 = জাৰ্মান সাম্ৰাজ্য | flag_p1 = Flag of Germany (1867–1918).svg | s1 = নাজী জাৰ্মানী{{!}}'''১৯৩৩:''' নাজী জাৰ্মানী | flag_s1 = Flag of Germany (1933–1935).svg | s2 = মিত্ৰশক্তিৰ দখলীকৃত জাৰ্মানী{{!}}'''১৯৪৫:''' মিত্ৰশক্তিৰ দখলীকৃত জাৰ্মানী | flag_s2 = Merchant flag of Germany (1946–1949).svg | image_flag = Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg | flag_type = [[জাৰ্মানীৰ পতাকা#ৱাইমাৰ গণৰাজ্য (১৯১৮–১৯৩৩)|পতাকা]] (১৯১৯–১৯৩৩) | alt_flag2 = ১৯৩৩ চনত এডলফ হিটলাৰ আৰু পল ফন হিল্ডেনবাৰ্গৰ মাজত এক বুজাবুজি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ১৯৩৫ চনত তেওঁৰ মৃত্যু পৰ্যন্ত। | image_coat = Wappen Deutsches Reich (Weimarer Republik).svg | coa_size = 80 | symbol_type = [[ৱাইমাৰ গণৰাজ্যৰ ৰাজপ্ৰতীক|ৰাজপ্ৰতীক]] (১৯১৯–১৯২৮)^{([[#fna|ক]])} | national_anthem = {{lang|de|[[Das Lied der Deutschen]]}}<br />"জাৰ্মানসকলৰ গীত"<br /> (১৯২২ চনৰ পৰা)<ref name="faz-20120904">{{cite news |access-date=2022-08-04 |first=Winfried |last=Klein |date=2012-09-14 |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |title=Wer sind wir, und was wollen wir dazu singen? |url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/geisteswissenschaften/vom-deutschlandlied-zur-nationalhymne-wer-sind-wir-und-was-wollen-wir-dazu-singen-11878854.html |website=FAZ.NET}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref><br> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Deutschlandlied (Weimar Republic).ogg]]}}</div> | image_map = {{Switcher|[[File:Weimar Republic 1930.svg|upright=1.15|frameless]]|১৯৩০ চনত ৱাইমাৰ গণৰাজ্য|[[File:German Empire 1914.svg|upright=1.15|frameless]]|[[১১ নৱেম্বৰ ১৯১৮-ৰ যুদ্ধবিৰতি]]ৰ সময়ত কিন্তু [[ভাৰ্ছাইৰ চুক্তি]]ৰ পূৰ্বে ৱাইমাৰ গণৰাজ্য|[[File:Karte des Deutschen Reiches, Weimarer Republik-Drittes Reich 1919–1937.svg|upright=1.15|frameless]]|[[ৱাইমাৰ গণৰাজ্যৰ ৰাজ্যসমূহ]]|default=1}} | map_width = 250px | population_density_km2 = 133.129 | capital = [[বাৰ্লিন]] | coordinates = {{Coord|52|31|N|13|23|E|type:city}} | largest_city = ৰাজধানী | official_languages = [[প্ৰমিত জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] | common_languages = {{hidden|'''অদাপ্তৰিক:'''|[[নিম্ন জাৰ্মান ভাষা|নিম্ন জাৰ্মান]], [[পোলীয় ভাষা|পোলীয়]], [[লিম্বুৰ্গীয় ভাষা|লিম্বুৰ্গীয়]], [[ফ্ৰিচীয় ভাষাসমূহ|ফ্ৰিচীয়]], [[য়িদিশ্ব]], [[দিনেমাৰ ভাষা|দিনেমাৰ]], [[ছৰ্বীয় ভাষাসমূহ|ছৰ্বীয়]], [[চিন্তী ৰোমানী]], [[লিথুৱানীয় ভাষা|লিথুৱানীয়]]|style=font-size:100%;padding:0.25em 0 0; |headerstyle=text-align:left;font-weight:normal;}} | religion = ১৯২৫ চনৰ লোকপিয়ল:<ref>[http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/pdf/eng/JEW_RELIGIONZUGEHTABELLE_ENG.pdf Volume 6. Weimar Germany, 1918/19–1933 Population by Religious Denomination (1910–1939)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809154418/http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/pdf/eng/JEW_RELIGIONZUGEHTABELLE_ENG.pdf |date=9 August 2016 }} Sozialgeschichtliches Arbeitsbuch, Volume III, Materialien zur Statistik des Deutschen Reiches 1914–1945, edited by Dietmar Petzina, Werner Abelshauser and Anselm Faust. Munich: Verlag C. H. Beck, 1978, p. 31. Translation: Fred Reuss.</ref>{{plainlist| * ৬৪.১% [[প্ৰটেষ্টাণ্টবাদ|প্ৰটেষ্টাণ্ট]] ([[লুথাৰবাদ|লুথাৰীয়]], [[সংস্কাৰকৃত খ্ৰীষ্টধৰ্ম|সংস্কাৰকৃত]], [[সংযুক্ত আৰু সংযোগকাৰী মণ্ডলীসমূহ|সংযুক্ত]]) * ৩২.৪% [[কেথলিক গিৰ্জা|কেথলিক]] * ০.৯% [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]] * ২.৬% অন্যান্য}} | demonym = [[জাৰ্মান জাতি|জাৰ্মান]] | government_type = [[সংঘবাদ|সংঘীয়]] [[অৰ্ধ-ৰাষ্ট্ৰপতীয় ব্যৱস্থা|অৰ্ধ-ৰাষ্ট্ৰপতীয়]] [[গণৰাজ্য]] * এক [[জনপ্ৰতিনিধি পৰিষদ|অস্থায়ী চৰকাৰ]]ৰ অধীনত {{small|(১০ নৱেম্বৰ ১৯১৮ ৰ পৰা ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯১৯)}} * ৰাষ্ট্ৰপতিৰ [[অধ্যাদেশৰ দ্বাৰা শাসন]]ৰ অধীনত {{small|(১৯৩০–১৯৩৩)}} | title_leader = [[জাৰ্মানীৰ ৰাষ্ট্ৰপতি (১৯১৯-১৯৪৫)|ৰাষ্ট্ৰপতি]] | year_leader1 = ১৯১৯–১৯২৫ | leader1 = [[ফ্ৰীড্ৰিশ এবাৰ্ট]] | year_leader2 = ১৯২৫–১৯৩৪ | leader2 = [[পাউল ফন হিণ্ডনবুৰ্গ]] | title_deputy = [[জাৰ্মানীৰ আচাৰ্যসকলৰ তালিকা#ৱাইমাৰ গণৰাজ্য (১৯১৮-১৯৩৩)|আচাৰ্য]] | year_deputy1 = ১৯১৮-১৯১৯ (প্ৰথম) | deputy1 = [[ফ্ৰীড্ৰিশ এবাৰ্ট]] | year_deputy2 = ১৯৩৩ (শেষ) | deputy2 = [[এডল্ফ হিটলাৰ|আডল্ফ হিটলাৰ]] | era = [[যুদ্ধৰ অন্তৱৰ্তীকালীন সময়ছোৱা]] | event_start = [[জাৰ্মানীৰ গণৰাজ্য ঘোষণা|ঘোষিত]] | date_start = ৯ নৱেম্বৰ | year_start = ১৯১৮ | event1 = [[ৱাইমাৰ সংবিধান|সংবিধান]] | date_event1 = ১১ আগষ্ট ১৯১৯ | event2 = [[জাতিসংঘ]]ত অন্তৰ্ভুক্তি | date_event2 = ৮ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২৬ | event3 = [[ৱাইমাৰ গণৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰপতীয় মন্ত্ৰীসভা|অধ্যাদেশৰ দ্বাৰা শাসন]] আৰম্ভ | date_event3 = ২৯ মাৰ্চ ১৯৩০<ref name="Adam-2005"/> | event4 = [[এডল্ফ হিটলাৰ|হিটলাৰৰ]] [[আডল্ফ হিটলাৰৰ ক্ষমতা লাভ#নিয়ন্ত্ৰণ দখল (১৯৩১-১৯৩৩)|শপত গ্ৰহণ]] | date_event4 = ৩০ জানুৱাৰী ১৯৩৩ | event5 = [[ৰাইশষ্টাগ অগ্নিকাণ্ড অধ্যাদেশ]] | date_event5 = ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩৩ | event_end = [[১৯৩৩ চনৰ সক্ৰিয়কৰণ আইন|সক্ৰিয়কৰণ আইন]] | date_end = ২৩ মাৰ্চ | year_end = ১৯৩৩<ref>{{cite encyclopedia |url=http://blogs.britannica.com/2007/03/the-reichstag-fire-and-the-enabling-act/ |title=The Reichstag Fire and the Enabling Act of March 23, 1933 |first=William L. |last=Hosch |date=23 March 2007 |encyclopedia=[[Britannica.com|Britannica]] Blog |language=en-US |access-date=30 March 2017 |archive-date=11 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311083054/http://blogs.britannica.com/2007/03/the-reichstag-fire-and-the-enabling-act/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dw.com/en/the-law-that-enabled-hitlers-dictatorship/a-16689839 |title=The law that 'enabled' Hitler's dictatorship |date=23 March 2013 |website=[[DW.com]] |language=en |access-date=30 March 2017 |archive-date=7 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907195649/https://www.dw.com/en/the-law-that-enabled-hitlers-dictatorship/a-16689839 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |title=Republic to Reich: A History of Germany 1918–1945 |last=Mason |first=K. J. |publisher=McGraw-Hill}}</ref> | event_post = [[বাৰ্লিন ঘোষণা (১৯৪৫)|আনুষ্ঠানিকভাৱে বিলুপ্ত]] | date_post = ৫ জুন ১৯৪৫ | life_span = ১৯১৯–১৯৩৩^{([[#fnb|খ]])} | legislature = [[ৰাইশষ্টাগ (ৱাইমাৰ গণৰাজ্য)|ৰাইশষ্টাগ]] [[ৰাইশস্ৰাট (জাৰ্মানী)|ৰাইশস্ৰাট]] | stat_year1 = ১৯২৫ | stat_area1 = 468787 | ref_area1 = <ref name="Wahlen in der Weimarer Republik">{{cite web |url=http://www.gonschior.de/weimar/Deutschland/index.htm |title=Das Deutsche Reich im Überblick |work=Wahlen in der Weimarer Republik |access-date=26 April 2007 |archive-date=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121115812/http://www.gonschior.de/weimar/Deutschland/index.htm |url-status=live }}</ref> | stat_pop1 = 62,411,000 | ref_pop1 = <ref name="Wahlen in der Weimarer Republik" /> | currency = {{Unbulleted list|১৯১৯–২৩ [[পাপিয়াৰমাৰ্ক|"পাপিয়াৰমাৰ্ক" (ℳ)]] |১৯২৩–২৪ [[ৰেণ্টনমাৰ্ক]] (RM) |১৯২৪–৩৩ [[ৰাইশ্চমাৰ্ক|ৰাইশ্চমাৰ্ক (ℛℳ)]]}} | today = {{plainlist| * [[জাৰ্মানী]] * [[পোলেণ্ড]] * [[ৰাছিয়া]]{{efn|[[কালিনিনগ্ৰাড ওব্লাষ্ট]]}} * [[লিথুৱেনীয়া]]{{efn|[[ক্লাইপেডা কাউণ্টি]] আৰু [[টাউৰাগে কাউণ্টি]]ৰ অংশবিশেষ}} *[[নেদাৰলেণ্ডস]]{{efn|[[ডুইভেলচবাৰ্গ]]}}}} | footnote_a = {{anchor|fna}}উপৰত দেখুওৱা ৱাইমাৰ গণৰাজ্যৰ ৰাজপ্ৰতীকটো ১৯২৮ চনৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰা সংস্কৰণ; ১৯২৮ চনৰ পিছত ইয়াক কাৰ্ল-টোবিয়াছ স্কোৱাবৰ আৰ্হিলৈ সলনি কৰা হয়, যিটো একেটা আৰ্হি ১৯৫০ চনত পুনৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=23 June 2008 |title=Bundeswappen |url=https://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Standardartikel/DE/Ministerium/Protokoll/bundeswappen.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121119011545/http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Standardartikel/DE/Ministerium/Protokoll/bundeswappen.html |archive-date=19 November 2012 |access-date=21 December 2012 |website=Bundesministerium des Innern}}</ref> | footnote_b = {{anchor|fnb}}যদিও ১৯৩৩ চনত ৱাইমাৰ গণৰাজ্য কাৰ্যত ভংগ হৈছিল, ইয়াৰ সংবিধান আনুষ্ঠানিকভাৱে বাতিল কৰা হোৱা নাছিল, অৰ্থাৎ বিধিগতভাৱে (de jure) ৱাইমাৰ গণৰাজ্য ১৯৪৫ চনলৈকে বৰ্তি আছিল, যেতিয়া [[বাৰ্লিন ঘোষণা (১৯৪৫)|বাৰ্লিন ঘোষণা]]ৰ দ্বাৰা ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে বিলুপ্ত কৰা হয়। | footnotes = উপৰত দেখুওৱা নাৎছী জাৰ্মানীৰ পতাকাখন ১৯৩৩ চনত ৱাইমাৰ গণৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত প্ৰৱৰ্তন কৰা সংস্কৰণ আৰু ১৯৩৫ চনলৈকে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ পিছত ইয়াক [[স্বস্তিকা]] পতাকাৰে সলনি কৰা হয়, যিখন অনুৰূপ আছিল, কিন্তু [[নাৎছী দল]]ৰ পতাকাৰ সৈতে একে নাছিল। নাৎছী দলৰ পতাকাখন ১৯৩৩ চনৰ পৰাই ত্ৰিৰংগা ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাৰ সৈতে এক বাধ্যতামূলক দলীয় পতাকা হিচাপে ব্যৱহাৰ হৈ আহিছিল (লগতে চাওক: [[নাৎছী জাৰ্মানীৰ পতাকা]])। }} '''ৱাইমাৰ গণৰাজ্য'''{{efn|{{langx|de|link=no|Weimarer Republik}}, {{IPA|de|ˈvaɪmaʁɐ ʁepuˈbliːk||De-Weimarer Republik.ogg}}}} ({{lang-de|Weimarer Republik}}, {{IPA|de|ˈvaɪmaʁɐ ʁepuˈbliːk|pron|De-Weimarer Republik.ogg}}) আছিল ৯ নৱেম্বৰ ১৯১৮ চনৰ পৰা ২৩ মাৰ্চ ১৯৩৩ চনলৈকে জাৰ্মান ৰাষ্ট্ৰৰ এক ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, যাৰ সময়ত ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ই এখন [[সাংবিধানিক গণৰাজ্য]] আছিল। ৰাষ্ট্ৰখনৰ চৰকাৰী নাম আছিল '''জাৰ্মান ৰাইশ''',{{efn|{{langx|de|link=no|Deutsches Reich|lit=জাৰ্মান ৰাজত্ব}}}} কিন্তু ইয়াক সাধাৰণতে '''জাৰ্মান গণৰাজ্য'''{{efn|{{langx|de|link=no|Deutsche Republik}}}} বুলি কোৱা হৈছিল আৰু ই নিজকে অনানুষ্ঠানিকভাৱে এই নামেৰেই ঘোষণা কৰিছিল। এই সময়ছোৱাৰ অনানুষ্ঠানিক নামটো [[ৱাইমাৰ]] চহৰৰ পৰা আহিছে, য'ত গণৰাজ্যৰ [[সংবিধান সভা]] অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইংৰাজীভাষী বিশ্বত যুদ্ধৰ অন্তৱৰ্তীকালীন সময়ছোৱাত গণৰাজ্যখনক সাধাৰণতে কেৱল "জাৰ্মানী" বুলি কোৱা হৈছিল, আৰু ১৯৩০-ৰ দশকলৈকে "ৱাইমাৰ গণৰাজ্য" (১৯২৯ চনত [[এডল্ফ হিটলাৰ|আডল্ফ হিটলাৰৰ]] দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত এটা শব্দ) শব্দটোৰ বহুল ব্যৱহাৰ হোৱা নাছিল। ৱাইমাৰ গণৰাজ্যত এক [[অৰ্ধ-ৰাষ্ট্ৰপতীয় ব্যৱস্থা]] প্ৰচলিত আছিল। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ (১৯১৪–১৯১৮) শেষৰ ফালে, [[জাৰ্মান সাম্ৰাজ্য]] অৰ্থনৈতিক আৰু সামৰিকভাৱে জৰ্জৰিত হৈ পৰিছিল আৰু [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তি|মিত্ৰশক্তি]]ৰ ওচৰত শান্তিৰ আবেদন কৰিছিল। আসন্ন পৰাজয়ৰ আশংকাই [[১৯১৮–১৯১৯ চনৰ জাৰ্মান বিপ্লৱ|জাৰ্মান বিপ্লৱ]], [[ৱিলহেল্ম ২]]-ৰ [[সিংহাসন ত্যাগ]], সাম্ৰাজ্যৰ পতন আৰু [[জাৰ্মানীৰ গণৰাজ্য ঘোষণা|ৱাইমাৰ গণৰাজ্যৰ ঘোষণা]]ৰ সূচনা কৰে। [[১১ নৱেম্বৰ ১৯১৮-ৰ যুদ্ধবিৰতি]]ৰ দ্বাৰা যুদ্ধৰ শত্ৰুতা আনুষ্ঠানিকভাৱে সমাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |title=Kaiser Wilhelm II |url=https://www.history.com/topics/world-war-i/kaiser-wilhelm-ii |access-date=10 October 2021 |website=history.com |date=August 2019 |language=en |archive-date=10 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010234558/https://www.history.com/topics/world-war-i/kaiser-wilhelm-ii |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত গণৰাজ্যখন গুৰুতৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল, যেনে [[ৱাইমাৰ গণৰাজ্যত অতিমুদ্ৰাস্ফীতি|অতিমুদ্ৰাস্ফীতি]] আৰু [[চৰমপন্থা|ৰাজনৈতিক চৰমপন্থা]], যাৰ ভিতৰত আছিল ৰাজনৈতিক হত্যাকাণ্ড আৰু প্ৰতিদ্বন্দ্বী [[ৱাইমাৰ অৰ্ধসামৰিক গোটসমূহ|অৰ্ধসামৰিক বাহিনী]]ৰ দ্বাৰা দুবাৰকৈ [[অভ্যুত্থান|ৰাজ্যবিপ্লৱৰ]] চেষ্টা; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত, ই একাকীত্ব, হ্ৰাস পোৱা কূটনৈতিক মৰ্যাদা আৰু মহাশক্তিসমূহৰ সৈতে বিবাদপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ বলি হৈছিল। ১৯২৪ চনৰ ভিতৰত, বহু পৰিমাণে মুদ্ৰা আৰু ৰাজনৈতিক সুস্থিৰতা ঘূৰি আহে, আৰু গণৰাজ্যখনে পৰৱৰ্তী পাঁচ বছৰৰ বাবে তুলনামূলক সমৃদ্ধি লাভ কৰে; এই সময়ছোৱাক কেতিয়াবা [[সোণালী বিশৰ দশক]] বুলি জনা যায়, যি গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক বিকাশ, সামাজিক প্ৰগতি আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ ক্ৰমান্বয়ে উন্নতিৰ দ্বাৰা চিহ্নিত হৈছিল। ১৯২৫ চনৰ [[ল'কাৰ্ন' চুক্তিসমূহ]]ৰ অধীনত, জাৰ্মানীয়ে ইয়াৰ চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্বাভাৱিক কৰাৰ দিশত আগবাঢ়িছিল, ১৯১৯ চনৰ [[ৱেৰ্ছাইৰ চুক্তি]]ৰ অধীনত বেছিভাগ আঞ্চলিক পৰিৱৰ্তনক স্বীকৃতি দিছিল আৰু কেতিয়াও যুদ্ধত লিপ্ত নোহোৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। পৰৱৰ্তী বছৰত, ই [[জাতিসংঘ]]ত যোগদান কৰে, যিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ত ইয়াৰ পুনৰ অন্তৰ্ভুক্তিক সূচিত কৰিছিল।{{Efn|যদিও জাৰ্মানীয়ে ইয়াৰ বেছিভাগ চুক্তিৰ বাধ্যবাধকতা পূৰণ কৰিছিল, ই কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰস্ত্ৰীকৰণ কৰা নাছিল, আৰু যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণৰ মাত্ৰ এটা সৰু অংশহে পৰিশোধ কৰিছিল (দুবাৰকৈ [[ডাউছ পৰিকল্পনা]] আৰু [[য়াং পৰিকল্পনা]]ৰ জৰিয়তে নিজৰ ঋণ পুনৰ্গঠন কৰি)।}}<ref>Marks, Sally (1976). ''The Illusion of Peace: International Relations in Europe, 1918–1933'', St. Martin's, New York, pp. 96–105.</ref> তথাপিও, বিশেষকৈ [[চৰম-দক্ষিণপন্থী ৰাজনীতি|ৰাজনৈতিক চৰম-দক্ষিণপন্থী]] শিবিৰত, এই চুক্তি আৰু ইয়াত স্বাক্ষৰ কৰা তথা সমৰ্থন কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ আৰু ব্যাপক ক্ষোভ আছিল। ১৯২৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ [[মহামন্দা]]য় [[জাৰ্মানীৰ মহামন্দা|জাৰ্মানীৰ]] এই ক্ষণস্থায়ী প্ৰগতিত গুৰুতৰ প্ৰভাৱ পেলায়; উচ্চ নিবনুৱা সমস্যা আৰু পৰৱৰ্তী সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক অশান্তিয়ে চ্যান্সেলৰ [[হেৰ্মান ম্যুলাৰ (ৰাজনীতিবিদ, জন্ম ১৮৭৬)|হেৰ্মান ম্যুলাৰৰ]] [[মহামিত্ৰজোঁট]]ৰ পতন ঘটায় আৰু [[ৱাইমাৰ গণৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰপতীয় মন্ত্ৰীসভা|ৰাষ্ট্ৰপতীয় মন্ত্ৰীসভাৰ]] সূচনা কৰে। ১৯৩০ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ পৰা, ৰাষ্ট্ৰপতি [[পাউল ফন হিণ্ডনবুৰ্গ]]ে আচাৰ্য [[হাইনৰিশ ব্ৰ্যুনিং]], [[ফ্ৰান্‌ৎছ ফন পাপন]] আৰু [[কুৰ্ট ফন শ্লাইশাৰ]]ক সমৰ্থন কৰিবলৈ [[ৱাইমাৰ সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ ৪৮|জৰুৰীকালীন ক্ষমতা]] ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ব্ৰ্যুনিঙৰ [[মুদ্ৰাসংকোচন]] নীতিৰ বাবে অধিক শোচনীয় হৈ পৰা মহা মন্দাই [[নিবনুৱা সমস্যা]]ৰ অভূতপূৰ্ব বৃদ্ধি ঘটায়।<ref name="Büttner">{{cite book |last=Büttner |first=Ursula |title=Weimar: die überforderte Republik |date=2008 |publisher=Klett-Cotta |isbn=978-3-608-94308-5 |location=Stuttgart |page=424 |language=de |trans-title=Weimar: The Overburdened Republic}}</ref> ৩০ জানুৱাৰী ১৯৩৩ চনত হিণ্ডনবুৰ্গে এক মিত্ৰজোঁট চৰকাৰৰ নেতৃত্ব দিবলৈ [[এডল্ফ হিটলাৰ|আডল্ফ হিটলাৰক]] চেঞ্চেলৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে; তেওঁৰ [[নাৎছী দল]]ৰ হাতত কেবিনেটৰ দহখন আসনৰ ভিতৰত মাত্ৰ দুখন আসন আছিল। উপ-চেঞ্চেলৰ আৰু হিণ্ডনবুৰ্গৰ বিশ্বাসভাজন হিচাপে ফন পাপনে ''[[এমিনঁচ গ্ৰিজ]]'' (নেপথ্যৰ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি) হিচাপে কাম কৰাৰ কথা আছিল, যিয়ে হিটলাৰক নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিব; এই উদ্দেশ্যই হিটলাৰৰ ৰাজনৈতিক আকাংক্ষাক তীব্ৰভাৱে কম কৰি জুখিছিল। ১৯৩৩ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ শেষৰ ফালে, সংসদীয় নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত কাম কৰিবলৈ নতুন চ্যান্সেলৰক কাৰ্যত ব্যাপক ক্ষমতা প্ৰদান কৰাৰ উদ্দেশ্যে আপাত জৰুৰীকালীন অৱস্থাত [[ৰাইশষ্টাগ অগ্নিকাণ্ড অধ্যাদেশ]] আৰু [[১৯৩৩ চনৰ সক্ৰিয়কৰণ আইন]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। হিটলাৰে অতি সোণকালে এই ক্ষমতাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি সাংবিধানিক শাসন ব্যৱস্থা ব্যাহত কৰে আৰু নাগৰিক স্বাধীনতা স্থগিত কৰে, যাৰ ফলত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত গণতন্ত্ৰৰ দ্ৰুত পতন ঘটে, আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বত এখন [[একদলীয় ৰাষ্ট্ৰ|একদলীয়]] [[একনায়কত্ববাদ]]ৰ সৃষ্টি হয়। ১৯৪৫ চনত ইউৰোপত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সমাপ্তি]] পৰ্যন্ত, [[নাৎছীবাদ|নাৎছীসকলে]] জাৰ্মানীক এই অজুহাতত শাসন কৰিছিল যে তেওঁলোকে কাৰ্যকৰী কৰা সকলো অসাধাৰণ ব্যৱস্থা আৰু আইন সাংবিধানিক আছিল; লক্ষণীয়ভাৱে, [[ৱাইমাৰ সংবিধান]] সলনি কৰাৰ বা বাৰুকৈয়ে সংশোধন কৰাৰ কোনো চেষ্টা কেতিয়াও কৰা হোৱা নাছিল। তথাপিও, হিটলাৰৰ ক্ষমতা দখলে (''[[আডল্ফ হিটলাৰৰ ক্ষমতাৰোহণ|মাশটাৰগ্ৰাইফুং]]'') কাৰ্যত গণৰাজ্যখনৰ সমাপ্তি ঘটাইছিল, ইয়াৰ সাংবিধানিক গাঁথনিক {{Lang|de|[[ফ্যুৰাৰপ্ৰিন্‌ৎছিপ]]}} (নেতাৰ নীতি) দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপন কৰিছিল, যাৰ মূল কথা আছিল "ফ্যুৰাৰ (নেতা)-ৰ কথা সকলো লিখিত আইনৰ ঊৰ্ধ্বত।" {{TOC limit|4}} ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} lvw5ygmd7erg26up5to8dpxaaf106rj 0 137943 616979 2026-07-13T09:41:58Z Dakalil 50728 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = শ্বাৰ্ল পেৰ' | image = Portrait de Charles Perrault par Charles Le Brun (détail).jpg | image_upright = 1 | caption = [[শ্বাৰ্ল ল্য ব্ৰাঁ]]ৰ দ্বাৰা অংকিত প্ৰতিকৃতি, {{circa|1670}} | birth_date = {{birth date|1628|1|12|df=y}} | birth_pla... 616979 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = শ্বাৰ্ল পেৰ' | image = Portrait de Charles Perrault par Charles Le Brun (détail).jpg | image_upright = 1 | caption = [[শ্বাৰ্ল ল্য ব্ৰাঁ]]ৰ দ্বাৰা অংকিত প্ৰতিকৃতি, {{circa|1670}} | birth_date = {{birth date|1628|1|12|df=y}} | birth_place = [[পেৰিছ]], [[ফ্ৰান্স]] | death_date = {{death date and age|1703|5|16|1628|1|13|df=y}} | death_place = পেৰিছ, ফ্ৰান্স | occupation = লেখক | genre = [[সাধুকথা]] | notableworks = {{ubl|"[[টোপনিকুঁৱৰী]]"|"[[ৰঙা ওৰণি লোৱা সৰু ছোৱালীজনী]]"|"[[চিণ্ডৰেলা]]"|"[[বুট পিন্ধা মেকুৰী]]"|"[[নীলা দাড়িৱালা]]"}} | relatives = {{ubl|[[পিয়েৰ পেৰ' (বিজ্ঞানী)|পিয়েৰ পেৰ']] (ভাই)|[[ক্ল'দ পেৰ']] (ভাই)| [[মাৰী-জান লেৰিতিয়ে]] (ভাগিনী)}} }} '''শ্বাৰ্ল পেৰ''''{{efn|{{IPAc-en|p|ɛ|ˈ|r|oʊ}} {{respell|perr|OH}}, {{IPAc-en|USalso|p|ə|ˈ|r|oʊ}} {{respell|pə|ROH}}।}} ({{lang-fr|Charles Perrault}}, {{IPA|fr|ʃaʁl pɛʁo|pron}}; ১২ জানুৱাৰী ১৬২৮ – ১৬ মে ১৭০৩) এজন ফৰাচী লেখক আৰু [[আকাদেমী ফ্ৰঁচেজ]]ৰ সদস্য আছিল। তেওঁ পূৰ্বৰ [[সাধুকথা|লোককথাৰ]] পৰা সমল লৈ ১৬৯৭ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ''[[ইস্তোৱাৰ উ কঁৎ দ্যু তঁ পাছে]]'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ জৰিয়তে এক নতুন সাহিত্যিক ধাৰা [[সাধুকথা]]ৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ পৰিচিত সাধুকথাবোৰৰ ভিতৰত "[[ৰঙা ওৰণি লোৱা সৰু ছোৱালীজনী]]", "[[চিণ্ডৰেলা]]", "[[বুট পিন্ধা মেকুৰী]]", "[[টোপনিকুঁৱৰী]]" আৰু "[[নীলা দাড়িৱালা]]" অন্যতম।<ref>[http://www.biblioweb.org/-PERRAULT-Charles-.html Biography, Bibliography] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060114161001/http://www.biblioweb.org/-PERRAULT-Charles-.html |date=14 January 2006 }} (ফৰাচী ভাষাত)</ref> পেৰ'ৰ পুৰণি সাধুকথাৰ কিছুমান সংস্কৰণে ১০০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ পিছত [[গ্ৰিম ভাতৃদ্বয়]]ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত জাৰ্মান সংস্কৰণসমূহক প্ৰভাৱিত কৰিছিল। এই কাহিনীবোৰ বৰ্তমানো ছপা হৈ আছে আৰু বেছিভাগ মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যমলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছে। পেৰ' ১৭ শতিকাৰ ফৰাচী সাহিত্য জগতৰ এজন প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি আছিল আৰু [[প্ৰাচীন আৰু আধুনিকসকলৰ বিবাদ]]ৰ সময়ত আধুনিকতাবাদী শিবিৰৰ নেতা আছিল।<ref>{{Cite book|title=Perrault's Morals for Moderns|last=Morgan|first=Jeanne|publisher=Peter Lang Publishing Inc.|year=1985|isbn=0-8204-0230-3|location=New York, Berne, Frankfurt am Main}}</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} i7ikvxmnmuudemeprrazlumq4m9ojma 0 137944 616990 2026-07-13T11:13:13Z Ishanjyotibora 14131 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox cricketer | name = Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = Gaud in 2025 | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = [[Ghuwara]], [[Madhya Pradesh]], India | batting = Right-handed | bowling = Right-arm medium-fast | role = [[Bowling (cricket)|Bowler]] | international = true | country = India | internationalspan = 2025–present | onetest = true | testdebutdate = 6 March | testdebu... 616990 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = Gaud in 2025 | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = [[Ghuwara]], [[Madhya Pradesh]], India | batting = Right-handed | bowling = Right-arm medium-fast | role = [[Bowling (cricket)|Bowler]] | international = true | country = India | internationalspan = 2025–present | onetest = true | testdebutdate = 6 March | testdebutyear = 2026 | testdebutagainst = Australia | testcap = 96 | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = 11 May | odidebutyear = 2025 | odidebutagainst = Sri Lanka | odicap = 156 | lastodidate = 2 November | lastodiyear = 2025 | lastodiagainst = South Africa | odishirt = 26 | T20Idebutdate = 12 July | T20Idebutyear = 2025 | T20Idebutagainst = England | T20Icap = 88 | lastT20Idate = 26 December | lastT20Iyear = 2025 | lastT20Iagainst = Sri Lanka | T20Ishirt = 26 | club1 = [[Madhya Pradesh women's cricket team|Madhya Pradesh]] | year1 = {{nowrap|2023/24–present}} | club2 = [[UP Warriorz]] | year2 = 2025–present | columns = 4 | column1 = [[Women's Test cricket|WTest]] | matches1 = 2 | runs1 = 1 | bat avg1 = 1.00 | 100s/50s1 = 0/0 | top score1 = 1 | deliveries1 = 234 | wickets1 = 7 | bowl avg1 = 15.57 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 5/37 | catches/stumpings1 = 0/– | column2 = [[Women's One Day International|WODI]] | matches2 = 4 | runs2 = 4 | bat avg2 = – | 100s/50s2 = 0/0 | top score2 = 4[[not out|*]] | deliveries2 = 161 | wickets2 = 9 | bowl avg2 = 17.55 | fivefor2 = 1 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = 6/52 | catches/stumpings2 = 0/– | column3 = [[Women's Twenty20 International|WT20I]] | matches3 = 1 | runs3 = 0 | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = 18 | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = 0/– | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = 16 | runs4 = 17 | bat avg4 = 5.66 | 100s/50s4 = 0/0 | top score4 = 12 | deliveries4 = 647 | wickets4 = 25 | bowl avg4 = 19.36 | fivefor4 = 1 | tenfor4 = 0 | best bowling4 = 6/52 | catches/stumpings4 = 4/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = 6 August | year = 2025 | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''Kranti Gaud''' (born 11 August 2003) is an Indian [[India women's national cricket team|international]] [[Cricket|cricketer]]. She represents [[Madhya Pradesh women's cricket team|Madhya Pradesh]] in domestic cricket and [[UP Warriorz]] in the [[Women's Premier League (cricket)|Women's Premier League]].<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> Gaud was a part of the Indian team that won the [[2025 Women's Cricket World Cup]]. ==Domestic career== Gaud plays domestic cricket for [[Madhya Pradesh women's cricket team]].<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref> She took 4 wickets in the final of the [[2024–25 Senior Women's One Day Trophy]] against Bengal.<ref name=KG/> She also played for Madhya Pradesh Under-23 team.<ref name=KG/> In the third [[2025 Women's Premier League (cricket)|WPL]] auction in December 2024, Gaud was purchased by the [[UP Warriorz]] for ₹10 lakh.<ref name=KG/> Her first WPL wicket came against [[Delhi Capitals (WPL)|Delhi Capitals]] on 22 February, when she clean-bowled DC captain [[Meg Lanning]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> In this fixture, she became the second youngest player to take a four-wicket haul in the WPL, after [[Issy Wong]] in 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> t80tsm25x8r2qphldl0izxi2q5n5dmt 616991 616990 2026-07-13T11:14:09Z Ishanjyotibora 14131 616991 wikitext text/x-wiki {{reflist|30em}} {{Infobox cricketer | name = Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = Gaud in 2025 | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = [[Ghuwara]], [[Madhya Pradesh]], India | batting = Right-handed | bowling = Right-arm medium-fast | role = [[Bowling (cricket)|Bowler]] | international = true | country = India | internationalspan = 2025–present | onetest = true | testdebutdate = 6 March | testdebutyear = 2026 | testdebutagainst = Australia | testcap = 96 | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = 11 May | odidebutyear = 2025 | odidebutagainst = Sri Lanka | odicap = 156 | lastodidate = 2 November | lastodiyear = 2025 | lastodiagainst = South Africa | odishirt = 26 | T20Idebutdate = 12 July | T20Idebutyear = 2025 | T20Idebutagainst = England | T20Icap = 88 | lastT20Idate = 26 December | lastT20Iyear = 2025 | lastT20Iagainst = Sri Lanka | T20Ishirt = 26 | club1 = [[Madhya Pradesh women's cricket team|Madhya Pradesh]] | year1 = {{nowrap|2023/24–present}} | club2 = [[UP Warriorz]] | year2 = 2025–present | columns = 4 | column1 = [[Women's Test cricket|WTest]] | matches1 = 2 | runs1 = 1 | bat avg1 = 1.00 | 100s/50s1 = 0/0 | top score1 = 1 | deliveries1 = 234 | wickets1 = 7 | bowl avg1 = 15.57 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 5/37 | catches/stumpings1 = 0/– | column2 = [[Women's One Day International|WODI]] | matches2 = 4 | runs2 = 4 | bat avg2 = – | 100s/50s2 = 0/0 | top score2 = 4[[not out|*]] | deliveries2 = 161 | wickets2 = 9 | bowl avg2 = 17.55 | fivefor2 = 1 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = 6/52 | catches/stumpings2 = 0/– | column3 = [[Women's Twenty20 International|WT20I]] | matches3 = 1 | runs3 = 0 | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = 18 | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = 0/– | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = 16 | runs4 = 17 | bat avg4 = 5.66 | 100s/50s4 = 0/0 | top score4 = 12 | deliveries4 = 647 | wickets4 = 25 | bowl avg4 = 19.36 | fivefor4 = 1 | tenfor4 = 0 | best bowling4 = 6/52 | catches/stumpings4 = 4/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = 6 August | year = 2025 | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''Kranti Gaud''' (born 11 August 2003) is an Indian [[India women's national cricket team|international]] [[Cricket|cricketer]]. She represents [[Madhya Pradesh women's cricket team|Madhya Pradesh]] in domestic cricket and [[UP Warriorz]] in the [[Women's Premier League (cricket)|Women's Premier League]].<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> Gaud was a part of the Indian team that won the [[2025 Women's Cricket World Cup]]. ==Domestic career== Gaud plays domestic cricket for [[Madhya Pradesh women's cricket team]].<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref> She took 4 wickets in the final of the [[2024–25 Senior Women's One Day Trophy]] against Bengal.<ref name=KG/> She also played for Madhya Pradesh Under-23 team.<ref name=KG/> In the third [[2025 Women's Premier League (cricket)|WPL]] auction in December 2024, Gaud was purchased by the [[UP Warriorz]] for ₹10 lakh.<ref name=KG/> Her first WPL wicket came against [[Delhi Capitals (WPL)|Delhi Capitals]] on 22 February, when she clean-bowled DC captain [[Meg Lanning]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> In this fixture, she became the second youngest player to take a four-wicket haul in the WPL, after [[Issy Wong]] in 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} 5csxorbhxa81zx0frxrgbslv6pb4ms6 616992 616991 2026-07-13T11:19:00Z Ishanjyotibora 14131 616992 wikitext text/x-wiki {{reflist|30em}} {{Infobox cricketer | name = ক্ৰান্তি গৌড়<br />Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = ২০২৫ চনত গৌড় | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = ঘোৱাৰা, মধ্য প্ৰদেশ, ভাৰত | batting = সোঁহতীতা | bowling = সোঁহতীয়া মধ্যমীয়া বেগ | role = বলাৰ | international = true | country = ভাৰত | internationalspan = ২০২৫–বৰ্তমান | onetest = true | testdebutdate = ৬ মাৰ্চ | testdebutyear = ২০২৬ | testdebutagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | testcap = ৯৬ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = ১১ মে' | odidebutyear = ২০২৫ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৫৬ | lastodidate = ২ নৱেম্বৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | odishirt = ২৬ | T20Idebutdate = ১২ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৫ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৮৮ | lastT20Idate = ২৬ ডিচেম্বৰ | lastT20Iyear = ২০২৫ | lastT20Iagainst = শ্ৰীলংকা | T20Ishirt = ২৬ | club1 = মধ্য প্ৰদেশ মহিলা ক্ৰিকেট দল | year1 = {{nowrap|2023/24–present}} | club2 = ইউ পি ৱাৰিৱৰ্জ | year2 = ২০২৫–বৰ্তমানলৈকে | columns = ৪ | column1 = মহিলা টেষ্ট ক্ৰিকেট | matches1 = ২ | runs1 = ১ | bat avg1 = ১.০০ | 100s/50s1 = ০/০ | top score1 = ১ | deliveries1 = ২৩৪234 | wickets1 = ৭ | bowl avg1 = ১৫.৫৭ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৩৭ | catches/stumpings1 = 0/– | column2 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় এদিনীয়া | matches2 = ৪ | runs2 = ৪ | bat avg2 = – | 100s/50s2 = ০/০ | top score2 = ৪* | deliveries2 = ১৬১ | wickets2 = ৯ | bowl avg2 = ১৭.৫৫ | fivefor2 = ১ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৬/৫২ | catches/stumpings2 = ০/– | column3 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় টি২০ | matches3 = ১ | runs3 = ০ | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = ১৮ | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = 0/– | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = 16 | runs4 = 17 | bat avg4 = 5.66 | 100s/50s4 = 0/0 | top score4 = 12 | deliveries4 = 647 | wickets4 = 25 | bowl avg4 = 19.36 | fivefor4 = 1 | tenfor4 = 0 | best bowling4 = 6/52 | catches/stumpings4 = 4/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = 6 August | year = 2025 | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''Kranti Gaud''' (born 11 August 2003) is an Indian [[India women's national cricket team|international]] [[Cricket|cricketer]]. She represents [[Madhya Pradesh women's cricket team|Madhya Pradesh]] in domestic cricket and [[UP Warriorz]] in the [[Women's Premier League (cricket)|Women's Premier League]].<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> Gaud was a part of the Indian team that won the [[2025 Women's Cricket World Cup]]. ==Domestic career== Gaud plays domestic cricket for [[Madhya Pradesh women's cricket team]].<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref> She took 4 wickets in the final of the [[2024–25 Senior Women's One Day Trophy]] against Bengal.<ref name=KG/> She also played for Madhya Pradesh Under-23 team.<ref name=KG/> In the third [[2025 Women's Premier League (cricket)|WPL]] auction in December 2024, Gaud was purchased by the [[UP Warriorz]] for ₹10 lakh.<ref name=KG/> Her first WPL wicket came against [[Delhi Capitals (WPL)|Delhi Capitals]] on 22 February, when she clean-bowled DC captain [[Meg Lanning]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> In this fixture, she became the second youngest player to take a four-wicket haul in the WPL, after [[Issy Wong]] in 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} sp8zmv6tai7e4bqsj0d76zodic1sh87 616993 616992 2026-07-13T11:25:32Z Ishanjyotibora 14131 616993 wikitext text/x-wiki {{reflist|30em}} {{Infobox cricketer | name = ক্ৰান্তি গৌড়<br />Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = ২০২৫ চনত গৌড় | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = ঘোৱাৰা, মধ্য প্ৰদেশ, ভাৰত | batting = সোঁহতীয়া | bowling = সোঁহতীয়া মধ্যমীয়া বেগ | role = বলাৰ | international = true | country = ভাৰত | internationalspan = ২০২৫–বৰ্তমান | onetest = true | testdebutdate = ৬ মাৰ্চ | testdebutyear = ২০২৬ | testdebutagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | testcap = ৯৬ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = ১১ মে' | odidebutyear = ২০২৫ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৫৬ | lastodidate = ২ নৱেম্বৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | odishirt = ২৬ | T20Idebutdate = ১২ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৫ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৮৮ | lastT20Idate = ২৬ ডিচেম্বৰ | lastT20Iyear = ২০২৫ | lastT20Iagainst = শ্ৰীলংকা | T20Ishirt = ২৬ | club1 = মধ্য প্ৰদেশ মহিলা ক্ৰিকেট দল | year1 = {{nowrap|2023/24–বৰ্তমান}} | club2 = ইউ পি ৱাৰিৱৰ্জ | year2 = ২০২৫–বৰ্তমানলৈকে | columns = ৪ | column1 = মহিলা টেষ্ট ক্ৰিকেট | matches1 = ২ | runs1 = ১ | bat avg1 = ১.০০ | 100s/50s1 = ০/০ | top score1 = ১ | deliveries1 = ২৩৪ | wickets1 = ৭ | bowl avg1 = ১৫.৫৭ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৩৭ | catches/stumpings1 = ০/– | column2 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় এদিনীয়া | matches2 = ৪ | runs2 = ৪ | bat avg2 = – | 100s/50s2 = ০/০ | top score2 = ৪* | deliveries2 = ১৬১ | wickets2 = ৯ | bowl avg2 = ১৭.৫৫ | fivefor2 = ১ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৬/৫২ | catches/stumpings2 = ০/– | column3 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় টি২০ | matches3 = ১ | runs3 = ০ | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = ১৮ | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = ০/– | column4 = প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট | matches4 = ১৬ | runs4 = ১৭ | bat avg4 = ৫.৬৬ | 100s/50s4 = ০/০ | top score4 = ১২ | deliveries4 = ৬৪৭ | wickets4 = ২৫ | bowl avg4 = ১৯.৩৬ | fivefor4 = ১ | tenfor4 = 0 | best bowling4 = ৬/৫২ | catches/stumpings4 = ৪/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = ৬ আগষ্ট | year = ২০২৫ | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''Kranti Gaud''' (born 11 August 2003) is an Indian [[India women's national cricket team|international]] [[Cricket|cricketer]]. She represents [[Madhya Pradesh women's cricket team|Madhya Pradesh]] in domestic cricket and [[UP Warriorz]] in the [[Women's Premier League (cricket)|Women's Premier League]].<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> Gaud was a part of the Indian team that won the [[2025 Women's Cricket World Cup]]. ==Domestic career== Gaud plays domestic cricket for [[Madhya Pradesh women's cricket team]].<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref> She took 4 wickets in the final of the [[2024–25 Senior Women's One Day Trophy]] against Bengal.<ref name=KG/> She also played for Madhya Pradesh Under-23 team.<ref name=KG/> In the third [[2025 Women's Premier League (cricket)|WPL]] auction in December 2024, Gaud was purchased by the [[UP Warriorz]] for ₹10 lakh.<ref name=KG/> Her first WPL wicket came against [[Delhi Capitals (WPL)|Delhi Capitals]] on 22 February, when she clean-bowled DC captain [[Meg Lanning]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> In this fixture, she became the second youngest player to take a four-wicket haul in the WPL, after [[Issy Wong]] in 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} 04kgdg1u1hhv5jbz35yrvxltm0xt4zc 616994 616993 2026-07-13T11:26:35Z Ishanjyotibora 14131 616994 wikitext text/x-wiki {{reflist|30em}} {{Infobox cricketer | name = ক্ৰান্তি গৌড়<br />Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = ২০২৫ চনত গৌড় | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = ঘোৱাৰা, মধ্য প্ৰদেশ, ভাৰত | batting = সোঁহতীয়া | bowling = সোঁহতীয়া মধ্যমীয়া বেগ | role = বলাৰ | international = true | country = ভাৰত | internationalspan = ২০২৫–বৰ্তমান | onetest = true | testdebutdate = ৬ মাৰ্চ | testdebutyear = ২০২৬ | testdebutagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | testcap = ৯৬ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = ১১ মে' | odidebutyear = ২০২৫ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৫৬ | lastodidate = ২ নৱেম্বৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | odishirt = ২৬ | T20Idebutdate = ১২ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৫ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৮৮ | lastT20Idate = ২৬ ডিচেম্বৰ | lastT20Iyear = ২০২৫ | lastT20Iagainst = শ্ৰীলংকা | T20Ishirt = ২৬ | club1 = মধ্য প্ৰদেশ মহিলা ক্ৰিকেট দল | year1 = {{nowrap|2023/24–বৰ্তমান}} | club2 = ইউ পি ৱাৰিৱৰ্জ | year2 = ২০২৫–বৰ্তমানলৈকে | columns = ৪ | column1 = মহিলা টেষ্ট ক্ৰিকেট | matches1 = ২ | runs1 = ১ | bat avg1 = ১.০০ | 100s/50s1 = ০/০ | top score1 = ১ | deliveries1 = ২৩৪ | wickets1 = ৭ | bowl avg1 = ১৫.৫৭ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৩৭ | catches/stumpings1 = ০/– | column2 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় এদিনীয়া | matches2 = ৪ | runs2 = ৪ | bat avg2 = – | 100s/50s2 = ০/০ | top score2 = ৪* | deliveries2 = ১৬১ | wickets2 = ৯ | bowl avg2 = ১৭.৫৫ | fivefor2 = ১ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৬/৫২ | catches/stumpings2 = ০/– | column3 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় টি২০ | matches3 = ১ | runs3 = ০ | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = ১৮ | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = ০/– | column4 = প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট | matches4 = ১৬ | runs4 = ১৭ | bat avg4 = ৫.৬৬ | 100s/50s4 = ০/০ | top score4 = ১২ | deliveries4 = ৬৪৭ | wickets4 = ২৫ | bowl avg4 = ১৯.৩৬ | fivefor4 = ১ | tenfor4 = 0 | best bowling4 = ৬/৫২ | catches/stumpings4 = ৪/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = ৬ আগষ্ট | year = ২০২৫ | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''ক্ৰান্তি গৌড়''' ( ইংৰাজী : Kranti Gaud ; জন্ম: ১১ আগষ্ট ২০০৩) এগৰাকী ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটাৰ। ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত মধ্যপ্ৰদেশ আৰু মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগত ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক তেওঁ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।.<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপত জয়ী হোৱা ভাৰতীয় দলটোৰ তেওঁ প্ৰতিনিধি আছিল। ==Domestic career== Gaud plays domestic cricket for [[Madhya Pradesh women's cricket team]].<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref> She took 4 wickets in the final of the [[2024–25 Senior Women's One Day Trophy]] against Bengal.<ref name=KG/> She also played for Madhya Pradesh Under-23 team.<ref name=KG/> In the third [[2025 Women's Premier League (cricket)|WPL]] auction in December 2024, Gaud was purchased by the [[UP Warriorz]] for ₹10 lakh.<ref name=KG/> Her first WPL wicket came against [[Delhi Capitals (WPL)|Delhi Capitals]] on 22 February, when she clean-bowled DC captain [[Meg Lanning]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> In this fixture, she became the second youngest player to take a four-wicket haul in the WPL, after [[Issy Wong]] in 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} k3w64a9gtupisdc3kc37v2nd88z5suw 616995 616994 2026-07-13T11:43:21Z Ishanjyotibora 14131 /* Domestic career */ 616995 wikitext text/x-wiki {{reflist|30em}} {{Infobox cricketer | name = ক্ৰান্তি গৌড়<br />Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = ২০২৫ চনত গৌড় | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = ঘোৱাৰা, মধ্য প্ৰদেশ, ভাৰত | batting = সোঁহতীয়া | bowling = সোঁহতীয়া মধ্যমীয়া বেগ | role = বলাৰ | international = true | country = ভাৰত | internationalspan = ২০২৫–বৰ্তমান | onetest = true | testdebutdate = ৬ মাৰ্চ | testdebutyear = ২০২৬ | testdebutagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | testcap = ৯৬ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = ১১ মে' | odidebutyear = ২০২৫ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৫৬ | lastodidate = ২ নৱেম্বৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | odishirt = ২৬ | T20Idebutdate = ১২ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৫ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৮৮ | lastT20Idate = ২৬ ডিচেম্বৰ | lastT20Iyear = ২০২৫ | lastT20Iagainst = শ্ৰীলংকা | T20Ishirt = ২৬ | club1 = মধ্য প্ৰদেশ মহিলা ক্ৰিকেট দল | year1 = {{nowrap|2023/24–বৰ্তমান}} | club2 = ইউ পি ৱাৰিৱৰ্জ | year2 = ২০২৫–বৰ্তমানলৈকে | columns = ৪ | column1 = মহিলা টেষ্ট ক্ৰিকেট | matches1 = ২ | runs1 = ১ | bat avg1 = ১.০০ | 100s/50s1 = ০/০ | top score1 = ১ | deliveries1 = ২৩৪ | wickets1 = ৭ | bowl avg1 = ১৫.৫৭ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৩৭ | catches/stumpings1 = ০/– | column2 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় এদিনীয়া | matches2 = ৪ | runs2 = ৪ | bat avg2 = – | 100s/50s2 = ০/০ | top score2 = ৪* | deliveries2 = ১৬১ | wickets2 = ৯ | bowl avg2 = ১৭.৫৫ | fivefor2 = ১ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৬/৫২ | catches/stumpings2 = ০/– | column3 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় টি২০ | matches3 = ১ | runs3 = ০ | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = ১৮ | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = ০/– | column4 = প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট | matches4 = ১৬ | runs4 = ১৭ | bat avg4 = ৫.৬৬ | 100s/50s4 = ০/০ | top score4 = ১২ | deliveries4 = ৬৪৭ | wickets4 = ২৫ | bowl avg4 = ১৯.৩৬ | fivefor4 = ১ | tenfor4 = 0 | best bowling4 = ৬/৫২ | catches/stumpings4 = ৪/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = ৬ আগষ্ট | year = ২০২৫ | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''ক্ৰান্তি গৌড়''' ( ইংৰাজী : Kranti Gaud ; জন্ম: ১১ আগষ্ট ২০০৩) এগৰাকী ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটাৰ। ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত মধ্যপ্ৰদেশ আৰু মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগত ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক তেওঁ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।.<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপত জয়ী হোৱা ভাৰতীয় দলটোৰ তেওঁ প্ৰতিনিধি আছিল। ==ঘৰুৱা কেৰিয়াৰ== Gaud plays domestic cricket for [[Madhya Pradesh women's cricket team]].<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref> She took 4 wickets in the final of the [[2024–25 Senior Women's One Day Trophy]] against Bengal.<ref name=KG/> She also played for Madhya Pradesh Under-23 team.<ref name=KG/> In the third [[2025 Women's Premier League (cricket)|WPL]] auction in December 2024, Gaud was purchased by the [[UP Warriorz]] for ₹10 lakh.<ref name=KG/> Her first WPL wicket came against [[Delhi Capitals (WPL)|Delhi Capitals]] on 22 February, when she clean-bowled DC captain [[Meg Lanning]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> In this fixture, she became the second youngest player to take a four-wicket haul in the WPL, after [[Issy Wong]] in 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} h0ny4y7txadok6m2pqrhycqswm53ufm 616996 616995 2026-07-13T11:46:56Z Ishanjyotibora 14131 /* ঘৰুৱা কেৰিয়াৰ */ 616996 wikitext text/x-wiki {{reflist|30em}} {{Infobox cricketer | name = ক্ৰান্তি গৌড়<br />Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = ২০২৫ চনত গৌড় | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = ঘোৱাৰা, মধ্য প্ৰদেশ, ভাৰত | batting = সোঁহতীয়া | bowling = সোঁহতীয়া মধ্যমীয়া বেগ | role = বলাৰ | international = true | country = ভাৰত | internationalspan = ২০২৫–বৰ্তমান | onetest = true | testdebutdate = ৬ মাৰ্চ | testdebutyear = ২০২৬ | testdebutagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | testcap = ৯৬ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = ১১ মে' | odidebutyear = ২০২৫ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৫৬ | lastodidate = ২ নৱেম্বৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | odishirt = ২৬ | T20Idebutdate = ১২ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৫ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৮৮ | lastT20Idate = ২৬ ডিচেম্বৰ | lastT20Iyear = ২০২৫ | lastT20Iagainst = শ্ৰীলংকা | T20Ishirt = ২৬ | club1 = মধ্য প্ৰদেশ মহিলা ক্ৰিকেট দল | year1 = {{nowrap|2023/24–বৰ্তমান}} | club2 = ইউ পি ৱাৰিৱৰ্জ | year2 = ২০২৫–বৰ্তমানলৈকে | columns = ৪ | column1 = মহিলা টেষ্ট ক্ৰিকেট | matches1 = ২ | runs1 = ১ | bat avg1 = ১.০০ | 100s/50s1 = ০/০ | top score1 = ১ | deliveries1 = ২৩৪ | wickets1 = ৭ | bowl avg1 = ১৫.৫৭ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৩৭ | catches/stumpings1 = ০/– | column2 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় এদিনীয়া | matches2 = ৪ | runs2 = ৪ | bat avg2 = – | 100s/50s2 = ০/০ | top score2 = ৪* | deliveries2 = ১৬১ | wickets2 = ৯ | bowl avg2 = ১৭.৫৫ | fivefor2 = ১ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৬/৫২ | catches/stumpings2 = ০/– | column3 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় টি২০ | matches3 = ১ | runs3 = ০ | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = ১৮ | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = ০/– | column4 = প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট | matches4 = ১৬ | runs4 = ১৭ | bat avg4 = ৫.৬৬ | 100s/50s4 = ০/০ | top score4 = ১২ | deliveries4 = ৬৪৭ | wickets4 = ২৫ | bowl avg4 = ১৯.৩৬ | fivefor4 = ১ | tenfor4 = 0 | best bowling4 = ৬/৫২ | catches/stumpings4 = ৪/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = ৬ আগষ্ট | year = ২০২৫ | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''ক্ৰান্তি গৌড়''' ( ইংৰাজী : Kranti Gaud ; জন্ম: ১১ আগষ্ট ২০০৩) এগৰাকী ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটাৰ। ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত [[মধ্য প্ৰদেশ|মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগত ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক তেওঁ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।.<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপত জয়ী হোৱা ভাৰতীয় দলটোৰ তেওঁ প্ৰতিনিধি আছিল। ==ঘৰুৱা কেৰিয়াৰ== গৌড়ে মধ্য প্ৰদেশৰ মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ হৈ ঘৰুৱা ক্ৰিকেট খেলে<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref>৷ তেওঁ বংগৰ বিৰুদ্ধে ২০২৪–২৫ বৰ্ষৰ ছিনিয়ৰ মহিলা ৱান ডে ট্ৰফীৰ ফাইনেলত ৪টা উইকেট দখল কৰে। <ref name=KG/> মধ্যপ্ৰদেশৰ ২৩ বছৰ অনুৰ্ধ দলৰ হৈও গৌড়ে খেলিছিল।<ref name=KG/> ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা তৃতীয়টো ডব্লিউ পি এল নিলামত গৌড়ক ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জে ১০ লাখ টকাত ক্ৰয় কৰিছিল।<ref name=KG/> ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত দিল্লী কেপিটেলছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ প্ৰথমটো ডব্লিউ পি এল উইকেট দখল কৰিছিল, যেতিয়া তেওঁ ডি চিৰ অধিনায়ক মেগ লেনিঙক ক্লিন বল কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> এই খেলখনত ২০২৩ চনত ইছি ৱঙৰ পিছতে ডব্লিউ পি এলত চাৰিটা উইকেট দখল কৰা দ্বিতীয়গৰাকী কনিষ্ঠ খেলুৱৈ হিচাপে তেওঁ পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} rfi6jx74nvdoewcffzgyhjhn1vtts6v 616997 616996 2026-07-13T11:47:46Z Ishanjyotibora 14131 +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]]; +[[শ্ৰেণী:ক্ৰিকেটাৰ]]; +[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:মধ্য প্ৰদেশৰ ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 616997 wikitext text/x-wiki {{reflist|30em}} {{Infobox cricketer | name = ক্ৰান্তি গৌড়<br />Kranti Gaud | female = true | image = Kranti Gaud.jpeg | caption = ২০২৫ চনত গৌড় | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2003|8|11|df=yes}} | birth_place = ঘোৱাৰা, মধ্য প্ৰদেশ, ভাৰত | batting = সোঁহতীয়া | bowling = সোঁহতীয়া মধ্যমীয়া বেগ | role = বলাৰ | international = true | country = ভাৰত | internationalspan = ২০২৫–বৰ্তমান | onetest = true | testdebutdate = ৬ মাৰ্চ | testdebutyear = ২০২৬ | testdebutagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া | testcap = ৯৬ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = ১১ মে' | odidebutyear = ২০২৫ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৫৬ | lastodidate = ২ নৱেম্বৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | odishirt = ২৬ | T20Idebutdate = ১২ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৫ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৮৮ | lastT20Idate = ২৬ ডিচেম্বৰ | lastT20Iyear = ২০২৫ | lastT20Iagainst = শ্ৰীলংকা | T20Ishirt = ২৬ | club1 = মধ্য প্ৰদেশ মহিলা ক্ৰিকেট দল | year1 = {{nowrap|2023/24–বৰ্তমান}} | club2 = ইউ পি ৱাৰিৱৰ্জ | year2 = ২০২৫–বৰ্তমানলৈকে | columns = ৪ | column1 = মহিলা টেষ্ট ক্ৰিকেট | matches1 = ২ | runs1 = ১ | bat avg1 = ১.০০ | 100s/50s1 = ০/০ | top score1 = ১ | deliveries1 = ২৩৪ | wickets1 = ৭ | bowl avg1 = ১৫.৫৭ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৩৭ | catches/stumpings1 = ০/– | column2 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় এদিনীয়া | matches2 = ৪ | runs2 = ৪ | bat avg2 = – | 100s/50s2 = ০/০ | top score2 = ৪* | deliveries2 = ১৬১ | wickets2 = ৯ | bowl avg2 = ১৭.৫৫ | fivefor2 = ১ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৬/৫২ | catches/stumpings2 = ০/– | column3 = মহিলা আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় টি২০ | matches3 = ১ | runs3 = ০ | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = – | deliveries3 = ১৮ | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = ০/– | column4 = প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট | matches4 = ১৬ | runs4 = ১৭ | bat avg4 = ৫.৬৬ | 100s/50s4 = ০/০ | top score4 = ১২ | deliveries4 = ৬৪৭ | wickets4 = ২৫ | bowl avg4 = ১৯.৩৬ | fivefor4 = ১ | tenfor4 = 0 | best bowling4 = ৬/৫২ | catches/stumpings4 = ৪/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kranti-gaud-1464471 ESPNcricinfo | date = ৬ আগষ্ট | year = ২০২৫ | medaltemplates= {{MedalSport|Women's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Women's Cricket World Cup|ICC Cricket World Cup]]}} {{Medal|W|[[2025 Women's Cricket World Cup|2025 India]]}} }} '''ক্ৰান্তি গৌড়''' ( ইংৰাজী : Kranti Gaud ; জন্ম: ১১ আগষ্ট ২০০৩) এগৰাকী ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটাৰ। ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত [[মধ্য প্ৰদেশ|মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগত ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক তেওঁ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।.<ref>{{cite web|url=https://www.wplt20.com/players/kranti-goud-wpl-profile-84330 |title=Kranti Gaud |work=WPL |access-date=17 May 2025}}</ref> ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপত জয়ী হোৱা ভাৰতীয় দলটোৰ তেওঁ প্ৰতিনিধি আছিল। ==ঘৰুৱা কেৰিয়াৰ== গৌড়ে মধ্য প্ৰদেশৰ মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ হৈ ঘৰুৱা ক্ৰিকেট খেলে<ref name=KG>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-kranti-goud-s-need-for-speed-found-her-a-place-with-the-up-warriorz-1473032 |title=How Kranti Goud's need for speed found her a place with the UP Warriorz |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2024}}</ref>৷ তেওঁ বংগৰ বিৰুদ্ধে ২০২৪–২৫ বৰ্ষৰ ছিনিয়ৰ মহিলা ৱান ডে ট্ৰফীৰ ফাইনেলত ৪টা উইকেট দখল কৰে। <ref name=KG/> মধ্যপ্ৰদেশৰ ২৩ বছৰ অনুৰ্ধ দলৰ হৈও গৌড়ে খেলিছিল।<ref name=KG/> ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা তৃতীয়টো ডব্লিউ পি এল নিলামত গৌড়ক ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জে ১০ লাখ টকাত ক্ৰয় কৰিছিল।<ref name=KG/> ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত দিল্লী কেপিটেলছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ প্ৰথমটো ডব্লিউ পি এল উইকেট দখল কৰিছিল, যেতিয়া তেওঁ ডি চিৰ অধিনায়ক মেগ লেনিঙক ক্লিন বল কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/kranti-goud-wpl-2025-debut-wickets-up-warriorz-meg-lanning-shafali-jemimah-tennis-ball-stats-news/article69254810.ece |title=WPL 2025: UP Warriorz’s Kranti Goud outpaces odds to make a mark |work=Sportstar |access-date=19 May 2025}}</ref> এই খেলখনত ২০২৩ চনত ইছি ৱঙৰ পিছতে ডব্লিউ পি এলত চাৰিটা উইকেট দখল কৰা দ্বিতীয়গৰাকী কনিষ্ঠ খেলুৱৈ হিচাপে তেওঁ পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/wpl-2024-25-1463356/delhi-capitals-women-vs-up-warriorz-women-8th-match-1469305/match-report |title=Henry's onslaught, Harris and Goud's dream spells get Warriorz off the mark |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2025-stats-chinelle-henry-smashes-the-joint-fastest-fifty-in-the-womens-premier-league-1474363 |title=Stats - Henry smashes joint-fastest fifty in the WPL, Harris third to take a hat-trick |work=ESPNcricinfo |access-date=17 May 2025}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মধ্য প্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ]] jjve2bc9t0qe0mlvqejmh77ej9lhlf8